II SA/Lu 1272/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Cylc-Malec, Sędziowie WSA Jacek Czaja (sprawozdawca), NSA Maria Wieczorek-Zalewska, Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi S. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie świadczenia wychowawczego oddala skargę. Decyzją z dnia 2 listopada 2016 r., znak: [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu odwołania S. Z. (dalej: skarżąca), utrzymało w mocy decyzję z dnia 8 lipca 2016 r., znak: [...], wydaną z upoważnienia Prezydenta Miasta L., o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na dzieci: I. Z. i A. Z.. W uzasadnieniu decyzji Kolegium wskazało, że jak wynika z załączonego do wniosku skarżącego wyroku Sądu Okręgowego w L. z dnia [...] 2014 r., sygn. akt [...], orzekającym o rozwiązaniu przez rozwód małżeństwa skarżącego z I. Z., Sąd ustalił sposób kontaktowania się skarżącego z jego małoletnimi dziećmi, nie orzekł jednak o opiece naprzemiennej obydwojga rodziców, co uniemożliwia przyznanie stronie opisanego świadczenia. Ponadto Kolegium wskazało, że organ pierwszej instancji, po rozpoznaniu wniosku matki dzieci skarżącego – I. Z., decyzją z dnia 9 czerwca 2016 r., znak: [...], przyznał jej świadczenie wychowawcze na dzieci: I. Z. oraz A. Z., na okres od dnia 1 kwietnia 2016 r. do dnia 30 września 2017 r. W skardze do Sądu na powyższą decyzję skarżący zarzucił, że została ona wydana z naruszeniem: - art. 6, 8 i 11 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm.; dalej: k.p.a.), poprzez naruszenie zasad wyrażonych w tych przepisach; - art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci (Dz. U. poz. 195 ze zm.; dalej: ustawa), poprzez odmowę przyznania skarżącemu omawianego świadczenia, w wyniku oparcia rozstrzygnięcia na pozaustawowym kryterium treści sentencji orzeczenia Sądu, które w istocie sprowadza się do powierzenia dzieci opiece ojca w okresie od dnia 1 lipcu do 31 lipca oraz przez okres tygodnia w miesiącu, w każdym roku, w którym przypadają ferie zimowe. W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z art. 4 ust. 2 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka. W przedmiotowej sprawie wniosek złożył ojciec dziecka. Ponadto, zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, w wysokości 500,00 zł miesięcznie na dziecko w rodzinie. Z kolei, stosownie do art. 5 ust. 3 ustawy, świadczenie wychowawcze przysługuje na pierwsze dziecko osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę nie przekracza kwoty 800,00 zł. Zgodnie zaś z art. 2 pkt 14 ustawy, ilekroć w tej ustawie mowa jest o pierwszym dziecku, to oznacza to jedyne lub najstarsze dziecko w rodzinie w wieku do ukończenia 18 roku życia. Świadczenie wychowawcze przysługuje matce, ojcu, opiekunowi faktycznemu dziecka albo opiekunowi prawnemu dziecka (art. 4 ust. 2), do dnia ukończenia przez dziecko 18. roku życia (art. 4 ust. 3). Wskazać należy, że powodem odmowy przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na córki: I. Z. i A. Z. było uznanie przez organ, że dzieci skarżącego nie znajdują się pod opieką naprzemienną obojga rodziców, a co za tym idzie nie można jej zaliczyć do rodziny skarżącego w rozumieniu przepisów powołanej ustawy. Stosownie do art. 2 pkt 16 ustawy, rodzina oznacza odpowiednio następujących członków rodziny: małżonków, rodziców dzieci, opiekuna faktycznego dziecka oraz zamieszkujące wspólnie z tymi osobami, pozostające na ich utrzymaniu dzieci w wieku do ukończenia 25 roku życia, a także dzieci, które ukończyły 25. rok życia, legitymujące