I SA/Sz 178/17
WyrokWSA w Szczecinie2017-04-19
Skład orzekający: Ewa Wojtysiak, Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka, Bolesław Stachura
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 2.9. (uprawy sadownicze i jagodowe) z powodu rzekomego niespełnienia wymogu minimalnej obsady drzew, podczas gdy zgromadzony materiał dowodowy, w tym raport z kontroli terenowej, wskazuje na spełnienie tego wymogu?Ratio decidendi
Sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, uznając, że organy administracji nie wykazały w sposób niebudzący wątpliwości, iż skarżący nie spełnił wymogów do przyznania płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 2.9. Brak było wystarczających dowodów potwierdzających niespełnienie wymogu minimalnej obsady drzew, a kluczowe ustalenia organów opierały się na dokumentach, które nie znajdowały się w aktach sprawy lub były sprzeczne z innymi dowodami, co naruszało przepisy postępowania administracyjnego.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 2.9. (uprawy sadownicze i jagodowe) za rok 2015. Organ pierwszej instancji odmówił przyznania płatności, opierając się na informacji jednostki certyfikującej TUV o niespełnieniu wymogu minimalnej obsady drzew. Organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Skarżący zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych i naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, wskazując m.in. na sprzeczność ustaleń organów z raportem z kontroli terenowej, który potwierdzał spełnienie wymogów. Skarżący wniósł o uchylenie decyzji w części dotyczącej odmowy płatności.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu I instancji.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Nadzieja Karczmarczyk-Gawęcka,, Sędzia WSA Bolesław Stachura, Protokolant starszy sekretarz sądowy Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi T.B. na decyzję Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...]. Nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowej za rok 2015 I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Dyrektora Z. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa na rzecz skarżącego T.B. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (dalej także "Organ odwoławczy") decyzją
z dnia 16.12.2016 r. nr [...] - po rozpatrzeniu sprawy na skutek odwołania wniesionego przez [...] (dalej "Producent", "Skarżący") - utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 28.06.2016 r. o nr [...], którą w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013:
1) przyznał Producentowi płatność rolnośrodowiskową na 2015 r. w łącznej kwocie [...] zł, w tym:
- w wariancie 2.3. Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) do stwierdzonej powierzchni [...] ha – kwotę w wysokości [...] zł,
- w wariancie 4.1. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków do stwierdzonej powierzchni [...] ha – kwotę w wysokości [...] zł
oraz
2) odmówił Producentowi płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 do zakwalifikowanej powierzchni [...]ha:
- w wariancie 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności).
Zaskarżona ww. decyzja została wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23) – dalej w skrócie "K.p.a.", w związku z § 50 ust 1 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków
i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361 z późn. zm.) – dalej zwane w skrócie "rozporządzenie PRŚ z 2013 r.", § 27 ust. 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm.) – dale zwanej w skrócie "rozporządzenie PRŚ z 2009", w związku z art. 18 ust. 6 oraz art. 19 ust 1 rozporządzenia delegowanego Komisji (UE) Nr 640/2014 z dnia 11 marca 2014 r. uzupełniającego rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1306/2013 w odniesieniu do zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli oraz warunków odmowy lub wycofania płatności oraz do kar administracyjnych mających zastosowanie do płatności bezpośrednich, wsparcia rozwoju obszarów wiejskich oraz zasady wzajemnej zgodności (Dz. Urz. UE L.L81 z dnia 20.06.2014 r., str. 48) – dalej zwanego w skrócie "rozporządzenie nr 640/2014".
W uzasadnieniu ww. decyzji Organ odwoławczy wskazał na następujące ustalenia.
W dniu 27.04.2015 r. do Biura Powiatu Goleniowskiego ARiMR wpłynął wniosek Producenta o przyznanie płatności na rok 2015, obejmujący płatność rolnośrodowiskową (PROW 2007-2013), w czwartym roku realizacji zobowiązania podjętego w roku 2012, w którym zadeklarowana została realizacja:
1. Pakietu 2. - Rolnictwo ekologiczne w wariantach:
- 2.3. Trwałe użytki zielone (dla których zakończono okres przestawiania) na działce rolnej [...] o powierzchni 1,16 ha,
- 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) na działkach rolnych [...] o łącznym obszarze 18,54 ha,
2. Pakietu 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza
obszarami [...] w wariancie:
- 4.1. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków na działce rolnej [...] o powierzchni 6,68 ha.
W dniach 4-5.11.2015 r. przeprowadzono na zadeklarowanych gruntach Producenta kontrolę na miejscu metodą inspekcji terenowej. Producent został uprzedzony o planowanej kontroli i uczestniczył w jej pracach, na zakończenie których otrzymał protokół pokontrolny. W zakresie istotnym dla postępowania w sprawie płatności rolnośrodowiskowych inspektorzy terenowi ARiMR ustalili, że:
1. działka rolna [...] jest co prawda większa od zadeklarowanej, ale znajduje się po części na niezgłoszonych działkach ewidencyjnych,
2. powierzchnia działki rolnej [...] jest o 0,02 ha mniejsza od zadeklarowanej i wynosi 1,14 ha.
3. powierzchnia działki rolnej [...] jest mniejsza od zadeklarowanej o 0,16 ha i wynosi 7,63 ha.
W dniu 28.06.2016 r. Kierownik Biura Powiatu [...] ARiMR (dalej także "Organ I instancji") wydał ww. decyzję nr [...], na mocy której przyznał Producentowi płatność rolnośrodowiskową w wariantach 2.3 (do stwierdzonej powierzchni 1,14 ha) i 4.1 (do stwierdzonej powierzchni 6,50 ha z uwagi na wykluczenie z płatności tej części powierzchni działki rolnej [...], która zlokalizowana jest na działkach ewidencyjnych nie wykazanych we wniosku Strony) oraz odmówił przyznania płatności do gruntów z zadeklarowaną realizacją zobowiązania w wariancie 2.9.
Jak wskazał Organ odwoławczy, podstawą ww. rozstrzygnięcia Organu I instancji były dane przekazane Prezesowi ARiMR przez jednostkę certyfikującą w zakresie rolnictwa ekologicznego TUV (dalej "[...]"), zgodnie z którymi na działkach rolnych [...], czyli na całości gruntów zadeklarowanych do wsparcia w wariancie 2.9., Producent nie spełniał wymogu utrzymania minimalnej, określonej przepisami, liczby drzew na hektar. Dalej wskazano, że Kierownik Biura Powiatu [...] Agencji orzekł opierając się o powyższe ustalenia oraz zapisy rozporządzenia PRŚ z 2009, przewidującego pomniejszenie płatności w danym roku o 100% w przypadku naruszenia przez wnioskodawcę wymogu utrzymania określonej liczby żywych i zgodnych z odnośnymi normami w zakresie grubości i wysokości nasadzeń na każdy hektar. Decyzja Organu I instancji została doręczona Producentowi w dniu 08.07.2015 r.
Dalej wskazano, że w dniu 22.07.2015 r. (data stempla pocztowego) Producent, reprezentowany przez radcę prawnego, złożył odwołanie od ww. decyzji Organu I instancji, w którym pełnomocnik Strony zarzucił tej decyzji naruszenie:
1. § 50 ust. 1 rozporządzenia PRŚ z 2013 w związku z Załącznikiem nr 3 do rozporządzenia PRŚ z 2009 przez przyjęcie, że odwołujący Producent nie spełnił wymogu utrzymania minimalnej obsady drzew na hektar w sytuacji, gdy z treści decyzji oraz zgromadzonego w aktach sprawy materiału dowodowego nie wynika, jaka była faktyczna obsada w dacie kontroli, dlaczego część istniejących nasadzeń została uznana za niemieszczące się w granicach tolerancji oraz, czy ewentualne braki nie mieściły się w granicach dopuszczalnej tolerancji;
2. § 38 ust. 2 rozporządzenia PRŚ z 2013 przez pomniejszenie płatności o 100% w sytuacji, w której płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w wysokości pomniejszonej proporcjonalnie do obszaru, na którym stwierdzono uchybienie;
3. art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 przez jego niezastosowanie,
tj. przyjęcie, że Producent nie spełnił wymogów w sytuacji, gdy zaistniało jedynie drobne uchybienie;
4. art. 7 K.p.a. przez jego niezastosowanie, przejawiające się brakiem podjęcia przez organ z urzędu wszelkich czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie sprawy, w szczególności zaś nie powołanie biegłego, celem ustalenia liczby nasadzeń nieodpowiadających normom a także stwierdzeniu, czy ewentualne dokonywanie przez Stronę wymiany nasadzeń w okresie suszy byłoby zgodne z zasadami prawidłowej agrotechniki;
5. art. 8 K.p.a. przez brak przeprowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do władzy publicznej,
6. art. 10 K.p.a. przez jego niezastosowanie,
7. art. 107 K.p.a. przez niewskazane w uzasadnieniu decyzji szczegółowych podstaw faktycznych, w szczególności w odniesieniu do zakresu stwierdzonych nieprawidłowości,
8. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że Producent nie utrzymał minimalnej obsady drzew.
Zaskarżoną decyzją z dnia 16.12.2016 r. Dyrektor [...] Oddziały Regionalnego ARiMR utrzymał w mocy ww. decyzję Organu I instancji z dnia 28.06.2016 r. odnosząc się kolejno do poszczególnych zarzutów odwołania.
Organ odwoławczy, odnosząc się do zarzutu odwołania określonym w pkt 1, wskazał, że zarzut ten niezasadny, po czym wyjaśnił, że zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. z 2015 r., poz. 497 ze zm.), [...] przekazuje Prezesowi ARiMR wykaz producentów, którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego, według stanu na dzień 15 listopada tego roku. Jak dalej wskazał Organ odwoławczy, wykaz ten ma - zgodnie z art. 17 ust. 3 - w postępowaniach takich jak niniejsze, moc dokumentu urzędowego w rozumieniu przepisów K.p.a. Regulacja art. 76 ust. 1 K.p.a. stanowi, iż dokumenty urzędowe (...) stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo stwierdzone. Na gruncie niniejszego postępowania oznacza to, że treść wykazu z [...] w zakresie niedotrzymania minimalnej obsady drzew na hektar stanowi ważką podstawę dla przyjęcia przez organy ARiMR, że sytuacja taka faktycznie miała miejsce.
Podkreślono przy tym, że Dyrektor ZOR ARiMR w żadnej mierze nie odbiera stronie prawa do podważenia - na mocy art. 76 § 3 K.p.a. - dowodu w postaci dokumentu urzędowego. Zważywszy jednakże na brzmienie art. 21 ust. 3 ustawy
o PROW, to na stronie ciąży obowiązek dowodowy w tym zakresie. Przepis ten wskazuje bowiem, iż to "strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu,
o którym mowa w ust. 1, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.". Jest to istotna zmiana w stosunku do "klasycznego" postępowania administracyjnego, opartego wyłącznie o reguły K.p.a.
Organ odwoławczy podkreślił także, że Producent wiedział o stwierdzonym przez [...] niedotrzymaniu obsady, o czym świadczy chociażby fakt, że Odwołujący się dokonywał dodatkowych nasadzeń, celem uzupełnienia braków. Ponadto wskazano,
że kontrole przeprowadzane przez [...] odbywają się w obecności rolnika, który otrzymuje po ich zakończeniu kopię odnośnego protokołu. Tym samym Producent miał możliwość - jeśli nie zgadzał się ze stanowiskiem inspektora [...] - zakwestionowania zapisów raportu pokontrolnego [...], czy to bezpośrednio podczas samej inspekcji, czy to w okresie późniejszym. Z pisma odwoławczego nie wynika, że kroki takie podjął, w związku z czym zasadnym jest domniemanie, że zapis mówiący o niedotrzymaniu minimalnej obsady odpowiada faktom na dzień kontroli [...].
Odnosząc się do zarzutu odwołania określonym w pkt 2, Organ odwoławczy wskazał, że zarzut ten jest niezasadny, podnosząc przy tym, Producent podjął zobowiązanie rolnośrodowiskowe w roku 2012, a więc pod rządami rozporządzenia PRŚ z 2009.
