II OSK 2412/17

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-08-30

Skład orzekający: Robert Sawuła, Tomasz Zbrojewski, Piotr Broda

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ nadzoru budowlanego prawidłowo wydał decyzję nakazującą rozbiórkę obiektu budowlanego, gdy inwestycja została wykonana niezgodnie ze zgłoszeniem i w sposób uniemożliwiający jej legalizację ze względu na niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo ocenił legalność decyzji nakazującej rozbiórkę obiektu budowlanego. Sąd stwierdził, że inwestycja została wykonana w warunkach samowoli budowlanej, ponieważ znacząco odbiegała od zgłoszenia i nie można jej było zalegalizować z uwagi na niezgodność z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, co uzasadniało zastosowanie art. 48 Prawa budowlanego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła nakazu rozbiórki samowolnie wybudowanego budynku drewnianego z tarasem. Inwestorka zgłosiła budowę dwóch domków letniskowych, jednak faktycznie wybudowała jeden, znacznie większy budynek, który nie odpowiadał zgłoszeniu i był niezgodny z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę inwestorki, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną od tego wyroku.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Robert Sawuła Sędziowie Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski (spr.) Sędzia del. WSA Piotr Broda Protokolant starszy asystent sędziego Rafał Jankowski po rozpoznaniu w dniu 30 sierpnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej E.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 20 kwietnia 2017 r. sygn. akt II SA/Op 24/17 w sprawie ze skargi E.S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] listopada 2016 r. nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu wyrokiem z dnia 20 kwietnia 2017 r., wydanym w sprawie o sygn. akt II SA/Op 24/17, oddalił skargę E.S. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w O. z dnia [...] listopada 2016 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego. Wyrok został podjęty w następującym stanie faktycznym i prawnym: Decyzją z [...] września 2016 r. PINB w powiecie k., na podstawie art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r., poz. 290 z późn.zm. - dalej w skrócie "Pr. bud."), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016 r., poz. 23 z późn.zm. - dalej w skrócie "k.p.a."), nakazał E.S. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku o konstrukcji drewnianej z poddaszem nieużytkowym i tarasem, położonego w R. na działce nr [...]. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że skarżąca wznosząc budynek z poddaszem nieużytkowym zrealizowała obiekt nie odpowiadający żadnemu z domków letniskowych, które były objęte dwoma zgłoszeniami dokonanymi [...] września 2015 r. Jednocześnie organ stwierdził niezgodność zrealizowanej inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, co wyklucza możliwość legalizacji drewnianego budynku o wymiarach 10 m x 10 m oraz dobudowanego do niego tarasu w trybie art. 48 ust. 2 Pr. bud. Po rozpatrzeniu odwołania E.S., decyzją z [...] listopada 2016 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. Według organu odwoławczego stan faktyczny i prawny sprawy ustalony przez organ I instancji uzasadniał wydanie decyzji nakazującej rozbiórkę samowolnie wzniesionego budynku. W skardze do Sądu wojewódzkiego E.S. zakwestionowała zasadność zastosowania art. 48 Pr. bud. w sytuacji, gdy sporny budynek nie został wybudowany w ramach samowoli budowlanej. Fakt, że roboty zostały wykonane niezgodnie ze zgłoszeniem, nie powinien skutkować nakazem rozbiórki, lecz możliwością legalizacji. Skarżąca nie zgodziła