się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, jeżeli w związku z tą niepełnosprawnością przysługuje świadczenie pielęgnacyjne lub specjalny zasiłek opiekuńczy albo zasiłek dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów (Dz. U. z 2016 r. poz. 162); do członków rodziny nie zalicza się dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, dziecka pozostającego w związku małżeńskim, a także pełnoletniego dziecka posiadającego własne dziecko; w przypadku gdy dziecko, zgodnie z orzeczeniem sądu, jest pod opieką naprzemienną obojga rodziców rozwiedzionych lub żyjących w separacji lub żyjących w rozłączeniu, dziecko zalicza się jednocześnie do członków rodzin obydwojga rodziców. Podkreślić zatem należy, że w świetle powyższego przepisu opieka naprzemienna stanowi sposób opieki nad dzieckiem po rozwodzie (separacji) rodziców polegający na przyznaniu każdemu z rodziców, przez sąd, prawa do pieczy nad dzieckiem w określonym czasie w ciągu roku. Istotne jest przy tym, że opiekę naprzemienną cechuje równość pomiędzy rodzicami w sprawowaniu pieczy nad dzieckiem, które mieszka i koncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców. W konsekwencji należy przyjąć, że wyłącznie wówczas, gdy rzeczywista opieka jest sprawowana w taki sposób, że w powtarzających się okresach każdy z rodziców sprawuje wyłączną opiekę nad dzieckiem, zachodzą podstawy do uznania, że sprawowana opieka ma charakter opieki naprzemiennej. W rozpoznawanej sprawie jest poza sporem, że wyrokiem z dnia [...] 2014 r., sygn. akt [...] [...], Sąd Okręgowy w L. orzekł o rozwiązaniu przez rozwód małżeństwa skarżącego z I. Z.. W wyroku tym, Sąd powierzył obu stronom wykonywanie władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi: M. Z., ur. [...] 2000 r., I. Z., ur. [...] 2002 r. i A. Z., ur. [...] 2005 r., z tym, że miejsce zamieszkania dzieci ustalił przy matce - I. Z., zobowiązał obie strony do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania wspólnych dzieci i zasądził z tego tytułu obowiązek alimentacyjny od S. Z. na rzecz jego małoletnich dzieci alimenty, płatne do rąk matki dzieci. Podkreślić zatem należy, że instytucję opieki naprzemiennej musi cechować równość pomiędzy rodzicami w sprawowaniu pieczy nad dzieckiem, które mieszka i obniżkoncentruje swoje sprawy życiowe na zmianę u obojga rodziców. Nie budzi wątpliwości Sądu, że takiej symetrii pomiędzy rodzicami w sprawowaniu pieczy nad małoletnimi dziećmi nie potwierdzają akta sprawy. Wprawdzie we wspomnianym wyroku Sąd Okręgowy w L. ustalił sposób kontaktowania się skarżącego z dziećmi w ten sposób, że będą się one odbywały w okresie wakacji w lipcu, pierwszy tydzień ferii zimowych, wigilia w latach parzystych i niedziela wielkanocna, w latach parzystych każdego roku oraz zobowiązał I. Z. do przygotowania małoletnich do wizyty ze skarżącym, wydania mu małoletnich, a od skarżącego odebrania i odprowadzenia dzieci do ich miejsca zamieszkania po zakończonych kontaktach. Oczywiste jest jednak, że z opisanego wyroku wynika, że wyłącznie skarżący został obciążony obowiązkiem uiszczania alimentów na rzecz małoletnich córek: I. Z. i A. Z.. Z tych samych względów, na wynik sprawy nie może mieć wpływu to, że Sąd Okręgowy w L. wyrokiem z dnia 2 grudnia 2015 r., sygn. akt [...], obniżył alimenty zasądzone od skarżącego na rzecz małoletnich córek w miesiącu, w każdym roku, w którym przypadają ferie zimowe oraz zwolnił skarżącego z obowiązku uiszczania alimentów na rzecz tych dzieci za okres od dnia 1 lipcu do 31 lipca. W ocenie Sądu, w powołanych okolicznościach nie można bowiem uznać, by córki