Dalej Organ odwoławczy wyjaśnił, że zgodnie z § 50 ust. 1 rozporządzenia PRŚ z 2013, rolnik, który podjął zobowiązanie w zakresie wariantów sadowniczych Pakietu 2. - Rolnictwo ekologiczne pod rządami rozporządzenia PRŚ 2009, kontynuuje jego realizację pod rządami rozporządzenia PRŚ 2013 zgodnie z wymogami rozporządzenia PRŚ 2009.
Z kolei § 50 ust. 3 rozporządzenia PRŚ z 2013 stanowi, że jakkolwiek - co do zasady - do kolejnych płatności stosuje się przepisy rozporządzenia PRŚ 2013, to w przypadku stwierdzenia uchybień w spełnianiu odnośnych wymogów przywidzianych - zgodnie z § 1 tego przepisu - w rozporządzeniu PRŚ z 2009, pomniejszeń płatności dokonuje się zgodnie z zasadami określonymi w rozporządzeniu PRŚ z 2009. Tym samym stwierdził, że pomniejszenia zastosowane winny być nie na bazie przywołanej przez odwołującego się Producenta regulacji rozporządzenia PRŚ z 2013, lecz analogicznego aktu prawnego z 2009 r. Wskazano przy tym, że odnośny § 27 ust. 1 rozporządzenia PRŚ z 2009 stanowi, że: "jeżeli zostanie stwierdzone uchybienie w przestrzeganiu przez rolnika wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów, płatność rolnośrodowiskowa przysługuje w danym roku w zmniejszonej wysokości, w części dotyczącej działek rolnych (...) w stosunku do których stwierdzono takie uchybienie, z tym że w określonych przypadkach wymienionych w załączniku nr 7 do rozporządzenia wysokość płatności rolnośrodowiskowej jest zmniejszana w części dotyczącej danego pakietu albo wariantu.". Załącznik 7. w przypadku nieutrzymywania minimalnej obsady drzew lub krzewów w wariantach 2.9, 2.10, 2.11 i 2.12 przewiduje 100% pomniejszenie płatności.
Tym samym Organ odwoławczy stwierdził, że właściwy dla niniejszego postępowania przepis jednoznacznie nakazuje zastosowanie pomniejszenia wprost o 100% w stosunku do działki rolnej, na której stwierdzono uchybienie. Zważywszy na fakt, że [...] wskazała na zaistnienie uchybienia tego rodzaju na wszystkich działkach rolnych zadeklarowanych do płatności w wariancie 2.9, całkowita odmowa przyznanie wsparcia dla tego wariantu jest uzasadniona.
Dalej odnosząc się do zarzutu odwołania określonego w ww. pkt 3, Organ odwoławczy wskazał, że przywołany przepis art. 24 ust. 2 rozporządzenia nr 73/2009 nie obowiązuje, albowiem ten akt prawa wspólnotowego został uchylony rozporządzeniem nr 1307/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. Urz. UE nr L347 z dnia 20 grudnia 2013 r.). Zgodnie z tabelą korelacji, zamieszczoną w tym rozporządzeniu, odwołania do art. 24 rozporządzenia nr 73/2009 należy traktować jako odwołania do art. 99 rozporządzenia nr 1306/2013 z dnia 17 grudnia 2013 r. (Dz. Urz. UE nr L347 z dnia 20 grudnia 2013 r.).
Dalej Organ odwoławczy wskazał na § 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 maja 2015 r. w sprawie liczby punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej niezgodności, oraz procentowej wielkości kary administracyjnej w zależności od liczby punktów przypisanych stwierdzonym niezgodnościom (Dz. U. z 2015 r., poz. 734 ze zm.), zgodnie z którym "przypadki drobnej niezgodności, o której mowa w art. 99 ust. 2 akapit drugi rozporządzenia nr 1306/2013, i liczba punktów, jaką przypisuje się stwierdzonej drobnej niezgodności w ramach oceny wagi, o której mowa w art. 72 ust. 1 lit. c rozporządzenia nr 809/2014, są określone w załączniku nr 4 do rozporządzenia.". Z kolei Załącznik nr 4 wskazuje, że za drobną niezgodność uznawane być mogą jedynie niezgodności dotyczące znakowania zwierząt.
Organ odwoławczy zatem stwierdził, że zgodnie z wolą prawodawcy krajowego nieprawidłowość polegająca na naruszeniu wymogu utrzymania minimalnej obsady drzew lub krzewów owocowych na hektar nie stanowi drobnej niezgodności w rozumieniu art. 99 rozporządzenia nr 1306/2013.
Rozpoznając zarzut odwołania określony w pkt 4, Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z przywołanym wyżej art. 21 ust. 3 ustawy o PROW, ciężar dowodowy w zakresie postępowań takich jak niniejsze, został przeniesiony z organu na strony.
Organ odwoławczy wyjaśnił jednak, że - zgodnie z art. 84 § 1 K.p.a. - biegłego można powołać, jeżeli w sprawie wymagane są wiadomości specjalne, przy czym Organ ten wskazał, że nie dostrzegł - a z treści odwołania to nie wynika - jakiego rodzaju wiadomości specjalne mogłyby być konieczne do dokonania oceny, czy w okresie kontroli, przeprowadzonej w roku 2015 przez pracownika [...], gęstość nasadzeń na działkach Producenta była zgodna z wymogami określonymi w odnośnych przepisach. Organ odwoławczy wskazał, że nie potrafi zrozumieć, co konkretnie i w jaki sposób miałby ustalić biegły, zważywszy na upływ czasu i dodatkowe nasadzenie, dokonane przez Stronę. Pamiętać bowiem należy, iż stan faktyczny istniejący na gruncie w okresie kontroli [...] jest niemożliwy do odtworzenia.
Odnośnie do zarzutu odwołania określonego w pkt 5 Organ odwoławczy również
nie podzielił stanowiska odwołującego się Producenta w tym względzie i wskazał, że z faktu, iż rozstrzygnięcie nie odpowiada interesom Wnioskodawcy, nie wynika, że stanowi ono wynik postępowania naruszającego regulację art. 8 K.p.a.
Wskazano przy tym, że Organ I instancji dysponował wartościowym dowodem w postaci wykazu producentów, którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego, według stanu na dzień 15 listopada 2015 r. Dowodem opartym o wyniki kontroli przeprowadzonej w gospodarstwie Strony przez pracownika [...]. Wyniki tej kontroli były Producentowi znane, jednakże albo nie podjął on kroków zmierzających do skorygowania domniemanych nieprawidłowości w tym dokumencie, albo nie zdołał tego skutecznie przeprowadzić. Potwierdzeniem, iż nieprawidłowości w zakresie utrzymania minimalnej obsady odpowiadały faktom, są zapisy korekty do wykazu, wskazujące, iż kontrola uzupełniająca, przeprowadzona w dniu 16 grudnia 2015 r., potwierdziła uzupełnienie obsady. Logika wskazuje, że nie uzupełnia się obsady, jeśli jest ona wystarczająca. Zważywszy na te ustalenia Organ I instancji nie miał powodu, by przeprowadzać jakiekolwiek dodatkowe czynności dowodowe, tym bardziej, że ciężar dowodu w niniejszym postępowaniu spoczywa z mocy prawa na stronie, która z danego dowodu wywodzi skutki prawne.
Ustosunkowując się do zarzutu odwołania określonego w pkt 6 Organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 4) ustawy o PROW "W postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania administracyjnego nie stosuje się.". Nadto wskazał, że z akt sprawy nie wynika, by Producent zgłaszał żądanie tego rodzaju.
Odnosząc się do zarzutu określonego w pkt 7 odwołania Organ odwoławczy wyjaśnił, że z treści decyzji Organu I instancji wynika, że swoje przekonanie o zaistnieniu nieprawidłowości oparł o dane przekazane przez [...]. Jak to zostało już wskazane w Ad 1., wykaz ten stanowi na gruncie postępowań takich, jak niniejsze, dowód o mocy dokumentu urzędowego, przeciwko któremu Odwołujący się nie przeprowadził żadnego kontrdowodu.
W odniesieni zaś do zarzutu odwołania określonego w pkt 8 Organ odwoławczy wyjaśnił, że zarzut skierowany jest pod niewłaściwym adresem i z dużym opóźnieniem. Ustalenie odnośnie niedotrzymania minimalnej obsady poczynił inspektor [...]. Organ I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na dowodzie o dużej mocy w rozumieniu K.p.a., jakim - z przyczyn wskazanych w Ad 1. - jest wykaz producentów, którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego, przekazany przez [...].
Na marginesie Organ odwoławczy wskazał, że prawodawca krajowy bardzo liberalnie podszedł do ustalania minimalnej niezbędnej liczby drzewek jabłoni na hektar. W normalnym, produkcyjnym sadzie, drzewka są sadzone w rzędach o rozstawie 1,2-2 m w rzędzie, przy rzędach odległych od siebie o 3,2-3,8 m dla podkładek karłowych i 2-3 m w rzędzie przy rzędach odległych od siebie o 4-4,5 m dla podkładek półkarłowych. Daje to (dla działki o kształcie regularnym 100*100 m) od ok. 720 do nawet 2400 drzewek na hektar. Racjonalny rolnik, zmierzający do maksymalizacji efektu gospodarczego, bez wątpienia dokonałby nasadzeń o relatywnie znacznej gęstości, w związku z czym spadek gęstości nasadzeń do poziomu minimum określonego w rozporządzeniu, tj. 125 szt./ha, musiałby być poprzedzony poważną klęską żywiołową lub destrukcyjnym zdarzeniem losowym na ogromną skalę. Zgodnie z wiedzą Organu, żadne zdarzenie tego rodzaju gruntów odwołującego się Producenta nie dotknęło. Dopiero w treści odwołania znajduje się wtręt o suszy, zaistnienia której Odwołujący się nie zasygnalizował wcześniej, mimo iż zobowiązany jest do informowania organów Agencji o każdej okoliczności, która może wpłynąć na wysokość przyznanej płatności. Podkreślono przy tym, że cechą charakterystyczna upraw sadowniczych jest ich duże zapotrzebowanie na wodę. Najpopularniejsze nasadzenia na podkładkach karłowych i półkarłowych cechuje ponadto ograniczony system korzeniowy, w związku z czym plantacje sadownicze muszą być odpowiednio obficie nawadniane, albowiem zredukowany system korzeniowy ma ograniczoną wydolność. Jest bardzo mało prawdopodobnym, by uprawa mogła się utrzymać i zaowocować bez dostosowanego do wielkości plantacji systemu irygacyjnego. Systemu takiego na gruntach odwołującego się Producenta brak.
Dokonując oceny poczynań odwołującego się Producenta w kontekście wymogów rolnictwa ekologicznego wskazano także, że w istocie nie prowadzi on uprawy jabłoni, ale po prostu utrzymuje grunt w stanie kwalifikującym się do uznania go, za spełniający wymogi rolnictwa ekologicznego. Bogaty materiał zdjęciowy, sporządzony na działkach zadeklarowanych do płatności w wariancie 2.9. obrazuje niskie sadzonki jabłoni, niepozabezpieczane osłonkami, w bardzo rzadkiej rozstawie. Zważywszy na fakt, że jest to plantacja w czwartym roku realizacji Programu, nasadzenia o wysokości 80 cm, dokonane w 2012 r., winny osiągnąć - nawet w przypadku podkładek karłowych - znaczny przyrost wysokości pnia/łodygi. Nic takiego nie jest na działkach odwołującego się Producenta dostrzegalne.