się także ze stanowiskiem organu o niezgodności wykonach robót z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Orzekając o oddaleniu skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja, jak i utrzymana nią w mocy decyzja organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. W rozpatrywanej sprawie postępowanie administracyjne przed organami nadzoru budowlanego zostało wszczęte z urzędu, a jego przedmiotem była budowa budynku na terenie działki nr ewid. [...] w R. W celu ustalenia charakteru wybudowanego obiektu oraz trybu postępowania, organ nadzoru budowlanego przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w ramach którego dokonał trzykrotnej kontroli obiektu i jego oględzin oraz przesłuchał inwestora. W wyniku czynności wyjaśniających ustalił, że na działce nr [...] w R. inwestor wybudował budynek parterowy (3 pokojowy z kuchnią i łazienką) z nieużytkowym poddaszem o wymiarach ok. 10 m x 10 m oraz tarasem. Dokonując szczegółowego opisu wykonanych robót budowlanych organ wskazał, że konstrukcję tego budynku wraz z okładzinami zewnętrznymi wykonano z desek drewnianych, pomiędzy które włożono wypełnienie z wełny mineralnej. Cały budynek, obustronnie obito konstrukcją drewnianą, a w środku wnętrze budynku wykończono płytami K-G zamocowanymi do konstrukcji drewnianej. Dach budynku wykonano z drewna i pokryto papą asfaltową ułożoną na zakład, na której zamontowano łaty drewniane. Budynek wyposażono w instalację elektryczną, wodną i gazową, a ściany ocieplono wełną mineralną. Wykonano również drewniany taras, wzniesiony na drewnianych słupach i betonowych bloczkach oraz zadaszony od strony wejścia głównego. Zdaniem Sądu biorąc pod uwagę zakres wykonanych robót, jak również usytuowanie obiektu objętego postępowaniem, jego stabilność oraz sposób wykonania i związania z gruntem, a także tarasu z budynkiem, stwierdzić należy, że organy dokonały prawidłowej kwalifikacji tego obiektu uznając, iż doszło do wykonania całkowicie innego obiektu niż objęty zgłoszeniem, i w konsekwencji do pominięcia zastosowania art. 28 Pr. bud., dotyczącego wymogu posiadania pozwolenia na budowę oraz konieczności zastosowania art. 48 Pr. bud. dotyczącego likwidacji samowoli budowlanej. Sąd I instancji nie podzielił stanowiska skarżącej, która twierdzi, że roboty budowlane nie były wykonane w ramach samowoli budowlanej. W zgłoszeniu z [...] października 2015 r. skarżąca wyraźnie wskazała, że planuje budowę dwóch domków letniskowych oznaczonych numerami 1 i 2, o wymiarach każdego z budynków 3 m x 10 m. Podała, że będą to budynki konstrukcji drewnianej, pokryte blachodachówką w pełni izolowane styropianem o grubości 10 cm oraz wełną mineralną o grubości 10 cm, wyposażone w okno i drzwi plastikowe. Dodatkowo wskazała, że domki te zostaną posadowione na bloczkach betonowych i kołach, i nie będą trwale z gruntem związane. Tymczasem, jak wskazano powyżej, skarżąca wykonała jeden budynek z nieużytkowym poddaszem o wymiarach ok. 10 m x 10 m oraz tarasem, wyposażony w instancję elektryczną, wodną i kanalizacyjną, bez kół. Jak wynika z dokumentacji zdjęciowej znajdującej się w aktach sprawy, na parterze budynku znajdują się 3 pokoje, aneks kuchenny, łazienka, oraz korytarz i schody prowadzące na poddasze. Z tego względu, zgłoszenie przez skarżącą prac polegających wyłącznie na budowie dwóch domków letniskowych nie mogło mieć wpływu zarówno na ocenę charakteru faktycznie wykonanych robót budowlanych, jak i na ocenę ich legalności. Zgłoszenie dotyczyło robót budowlanych zupełnie innych niż te, jakie zostały rzeczywiście wykonane. Powyższy stan faktyczny i prawny przesądza o tym, że przedmiotowe roboty, w wyniku których powstał opisany