II OSK 2729/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski Sędziowie Sędzia NSA Robert Sawuła (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Korzeniowski Protokolant sekretarz sądowy Olga Jasionek po rozpoznaniu w dniu 2 października 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 29 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Bk 104/17 w sprawie ze skargi [...] spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia opłaty planistycznej umarza postępowanie kasacyjne. Wyrokiem z dnia 29 czerwca 2017 r., sygn. akt II SA/Bk 104/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej jako: WSA) w Białymstoku oddalił skargę W. O. Syndyka Masy Upadłości [...] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w [...] na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego (SKO lub Kolegium) w [...] z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...], w przedmiocie ustalenia opłaty planistycznej. Jak wynika z ustaleń sądu wojewódzkiego, Wójt Gminy [...] decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. ustalił W. O. - syndykowi masy upadłości [...] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, jednorazową opłatę planistyczną, w wysokości 53 181,48 zł, z tytułu wzrostu wartości nieruchomości, położonej w obrębie [...], gm. [...], oznaczonej jako działki numer geod. [...],[...],[...],[...],[...],[...] i [...] o pow. [...] ha. Od decyzji tej odwołanie złożył syndyk – W. O. W wyroku przytoczono dalej, że SKO w [...], powołaną na wstępie decyzją utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu tejże decyzji podano, że uchwałą Rady Gminy Juchnowiec Kościelny z dnia 10 maja 2011 r., nr VIII/70/2011/109/07 (Dz. Urz. Woj. Podlaskiego z dnia 24 czerwca 2011 r., Nr 168, poz. 1893, plan) uchwalony został miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego części wsi Olmonty (obszar planistyczny Olmonty - Wschód). Zgodnie z zapisami tego planu przedmiotowa nieruchomość została przeznaczona pod tereny zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej wraz z obiektami i urządzeniami towarzyszącymi oraz zielenią. Natomiast przed uchwaleniem nowego planu nieruchomość ta była położona na terenie nieobjętym obowiązującym planem miejscowym, a zgodnie ze studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy [...] obszar ten był oznaczony jako tereny wielofunkcyjnego rozwoju i tereny rolne. Organ odwoławczy podał, że wmomencie sprzedaży była niezagospodarowanym, zachwaszczonym gruntem, porośniętym samosiewem liściastym o dotychczasowym sposobie użytkowania rolniczym, a częściowo porośniętym zadrzewieniem mieszanym, położonym na peryferyjnym terenie rolno-leśnym, w odległości ponad 0,5 km od skupiska zabudowy mieszkaniowej jednorodzinnej wsi [...], skupionej przy południowej granicy administracyjnej miasta [...]. Nieruchomość ta została w dniu 26 marca 2016 r. sprzedana przed upływem 5 lat od dnia, w którym plan stał się obowiązujący. Rzeczoznawca majątkowy, któremu gmina zleciła określenie wzrostu wartości nieruchomości w wyniku uchwalenia planu - przy zastosowaniu podejścia porównawczego przy zastosowaniu metody porównywania parami - ustalił wzrost wartości nieruchomości, przyjmując jako parametr porównawczy wartość 1m² powierzchni gruntu nieruchomości wycenianej oraz nieruchomości porównawczych. Ceny porównawcze zostały skorygowane za pomocą zespołu poprawek z tytułu różnic w cechach nieruchomości, mających wpływ na ich wartości rynkowe. Sąd wojewódzki przytoczył dalej szczegółowe ustalenia organu odwoławczego zawarte w zaskarżonej decyzji, a dotyczące metodologii ustalenia wyceny przedmiotowej nieruchomości przez biegłego rzeczoznawcę. Kolegium stwierdziło, że decyzja organu I instancji jest prawidłowa, a zebrany materiał dowodowy uprawniał do ustalenia jednorazowej opłaty z tytułu wzrostu wartości nieruchomości spowodowanej uchwaleniem planu miejscowego zagospodarowania przestrzennego. Następnie sąd pierwszej instancji wskazał, że skargę od tej decyzji do sądu administracyjnego złożył syndyk – W. O. i zarzucił naruszenie: - art. 75 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., K.p.a.) w zw. z art. 87 ust. 3a ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (Dz. U. z 2016 r., poz. 778 ze zm., Upzp) w postaci zaniechania