Intencją prawodawcy, zarówno wspólnotowego, jak i krajowego - jak dalej wskazał Organ odwoławczy - jest wspieranie produkcji ekologicznej. Produkcji, rozumianej jako wytwarzanie płodów rolnych zdrowszych dla konsumenta, zarazem mniej destrukcyjnie wpływającej na środowisko [...]lne. 4-letni sad Producenta (według własnego oświadczenia Odwołującego się, złożonego w dniu 05.11.2015 r.) na dwóch działkach nie rodzi owoców, zaś plon z trzeciej z nich jest przeznaczany na potrzeby własne odwołującego się Producenta. Z zapisów Zestawienia produkcji roślinnej, stanowiącego załącznik do protokołu z kontroli [...], przeprowadzonej w 2014 r., i znajdującego się w dokumentacji fotograficznej, sporządzonej w toku kontroli na miejscu wynika, że Odwołujący się Producent z sadu o powierzchni 18,54 ha uzyskuje 10 kg (0,011) owoców. Trudno więc w przypadku gospodarstwa odwołującego się Producenta mówić o prowadzeniu ekologicznej produkcji sadowniczej. Plon jest w istocie zerowy, mimo że przecież 4-letnie sadzonki (sadzone już jako co najmniej 80-centymetrowe drzewka) powinny już owocować. Świadczy to - wobec braku doniesień o klęskach żywiołowych i innych destrukcyjnych zdarzeniach losowych - o założeniu i prowadzeniu plantacji w sposób niezgodny z dobrą praktyką rolniczą i zasadami prawidłowej agrotechniki. Wnioskodawca po prostu utrzymuje plantację o minimalnej wymaganej prawem obsadzie drzew, pozbawione racjonalnej dla sadownika infrastruktury nawadniającej i corocznie występuje o wysokie dopłaty przewidziane w intencji prawodawcy dla rolników zainteresowanych faktycznym prowadzeniem ekologicznej produkcji rolniczej. W takiej sytuacji każde, nawet drobne zdarzenie losowe, jak podeschnięcie lub nadmierne podmoknięcie części gruntu, żerowanie choćby pojedynczych sztuk dzikiej zwierzyny, czy porażenie stosunkowo niewielkiego odsetka sadzonek przez choroby, oznacza zmniejszenie obsady drzew poniżej minimum. Analiza stanu działek zadeklarowanych do płatności w wariancie 2.9. wskazuje, że jest to ryzyko, na które odwołujący się Producent godzi się i które powinien był wkalkulować w ryzyko związane z ubieganiem się o płatności ekologiczne w wariantach sadowniczych.
Sumując, Organ odwoławczy stwierdził, że w ustalonym stanie faktycznym i prawnym sprawy brak było podstaw do uznania któregokolwiek z zarzutów odwołania za zasadne. Decyzja Organu I instancji oparta jest o dowody o dużej mocy, których odwołujący się Producent nie obalił. Rozstrzygnięcie Kierownika Biura Powiatu Goleniowskiego Agencji wskazuje na fakty, które Organ ten uznał za udowodnione, jak również na dowody, które stanowiły tu podstawę. Ustalone okoliczności faktyczne zostały naniesione na adekwatne przepisy prawa, z czego organ wysnuł zgodne z logiką wnioski. Wobec tego Organ odwoławczy stwierdził, że - z uwagi na konieczność zastosowania w odniesieniu do wszystkich działek zadeklarowanych do wariantu 2.9. pomniejszenia płatności za rok 2015 o 100% - należy odmówić przyznania odwołującemu się Producentowi wsparcia z tego tytułu.
W odniesieniu do przyznania płatności w wariancie 4.1. Organ odwoławczy stwierdził, że - zgodnie z ustaleniami poczynionymi w toku kontroli na miejscu, działka [..], na której zadeklarowany został ten wariant - położona jest nie tylko na wskazanych we wniosku działkach ewidencyjnych nr [...] (obręb [...]), ale także na nie wykazanych przez Stronę działkach nr [...](obręb j.w.). Wsparcie przysługuje jedynie do gruntów zadeklarowanych na wskazanych we wniosku działkach ewidencyjnych.
Zmierzona zaś powierzchnia użytkowana rolniczo w obrębie działek nr [...] wynosi [...] ha, a powierzchnia deklarowana wynosiła [...] ha.
Różnica między areałem zatwierdzonym a deklarowanym wynosi [...] ha ([..]). Stanowi to [...]%) powierzchni zatwierdzonej.
Zgodnie z art. 18 ust. 6 w związku z art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr 640/2014, jeżeli obszar zgłoszony przekracza obszar zatwierdzony dla danej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego dla tej grupy upraw, jeżeli różnica ta wynosi nie więcej, niż 3 % lub dwa hektary.
Wobec tego Organ odwoławczy wskazał, że do objęcia płatnością w wariancie 4.1. kwalifikuje się [...] ha i nie mają tu zastosowania dodatkowe obniżki.
Przy stawce płatności wynoszącej [...] PLN/ha, należna Producentowi pomoc z tytułu realizacji wariantu 4.1. wynosi [...] PLN i jest zgodna z kwotą przyznaną na mocy decyzji organu I instancji.
W odniesieniu do kwestii przyznania płatności w wariancie 2.3. Organ odwoławczy stwierdził, że - zgodnie z ustaleniami poczynionymi w toku kontroli na miejscu, działka [...] ma powierzchnię 1,14 ha, wobec zadeklarowanych 1,16 ha.
Różnica między areałem zatwierdzonym a deklarowanym wynosi 0,02 ha ([...]). Stanowi to [...] powierzchni zatwierdzonej. Zgodnie z art. 18 ust. 6 w związku i art. 19 ust. 1 rozporządzenia nr [...], jeżeli obszar zgłoszony przekracza obszar zatwierdzony dla danej grupy upraw, pomoc oblicza się na podstawie obszaru zatwierdzonego dla tej grupy upraw, jeżeli różnica ta wynosi nie więcej, niż 3 % lub dwa hektary.
Wobec tego Organ odwoławczy stwierdził, że do objęcia płatnością w wariancie 2.3. kwalifikuje się 1,14 ha i nie mają tu zastosowania dodatkowe obniżki.
Przy stawce płatności wynoszącej [...] PLN/ha, należna Producentowi pomoc z tytułu realizacji wariantu 2.3. wynosi [...] PLN i jest zgodna z kwotą przyznaną na mocy decyzji Organu I instancji.
Zatem łączna kwota płatności rolnośrodowiskowych należnych Producentowi za rok 2015 wynosi [...] PLN i jest zgodna z wysokością wsparcia przyznanego Producentowi na mocy decyzji nr [...] z dnia 28 czerwca 2016 r.
Jednocześnie Organ odwoławczy wskazał, że - niezależnie od uznania odwołania złożonego w imieniu Strony za bezzasadne - Organ nie doszukał się w rozstrzygnięciu wydanym przez Kierownika Biura Powiatu ARiMR nieprawidłowości, które mogłyby stanowić podstawę dla uchylenia wskazanej decyzji. Zawiera ona rozstrzygnięcie co do istoty rzeczy prawidłowe, zarówno co do faktów, jak i prawa.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w [...] złożonej na ww. decyzję organu odwoławczego, Producent (dalej także "Skarżący") wnosząc
o uchylenie decyzji Organów obu instancji w zakresie odmowy Skarżącemu przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności),
z jednoczesnym wnioskiem o zasądzenie kosztów postępowania, zaskarżył przedmiotową decyzję w całości zarzucając jej:
1. szereg błędów w ustaleniach faktycznych polegających na przyjęciu, że:
- Skarżący nie utrzymał minimalnej obsady drzew i krzewów, w sytuacji gdy z wydanej decyzji, ani żadnego z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie sposób odkodować, jaka konkretna ilość nasadzeń, w tym w szczególności jabłoni domowej, miałaby w momencie dokonywania kontroli nie spełniać przewidzianych wymogów; dlaczego i w jakim okresie oraz, czy ewentualne braki w obsadzie nie mieściły się w granicach tolerancji;
- Skarżący rzekomo miałby "nie prowadzić uprawy jabłoni, ale po prostu utrzymywać grunt w stanie, kwalifikującym się do uznania go, za spełniający wymogi rolnictwa ekologicznego", a ponadto jakoby miałby prowadzić plantację "w sposób niezgodny z dobrą praktyką rolniczą i zasadami prawidłowej agrotechniki", w sytuacji gdy skarżący prowadził i prowadzi nasadzenia zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, regularnie uzupełniając obsadę drzew oraz krzewów i uzyskiwał oraz uzyskuje
z tego tytułu plony,
- Skarżący miałby nie posiadać systemu irygacyjnego, w sytuacji gdy system taki u Skarżącego występuje,
- na plantacjach prowadzonych przez Skarżącego nie jest dostrzegalny przyrost pnia/łodygi sadzonek, w sytuacji gdy sadzonki rozwijają się prawidłowo, co bezpośrednio wynika choćby z szeregu protokołów znajdujących się w aktach sprawy, jak i dołączonych do niniejszego pisma i obecnie przynoszą plon sięgający około 600 kg,
- w okresie, w którym rzekomo miała nie zostać utrzymana minimalna obsada drzew i krzewów brak było "doniesień o klęskach żywiołowych i innych destrukcyjnych zdarzeniach losowych", w sytuacji gdy informacje o tym pojawiają się w załączonym do akt sprawy Protokole kontroli "Ekologiczna uprawa roślin i utrzymanie zwierząt" z dnia 22.08.2015 r., w pkt 4.1., jak również w Protokole kontroli "Ekologiczna uprawa roślin i utrzymanie zwierząt" z dnia 30.11.2015 r. w pkt 4.2., na podstawie których organ rzekomo orzekał;
2. naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- przepisu art. 28c ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 173 z późn. zm.) - dalej zwanej "ustawą PROW", w związku z art. 51 ust. 4 lit. a rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. przez bezpodstawne zastosowanie w niniejszej sprawie zmniejszenia płatności Skarżącemu, w sytuacji gdy stwierdzono co najwyżej drobną niezgodność, o której mowa w art. 51 ust. 4 lit. a ww. rozporządzenia, nie skutkującą zmniejszeniem płatności;
- przepisu art. 21 ust. 2 pkt 1 i 2 ustawy PROW przez brak rozpatrzenia materiału dowodowego w sposób wyczerpujący, w tym zwłaszcza pominięciu okoliczności wskazujących na fakt utrzymania obsady drzew na poziomie oscylującym wokół drobnej niezgodności, a ponadto okoliczności wskazujących na zaistnienie suszy - pomimo, iż informacje o tym pojawiają się w załączonym do akt sprawy Protokole kontroli "Ekologiczna uprawa roślin i utrzymanie zwierząt" z dnia 22.08.2015 r., w pkt 4.1., jak również w Protokole kontroli "Ekologiczna uprawa roślin i utrzymanie zwierząt" z dnia 30.11.2015 r. w pkt 4.2., jak również pominięciu szeregu korzystnych dla skarżącego okoliczności, wynikających z akt sprawy;
- przepisu art. 21 ust. 2 pkt 3 ustawy PROW przez brak udzielenia Skarżącemu -pomimo zgłaszanych przez niego ustnie wniosków w tym zakresie - niezbędnych pouczeń, w tym zwłaszcza odnośnie rozkładu ciężaru dowodu w niniejszym postępowaniu;
- przepisu § 50 ust. 1 rozporządzenia PRŚ z 20013 r. w związku z treścią załącznika nr 3 do rozporządzenia PRŚ z 2009 r., tj. część II ust. 1 pkt 2 przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że Skarżący nie spełnił wymogów dla pakietu 2.9. w sytuacji gdy z treści decyzji, ani zgromadzonych w toku sprawy dokumentów nie wynika w żaden sposób, jaka była dokładna obsada drzew i krzewów, w tym w szczególności jabłoni domowej w momencie dokonywania kontroli, dlaczego część drzew faktycznie istniejących nie została zakwalifikowana jako spełniająca tę obsadę, a nadto, czy ewentualne braki w obsadzie nie mieściły się w granicach tolerancji, wobec czego istniały wszelkie przesłanki do stwierdzenia, że skarżący spełnił przewidziane przepisami wymogi;
3. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
- przepisu art. 7 K.p.a. przez niezastosowanie, przejawiające się brakiem podjęcia przez organ z urzędu wszelkich czynności mających na celu dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego, w tym w szczególności brak powołania biegłego, celem ustalenia dokładnie, jaka ilość nasadzeń mogła nie odpowiadać normom, a także stwierdzeniu, czy ewentualne dokonywanie przez Skarżącego wymiany nasadzeń w okresie suszy byłoby zgodne z zasadami prawidłowego rolnictwa, kulturą rolną i przy zachowaniu dbałości o stan fitosanitarny roślin, a tym samym, czy nie naruszałoby obowiązków nałożonych przez Załącznik nr 3 do rozporządzenia PRŚ z 2009 r., tj. część II ust. 1 pkt 2;
- przepisu art. 8 K.p.a. przez niezastosowanie i brak przeprowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie uczestników do władzy publicznej, zwłaszcza na skutek braku podjęcia z urzędu szeregu istotnych czynności, a także brak wyczerpującego uzasadnienia prawnego i faktycznego dla wydawanych rozstrzygnięć;
- przepisu art. 78 § 1 w zw. z art. 77 § 1 K.p.a. przez brak zebrania i rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, w tym zwłaszcza pominięciu żądania strony w przedmiocie powołania biegłego celem ustalenia dokładnie, jaka ilość nasadzeń mogła nie odpowiadać normom, a także stwierdzeniu, czy ewentualne dokonywanie przez Skarżącego wymiany nasadzeń w okresie suszy byłoby zgodne z zasadami prawidłowego rolnictwa, kulturą rolną i przy zachowaniu dbałości o stan fitosanitarny roślin, a tym samym, czy nie naruszałoby obowiązków nałożonych przez Załącznik nr 3 do rozporządzenia PRŚ z 2009 r., w sytuacji gdy organ samodzielnie poczynił ustalenia niekorzystne dla strony, wskazując iż rzekomo miałby on prowadzić gospodarkę w sposób nieprawidłowy;
- przepisu art. 107 K.p.a. przez brak zawarcia w uzasadnieniu decyzji szczegółowego wskazania podstaw faktycznych oraz prawidłowego przywołania podstawy prawnej, w tym w szczególności powoływanie się w treści decyzji na bliżej nieokreśloną "ustawę o PRO W" jak również brak wskazania na jakich podstawach organ poczynił ustalenia, iż skarżący nie utrzymał minimalnej obsady drzew i jaka była konkretna ilość i rozmiar zaistniałych niezgodności.
