I SAB/Wa 187/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: WSA Agnieszka Jędrzejewska-Jaroszewicz Sędziowie: WSA Joanna Skiba (spr.) WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 20 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi L. R. i T. F. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy dawnej ul. [...], ozn. hip. [...] – w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz L. R. i T. F. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z 30 listopada 2016 r. L. R. i T. F. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania złożonego przez nich wniosku o przyznanie, w trybie art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. - o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2015 r., poz. 1774), odszkodowania z utraconą nieruchomość [...], położoną przy dawnej ul. [...], dla której prowadzona była księga hip. [...]. Postępowanie w sprawie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość wszczęte zostało wnioskiem skarżących z 3 marca 2016 r. W dniu 2 lutego 2017 r. Prezydent. [...] zwrócił się do: Biura Geodezji i Katastru Urzędu [...] o nadesłanie kserokopii mapy z zaznaczonymi granicami hipotecznymi nieruchomości i granicami działek aktualnych, do Wydziału Architektury i Budownictwa również o nadesłanie kopii decyzji lokalizacyjnych oraz dokumentów dotyczących realizacji inwestycji na przedmiotowym gruncie, pełnomocnika skarżących adw. T. Z. o nadesłanie oryginałów lub kopii poświadczonych za zgodność z oryginałem następujących dokumentów: zaświadczenia Sądu Rejonowego dla [...] z dnia [...] marca 1998 r., świadectwa Sądu Okręgowego w W. z dnia [...] lipca 1947 r., akty notarialne z dnia [...] września 1946 r. i z dnia [...] lutego 1952 r., dokumenty prawne poświadczające następstwo prawne po dawnych współwłaścicielach. Postanowieniem z dnia [...] czerwca 2016 r. nr [...] Wojewoda [...] uznał wniesione zażalenia na niezałatwienie sprawy w terminie za uzasadnione i wyznaczył dodatkowy termin na załatwienie sprawy wynoszący trzy miesiące. Następnie wskazaną na wstępie skargę, skarżący zażądali w niej wyznaczenia Prezydentowi [...] dwumiesięcznego terminu na rozpoznanie ich wniosku,. Przedstawiając dotychczasowy przebieg postępowania i sposób procedowania sprawy podnosili, że działania Prezydenta [...] naruszają art. 35 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie, podnosząc, że pełnomocnik skarżących został wezwany do załączenie oryginałów dokumentów załączonych do wniosku o odszkodowanie. . Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: skarga jest zasadna, gdyż Prezydent [...] przy rozpoznawaniu wniosku L. R. i T. F. o ustalenie odszkodowania za utraconą nieruchomość [...] pozostaje w stanie bezczynności. Ta bowiem ma miejsce wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w danej sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, czy innego aktu. Dla stwierdzenia bezczynności organu nie ma przy tym znaczenia fakt, z jakich powodów dany akt administracyjny nie został podjęty, a w szczególności, czy bezczynność ta została spowodowana zawinioną lub też niezawinioną opieszałością organu w jego podjęciu, ani stopień przekroczenia terminu załatwienia sprawy. Okoliczności jakie spowodowały zwłokę organu oraz jego działania w toku rozpoznawania sprawy (jak też zaniechania) oraz stopień przekroczenia terminów będą miały natomiast znaczenie przy ocenie Sądu, czy stwierdzona bezczynność miała charakter kwalifikowany, tj. czy była ona rażąca, w rozumieniu art. 149 § 1a ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej: "p.p.s.a."), czy też nie. Zgodnie z ustanowioną w art. 12 k.p.a. zasadą szybkości postępowania organy administracji publicznej powinny działać w sprawie wnikliwie i szybko posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia (§ 1). Sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji lub wyjaśnień, powinny być załatwione bezzwłocznie (§ 2). W myśl art. 35 § 3 k.p.a. załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej - nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Artykuł 36 § 1 k.p.a. nakłada z kolei na organy administracji publicznej obowiązek zawiadomienia strony o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a., bądź terminie określonym w przepisie szczególnym, z podaniem przyczyny zwłoki oraz wskazania nowego terminu jej załatwienia. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpatrywanej sprawy stwierdzić należy, że wystąpiły w niej przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...]. Poza sporem bowiem pozostaje okoliczność, że złożony przez skarżących wniosek z dnia 3 marca 2016 r. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość [...], nie został dotychczas rozpoznany, choć zgodnie z art. 35 § 3 k.p.a. postępowanie nim wywołane winno co do zasady ulec zakończeniu w maju 2016 r. W czasie prowadzonego postępowania pierwsze czynności w sprawie organ podjął 2 lutego 2017 r. Wbrew ustanowionemu w art. 36 § 1 k.p.a. obowiązkowi organ nie informował również strony o przyczynach zwłoki, ani dodatkowym terminie zakończenia postępowania. Powyższe prowadzi do wniosku, że Prezydent [...] pozostaje bez wątpienia w stanie bezczynności. Analiza czynności podjętych w sprawie - zdaniem sądu- wskazuje, że wystąpiły przesłanki, uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 3 marca 2016 r. o przyznanie odszkodowania. Z tego względu, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia opisanego wniosku w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Wyznaczając taki termin załatwienia sprawy Sąd miał na względzie to, że w sprawie - w sytuacji potwierdzenia spełnienia materialnoprawnych przesłanek uzyskania odszkodowania, określonych art. 215 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. – o gospodarce nieruchomościami (Dz.U. z 2010 r. Nr 102, poz. 651 ze zm.) - zakończenie postępowania uwarunkowane będzie uprzednim przeprowadzeniem dowodu z wyceny nieruchomości, a więc sporządzeniem stosownego operatu szacunkowego, do którego strony mogą zgłaszać zastrzeżenia. Z tego względu terminem, w jakim możliwe jest realne jego zakończenie bez uszczerbku dla gwarancji procesowych stron - a więc takim, przy ustalaniu którego uwzględniona jest złożoność materii w jakiej organ będzie orzekał i obligatoryjność przeprowadzenia ww. dowodu (w przypadku decyzji pozytywnej) - jest termin czterech miesięcy, od daty zwrotu akt do organu wraz z prawomocnym wyrokiem. W tym miejscu wskazać należy, że stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1–4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Również stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (§ 1a). W ocenie Sądu nie ma usprawiedliwionych podstaw do stwierdzenia, że bezczynność ta miała charakter rażący. Stwierdzenie, czy bezczynność organu miała charakter rażący, stanowić musi wynik oceny sądowej, nawiązującej do okoliczności sprawy. Zważywszy na charakter niniejszej sprawy, która z uwagi na swój historyczny charakter wiąże się z czasochłonnym poszukiwaniem i gromadzeniem archiwalnych dokumentów, jak też znaną Sądowi z urzędu ilość spraw z zakresu odszkodowań za tzw. nieruchomości dekretowe, Sąd doszedł do przekonania, że zaistniała w sprawie bezczynność obecnie nie ma jeszcze charakteru rażącego naruszenia prawa. Oceniając w ten sposób działanie organu sąd miał również na względzie również fakt, że strony do momentu rozpoznania skargi, skarżący nie przedstawili organowi dokumentów, które wykazywałyby ich następstwo prawne po byłych właścicielach nieruchomości [...]. Te wszystkie okoliczności niewątpliwie rzutowały na okres załatwiania sprawy. Z rażącym zaś naruszeniem zasad ogólnych postępowania administracyjnego, kwalifikujących bezczynność organu jako rażącą w rozumieniu art. 149 § 1a p.p.s.a., mielibyśmy do czynienia wówczas, gdyby zwłoka w załatwieniu sprawy, była przede wszystkim efektem intencjonalnego i nacechowanego "złą wolą" lekceważenia przez organ norm postępowania, a nie li tylko prowadzenia postępowania – jak miało to miejsce w rozpoznawanej sprawie - w sposób przewlekły, przy jednoczesnym zaistnieniu obiektywnie weryfikowalnych przeszkód umożliwiających jego zakończenie w kodeksowym terminie. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie 149 § 1 pkt 1 i 3 oraz § 1a p.p.s.a. orzekł jak w punkcie 1 i 2 wyroku. W przedmiocie kosztów postępowania (pkt 3 sentencji) orzeczono zaś na podstawie na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a.