I OZ 761/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jan Paweł Tarno po rozpoznaniu w dniu 12 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Stowarzyszenia S. na zarządzenie Przewodniczącej Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 6 marca 2017 r., sygn. akt II SAB/Ol 85/16 o wezwaniu Stowarzyszenia S. do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt II SAB/Ol 85/16 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia S. na bezczynność Marszałka Województwa W. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić zażalenie. Zarządzeniem z 6 marca 2017 r. Przewodnicząca Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie wezwała Stowarzyszenie S. do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z 16 lutego 2017 r., II SAB/Ol 85/16, na bezczynność Marszałka Województwa W. o w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej, w kwocie 100 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia odpisu zarządzenia pod rygorem odrzucenia zażalenia. Wysokość wpisu została ustalona stosownie do § 2 ust. 1 pkt 7 rozporządzenia Rady Ministrów z 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2003 r., Nr 221, poz. 2193, dalej jako: "rozporządzenie"). Zażalenie na powyższe zarządzenie wniosło Stowarzyszenie S., domagając się jego uchylenia. Zaskarżonemu zarządzeniu zarzucono naruszenie art. 239 § 2 p.p.s.a. w zakresie w jakim przepis ten stanowi, że nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (t.j. Dz.U. z 2016 r. poz. 239 i 395) w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, poprzez brak zastosowania pomimo, że przepis ten winien być zastosowany w niniejszej sprawie. Stowarzyszenie wskazało, że jest organizacją pozarządową, mającą statusu organizacji pożytku publicznego, działającą na podstawie wspomnianej ustawy. Podkreśliło również, że znane są mu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, w tym między innymi postanowienia z 26 października 2016 r.: I OZ 957/16 oraz I OZ 1013/16, w których Sąd uznał, że nie zachodzi sytuacja zwolnienia Stowarzyszenia od kosztów określona w art. 239 § 2 p.p.s.a. oraz wskazał, że nie można utożsamiać "spraw własnych" z działalnością statutową Stowarzyszenia, gdyż w takim przypadku stronie automatycznie przysługiwałoby zwolnienie od kosztów w każdej sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej. W ocenie Stowarzyszenia takie stanowisko Sądu jest błędne. Opiera się bowiem na nieprawidłowym przyjęciu, że postępowanie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej nie dotyczy bezpośrednio praw i obowiązków Stowarzyszenia i nie zmienia sytuacji prawnej. W ocenie Stowarzyszenie skarga na bezczynność dotycząca udostępnienia informacji publicznej wpływa na sytuację prawną Stowarzyszenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 230 § 1 i § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718, dalej jako: "p.p.s.a.") od pism wszczynających postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji pobiera się wpis stosunkowy lub wpis stały. Pismami wszczynającymi postępowanie w sprawie są skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania. Natomiast kwestia ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych jest wyjątkiem od ogólnej zasady wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą obowiązkiem jest samodzielne ponoszenie przez strony kosztów postępowania, w tym kosztów sądowych. Wszystkie odstępstwa od tej zasady, wynikające z regulacji szczególnych, w tym z art. 239 p.p.s.a., muszą być traktowane jako wyjątki. Zgodnie z art. 239 § 2 p.p.s.a., nie mają obowiązku uiszczania opłat sądowych organizacje pożytku publicznego, działające na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie, w sprawach własnych, z wyjątkiem spraw dotyczących prowadzonej przez te organizacje działalności gospodarczej, a także organizacje pozarządowe oraz podmioty wymienione w art. 3 ust. 3 ustawy z 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie w sprawach własnych dotyczących realizacji zleconego zadania publicznego na podstawie przepisów o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. Podkreślić należy, że ze złożonego do akt sprawy statutu Stowarzyszenia S. z siedzibą w W. oraz odpisu z Rejestru Stowarzyszeń, innych organizacji społecznych i zawodowych, fundacji oraz samodzielnych publicznych zakładów opieki zdrowotnej Krajowego Rejestru Sądowego, wynika że posiada ono status organizacji pożytku publicznego, której celem jest upowszechnianie i ochrona wolności i praw człowieka oraz swobód obywatelskich, a także działań wspomagających rozwój demokracji oraz wspieranie działań monitorujących i edukacyjnych na rzecz zwiększania przejrzystości i uczciwości życia publicznego, w tym: 1) działanie na rzecz swobodnego dostępu do informacji publicznej, 2) działanie na rzecz efektywnego, praworządnego, przejrzystego i otwartego na kontrolę obywatelską gospodarowania majątkiem publicznym i zarządzania politykami publicznymi, 3) wspieranie merytoryczne i finansowe osób w sprawowaniu kontroli obywatelskiej, 4) podejmowanie działań na rzecz propagowania etyki życia publicznego i aktywności służących przeciwdziałaniu korupcji. Jednakże z uwagi na treść art. 239 § 2 p.p.s.a. wymagane jest dodatkowo ustalenie, czy taka organizacja działa we własnej sprawie. W tym bowiem zakresie procedura sądowoadministracyjna zawęża wyłączenie podmiotowe od uiszczania wpisu sądowego, które dotyczy organizacji pożytku publicznego, tylko do spraw własnych jakie prowadzą takie organizacje. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego pojęcie "sprawy własnej" należy odnosić nie do wykonywanej przez organizację pożytku publicznego działalności statutowej, lecz do pojęcia sprawy administracyjnej, w której skarga została wniesiona, ale w ramach indywidualnego interesu prawnego takiej organizacji. Sformułowanie "sprawa własna" dotyczy zatem postępowania, w którym w drodze indywidualnego aktu administracyjnego organ władzy publicznej przyznaje lub nakłada określone prawa lub obowiązki wynikające z norm materialnoprawnych. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie można uznać, że w niniejszej sprawie Stowarzyszenie S. z siedzibą w W. występuje jako strona we "własnej sprawie" w rozumieniu art. 239 § 2 p.p.s.a. Rozpoznawana sprawa dotyczy bowiem realizacji przez stronę skarżącą jej celów statutowych, a zatem sfery działalności zewnętrznej Stowarzyszenia, co nie wpływa bezpośrednio na jego prawa i obowiązki oraz nie zmienia jego sytuacji prawnej. Nie można bowiem utożsamiać "spraw własnych" z działalnością statutową, gdyż w takim przypadku zwolnienie z kosztów przysługiwałoby stronie automatycznie w każdej sprawie dotyczącej udostępnienia informacji publicznej (por. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 26 października 2016 r., I OZ 957/16 oraz I OZ 1013/16). Skoro zatem w przedmiotowej sprawie Stowarzyszenie nie korzysta ze zwolnienia zawartego w art. 239 § 2 p.p.s.a., tj. zwolnienia z obowiązku uiszczania opłat sądowych, to Przewodnicząca Wydziału II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie prawidłowo zastosowała powołane przepisy i zasadnie zarządzeniem z 6 marca 2017 r. wezwała Stowarzyszenie do uiszczenia wpisu sądowego od zażalenia. Trafnie również określono wysokość należnego wpisu w kwocie 100 zł. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 i art. 198 p.p.s.a., orzekł jak w postanowieniu