Ponadto, Skarżący wniósł o dopuszczenie dowodu uzupełniającego z dokumentów załączonych do skargi, które zdaniem Skarżącego w świetle nowej argumentacji, przedstawionej przez organ Il instancji, są niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, a ponadto nie spowodują nadmiernego przedłużenia w sprawie, a mianowicie z:
1. dokumentu dostawcy nr [...] z dnia 02.05.2012 r.,
2. dokumentu dostawcy nr [..] z dnia 23.04.2012 r.,
3. wypisu nr [..] z dnia 04.09.2012 r.,
4. dokumentu dostawcy nr [...] z dnia 08.09.2013 r.,
5. dokumentu dostawcy nr [...] z dnia 13.05.2013 r.,
6. dokumentu dostawcy nr [..] z dnia 15.05.2013 r.,
7. dokumentu dostawcy nr [..] z dnia 10.10.2013 r.,
8. dokumentu dostawcy nr [..] z dnia 16.04.2014 r.,
9. dokumentu dostawcy nr [...] z dnia 06.05.2014 r.,
10. załącznika nr 1 do raportu nr [...],
11. certyfikatu z dnia 16.09.2015 r.,
12. certyfikatu z dnia 22.09.2016 r.,
13. protokołu kontroli "Ekologiczna uprawa roślin i utrzymanie zwierząt" z dnia [...] r.,
14. protokołu kontroli "Ekologiczna uprawa roślin i utrzymanie zwierząt" z dnia [...] r.,
15. kopii raportu z czynności kontrolnych z 04.11.2015 r., posiadanej przez Skarżącego,
na okoliczność prowadzenia przez Skarżącego prawidłowej i ekologicznej gospodarki, zgodnej z zasadami prawidłowego rolnictwa, kulturą rolną i przy zachowaniu dbałości o stan fitosanitarny roślin oraz zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, a także na okoliczność ustalenia regularnego uzupełniania obsady drzew oraz krzewów
i uzyskiwania plonów z prowadzonych plantacji.
Uzasadniając zarzuty skargi Skarżący przedstawił obszerną argumentację. Zdaniem Skarżącego, organy obu instancji dopuściły się naruszenia szeregu przepisów wskazanych w petitum odwołania, głównie na skutek nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego w sprawie.
Niezrozumiałe jest dla Skarżącego, na jakiej podstawie oraz dlaczego, organy obu instancji, w tym zwłaszcza organ odwoławczy, podniosły twierdzenia o rzekomo nieprawidłowym prowadzeniu przez Skarżącego gospodarki rolnej, na potwierdzenie czego zacytował fragment zaskarżonej decyzji: "Dokonując oceny poczynań Pana [...] w kontekście wymogów rolnictwa ekologicznego wskazać należy, iż w istocie nie prowadzi on uprawy jabłoni, ale po prostu utrzymuje grunt w stanie, kwalifikującym się do uznania go, za spełniający wymogi rolnictwa ekologicznego.". W innym miejscu, Organ wskazując na rzekome nieprawidłowości konkluduje, że "Świadczy to - wobec braku doniesień o klęskach żywiołowych i innych destrukcyjnych zdarzeniach losowych - o założeniu i prowadzenia plantacji w sposób niezgodny z dobrą praktyką rolniczą i zasadami prawidłowej agrotechniki."
Wszelkie tego rodzaju twierdzenia są w ocenie Skarżącego krzywdzące, nieprawdziwe i niepoparte w najmniejszym stopniu materiałem dowodowym, jak również sprzeczne zarówno z faktyczną historią prowadzonego przez Skarżącego gospodarstwa, jak i zgromadzonymi dokumentami. Argumentacja organu odwoławczego jest dla Skarżącego zaskoczeniem, gdyż od lat prowadzi gospodarkę w sposób prawidłowy, regularnie uzupełniając nasadzenia, uzyskując plony, jak również otrzymując wszelkie certyfikaty świadczące o fakcie ekologicznego prowadzenia upraw.
Z uwagi na fakt, iż Skarżący nie mógł przewidzieć, że organy będą usiłowały go w podobny sposób oczerniać, wniósł o dopuszczenie zawnioskowanych w petitum pisma dowodów. Po pierwsze - dołączone dokumenty w postaci dokumentów dostawcy dowodzą, iż Skarżący od wielu lat regularnie i z ekologicznych źródeł pozyskuje materiał szkółkarski, co kilka miesięcy dosadzając po kilkaset sztuk drzewek. Wypada zauważyć, że łączna ilość zakupionych drzewek wynosi 4130, co w przeliczeniu na hektar daje wartość 222,76 drzewka/ha. Oznacza to, iż kwota minimalnej obsady przekroczona zaś została o 80%. Po drugie - wszelkie przeprowadzane dotychczas kontrole nie wykazywały jakichkolwiek nieprawidłowości w prowadzonej przez skarżącego gospodarce. Dowodzi tego w pierwszej kolejności załącznik do raportu nr [...], wskazujący na zachowanie obsad oraz przewidzianych wymiarów drzewek. Po trzecie - Skarżący bez kłopotów uzyskiwał certyfikaty producenta rolnego i certyfikat taki uzyskał również w dniu 16.09.2015, tj. w roku w którym odmówiono mu wsparcia do gruntów związanych z uprawami sadowniczymi.
Co zaś istotne, certyfikat został zaś wydany przez jednostkę certyfikującą TUV na podstawie tej samej kontroli, w oparciu o którą ARiMR odmówił przyznania wsparcia do gruntów. Z jednej więc strony, same organy certyfikujące - już kilka tygodni po kontroli -uznały Skarżącego za podmiot rzetelny, prawidłowo prowadzący działalność rolniczą, co skutkowało przyznaniem mu certyfikatu zaświadczającego o ekologicznym prowadzeniu upraw, z drugiej natomiast strony, organy ARiMR - których przedstawicieli nota bene nie było nawet podczas samej kontroli - odmówiły przyznania płatności.
Jak dalej wskazał Skarżący, uważna lektura uzasadnienia decyzji prowadzi jednak do wniosku, że sam organ odwoławczy w nie dość wnikliwy sposób zapoznał się z samym protokołem kontrolnym z dnia 22 sierpnia 2015 r., a swoje konkluzje sformułował dając wyraz uprzedzenia jakim z niezrozumiałych powodów darzy mojego Mocodawcę. Już bowiem w samym protokole z kontroli, w pkt 4.1. znajduje się adnotacja, że "z powodu niekorzystnych warunków atmosferycznych (długotrwała susza) ponad 50% drzewek owocowych na działkach rolnych [...] uległa wyginięciu.". Co więc istotne, już z samej treści protokołu wynika, że na terenach objętych kontrolą miała miejsce susza. Organ wskazuje zaś, iż rzekomo "Dopiero w treści odwołania znajduje się "wtręt" (pisownia oryginalna - przypis autora skargi) o suszy (...)". Skoro zaś w protokole znalazła się o tym wzmianka, Skarżący nie widział dodatkowej konieczności informowania organów ARiMR, licząc, iż z dokumentem tym zapoznają się w sposób wnikliwy.
Skarżący przy tym podkreślił, że protokół w żadnym miejscu nie wskazuje, od jakiej liczby nasadzeń należy liczyć wartość owych 50%. W porównaniu więc choćby do przywołanego powyżej "załącznika do raportu nr [...]" (który z dokładnością do jednego nasadzenia określa ilość drzewek), protokół należy uznać za dalece nieprecyzyjny. Sformułowanie, że rzekomo miała nie zostać na skutek tego zachowana minimalna obsada, nie jest zaś poparte żadnymi wyliczeniami oraz dowodami. Skarżący wskazał, że czynności kontrolne trwały zbyt krótko (około 2 godziny), aby możliwe było faktyczne zbadanie ilości nasadzeń na obszarze 18,54 ha. W toku działań związanych z kompleksową kontrolą wiązałoby się to więc z koniecznością zbadania, policzenia i opisania w tym czasie co najmniej 2 500 nasadzeń, czego organy kontrolne nie dokonały - wyciągając jednak w tym zakresie negatywne konsekwencje w stosunku do skarżącego.
Co więcej, Skarżący nie przypomina sobie, jakoby podczas kontroli miał zostać sporządzany materiał zdjęciowy, nie był również informowany, jakoby dokumentacja fotograficzna miała zostać wykonywana. Organy nie podają okresu z którego pochodzić miałyby zdjęcia i w ocenie Skarżącego zostały wykonane prawdopodobnie podczas kontroli w 2014 lub 2015 r. Niezależnie od tego, owa dokumentacja nie pozwala na stwierdzenie praktycznie niczego wiążącego. Na fotografiach brak jest jakichkolwiek odnośników, pozwalających na określenie wysokości drzewek lub odstępu między nimi. Ustalenia organu II instancji stoją również w sprzeczności z wynikami kontroli przeprowadzonej przez pracowników ARiMR, którzy nie stwierdzili jakichkolwiek uchybień.
