II FZ 315/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Beata Cieloch (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 kwietnia 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 1034/17 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 13 grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałym członkiem zarządu oraz spółką za zaległości spółki w podatku od towarów i usług za styczeń 2011 r. postanawia oddalić zażalenie. 1. Zaskarżonym postanowieniem z 13 kwietnia 2017 r., sygn. akt III SA/Wa 1034/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi W. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z 13 grudnia 2016 r. Nr [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu wraz z pozostałym członkiem zarządu oraz spółką za zaległości spółki w podatku od towarów i usług za styczeń 2011 r. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że we wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji Skarżący wyjaśnił, że brak ochrony tymczasowej może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W szczególności, sytuacja majątkowa nie pozwala mu na jednorazowa zapłatę 80606,38 zł, ponieważ prowadzi on samodzielną działalność gospodarczą i nie osiąga regularnych dochodów. Ciążą na nim liczne zobowiązania, m.in. walutowy kredyt hipoteczny. Nie posiada żadnych oszczędności, natomiast utrzymuje siebie i bliskich z bieżących wpływów. Jego zdaniem, wykonanie decyzji doprowadzi do przymusowej egzekucji i w konsekwencji do wystąpienia trwałej i nieodwracalnej szkody. Wszczęcie egzekucji spowoduje również zajęcie zasobów finansowych ze skutkiem dla zobowiązań Skarżącego względem osób trzecich. Skarżący załączył harmonogram spłat kredytu (kapitał do spłaty na 5 kwietnia 2017 r. – 106940,88 euro). Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że Skarżący nie wskazał, jakoby w sprawie tej zachodziły przesłanki umożliwiające wstrzymanie wykonania decyzji. Skarżący ograniczył się do przedstawienia możliwych i niesprecyzowanych następstw wykonania decyzji, bez uprawdopodobnienia choćby wystąpienia tych zagrożeń oraz zestawienia ich z osiąganymi dochodami. Nie wskazał też, że w odniesieniu do niego toczy się postępowanie egzekucyjne. 2. W zażaleniu na to postanowienie Skarżący zarzucił naruszenie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) przez niewłaściwe uznanie, że w stosunku do Skarżącego nie zostały spełnione przesłanki wymagane do wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy zapłata kwoty 80.606,38 zł niechybnie doprowadzi do jego niewypłacalności oraz spowoduje wszczęcie czynności egzekucyjnych, które doprowadzą do przymusowego pozbawienia go istotnych składników majątku. Skarżący jest jedynym żywicielem rodziny, w skład której oprócz niego wchodzi również żona (aktualnie bezrobotna) oraz dwójka synów pozostających w dalszym ciągu na utrzymaniu rodziców. Skarżący uzyskuje również bardzo niskie dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Przykładowo w marcu 2017 r. osiągnął dochód w wysokości 3.967,51 zł. Niemożność dobrowolnego i terminowego uregulowania zobowiązania podatkowego poskutkuje wszczęciem egzekucji z majątku Skarżącego oraz utrudnieniem prowadzenia działalności gospodarczej. Z uwagi na możliwości zarobkowe Skarżącego potencjalnie możliwe jest, że nieruchomości, które posiada, również mogą stać się przedmiotem egzekucji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 3. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. 3.1. Wniesienie skargi do sądu ze względu na treść art. 61 § 1 p.p.s.a. nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej, mimo złożenia skargi na nią. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub części zaskarżonego aktu lub czynności. Jak wynika z tego przepisu, przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zarówno we wniosku, jak i w zażaleniu Skarżący powołał się na te przesłanki, ale nie wykazał, aby okoliczności jego sytuacji spełniały zakres co najmniej jednej z nich. Skarżący wskazał bowiem na typowe, a nie nadzwyczajne, skutki egzekucji świadczenia pieniężnego wiążące się z natury rzeczy z utratą majątku. Ochrona tymczasowa nie służy zaś zabezpieczeniu strony postępowania przed jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed takimi, których nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględnienia skargi. W orzecznictwie wskazuje się, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody nie musi mieć charakteru materialnego. W przesłance tej chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być zrekompensowana wskutek zwrotu wyegzekwowanego świadczenia, jak również nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki egzekucji, które - raz zaistniałe - powodują na tyle istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, że powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Nie ulega też wątpliwości, na co zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, że argumentacja strony dotycząca którejkolwiek z przesłanek uzasadniających wniosek o udzielenie ochrony tymczasowej powinna zostać poparta dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jej sytuacji finansowej oraz majątkowej. 