budynek o charakterze mieszkalnym, zostały wykonane bez pozwolenia na budowę, czyli w warunkach samowoli budowlanej. Tym samym, wobec jednoznacznego ustalenia, że w niniejszej sprawie podjęto budowę budynku mieszkalnego na działce nr [...], dla wykonania którego konieczne jest uzyskanie decyzji o pozwoleniu na budowę, prawidłowo organy prowadziły postępowanie legalizacyjne w trybie art. 48 Pr. bud. Stosownie do tego przepisu nakaz rozbiórki nie jest orzekany bezwzględnie, w tym znaczeniu, iż stwierdzenie przez organ faktu zaistnienia samowoli budowlanej nie prowadzi wprost do nakazania rozbiórki wzniesionego nielegalnie obiektu budowlanego. Przed orzeczeniem rozbiórki organ nadzoru budowlanego ma bowiem obowiązek stosownie do art. 48 ust. 2 Pr. bud. ustalić, czy budowa jest zgodna z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, a w szczególności ustaleniami obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego, albo ustaleniami ostatecznej decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, w przypadku braku obowiązującego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego (art. 48 ust. 2 pkt 1 Pr. bud.). Pozytywne ustalenie w tym zakresie pozwala organowi przystąpić do dalszych czynności legalizacyjnych określonych treścią art. 48 ust. 2 pkt 2 Pr. bud., tj. zbadania czy obiekt budowlany nie narusza przepisów, w tym techniczno-budowlanych, w zakresie uniemożliwiającym doprowadzenie obiektu lub jego części do stanu zgodnego prawem. Natomiast w sytuacji ustalenia, że dany obiekt narusza przepisy o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, podejmowanie dalszych czynności przewidzianych w procedurze legalizacyjnej jest niedopuszczalne. Zakończenie postępowania administracyjnego następuje wówczas poprzez wydanie decyzji o nakazie rozbiórki. Zasadnie zatem, jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji, jak i decyzji organu pierwszej instancji - organy rozważyły kwestię legalizacji dokonanej przez skarżącą samowoli budowlanej w kontekście art. 48 ust. 2 Pr. bud. Oceniając tę kwestię organy prawidłowo ustaliły, że działka nr [...] w R., położona na terenie objętym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego terenu górniczego "R.", zatwierdzonego uchwałą Rady Gminy Strzeleczki z dnia 2 sierpnia 2001 r. Nr XXXVII/183/01, znajduje się na terenie oznaczonym na rysunku planu symbolem GW, oznaczającym tereny odkrywkowego wydobywania kopalin (kruszywa naturalnego), przeznaczone docelowo do rekultywacji i zagospodarowania w kierunku wodnym - jako zbiornik wodny o funkcji rekreacyjnej, hodowlanej i przeciwpożarowej (§ 9 pkt 1 planu). Ponadto, w § 9 pkt 1 ppkt 6 planu dopuszczono budowę obiektów kubaturowych i instalację urządzeń zakładu - do likwidacji po zakończeniu eksploatacji złoża. W tych okolicznościach, Sąd podzielił stanowisko obu organów, że z uwagi na zakończenie rekultywacji, co nastąpiło [...] lutego 2013 r., na mocy decyzji Starosty K., nie ma możliwości budowy obiektów kubaturowych na wskazanym terenie. Sąd zauważył również, że dołączona do akt sprawy mapa do celów projektowych obrazuje teren oznaczony symbolem GW, na którym zaznaczono kontur całego przyszłego zbiornika, wewnątrz którego znajduje się działka, na której zrealizowano sporny obiekt. Ponadto, jak akcentował organ odwoławczy, teren przyległy do zbiornika wodnego oznaczony symbolem GS, będzie pełnił funkcję rekreacyjną, do którego dostęp zapewniony będzie z drogi znajdującej się na działce nr [...]