Skarżący podkreślił także, że z samego faktu nie zakwestionowania przez Skarżącego na ówczesnym etapie protokołu, nie można zaś wyprowadzać tak daleko idących konkluzji, jak czynią to Organy obu instancji. Podstawą odmowy świadczenia stał się bowiem jeden, dalece nieprecyzyjny protokół kontrolny, stwierdzający nie dające się dokładniej wyliczyć nieprawidłowości, przy czym cała pozostała dokumentacja wskazuje bezsprzecznie na fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego w sposób ekologiczny i prawidłowy. Podkreślono przy tym, że spełnianie wszelkich wymogów zostało stwierdzone zarówno z załączniku do raportu nr [...], jak i w protokole z dnia 30.11.2015, sporządzonym przez jednostkę certyfikującą. Co więcej, prawidłowe prowadzenie gospodarstwa potwierdza także protokół sporządzony przez pracowników ARiMR w dniu 03.11.2015. W protokole pojawia się choćby stwierdzenie "obsada minimalna z uwzględnieniem 5% tolerancji wynosi 959 sztuk. Średnia wysokość 100 cm, średnica 12 mm. (...) Wymóg utrzymania (?) minimalnej obsady został zachowany." Z uwagi na fakt, że zarówno protokół znajdujący się w aktach, jak i posiadany przez Skarżącego sporządzony został ręcznie, a ponadto duża część obu dokumentów jest nieczytelna – Skarżący załączył kopię protokołu otrzymanego w celu porównania i ewentualnej weryfikacji przez Sąd. W protokole bowiem posiadanym przez Skarżącego nie stwierdzono bowiem żadnych naruszeń.
Nie jest również prawdą, jakoby na działkach nadzorowanych przez Skarżącego brak było systemu irygacyjnego. System taki istnieje. W momencie przygotowania gruntu pod sad pod działkę doprowadzone zostało ujęcie wodne, z którego za pomocą węży ogrodowych woda rozprowadzana jest do przenośnych zbiorników (beczek), a następnie podlewane są pojedyncze drzewka. W pracach tych każdego roku uczestniczy do 6 osób. Skarżący prowadzi więc gospodarkę rolna w sposób świadomy i dojrzały, a insynuowanie, jakoby miało pod pozorem utrzymywania minimalnych nasad miałby on wyłudzać dotacje jest dalece krzywdzące, gołosłowne i wręcz skandaliczne. Wypada bowiem zwrócić uwagę choćby na fakt otrzymania certyfikatu producenta rolnego również w minionym roku 2016.
Z załączonego dokumentu wynika, że z działek Skarżącego wyprodukowano ponad 600 kg owoców ekologicznej jabłoni domowej.
W ocenie więc Skarżącego, organ w żaden sposób nie wykazał w decyzji, jakoby konkretne sadzonki drzew owocowych, w postaci jabłoni domowej, nie spełniały wymagań dotyczących wysokości, bądź grubości kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określonego dla drzewek owocowych. Nie zostało wskazane, które z drzewek zostały uznane za niespełniające określonych wymogów i dlaczego tak właśnie się stało. W sytuacji stwierdzenia uchybień, nie zostały one opisane w sposób na tyle precyzyjny, by pozwalały na stwierdzenie że nie mieściły się w określonej przepisami prawa tolerancji, powodującej powstanie jedynie drobnej niezgodności, w rozumieniu przepisów polskich i unijnych.
W szczególności, przedmiotowe drzewa nie zostały precyzyjnie policzone, a także nie zostało w żaden sposób wskazane, na jakiej podstawie organ kontrolujący, a następnie Organ wydający decyzję uznał, że obsada jest niepełna. Skarżący wskazuje bowiem, że przez cały czas w sposób prawidłowy prowadził gospodarstwo i dbał o utrzymanie dostatecznej ilości nasadzeń. Przez cały czas posiadał również dodatkowe sadzonki, którymi to na bieżąco uzupełniał obsadę.
Skarżący podniósł również, że nie miał wpływu na powstanie ewentualnych uchybień, a prowadzona w sposób ekologiczny gospodarka ma swoją wyjątkową specyfikę. W miesiącu lipcu 2015 r. w regionie panowała susza, która spowodowała, że pewna, niewielka ilość drzewek faktycznie uległa uszkodzeniu. Dokonywanie zaś w tym okresie - upalnego lata, suszy i czasu, w którym drzewa nie znajdują się w spoczynku - dodatkowych nasadzeń jest dalece szkodliwe dla roślin i sprzeczne z wiedzą i kulturą rolną, a nadto naraża stan fitosanitarny roślin. Tym samym, Skarżący wskazał, że byłoby to sprzeczne z zasadami prowadzenia gospodarstwa rolnego, wobec czego narażałby się on również w tej sytuacji na zarzut naruszenia wymogów określonych dla Pakietu 2 - Rolnictwo ekologiczne, zgodnie z treścią załącznika nr 3 do rozporządzenia PRŚ z 2009 r. Skarżący podniósł jednak, że już w czasie kontroli prowadzone były prace związane z wymianą wszelkich uszkodzonych drzewek na zdrowe, wobec czego wszystkie podlegające wymianie zostały niezwłocznie zastąpione nowymi. Wcześniejsza zaś wymiana drzewek była niecelowa z uwagi na panujące w czerwcu i lipcu ubiegłego roku susze. Co istotne, o zaistniałym stanie wyższej konieczności pełną wiedzę z urzędu miały organy, co wynika bezpośrednio w zawartej w aktach dokumentacji.
W ocenie Skarżącego, organ nie dokonał więc z urzędu wszelkich czynności mających na celu pełne wyjaśnienie sprawy, w tym zwłaszcza nie powołał na gruncie postępowania biegłego, który wypowiedziałby się jaka konkretna ilość drzewek objętych postępowaniem kontrolnym podlegała wymianie, bądź nie spełniała kryteriów, a także, czy w sytuacji suszy dokonywanie dodatkowych nasadzeń było zgodne z kulturą rolną i respektowało dbałość o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby.
Zdaniem Skarżącego, Organ niedostatecznie zebrał więc materiał dowodowy i nie wziął z urzędu pod uwagę dokumentów świadczących o fakcie prawidłowego prowadzenia gospodarstwa przez Skarżącego. W szczególności, fakt regularnej wymiany drzewek i prowadzenia sadu zgodnie z wymaganymi normami potwierdza m.in. certyfikat wydany przez [...], który to został wydany na podstawie przedmiotowej kontroli.
W ocenie Skarżącego, na podstawie zebranych materiałów nie sposób ocenie przyjąć żeby ewentualne uchybienia kwalifikowały się do tak rażącego obniżenia wnioskowanej płatności, w tym zwłaszcza, czy ewentualne braki w obsadzie nie mieściły się w granicach tolerancji. Wobec powyższego, istniały wszelkie przesłanki do stwierdzenia, że Skarżący spełnił przewidziane przepisami wymogi.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie w całości, podtrzymując dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Na rozprawie w dniu 19.04.2017 r. pełnomocnik Skarżącego poparł skargę i wniósł o uchylenie decyzji Organu I i II instancji. Jednocześnie wniósł o przeprowadzenie dowodu z przedstawionych dokumentów obejmujących kopię raportu z czynności kontrolnych z dnia 28.12.2016 r. oraz pisma ARiMR z dnia 09.02.2017 r., które Sąd postanowił dopuścić.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w [...] z w a ż y ł, co następuje:
Skargę należało uwzględnić jako zasadną.
Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Ocenie Sądu podlegają zatem akty administracyjne (tutaj decyzje) co do zgodności zarówno z przepisami prawa materialnego, jak i przepisami postępowania. Kontrola sądów administracyjnych ogranicza się więc do zbadania, czy organy administracji w toku rozpoznawanej sprawy nie naruszyły przepisów prawa w stopniu mającym lub mogącym mieć istotny wpływ na jej wynik, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.) - zwanej dalej "p.p.s.a.".
Zgodnie zaś z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 16.12.2016 r., nr [...], utrzymująca w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatu [...] Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia 28.06.2016 r., nr [...], którą w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013:
1) przyznano Skarżącemu płatność rolnośrodowiskową na 2015 r. w łącznej kwocie [...] zł, w tym:
- w wariancie 2.3. Trwałe użytki zielone (z certyfikatem zgodności) do stwierdzonej powierzchni 1,14 ha – kwotę w wysokości [..] zł,
- w wariancie 4.1. Ochrona siedlisk lęgowych ptaków do stwierdzonej powierzchni 6,50 ha – kwotę w wysokości [...] zł
oraz
2) odmówiono Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 do zakwalifikowanej powierzchni 18,26 ha:
- w wariancie 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności).
Jak wynika z treści skargi, Skarżący kwestionuje zaskarżoną decyzję tylko w zakresie odmowy Skarżącemu przyznania płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015 do działek rolnych zadeklarowanych w ramach wariantu 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (z certyfikatem zgodności) i w tej części wnosi o jej uchylenie. W pozostałym zatem zakresie uznać należało, że w odniesieniu do przyznanych płatności rolnośrodowiskowych w wariantach 2.3. i 4.1. Skarżący zgodził się z ustaleniami Organu i ich oceną. W związku z tym, kontrolę sądową zaskarżonej decyzji co do jej zgodności prawem Sąd ograniczył tylko do kwestionowanej jej części, tj. odmowy płatności.
W wyniku przeprowadzonej kontroli zaskarżonej decyzji, Sąd uznał, że decyzja w części kwestionowanej narusza przepisy postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego zgodnie z wnioskiem Skarżącego.
W skardze Strona podniosła zarówno naruszenie przepisów procesowych jak i naruszenie przepisów prawa materialnego.
W sytuacji, gdy skarga zarzuca zarówno naruszenie przepisów postępowania jak i przepisów prawa materialnego, w pierwszej kolejności rozpoznaniu podlegają zarzuty naruszenia przepisów postępowania, gdyż do kontroli ustalonego stanu faktycznego pod zastosowany przepis prawa materialnego można przejść dopiero wówczas, gdy nie będzie wątpliwości, że organ przeprowadził postępowanie zgodnie z zasadami postępowania, w tym wydał decyzję z zachowaniem warunków wymaganych przez ustawodawcę, w konsekwencji czego dopiero wówczas będzie można przejść do etapu merytorycznego rozpoznania skargi i odnieść się do zarzutu naruszenia prawa materialnego rozważając, czy ustalenia faktyczne i prawne dokonane przez organ nie były wadliwe albo nie zostały skutecznie podważone. Wyjaśnić przy tym należy, że w kompetencjach sądu administracyjnego nie mieści się uprawnienie do dokonywania ustaleń za organ, a jedynie ocena ustaleń dokonanych przez organ na podstawie kryterium zgodności z prawem.
Najdalej idące w skutkach zarzuty skargi okazały się zarzuty naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7, art. 8, art. 78 § 1 w związku z art. 77 § 1 oraz art. 107 K.p.a. przez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, prowadzenia postępowania w sposób nie budzący zaufania do władzy publicznej oraz brak wyczerpującego wyjaśnienia podstawy prawnej i faktycznej w rozpoznawanej sprawie.
Zdaniem Skarżącego, Organy obu instancji przede wszystkim nieprawidłowo ustaliły stan faktyczny w sprawie. Według Skarżącego, cała dokumentacja wskazuje bezsprzecznie na fakt prowadzenia gospodarstwa rolnego w sposób ekologiczny i prawidłowy oraz, że spełnione były wszystkie wymogi niezbędne do uzyskania płatności rolnośrodowiskowej. Jak wskazał Skarżący, w szczególności prawidłowe prowadzenie gospodarstwa potwierdza protokół sporządzony przez pracowników ARiMR w dniu 03.11.2015 r, w którym pojawia się choćby stwierdzenie "obsada minimalna z uwzględnieniem 5% tolerancji wynosi 959 sztuk. Średnia wysokość 100 cm, średnica 12 mm. (...) Wymóg utrzymania (?) minimalnej obsady został zachowany."
W ocenie Sądu, analiza uzasadnienia zaskarżonej decyzji w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w pełni wskazuje na zasadność zarzutu naruszenia przepisów k.p.a. Argumentacja Organu nie znajduje bowiem oparcia w dokumentacji zgromadzonej w aktach administracyjnych sprawy, gdyż wskazane ustalenia faktyczne co do niedotrzymania zobowiązania w wariancie 2.9. na zadeklarowanych działkach C1, D1 i E1 minimalnej obsady drzew (125 szt./1 ha), ich wysokości jak i średnicy pnia, pozostają w istotnej sprzeczności z treścią raportu z czynności kontrolnych z dnia 04.11.2015 r. (jedynego dowodu załączonego do akt administracyjnych sprawy w formie pisemnej), którego ustalenia kontrolne co do realizacji wariantu 2.9. w żaden sposób nie zostały podważone.