skarżącego znajdowały się pod opieką naprzemienną obojga rodziców, o której mowa w art. 2 pkt 16 ustawy z 11 lutego 2016 r. Jak wskazano powyżej, immanentną cechą opieki naprzemiennej jest to, iż w powtarzających się, równych odstępach czasu rodzice sprawują na przemian wyłączną opiekę nad dzieckiem. Opisane zaś kontakty skarżącego z córkami nie świadczą o tym, że skarżący sprawuje nad córkami faktyczną opiekę w równych, regularnych odstępach czasowych na przemian z matką dzieci. Stwierdzić zatem trzeba, że wbrew twierdzeniom zawartym w skardze, nie można występowania opieki naprzemiennej określonej w art. 2 pkt 16 ustawy wywodzić z samego faktu powierzenia przez sąd obojgu rodzicom wykonywania władzy rodzicielskiej czy niezawarcia w wyroku sądu ograniczeń co do sposobu i zakresu kontaktów z dzieckiem. Podkreślić należy, że czym innym jest wykonywanie przez oboje rodziców władzy rodzicielskiej czy sposób kontaktów z dzieckiem, a czym innym sprawowanie przez oboje rodziców na przemian w regularnie powtarzających się, równych odstępach czasu wyłącznej opieki nad dzieckiem. W ocenie Sądu, przyjęcie odmiennego stanowiska opierałoby się na niezrozumieniu istoty opisanej wyżej instytucji, mającej charakter wyjątkowy, w praktyce bardzo rzadko stosowanej przez sądy. Prowadziłoby to bowiem do nadużywania tej instytucji w praktyce, co niewątpliwie sprzeciwiałoby się intencji ustawodawcy, a tym byłoby sprzeczne z dyrektywami wykładni celowościowej i funkcjonalnej przepisów. Nie budzi wątpliwości Sądu, że ani z przywołanych wyżej wyroków Sądu Okręgowego w L. ani z wyjaśnień skarżącego dotyczących zakresu jego opieki nad dziećmi nie wynika, by opieka ta sprawowana była równocześnie, na przemian w regularnie powtarzających się, równych odstępach czasu, przez skarżącego oraz matkę dzieci. Przeciwnie, na podstawie tych dowodów niekwestionowane jest, że opieka nad córkami jest sprawowana przez skarżącego wyłącznie w miesiącu lipcu oraz w pierwszym tygodniu ferii zimowych. Mając zatem na uwadze, że zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala na uznanie, że I. Z. i A. Z. znajdują się pod naprzemienną opieką obojga rozwiedzionych rodziców, nie można tych dzieci zaliczyć do rodziny skarżącego, w rozumieniu art. 2 pkt 16 ustawy z dnia 11 lutego 2016 r. W konsekwencji, rozstrzygnięcie organów o odmowie przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego na te dzieci jest prawidłowe. Niezasadne są również pozostałe zarzuty skargi. Wprawdzie treść uzasadnienia organu drugiej instancji sprowadza się – w istocie – jedynie do powielenia w całości stanowiska organu pierwszej instancji, wyrażonego w uzasadnieniu decyzji z dnia 8 lipca 2016 r. oraz w piśmie z dnia 12 sierpnia 2016 r., zawierającym merytoryczne stanowisko tego organu w odniesieniu do złożonego przez skarżącego odwołania, co oznacza, że uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie odpowiada w pełni wymogom art. 11 i art. 107 § 3 k.p.a. Jednakże, wobec prawidłowego rozstrzygnięcia przez Kolegium o utrzymaniu w mocy decyzji organu pierwszej instancji, odmawiającej przyznania skarżącemu świadczenia wychowawczego, należy uznać, że uchybienie to nie mogło mieć istotnego wpływu na wynik sprawy. Sąd nie dopatrzył się też naruszenia w niniejszej sprawie innych przepisów postępowania, w tym zasad: legalności (art. 6 k.p.a.) oraz zaufania (art. 8 k.p.a.), które to naruszenie mogłoby mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, wobec braku podstaw do uwzględnienia skargi, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), skargę oddalił.