. Z kolei, działka ta w części oznaczonej symbolem GW również ma zostać zalana w celu powstania przedmiotowego zbiornika. Zgodnie natomiast z § 14 planu miejscowego na obu wylotach tej drogi przewidziano urządzenie punktów czerpania wody do celów przeciwpożarowych. W świetle powyższego, cały obszar oznaczony symbolem GW został przeznaczony w planie miejscowym pod zbiornik wodny, co wyklucza możliwość legalizacji obiektu na podstawie art. 48 ust. 2 Pr. bud. Reasumując, Sąd ocenił, że rozpoznające sprawę organy nie naruszyły zasad procedury administracyjnej, gromadząc pełny materiał dowodowy i prawidłowo ustalając stan faktyczny, jak też stosując odpowiednie przepisy prawa materialnego. Stwierdziwszy brak pozwolenia na budowę, co do dokonanej przez skarżącą budowy domu i jednoczesny brak możliwości legalizacji powyższego stanu rzeczy z uwagi na sprzeczność inwestycji z przepisami o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym, organy były nie tylko uprawnione, lecz i zobowiązane do orzeczenia nakazu rozbiórki w oparciu o art. 48 ust. 1 Pr. bud. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła E.S. reprezentowana przez pełnomocnika w osobie adwokata, wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Opolu oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. Wyrokowi Sądu I instancji skarżąca kasacyjnie zarzuciła: I. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.: art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 8, 9, 10, 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. poprzez oddalenie skargi na decyzje organów, które nie rozpoznały sprawy w sposób wyczerpujący, czym istotnie naruszyły przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., a w konsekwencji podejmując decyzję w trybie art. 48 ust. 1 Pr. bud. bez uwzględnienia i należytego rozważenia wszystkich istotnych okoliczności faktycznych przedwcześnie uznały na podstawie art. 48 ust. 1 Pr. bud., że określony w decyzji obowiązek rozbiórki budynku powinien zostać skierowany do skarżącej (która nie jest właścicielem nieruchomości, a jej tytuł prawny do nieruchomości jest przez właściciela podważany). Dokonana ocena, w świetle uwzględnionych przez organy przepisów prawa, jest niepełna i nie obejmuje całokształtu materiału dowodowego. Brak ten spowodował natomiast, że badane decyzje nie odpowiadają też wymogom z art. 107 § 3 k.p.a. i nie realizują zasady przekonywania ustalonej w art. 11 k.p.a. W świetle tych przepisów, obowiązkiem organów jest jak najstaranniejsze wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej decyzji; II. naruszenie przepisów prawa materialnego, poprzez: 1) niewłaściwe zastosowanie art. 48 ust. 1 Pr. bud., polegające na nakazaniu rozbiórki nieukończonego budynku (prace nie zostały zakończone, a w ich końcowym etapie budynek miał zostać podzielony na 2 niezależne od siebie budynki), co w konsekwencji powoduje brak konieczności uzyskania pozwolenia na budowę (wszak w odniesieniu do zgłoszenia dokonanego przez skarżącą organ nie zgłaszał sprzeciwu). W tej sytuacji możliwe było wdrożenie procedury legalizacyjnej z art. 51 ust. 1 Pr. bud.; 2) niezastosowanie art. 51 ust. 1 Pr. bud. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu odpowiada przepisom obowiązującego prawa i brak jest podstaw do usunięcia go z obrotu prawnego. W pierwszym rzędzie stwierdzić trzeba, że zarzut naruszenia art. 1 § 1 i 2 p.u.