Przede wszystkim podnieść należy, że w decyzji z dnia 28.06.2016 r. Organ I instancji (na str. 4) wskazał, że, cytuję:
"Jednostka certyfikująca TUV na w/w wykazie dotyczącym roku 2015 (dokument w aktach sprawy) zamieściła informację, że Pan [...] nie spełnił wymaganej minimalnej obsady sadzonek jabłoni określonej w wymaganiach dotyczących produkcji ekologicznej w ramach wariantu 2.9. Brak obsady stwierdzono na następujących działkach zadeklarowanych we wniosku o przyznanie płatności na rok 2015:
- [...] powierzchnia nie spełnienia obsady 7,22 ha,
- [...] powierzchnia nie spełnienia obsady 7,79 ha,
- [...] powierzchnia nie spełnienia obsady 3,53 ha."
Natomiast z analizy treści raportu z czynności kontrolnych z dnia 04.11.2015 r. w rubryce "Uwagi" (na str. 13), chociaż niewyraźnie, to jednak wynika, że:
- na działce [...] – powierzchnia stwierdzona 7,22 ha; jabłoń domowa - stwierdzona ilość drzew jabłoni [...] szt.; obsada minimalna z uwzględnieniem 5 % tolerancji wynosi [...] szt.; średnia wysokość 100 cm, średnica 12 mm (119 szt./ha x 7,22 ha = [...] szt.). 859 szt. jest mniej niż 900 szt. - wymóg zachowania minimalnej obsady został zachowany;
- na działce [...] – powierzchnia stwierdzona 7,79 ha; jabłoń domowa – stwierdzona ilość drzew jabłoni – 956 szt.; obsada minimalna z uwzględnieniem 5 % tolerancji wynosi 927 szt.; średnia wysokość 100 cm, średnica 12 mm (119 szt./ha x 7,79 ha = 927 szt.). 927 szt. Jest mniej niż 965 szt. – wymóg zachowania minimalnej obsady został zachowany;
- na działce [..]– powierzchnia stwierdzona 3,53 ha; jabłoń domowa – stwierdzona ilość drzew jabłoni 443 szt.; obsada minimalna z uwzględnieniem 5 % tolerancji wynosi 420 szt., średnia wysokość 110 cm, średnica 12 mm(119 szt./ha x 3,53 ha = 420 szt.) 420 szt. Jest mniej niż 443 szt.- wymóg zachowania minimalnej obsady został zachowany.
Wskazać przy tym należy, że Organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji przytoczył również przepisy szczególne, w tym rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz. U. z 2007 r., Nr 29, poz. 189 ze zm.) wskazując, że zgodnie z tymi wymaganiami sadzonki drzewek owocowych, w tym jabłoni domowej, powinny mieć:
- nie mniej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej,
- przy średnicy pnia nie mniej niż 8 mm 9 mierząc od wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetnienia),
- korzeń główny i nie mniej niż korzenie boczne albo wiązkę korzeni bocznych, albo korzenie przerastające całą objętość gleby w pojemniku.
Jednakże, wskazanych wyżej okoliczności prawnych co do spełnienia przez Skarżącego wymogów odnośnie do wysokości i średnicy drzewek jabłoni stwierdzonych na zadeklarowanych działach [...], Organ I instancji w ogóle nie odniósł do ww. ustaleń dokonanych w toku kontroli na miejscu, udokumentowanej ww. raportem z czynności kontrolnych z dnia 04.11.2015 r., ograniczając się jedynie do informacji zamieszczonej przez jednostkę certyfikującą TUV dotyczącej dodatkowej kontroli gospodarstwa Skarżącego przeprowadzonej w dniu 16.12.2015 r. (której brak w aktach administracyjnych sprawy), w toku której stwierdzono uzupełnienie obsady na wszystkich działkach oraz wskazania, że ww. raport z czynności kontrolnych o nr [...] (załączony do akt sprawy) nie miał wpływu w zakresie spełnienia wymogu minimalnej obsady jabłoni na działkach z deklaracja 2.9.
Co istotne, końcowo Organ I instancji wskazał, że: "(...) ze względu na wystąpienie uchybienia nieprawidłowości [...] dla wariantu 2.9., płatność dla działek rolnych [...] zostaje pomniejszona o 100%".
W cenie sądu, nie jest to argumentacja wystarczająca dla przekonania strony postępowania o prawidłowości stanowiska organu co do zgodności z prawem. Przedstawiona argumentacja nie przekonała także Sądu co do trafności oceny Organu w zakresie występujących w sprawie okoliczności faktycznych jak i prawnych w świetle zgromadzonego w tej sprawie materiału dowodowego.
W takim też stanie dokonanych przez Organ I instancji ustaleń, Organ odwoławczy zaakceptował decyzję organu I instancji, wskazując na ustalenia co do niedotrzymania minimalnej obsady dokonane przez inspektora Jednostki Certyfikującej w postaci wykazu producentów, którzy spełnili określone wymagania dotyczące produkcji ekologicznej zgodnie z przepisami dotyczącymi rolnictwa ekologicznego, powołując nadto materiał zdjęciowy, jednakże całkowicie pomijając w swojej ocenie udokumentowane raportem z czynności kontrolnych z dnia 04.11.2015 r. o nr [...] ustalenia kontroli na miejscu, dokonane metodą inspekcji terenowej przy współudziale Skarżącego, że na zadeklarowanych działkach [...] wymogi co do zachowania minimalnej obsady drzew jabłoni oraz ich wysokości i średnicy zostały zachowane. W takim stanie ustaleń, podpisany przez Skarżącego (Producenta) raport z czynności kontrolnych, nie był przedmiotem zastrzeżeń Producenta.
Argumentacja zawarta w decyzjach organów obu instancji jest całkowicie oderwana od treści dowodów zgromadzonych w sprawie, a w szczególności od udokumentowanych ustaleń kontrolujących dokonanych w dniach 04-05.11.2015 r. w czasie kontroli na miejscu metodą inspekcji terenowej przeprowadzoną na zadeklarowanych działkach Skarżącego o nr [...]. Argumentacja Organów obu instancji nie przedstawia procesu rozumowania Organu w dochodzeniu do wyniku rozstrzygnięcia. Nie wyjaśniono, dlaczego informacja jednostki certyfikującej TUV ma mieć decydujące znaczenie w stosunku do raportu z kontroli na miejscu, w toku której dokonano ustalenia potwierdzające spełnienie przez Skarżącego na zadeklarowanych działkach [...] wszystkich wymogów w wariancie 2.9. co do minimalnej obsady drzew (125 szt./1 ha) oraz ich średniej wysokości ( nie mniej niż 80 cm) i średnicy pnia (nie mniej niż 8 mm). Już tylko ta sama okoliczność stanowiła podstawę uchylenia decyzji Organów obu instancji w kontekście warunków przewidzianych w art. 107 K.p.a., które musi spełniać decyzja administracyjna.
Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy, w dniu 27.04.2015 r. Skarżący złożył wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności na 2015 r. (w czwartym roku realizacji zobowiązania rolnośrodowiskowego w ramach Program Rozwoju Obszarów Wiejskich 2007-2013 – w skrócie "PROW 2007-2013"). Zatem, obowiązkiem organu było przeprowadzenie postępowania w celu ustalenia, czy Skarżący na zadeklarowanych działkach C1, D1 i E1 spełnił wszystkie warunki wymagane przez prawodawcę jako niezbędne do uzyskania wnioskowanych płatności rolnośrodowiskowych w ramach Pakietu 4. Rolnictwo ekologiczne w wariancie 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) czy też nie, co oznacza, że organ zobowiązany był przeprowadzić postępowanie administracyjne w kierunku wystąpienia przesłanek wymaganych przepisami prawa materialnego, a zatem zobowiązany był zbadać, czy producent wykonał warunki konieczne do uzyskania płatności w pełnej wysokości, co musi znaleźć pełne oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym sprawy oraz w prawidłowo zastosowanych, adekwatnie do dokonanych ustaleń faktycznych, przepisach materialnych, i co winno mieć z kolei w pełni odzwierciedlenie w argumentacji organu merytorycznego rozstrzygnięcia, obejmującej zarówno okoliczności faktyczne sprawy jak i racje prawne.
Przy czym, co istotne dla merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy, akta administracyjne rozpoznawanej sprawy, które organ przekazuje sądowi wraz ze skargą i odpowiedzią na skargę, muszą być kompletne i uporządkowane w myśl art. 54 § 2 p.p.s.a., co koresponduje z obowiązkiem organu prowadzenia metryki sprawy w formie pisemnej, o jakiej mowa w art. 66a § 1 K.p.a. W aktach zaś rozpoznawanej sprawy brak jest przede wszystkim dokumentu w formie pisemnej w postaci informacji jednostki certyfikującej TUV, który to dokument Organy obu instancji uznały jako kluczowy dowód dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy w przedmiocie odmowy płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 2.9. Brak tego dowodu uniemożliwił Sądowi orzekającemu w niniejszej sprawie rozstrzygnięcie spornej materii.
Poza tym, zwrócić należy uwagę, że jednostka certyfikująca, wykonując działania kontrolne przewidziane w przepisach ustawy z dnia 25 czerwca 2009 r. o rolnictwie ekologicznym (Dz. U. z 2015 r., poz. 497 z późn. zm.), nie weryfikowała gospodarstwa Skarżącego w zakresie działalności rolniczej prowadzonej pod kątem spełnienia wymogów Programu rolnośrodowiskowego określonych w rozporządzeniu, a jedynie weryfikowała sposób prowadzenia produkcji ekologicznej pod kątem zgodności z obowiązującymi w tym zakresie przepisami unijnymi.
Nadto, jak wynika z załączonego do skargi Protokołu kontroli "Ekologiczna uprawa roślin i utrzymanie zwierząt" z dnia 30.11.2015 r., sporządzonego przez inspektora rolnictwa ekologicznego, wpisanego do rejestru prowadzonego przez Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, gospodarstwo Skarżącego spełniało wymogi Rozporządzenia Rady 834/2007 i Rozporządzenia Komisji 8889/2008.
Również przedstawiony na rozprawie raport z czynności kontrolnych z dnia 03.01.2017 r., mimo że nie dotyczy rozpoznawanej sprawy, lecz kolejnego wniosku kontynuacyjnego o płatności rolnośrodowiskowe w ramach PROW 2007-2013, to jednakże również potwierdza ustalenia kontroli zawarte w raporcie z czynności kontrolnych z dnia 03.11.2015 r., a mianowicie, że Skarżący spełnił na zadeklarowanych działkach [...] wszystkie wymogi w wariancie 2.9. co do minimalnej obsady drzew (125 szt./1 ha) oraz ich średniej wysokości (nie mniej niż 80 cm) i średnicy pnia (nie mniej niż 8 mm).
Przypomnieć przy tym należy, że podstawą materialnoprawną określającą warunki i tryb udzielania producentom rolnym płatności z tytułu realizacji przedsięwzięć rolnośrodowiskowych w 2015 roku - zgodnie z § 50 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 13 marca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2013 r., poz. 361) - jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. z 2009 r., Nr 33, poz. 262 ze zm.) – zwane "rozporządzeniem z 2009 r.", wydane na podstawie upoważnienia zawartego w art. 29 ust. 1 pkt 1 i ust. 1a ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64, poz. 427, z późn. zm.) – zwanej w skrócie "ustawą EFRROW".