3.2. Skarżący przedstawił informacje o swojej sytuacji, jednak są to informacje wybiórcze. Wskazał bowiem jedynie na swoją indywidualną działalność gospodarczą i dochody z niej pochodzące, jednak nie wspomniał o ewentualnych dochodach z udziałów lub funkcji w spółkach zarejestrowanych w Krajowym Rejestrze Sądowym. W kwestii zobowiązania kredytowego, na którego znaczną wysokość Skarżący się powołuje, wskazać trzeba, że zobowiązania cywilnoprawne nie mają pierwszeństwa przed zobowiązaniami publicznoprawnymi, jakimi są podatki. Ponadto uzyskanie znacznej kwoty kredytu wiąże się z tym, że Skarżący musiał wykazać się wysoką zdolnością kredytową. Nie można też zgodzić się z takim zapatrywaniem Skarżącego, jakoby sama wysokość zobowiązania wynikającego z decyzji miała prowadzić do znacznej, aczkolwiek nieskonkretyzowanej przez Skarżącego, szkody, którą może spowodować ewentualna egzekucja świadczenia. Przypomnieć w tym miejscu trzeba bowiem, że kwota wynikająca z decyzji Dyrektora Izby Skarbowej, na którą powołuje się Skarżący, to zobowiązanie solidarne z dwoma innymi podmiotami, co oznacza, że uiszczenie tej kwoty czy to przez spółkę, czy przez drugiego z członków zarządu, zwolni Skarżącego z konieczności jej uiszczenia. Faktu egzekwowania obowiązku pieniężnego nie można zresztą utożsamiać z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody czy spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, a tak zdaje się rozumieć to Skarżący. Samo bowiem wykonanie świadczenia pieniężnego nie wywoła nieodwracalnych skutków, gdyż ewentualne uchylenie zaskarżonej decyzji spowodowałoby konieczność zwrotu wyegzekwowanej należności wraz z odsetkami. W tym miejscu należy też wskazać, że - po pierwsze - zgodnie z art. 67a § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r., poz. 201 ze zm.) organ podatkowy na wniosek podatnika w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym może m.in. rozłożyć zapłatę podatku lub zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę na raty, a to może przyczynić się do zachowania stabilności finansowej. Po drugie zaś - w świetle art. 8-10 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2016 r. poz. 599 ze zm.) dopuszczalność prowadzenia egzekucji jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. 3.3. W sprawie tej Skarżący powołał się na ewentualność egzekucji z nieruchomości. Niewątpliwie egzekucja z nieruchomości jest uciążliwa i niesie ze sobą możliwość zajścia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. W niniejszej sprawie mamy jednak do czynienia z sytuacją, gdy - póki co - zagrożenie takie nie zachodzi. Po pierwsze, Skarżący nie wskazał, jakoby postępowanie egzekucyjne już się toczyło, a po drugie, w świetle art. 1a pkt 12 lit. a ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji środki egzekucyjne w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnych obejmują egzekucję: z pieniędzy, z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego oraz ubezpieczenia społecznego, a także z renty socjalnej, z rachunków bankowych, z innych wierzytelności pieniężnych, z praw z instrumentów finansowych w rozumieniu przepisów o obrocie instrumentami finansowymi, zapisanych na rachunku papierów wartościowych lub innym rachunku, oraz z wierzytelności z rachunku pieniężnego służącego do obsługi takich rachunków, z papierów wartościowych niezapisanych na rachunku papierów wartościowych, z weksla, z autorskich praw majątkowych i praw pokrewnych oraz z praw własności przemysłowej, z udziału w spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, z pozostałych praw majątkowych, z ruchomości, z nieruchomości. Zasadą postępowania egzekucyjnego jest ta właśnie kolejność stosowania środków egzekucji, co oznacza, że egzekucja z nieruchomości jest, jako najdotkliwszy środek, stosowana dopiero po bezskutecznym wykorzystaniu (lub braku możliwości wykorzystania) poprzednich środków. Są one bowiem uszeregowane od najmniej do najbardziej dolegliwego. Wobec powyższego stwierdzić należy, że WSA nie naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a., skoro – wbrew subiektywnym obawom Skarżącego - nie ma podstaw, aby uznać, że w sprawie tej zachodzi bezpośrednie niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków z uwagi na możliwość egzekwowania zaległości podatkowej. 3.4. Wobec powyższego nie znajdując podstaw do uwzględnienia zażalenia, Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.