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 8, art. 9, art. 10, art. 77 § 1 k.p.a. art. 80 k.p.a. w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. nie został oparty na usprawiedliwionych podstawach. Analiza akt administracyjnych sprawy pozwala uznać za trafne stanowisko Sądu I instancji, wyrażone w ślad za organami obu instancji, że stan faktyczny sprawy został ustalony prawidłowo, na podstawie kompletnego oraz wszechstronnie rozważonego i ocenionego materiału dowodowego. Postępowanie administracyjne poprzedzające wydanie zaskarżonej decyzji zostało przeprowadzone niewadliwie, z poszanowaniem zasad prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli, informowania stron, czynnego udziału stron w postępowaniu oraz swobodnej oceny dowodów. W motywach decyzji sporządzonych zgodnie z wymogami art. 107 § 3 k.p.a. organy obu instancji obszernie i rzeczowo wyjaśniły przesłanki natury faktycznej jak i prawnej, które stanowiły podstawę wydania decyzji o nakazie rozbiórki. Z poczynionych w toku postępowania wyjaśniającego ustaleń, których autor skargi kasacyjnej nie zdołał skutecznie podważyć wynika, że na terenie działki nr [...] w R. miała miejsce samowola budowlana, a jej sprawczynią, co jasno wynika z protokołu przesłuchania strony z [...] lipca 2016 r., jest E.S. Zgodnie z treścią zgłoszeń z [...] października 2015 r. skarżąca kasacyjnie zamierzała wybudować na wspomnianej działce dwa domki letniskowe oznaczone nr 1 i 2, nietrwale związane gruntem, o wymiarach 3m x 10m, w konstrukcji drewnianej, pokryte blachodachówką, w pełni izolowane styropianem oraz wełną mineralną, wyposażone w okno i drzwi plastikowe. Każdy z domków miał zostać posadowiony na bloczkach betonowych i kołach, w które jest wyposażony. Faktycznie jednak, co potwierdziły trzykrotne oględziny obiektu oraz sporządzona dokumentacja fotograficzna, strona nie dysponując pozwoleniem na budowę, zrealizowała samowolnie jeden budynek parterowy konstrukcji drewnianej, składający się z 3 pokoi, aneksu kuchennego, łazienki i korytarza, z nieużytkowym poddaszem i tarasem, o wymiarach 10m x 10m. Dach budynku wykonano z drewna, pokryto papą asfaltową, nad którą zamontowano drewniane łaty. Budynek wyposażono w instalację elektryczną, wodną i gazową. Od strony wejścia głównego wybudowano zadaszony taras na drewnianych słupach i betonowych bloczkach. Z poczynionych przez organ ustaleń niekwestionowanych przez autora skargi kasacyjnej wynika także, że działka nr [...] zgodnie z postanowieniami uchwały nr XXXVII/183/01 Rady Gminy Strzeleczki z dnia 2 sierpnia 2001 r. w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego terenu górniczego "R." znajduje się na terenie oznaczonym symbolem GW – tereny odkrywkowego wydobywania kopalin (kruszywa naturalnego), przeznaczone docelowo do rekultywacji i zagospodarowania w kierunku wodnym jako zbiornik wodny o funkcji rekreacyjnej, hodowlanej i przeciwpożarowe (§ 9 pkt 1 planu), na których po zakończeniu eksploatacji złoża nie przewidziano prawnej możliwości budowy jakichkolwiek obiektów kubaturowych. Zagadnieniem niespornym pozostaje wreszcie fakt, że Spółdzielnia Pracy S. w O., będąca właścicielem działki nr [...] informując organ nadzoru budowlanego o rozpoczęciu budowy na terenie jej nieruchomości, domagała się wstrzymania prac budowlanych oraz orzeczenia nakazu rozbiórki budynku. Zatem okoliczność, że skarżąca nie legitymuje się prawem własności do działki nr [...], na której dopuściła się samowoli budowlanej, w sytuacji, gdy właściciel działki domaga się kategorycznie rozbiórki budynku, nie stanowi przeszkody w wykonaniu przez E.S. orzeczonego decyzją nakazu rozbiórki budynku. Chybione są tym samym zarzuty skargi kasacyjnej, jakoby organy nie poczyniły jednoznacznych ustaleń w zakresie sprawcy samowoli oraz podmiotu, który może (powinien) wykonać nakaz rozbiórki. Ustalenia organów orzekających w sprawie co do stron niniejszego postępowania oraz adresata decyzji, wydanej na podstawie art. 48 ust. 1 Pr. bud., nie budzą wątpliwości, wobec jednoznacznego brzmienia art. 52 Pr. bud. Nakaz rozbiórki w pierwszej kolejności należy kierować do inwestora. Nałożenie obowiązku rozbiórki na właściciela nieruchomości, gdy sprawcą