Przepis § 2 ww. rozporządzenia z 2009 r. przewiduje, że płatność rolnośrodowiskową przyznaje się rolnikowi w rozumieniu przepisów art. 2 lit. a) rozporządzenia Nr 73/2009, zwanemu dalej "rolnikiem", jeżeli:
1) został mu nadany numer identyfikacyjny w trybie przepisów o krajowym systemie ewidencji producentów; ewidencji gospodarstw rolnych oraz ewidencji wniosków o przyznanie płatności, zwany dalej "numerem identyfikacyjnym",
2) łączna powierzchnia posiadanych przez niego działek rolnych, na których jest prowadzona działalność rolnicza w rozumieniu art. 2 lit. c) rozporządzenia Nr 73/2009, wynosi co najmniej 1 ha,
3) realizuje 5 - letnie zobowiązanie rolnośrodowiskowe o którym mowa w art. 39 rozporządzenia Rady (WE) Nr 1698/2005 z dnia 20 września 2005 r. w sprawie wsparcia rozwoju obszarów wiejskich przez Europejski Fundusz Rolny na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (EFRROW), zwane "zobowiązaniem rolnośrodowiskowym", obejmujące wymogi wykraczające ponad podstawowe wymagania, w ramach określonych pakietów i ich wariantów, zgodnie z planem działalności rolnośrodowiskowej, na gruntach, na których rolnik zadeklarował realizację tego zobowiązania we wniosku o przyznanie pierwszej i kolejnych płatności rolnośrodowiskowych,
oraz
4) spełnia warunki przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach określonych pakietów lub ich wariantów określone w rozporządzeniu.
Rolnik realizujący zobowiązanie rolnośrodowiskowe obowiązany jest - na podstawie § 4 ust. 2 pkt 3 ww. rozporządzenia z 2009 r. - do przestrzegania wymogów określonych dla danego pakietu lub wariantu, wskazanych w załączniku Nr 3 do tego rozporządzenia (stosownie do ust. 3 § 4 tego rozporządzenia).
Wśród wymogów, od spełnienia których uwarunkowane jest przyznanie płatności do uprawy sadowniczej w ramach realizowanego przez Skarżącą w 2015 r. Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania), jest utrzymywanie minimalnej obsady drzew i krzewów (pkt 2 lit. b) oraz wykonywanie na plantacji zabiegów uprawowych i pielęgnacyjnych, prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną, przy zachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby (pkt 3).
W przypadku deklarowanej we wniosku o płatność uprawy jabłoni, minimalna obsada drzew, którą producent rolny realizujący program rolnośrodowiskowy i wnioskujący o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej obowiązany jest utrzymywać przez cały rok trwającego zobowiązania, wynosi 125 sztuk na hektar powierzchni uprawy (stosownie do treści Załączników Nr 3 i 8 do rozporządzenia z 2009 r.)
Dodatkowo, jednym z warunków koniecznych dla przyznania płatności za realizację Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, jest - w myśl § 7 ww. rozporządzenia z 2009 r. - prowadzenie produkcji rolnej zgodnie z przepisami o rolnictwie ekologicznym, przepisami rozporządzenia Rady (WE) Nr 834/2007 z dnia 28 czerwca 2007 r. w sprawie produkcji ekologicznej i znakowania produktów ekologicznych i uchylającego rozporządzenie (EWG) Nr 2092/91 (Dz. U. UE L 189 z dnia 20.07.2007r.) oraz przepisami wydanymi w trybie przepisów tego rozporządzenia, w szczególności w zakresie uprawy roślin.
Z kolei zgodnie z § 9 ust. 2 ww. rozporządzenia z 2009 r., w przypadku Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, płatność rolnośrodowiskowa jest przyznawana do działek rolnych użytkowanych jako:
1. grunty orne, na których występują uprawy wymienione w załączniku nr 4 do rozporządzenia – w przypadku wariantów dla upraw rolniczych, warzywniczych, zielarskich czy sadowniczych z jagodowymi,
2. trwałe użytki zielone - w przypadku wariantów określonych dla trwałych użytków zielonych oraz jako
3. sady, w których m. in. są uprawiane krzewy z gatunków wymienionych w załączniku nr 4 do rozporządzenia, będące krzewami ukorzenionymi i spełniającymi wymagania dotyczące średnicy elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla krzewów jagodowych w przepisach, w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego w przypadku wariantów dla upraw sadowniczych i jagodowych.
Ww. szczegółowe wymagania (o jakich mowa w pkt 3), określone zostały w rozporządzeniu Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 1 lutego 2007 r. w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania i jakości materiału siewnego (Dz. U. z 2007 r., Nr 29, poz. 189 ze zm.), zgodnie z którym sadzonka jabłoni powinna spełniać warunek odpowiedniej wysokości nie mniejszej niż 80 cm, mierząc od szyjki korzeniowej a średnica jej pnia powinna wynosić nie mniej niż 8 mm, mierząc na wysokości 10 cm powyżej miejsca uszlachetniania.
Brak przestrzegania wymogów w ramach określonych wariantów poszczególnych pakietów skutkuje przyznaniem w danym roku płatności rolnośrodowiskowej w zmniejszonej wysokości w części dotyczącej działek rolnych, w stosunku do których stwierdzono uchybienie (stosownie § 27 ust. 1 rozporządzenia z 2009 r.).
W myśl zaś ust. 2 § 27 rozporządzenia z 2009 r., wysokość zmniejszeń określa załącznik nr 7 do tego rozporządzenia, zgodnie z którym nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew lub krzewów m. in. w wariancie 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania) skutkuje zmniejszeniem płatności w wysokości 100% w stosunku do działek rolnych, na których stwierdzono nieutrzymywanie minimalnej obsady drzew, z uwzględnieniem granicy błędu do 5% wymaganej obsady. Załącznik Nr 7 do rozporządzenia z 2009 r przewiduje także zmniejszenie płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 100% w przypadku uchybienia polegającego na prowadzeniu produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą i kulturą rolną oraz niezachowaniu należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby .
Warunek co do przyznawania płatności rolnośrodowiskowej, określony w § 9 ust. 2 pkt 3 lit. a) rozporządzenia z 2009 r. przewidziany dla uprawy sadowniczej wymaga by wszystkie uprawiane drzewa były ukorzenione oraz spełniały wymagania w zakresie wysokości i grubości elitarnego i kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określone dla drzewek owocowych w przepisach w sprawie szczegółowych wymagań dotyczących wytwarzania oraz jakości materiału siewnego.
Przenosząc powyższe regulacje na grunt stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy, zauważyć należy, że źródłem informacji dotyczących zadeklarowanych działek rolnych jest wniosek producenta o przyznanie płatności, a jednym z podstawowych sposobów zweryfikowania podanych danych jest przeprowadzanie kontroli na miejscu, obejmującej weryfikację kwalifikujących się powierzchni oraz odpowiadających im uprawnień do płatności. Dane dotyczące działek rolnych przedstawione we wniosku przez producenta winny być dokładne, rzetelne i aktualne. Nie ulega wątpliwości, że w przypadku stwierdzenia rozbieżności pomiędzy deklaracją rolnika a danymi uzyskanymi przez organy podczas kontroli na miejscu, organy weryfikujące uprawnienia producenta do płatności podejmują działania zmierzające do ustalenia stanu rzeczywistego, co następuje przy wykorzystaniu wszystkich dostępnych środków dowodowych.
Z akt niniejszej sprawy wynika, że w dniach 04-05.11.2015 r. przeprowadzono u Skarżącego jako producenta zapowiedzianą kontrolę gospodarstwa metodą inspekcji terenowej w zakresie realizacji w czwartym roku zobowiązania w ramach Programu rolnośrodowiskowego podjętego w 2012 r. Podczas kontroli w odniesieniu do zadeklarowanych działek [...] nie stwierdzono nieprawidłowości co do nieutrzymywania minimalnej obsady drzew i krzewów z uwzględnieniem granicy błędu do 5% wymaganej obsady (E7), czy też prowadzenia produkcji rolnej niezgodnie z najlepszą wiedzą, czy też niezachowania należytej dbałości o stan fitosanitarny roślin i ochronę gleby (E6) oraz, by materiał szkółkarski nie spełniał określonych wymagań (E2). Stwierdzone podczas kontroli ustalenia w zakresie spełnienia wymogów w wariancie 2.9. zapisano w protokole z czynności kontrolnych z dnia 04.11.2015 r., który został podpisany przez obie strony (Skarżącego jak i dwie osoby kontrolujące) w dniu zakończenia kontroli (05.11.2015 r.).
Podkreślić także należy, że uwzględniony przez organy administracyjne raport z czynności kontrolnych spełnia wszelkie wymogi dokumentu urzędowego w rozumieniu przepisu art. 76 § 1 K.p.a., a więc dowodu w sprawie. Raport z kontroli, zgodnie z rozporządzeniem wykonawczym do ww. ustawy EFRROW, tj. § 7 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 31 sierpnia 2007 r. (Dz. U. z 2007 r., N 168, poz. 1181 ze. zm.), zawiera wszystkie określone w tych przepisach informacje, w tym m. in. datę i miejsce jego sporządzenia, podstawę prawną do wykonywania kontroli, opis stwierdzonego stanu faktycznego (w tym wykrytych uchybień i ich zakresu), jak również pouczenie o prawie, sposobie i terminie zgłoszenia umotywowanych zastrzeżeń oraz o prawie do odmowy podpisania protokołu, a także wykaz załączników do raportu.
Jak wynika z treści załączonego do akt sprawy raportu z czynności kontrolnych, raport został podpisany w dniu zakończenia kontroli przez obie strony, przez co organ potwierdził prawdziwość i prawidłowość dokonanych ustaleń. Brak jest zatem podstaw by ustaleniom zawartym w raporcie z czynności kontrolnych odmówić wiarygodności. Zwrócić również należy uwagę, że przedmiotową kontrolę przeprowadzono zgodnie z obowiązującymi w Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa procedurami w zakresie kontroli na miejscu, przy użyciu wyspecjalizowanego sprzętu GPS, który spełnia wymagania norm krajowych i unijnych w zakresie wymaganej przepisami dokładności i wiarygodności kontroli powierzchni.
Nie budzi wątpliwości, że w dacie przeprowadzonej kontroli gospodarstwa Skarżącego kontrolujący stwierdzili, że zgłoszone do płatności rolnośrodowiskowych przez Skarżącego drzewa jabłoni, posadzone na działkach [...] spełniały wymogi określone przepisami prawa co do minimalnej obsady na hektar, wysokości i średnicy pnia. Z protokołu z czynności kontrolnych nie wynika by jakaś część drzewek nie spełniała ww. wymogów. Trudno zatem odnieść się do załączonej do raportu z tej kontroli płyty CD, która wskazuje jedynie na okoliczność, że zawiera dokumentację fotograficzną sporządzoną w dacie kontroli. Brak jest jednak podstaw do jednoznacznego przyjęcia, że jest ona wystarczająca jako rozstrzygająca o słuszności stanowiska organu. Wszystkie bowiem dowody muszą pozostawać we wzajemnym powiązaniu, być spójne i korespondować ze sobą, by móc uznać, że rozstrzygają w sposób nie budzący wątpliwości kwestię sporną. Przy czym, co również jest istotne, w żadnym miejscu tego raportu kontrolujący nie powołali się na sporządzoną dokumentację fotograficzną by potwierdzała jakieś stwierdzone uchybienia, co uniemożliwiło Sądowi ustosunkowanie się w tej kwestii. Także brak w aktach administracyjnych sprawy powoływanego przez organy jako kluczowego dowodu w postaci informacji jednostki certyfikującej TUV w formie pisemnej, nie ułatwiło Sądowi rozpoznania tej spornej kwestii.
Wobec tego, zaistniała podstawa do uznania, że nie dowiedziono by Skarżący dopuścił się nieprawidłowości w zakresie realizacji zobowiązania w Pakiecie 2. Rolnictwo ekologiczne, wariant 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania), zgromadzony bowiem w rozpoznawanej sprawie materiał dowodowy nie jest dostateczny dla niespornego przyjęcia, że doszło do zaistnienia nieprawidłowości mających wpływ na uprawnienie Skarżącej do uzyskania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2015 w tym wariancie 2.9. Jednoznacznie potwierdza to raport z czynności kontrolnych z dnia 04.11.2015 r., który w sposób niebudzący wątpliwości wskazuje, że wymagana prawem obsada drzewek na zadeklarowanych działkach [...], w tym ich wysokość i średnica pnia były zachowane. Żadnym innym dowodem, w tym pisemnym oświadczeniem Skarżącego z dnia 05.11.2015 r. załączonym do raportu z kontroli, Organ tych ustaleń kontrolnych nie podważył, zaś informacji jednostki certyfikującej TUZ, na którą powołują się organy obu instancji, brak jest w aktach administracyjnych sprawy.
