II OZ 419/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wojciech Mazur po rozpoznaniu w dniu 19 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia I. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 lutego 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 60/17 w zakresie odmowy wstrzymania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi I. K. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił I. K. wstrzymania wykonania decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] października 2016 r. w przedmiocie zobowiązania do powrotu oraz zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. W uzasadnieniu postanowienia Sąd wskazał, że odmowa uwzględnienia wniosku wynikała z tego, że wniosek ten, złożony w skardze na ww. decyzję, nie został przez stronę uzasadniony, a więc niemożliwa była jego ocena pod kątem zaistnienia przesłanek określonych w art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Sąd wskazał ponadto, że miał na uwadze, iż z chwilą doręczenia skarżącemu zaskarżonej decyzji rozpoczął bieg trzydziestodniowy termin na dobrowolne opuszczenie Polski. Termin ten, na mocy art. 331 ust. 1 ustawy z 12 grudnia 2013 r. o cudzoziemcach (Dz. U. z 2016 r. poz. 1990) i w związku ze skargą cudzoziemca do wojewódzkiego sądu administracyjnego na decyzję o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu wraz z wnioskiem o wstrzymanie jej wykonania, został przedłużony do dnia wydania przez wojewódzki sąd administracyjny postanowienia w sprawie tego wniosku. Wobec powyższego uzyskanie pozytywnego rozstrzygnięcia w sprawie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji zobowiązującej cudzoziemca do powrotu jest jedynym środkiem ochrony cudzoziemca przed przymusowym wykonaniem tej decyzji. Sąd stwierdził, że powyższa okoliczność nie może zostać wzięta pod uwagę z urzędu z uwagi na konkurencyjne działanie skarżącego zmierzające do uzyskania zezwolenia na pobyt czasowy (co wynika z treści skargi). Zgodnie zaś z art. 99 ust. 1 pkt 8 ustawy o cudzoziemcach, cudzoziemcowi odmawia się wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia zezwolenia na pobyt czasowy, gdy został zobowiązany do powrotu i nie upłynął jeszcze termin dobrowolnego powrotu określony w decyzji o zobowiązaniu cudzoziemca do powrotu, także w przypadku przedłużenia tego terminu. W zażaleniu na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Sąd I instancji, skarżący podniósł zarzut naruszenia art. 61 § 3 p.p.s.a. Cudzoziemiec podniósł, że odmowa wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji naruszy jego prawo do życia rodzinnego poprzez rozłączenie go z przebywającymi w Polsce członkami rodziny: żoną, synem i bratem. Na okoliczność tę skarżący wskazywał w skardze, obejmującą również żądanie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wykonanie zaskarżonej decyzji utrudni ponadto skarżącemu możliwość podjęcia pracy w polskiej spółce, z którą skarżący zawarł przedwstępną umowę o pracę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji powołana została do tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla strony wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności. Przesłanką wstrzymania wykonania decyzji, zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a., jest wykazanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżanej decyzji spoczywa na wnioskodawcy i sprowadza się do przedstawienia konkretnych zdarzeń, które mogłyby uprawdopodobnić, że wykonanie zaskarżonego aktu faktycznie spowoduje powstanie niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstanie trudnych do odwrócenia skutków. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się zaś, że trudne do odwrócenia skutki to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie i przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Przesłanki w postaci niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie, na skutek uwzględnienia skargi – wzruszony. Sąd I instancji trafnie stwierdził, że skarżący nie uprawdopodobnił, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym, że zachodzi konieczność udzielenia mu ochrony tymczasowej. W odniesieniu do argumentacji zażalenia, w którym skarżący podnosi, że zasadność złożonego w skardze wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wynikała ze wskazanych w skardze okoliczności dotyczących sytuacji rodzinnej skarżącego należy zauważyć, że przedstawione przez skarżącego argumenty odnoszą się w istocie do treści zaskarżonej decyzji Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców w przedmiocie zobowiązania do powrotu, która stanowi przedmiot zaskarżenia w niniejszym postępowaniu sądowoadministracyjnym. Wywody wnioskodawcy dotyczą meritum sprawy, która będzie dopiero rozpoznawana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, a zatem nie mogły stanowić uzasadnienia wniosku złożonego w przedmiotowej sprawie w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a., z uwagi na odmienność przesłanek warunkujących uwzględnienie takiego wniosku przez sąd administracyjny. Po wtóre, nawet gdyby przyjąć, że niniejszy przypadek stanowi sytuację szczególną, w której argumentacja wskazana w uzasadnieniu skargi może być uznana także za przemawiającą za potrzebą wstrzymania zaskarżonej decyzji, to argumentacja skargi I.K., opierająca się na zarzutach uniemożliwienia prowadzenia skarżącemu życia rodzinnego w Polsce oraz podjęcia pracy nie mogła prowadzić do orzeczenia o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Jak wskazuje bowiem Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców w odpowiedzi na skargę, wbrew temu co cudzoziemiec podnosi w skardze, jego żona nie uzyskała dotychczas zezwolenia na pobyt czasowy w Polsce, a ponadto brak jest informacji o złożeniu przez skarżącego jakichkolwiek wniosków pobytowych. Powyższe wskazuje, że nie jest uzasadnione upatrywanie przez skarżącego w wykonaniu będącej przedmiotem wniosku decyzji zobowiązującej do powrotu źródła nawet potencjalnego zagrożenia powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków w postaci zerwania więzi rodzinnych, skoro skarżący i jego żona nie posiadają prawa do pobytu w Polsce i brak jest jakichkolwiek przesłanek do twierdzenia, że nie mogą prowadzić życia rodzinnego w kraju pochodzenia. Zawarcie umowy przedwstępnej o pracę również nie stanowi okoliczności przemawiającej za uwzględnieniem wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Jeśli się uwzględni, że udzielenie stronie postępowania sądowego ochrony tymczasowej na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. zależy od wystąpienia potencjalnego zagrożenia powstania znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków jako następstw wykonania decyzji przed rozpoznaniem skargi przez Sąd, to nie może budzić żadnych wątpliwości, że tego rodzaju skutków powstałych w tym okresie z przedmiotową umową, która jako warunek zatrudnienia wskazuje uzyskanie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, wiązać nie można. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 oraz art. 61 § 3 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny, orzekł jak w sentencji.