przeprowadzenia przez organ II instancji dowodu z miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego uchwalonego dla terenu działki nr [...] zatwierdzonego uchwałą nr [...] Gminnej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1988 r. (Dz. Urz. Woj. Białostockiego nr 2, poz. 16), który z mocy prawa utracił moc z końcem 2003 r., który to akt prawa miejscowego mógł mieć wpływ na ustalenie ewentualnego wzrostu wartości nieruchomości; - art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. w postaci błędnego uznania przez organ II instancji, że operat szacunkowy sporządzony przez biegłego na potrzeby niniejszej sprawy jest logiczny, spójny i pozwala ustalić bezsprzecznie fakt wzrostu wartości działek nr [...] i [...] w związku z uchwaleniem nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, w sytuacji kiedy biegły sporządzając operat oparł się na dokumentach, które nie rozstrzygają jakie było rzeczywiste przeznaczenie tych działek przed uchwaleniem nowego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego; - art. 36 ust. 4 Upzp, poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, co było skutkiem błędnego uznania przez organ I instancji, że doszło do wzrostu wartości przedmiotowej nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego. Wskazując na powyższe naruszenia skarżący wniósł o uchylenie decyzji obu instancji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Organ w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Opisanym na wstępie wyrokiem WSA w Białymstoku oddalił skargę. W motywach tego orzeczenia sąd wojewódzki za niezasadne uznał zarzuty naruszenia przepisów postępowania poprzez nie rozstrzygnięcie jakie było rzeczywiste przeznaczenie działek przed uchwaleniem nowego planu zagospodarowania przestrzennego. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że organy przeprowadziły pełne postępowanie w tym zakresie i właściwie oceniły zgromadzony materiał dowodowy. Zdaniem tegoż sądu słusznie przyjęto, że w sprawie zaistniały wszystkie trzy przesłanki uzasadniające wydanie decyzji w przedmiocie opłaty planistycznej. W szczególności prawidłowo przyjęto, że w związku z uchwaleniem planu nastąpił wzrost wartości działek nr [...] i [...]. Działki te bowiem przed uchwaleniem planu były faktycznie wykorzystywane rolniczo a po uchwaleniu planu uzyskały m. in. przeznaczenie pod zabudowę mieszkaniową jednorodzinną. W sprawie niniejszej - w ocenie sądu pierwszej instancji - brak było podstaw do prowadzenia postępowania w przedmiocie możliwości uzyskania decyzji o warunkach zabudowy. Okoliczności faktyczne sprawy wykluczały bowiem potencjalną możliwość uzyskania takiej decyzji. Zdaniem sądu wojewódzkiego, pozytywna ocena operatu szacunkowego, przeprowadzona przez organy orzekające w sprawie na podstawie art. 80 K.p.a., nie budzi zastrzeżeń pod względem merytorycznym i formalnym. Wyjaśnienia zawarte w opinii rzeczoznawcy pozwalają zaś w sposób jednoznaczny ocenić sposób szacowania nieruchomości i metodę dojścia do ustalonej w opinii wartości nieruchomości przed i po uchwaleniu planu. Uzasadnienie autora operatu dla przyjętej metody i sposobu szacowania sąd pierwszej instancji uznał za wystarczające dla uznania wyceny nieruchomości za wiarygodną. Operat szacunkowy sporządzony został przez osobę legitymującą się odpowiednimi uprawnieniami oraz wiedzą fachową i pod względem formalnym nie budzi zastrzeżeń, nadto został przygotowany zgodnie z przepisami prawa i standardami zawodowymi określonymi w ustawie o gospodarce nieruchomościami. Sąd pierwszej instancji w rezultacie uznał, że opisany operat szacunkowy nie budził zastrzeżeń w zakresie poprawności metodologicznej, rzetelności sporządzenia i zgodności z obowiązującymi przepisami; nie budziło również wątpliwości wyliczenie przez organy na jego podstawie wysokości opłaty planistycznej. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiódł W. O. Syndyk Masy Upadłości [...] Sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej w [...], reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika. Zaskarżonemu w całości wyrokowi zarzuca naruszenie: 1. prawa materialnego, tj. art. 37 ust. 1 Upzp poprzez jego błędną wykładnię skutkującą uznaniem, że przez faktyczny sposób wykorzystania nieruchomości należy rozumieć wyłącznie stan rzeczywisty nieruchomości przed uchwaleniem miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, a nie potencjalne możliwości jej zagospodarowania, 2. przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r., poz. 1302, Ppsa) w zw. z art. 7, 75 § 1, 77 § 1 i 80 K.p.a., przejawiające się w tym, że sąd administracyjny w wyniku niewłaściwej kontroli legalności działalności administracji publicznej nie zastosował środka określonego w ustawie w postaci uchylenia decyzji, mimo że zebrany przez organ materiał dowodowy okazał się być niewystarczający, co spowodowało niemożność ustalenia czy dla przedmiotowych nieruchomości przed dniem uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego było możliwe wydanie decyzji o warunkach zabudowy, która to okoliczność w ocenie skarżącego jest istotna dla prawidłowego rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Mając na uwadze powyższe strona skarżąca kasacyjnie wnosi o: 1. uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Białymstoku, 2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych. Nadto, na podstawie art. 176 § 2 Ppsa, wniesiono o rozpoznanie "skargi" na rozprawie. Zdaniem skarżącego kasacyjnie nie można było przede wszystkim uznać, że przedmiotowe działki miały charakter rolniczy tylko z tego powodu, że w momencie ich sprzedaży przez skarżącego były one niezagospodarowanym, zachwaszczonym gruntem, porośniętym samosiewem, a częściowo zadrzewionym. Brak ich zagospodarowania budowlanego (czy też jakiegokolwiek innego) świadczyć może wyłącznie o bierności ich dotychczasowych właścicieli, która mogła wynikać z wielu powodów (np. braku środków pieniężnych na inwestycje lub po prostu braku woli inwestowania na tejże nieruchomości). Już po wyznaczeniu terminu rozprawy pełnomocnik skarżącego kasacyjnie pismem z dnia 20 września 2019 r. (data wpływu) poinformował, że postanowieniem z dnia [...] sierpnia 2018 r., [...] Sądu Rejonowego dla m. st. Warszawy Wydział X postępowanie upadłościowe zostało prawomocnie zakończone, a spółka wykreślona z KRS. Do pisma dołączono kopię powyższego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 193 zd. 1 Ppsa jeżeli nie ma szczególnych przepisów postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, do postępowania tego stosuje się odpowiednio przepisy postępowania przed wojewódzkim sądem administracyjnym, z tym że Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wyroki i postanowienia w terminie trzydziestu dni. Zgodnie z art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania, gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. Zwrot normatywny "stało się bezprzedmiotowe" użyty w cyt. przepisie oznacza, że chodzi o przyczynę, która zaistniała dopiero w toku postępowania sądowego po wniesieniu skargi. Innymi słowy postępowanie przed sądem staje się bezprzedmiotowe, jeżeli w jego trakcie wystąpiły zdarzenia, w następstwie których przestaje istnieć sprawa sądowoadministracyjna. W powołanym przepisie chodzi o przeszkodę mającą charakter trwały, uniemożliwiającą prowadzenie dalszego postępowania w sprawie. Przepis ten – jak to stosuje się odpowiednio w postępowaniu wywołanym wniesieniem skargi kasacyjnej. Wykreślenie spółki z Krajowego Rejestru Sądowego (KRS) skutkuje ostatecznym ustaniem bytu prawnego spółki. Z tą chwilą spółka traci osobowość prawną i przestaje być podmiotem praw i obowiązków. Traci zatem zdolność sądową, a więc zdolność do występowania w postępowaniu sądowoadministracyjnym jako strona. Niewątpliwie w przypadku zakończenia postępowania likwidacyjnego i prawomocnego wykreślenie spółki z o.o. z rejestru przedsiębiorców KRS nie ma innego podmiotu (następcy prawnego), który mógłby przejąć aktywa i pasywa spółki. Konsekwencją zaistnienia w postępowaniu sądowym definitywnego braku następcy prawnego strony jest więc umorzenie postępowania na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 Ppsa (por. postanowienie NSA z dnia 28 października 2015 r., II FSK 2689/15, publik. w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, nsa.gov.pl). Prawomocne zakończenie postępowania upadłościowego i wykreślenie spółki z rejestru przedsiębiorców, za którą działał syndyk, powoduje bezprzedmiotowość postępowania kasacyjnego, z tych przyczyn należało je umorzyć.