Zgodzić się zatem należało ze Skarżącym, że Organ w żaden sposób nie wykazał w decyzji, że nie zostały spełnione wymogi co do minimalnej ilości drzew jabłoni na hektar oraz, że sadzonki drzew jabłoni domowej nie spełniały wymagań dotyczących wysokości bądź grubości kwalifikowanego materiału szkółkarskiego, określonych dla drzewek owocowych. Nie zostało wykazane, że skoro drzewka zostały uznane za niespełniające określonych wymogów, to z jakiego powodu tak uznały Organy. W sytuacji stwierdzenia uchybień, należało je precyzyjnie opisać i udokumentować, i to w sposób na tyle precyzyjny, by pozwalały na zweryfikowanie okoliczności, czy mieściły się, bądź nie, w określonej przepisami prawa tolerancji.
Sumując, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przepisów warunkujących przyznanie płatności za realizację zobowiązania w ramach Programu rolnośrodowiskowego zaistniała podstawa do uznania, że Organy obu instancji, rozstrzygając o odmowie przyznania Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania), wydały decyzję naruszając obowiązujące przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Organu I instancji, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a.
Wyjaśnić także należy, że w myśl art. 21 ust. 1 ustawy EFRROW, do postępowań w sprawach indywidulanych rozstrzyganych w drodze decyzji administracyjnej stosuje się przepisy Kodeksu postepowania administracyjnego (w skrócie "K.p.a."). A zatem, na organie administracji publicznej spoczywa obowiązek działania na podstawie przepisów prawa (art. 6 K.p.a.), podejmować wszelkie czynności do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie słuszny interes obywatela (art. 7 K.p.a.), prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej (art. 8 K.p.a.), wyjaśniania stronom zasadności przesłanek, którymi kierowały się przy załatwieniu sprawy (art. 11 K.p.a.).
Nadto, co istotne w niniejszej sprawie, jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest określona w art. 15 K.p.a. zasada dwuinstancyjności postępowania. Istotą tej zasady jest dwukrotne rozpoznanie i rozstrzygnięcie sprawy w jej całokształcie zarówno pod kątem przepisów prawa materialnego oraz procesowego i w związku z tym organ odwoławczy ma obowiązek zbadania wszystkich okoliczności sprawy, jak również odnieść się do zarzutów podniesionych przez stronę w odwołaniu, co - jak wyżej już wskazano - powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji. Wbrew temu obowiązkowi, organ odwoławczy nie rozpoznał całokształtu okoliczności faktycznych występujących w niniejszej sprawie w kontekście zarzutów odwołania i zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz mających zastosowanie doń przepisów prawa materialnego.
W myśl art. 107 § 3 K.p.a. uzasadnienie faktyczne decyzji powinno w szczególności zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Prawidłowe uzasadnienie aktu administracyjnego związane jest ściśle z zasadą przekonywania wyrażoną w art. 11 K.p.a., zgodnie z którą, organy administracji publicznej powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, jakimi kierują się przy załatwieniu sprawy, co Organy obu instancji pominęły uzasadniając swoje rozstrzygnięcie.
Zdaniem Sądu, treść uzasadnienia zaskarżonej decyzji dowodzi, że Organy obu instancji nie dochowały wyżej wskazanym obowiązkom nałożonym przepisami prawa (K.p.a.). Przede wszystkim Organ odwoławczy nie wyjaśnił pełnej podstawy faktycznej (materialnoprawnej) co do odmowy płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 2.9. w stosunku do stwierdzonych nieprawidłowości, a przede wszystkim nie ustosunkował się do dowodów zgromadzonych w sprawie, w szczególności do raportu z czynności kontrolnych z dnia 04.11.2015 r.. Organ nie wyjaśnił, dlaczego przyznał dokumentowi w postaci informacji jednostki certyfikującej TUV, którego brak w aktach sprawy, kluczowe znaczenie w stosunku do jedynego załączonego do akt administracyjnych sprawy ww. raportu z kontroli. Tym samym nie wykazał Organ, że odmowa płatności w wariancie 2.9. za rok 2015 nastąpiła zgodnie z prawem. Brak wskazania i wyjaśnienia przesłanek, jakimi kierował się Organ odwoławczy przy wydaniu zaskarżonego rozstrzygnięcia powoduje, że nie tylko Skarżący, ale również Sąd nie był w stanie zweryfikować zasadności odmowy płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 2.9. na rok 2015. Stosownie do art. 107 § 3 K.p.a., pełna argumentacja organu odwoławczego musi znaleźć się w uzasadnieniu decyzji, która w niniejszej sprawie (płatności rolnośrodowiskowych) była wydana w trybie art. 20 ustawy EFRROW. Powodem uchylenia decyzji Organów obu instancji były przyczyny formalne, gdyż Organy rozstrzygając sprawę powoływały się na brakujący w aktach sprawy w formie pisemnej dokument w postaci informacji jednostki certyfikującej TUV, nie wyjaśniając przy tym, dlaczego nadały mu kluczowe znaczenie w stosunku do udokumentowanych raportem z dnia 04.11.2015 r. ustaleń kontroli na miejscu dokonanych na zadeklarowanych działkach [...] w odniesieniu do wariantu 2.9.
Sumując, w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego oraz przepisów warunkujących przyznanie płatności rolnośrodowiskowych w ramach Programu rolnośrodowiskowego zaistniała podstawa do uznania, że Organy obu instancji rozstrzygając o odmowie przyznania Skarżącemu płatności rolnośrodowiskowej w wariancie 2.9. na rok 2015, wydały decyzję z niezgodnie z zasadami wymaganymi przepisami K.p.a., a więc niezgodnie z obowiązującym prawem. W ocenie Sądu, Organ odwoławczy nie zbadał wszechstronnie sprawy, nie wykazał bowiem w sposób nie budzący wątpliwości, że Skarżącemu nie przysługują wnioskowane płatności w wariancie 2.9., nie wykazał bowiem bezspornie, że Skarżący nie spełnił wszystkich wymogów koniecznych dla uzyskania wnioskowanej płatności w wariancie 2.9. na rok 2015. Sposób uzasadnienia zaskarżonej decyzji ma charakter autorytatywnego rozstrzygnięcia, czym naruszono przepisy art. art. 7, 8, 9, 11, 77, 15 i 107 § 1 i 3 k.p.a. w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdzone uchybienia polegające na nierozważeniu wszystkich okoliczności faktycznych i prawnych występujących w sprawie w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w pełni uzasadniały wyeliminowanie z obrotu prawnego obarczonej takimi wadami decyzji Organów obu instancji, gdyż Sąd nie jest uprawniony zastępować organu administracji publicznej i poszukiwać argumentów przemawiających za zasadnością wskazanego przez niego stanowiska, czy też udzielać odpowiedzi na zarzuty podniesione w odwołaniu, skutkowałoby to bowiem naruszeniem zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego, o jakiej mowa art. 15 K.p.a.
W wyroku z dnia 28 września 2016 r., I SA/Gd 775/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku wskazał, że: "(...) właściwe uzasadnienie prawne
i faktyczne stanowi ważny element każdej decyzji administracyjnej, jest jej integralną częścią i jego zadaniem jest wyjaśnienie rozstrzygnięcia stanowiącego dyspozytywną część decyzji. Motywy decyzji powinny więc odzwierciedlać rację decyzyjną i wyjaśniać tok rozumowania prowadzący do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego do rzeczywistej sytuacji faktycznej. Ponadto, obowiązek sporządzenia uzasadnienia decyzji odpowiadającego wymogom określonym w art. 107 § 3 k.p.a. stanowi realizację w postępowaniu administracyjnym zasady przekonywania, określonej w art. 11 k.p.a. W końcu, prawidłowo sporządzone uzasadnienie daje również możliwość pełnej i merytorycznej weryfikacji decyzji w postępowaniu sądowym, w toku którego nie jest możliwe uzupełnienie przeprowadzonego postępowania administracyjnego o stosowną argumentację prawną, i wyręczanie w ten sposób organów administracji w dokonaniu oceny w kwestii spełnienia przesłanek ustawowych, uzasadniających wydanie konkretnej decyzji". Sąd orzekający w niniejszej sprawie
w pełni podziela ten pogląd.
Wadliwe zatem w niniejszej sprawie sporządzenie decyzji Organów obu instancji, bez oparcia w zgromadzonym materiale dowodowym, nie pozwalającym na ustalenie faktów i dowodów, na których Organ się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, uniemożliwiło Sądowi poddanie orzeczenia pełnej kontroli sądowej.
Przy ponownym przeprowadzeniu postępowania Organ zobowiązany zatem będzie uwzględnić powyższe wskazania Sądu co do dalszego kierunku postępowania, w tym dokumenty przedstawione na rozprawie w dniu 19.04.2017 r., tj. dokumenty obejmujące kopię raportu z czynności kontrolnych z dnia 28.12.2016 r. oraz pisma ARiMR z dnia 09.02.2017 r. Dokumenty te wprawdzie nie dotyczą płatności na rok 2015, a Sąd ocenia stan sprawy w dacie wydania zaskarżonej decyzji, jednakże w kompleksowej ocenie wszystkich zgromadzonych w sprawie dowodów mogą mieć istotny wpływ na wynik rozpoznawanej sprawy. Organ zobowiązany więc będzie uzupełnić akta sprawy, w szczególności o brakujący dokument w formie pisemnej w postaci informacji jednostki certyfikującej TUV, ewentualnie o inne dowody konieczne dla merytorycznego rozpoznania sprawy, a następnie dokonać wnikliwej i kompleksowej analizy treści dowodów zgromadzonych w sprawie z uwzględnieniem realizowanego przez Skarżącego od 2012 r. zobowiązania w ramach Pakietu 2. Rolnictwo ekologiczne, w wariancie 2.9. Uprawy sadownicze i jagodowe (dla których zakończono okres przestawiania), w jakim został złożony wniosek kontynuacyjny o przyznanie płatności rolnośrodowiskowej na rok 2015, oraz stwierdzonych raportem z czynności kontrolnych ustaleń kontrolnych gospodarstwa Skarżącego w zakresie zadeklarowanych działek [...], z powołaniem konkretnego dowodu dla danego ustalenia kontrolnego na konkretnej zadeklarowanej działce, z ustaleniem wymogów prawnych, jakie zobowiązany był spełnić Skarżący z poparciem ich obowiązującymi przepisami prawa oraz szczegółowo wyjaśnić sposób obliczenia kwoty przyznanej danej płatności/ lub jej odmowy, również ze wskazaniem przepisów. W zależności od dokonanych ustaleń, Organ wyda w sprawie stosowną decyzję z zachowaniem zasad przewidzianych przepisami K.p.a., mając na uwadze, że w uzasadnieniu rozstrzygnięcia należy ustosunkować się do wszelkich zarzutów i twierdzeń Skarżącego w kontekście dowodów istniejących w sprawie.
W tym stanie sprawy Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a, uznał skargę za zasadną i uchylił decyzje Organów obu instancji wobec stwierdzenia, że naruszają one przepisy postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
O zwrocie kosztów postępowania sądowego w łącznej kwocie 697,00 zł orzeczono na wniosek Skarżącego, na podstawie z art. 200 i 205 § 2 p.p.s.a., które obejmują uiszczony wpis stały od skargi ([...] zł), wynagrodzenie pełnomocnika strony skarżącej (radcy prawnego) tytułem zastępstwa procesowego w kwocie [...] zł - stosownie do § 14 ust.1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 z późn. zm.) oraz uiszczona opłata skarbowa od odpisu pełnomocnictwa procesowego ([...] zł).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 20.07.2026. · Źródło