samowoli jest inny podmiot, w tym wypadku skarżąca kasacyjnie, byłoby nieuzasadnionym obciążeniem tym obowiązkiem właściciela nieruchomości, narażałoby go na koszty i dolegliwości proceduralne (np. w przypadku niewykonania obowiązku, nałożenie w toku postępowania egzekucyjnego grzywny w celu przymuszenia), stanowiłoby również nieuzasadnione zwolnienie inwestora, który działał w warunkach samowoli budowlanej i powinien ponieść wszystkie niedogodności związane z wykonaniem rozbiórki (np. wyrok NSA z 18 października 2018 r. II OSK 2623/16 – Lex nr 2582325). W ustalonym stanie faktycznym sprawy Sąd I instancji prawidłowo orzekł o oddaleniu skargi, nie dopatrując się w postępowaniu organów orzekających uchybień proceduralnych skutkujących koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Pozbawione usprawiedliwionych podstaw są także zarzuty niewłaściwego zastosowania art. 48 ust. 1 Pr. bud. oraz niezastosowania art. 51 ust. 1 Pr. bud. Pod pojęciem "błędnego zastosowania" przepisu prawa materialnego rozumie się tzw. błąd subsumcji, a więc błędne uznanie stanu faktycznego ustalonego w sprawie za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w mającej zastosowanie w sprawie normie prawnej. W rozpoznawanej sprawie autor skargi kasacyjnej nie zdołał skutecznie podważyć przyjętego za podstawę zaskarżonego wyroku stanu faktycznego sprawy. Przytoczona zaś na poparcie analizowanego zarzutu argumentacja jakoby orzeczono nakaz rozbiórki budynku, którego budowa nie została jeszcze zakończona, a który w końcowym etapie miał rzekomo zostać podzielony na dwa niezależne od siebie budynki zgodnie z dokonanym uprzednio zgłoszeniem, co wykluczało konieczność uzyskania przez skarżąca pozwolenia na budowę, nie wytrzymuje krytyki. Trzeba mieć na względzie, że skarżąca wybudowała zupełnie inny obiekt (jeden budynek o wym. 10m x 10m) aniżeli objęte dokonanymi uprzednio zgłoszeniami (dwa budynki o wym. 3m x 10m), a przy tym nie legitymowała się decyzją o pozwoleniu na budowę. Nie budzi więc wątpliwości, że celem takiego działania było obejście przepisów prawa budowlanego. Ten zamiar obejścia prawa przez inwestorkę skutkuje tym, że w istocie dokonane zgłoszenia nie mają znaczenia. Nadawaniu inwestycjom pozorów legalności przez wykorzystywanie do tego celu instytucji zgłoszenia ma przeciwdziałać stosowanie w takich przypadkach trybu uregulowanego w art. 48 Pr. bud. przewidzianego dla likwidacji skutków samowoli budowlanej zamiast korzystniejszego dla inwestorów trybu naprawczego uregulowanego w przepisach art. 50 i art. 51 Pr. bud. (np. wyrok NSA z 9 stycznia 2018 r. sygn. akt II OSK 732/16 – Lex nr 2457692). Zatem w sytuacji, gdy legalizacja budynku z uwagi na sprzeczność inwestycji z regulacjami miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego była prawnie niemożliwa, organy nadzoru budowlanego prawidłowo zastosowały art. 48 ust. 1 Pr. bud. orzekając nakaz rozbiórki. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy – wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie – prowadzenie procedury naprawczej w trybie art. 51 ust. 1 Pr. bud. było niedopuszczalne. Przepis ten, co trafnie zauważył Sąd I instancji, ma zastosowanie w sytuacji, gdy inwestor przekroczy granice dokonanego zgłoszenia, a zatem zrealizuje obiekt z istotnym odstępstwem od dokonanego zgłoszenia, co w sprawie niniejszej nie miało miejsca. Na marginesie powyższych rozważań stwierdzić trzeba, że dodatkową przeszkodą do uruchomienia trybu naprawczego, gdyby oczywiście w stanie faktycznym sprawy był on dopuszczalny jest, jak sama przyznała skarżąca w pierwszym z zarzutów kasacyjnych, brak tytułu prawnego do nieruchomości, na której samowolnie zrealizowała inwestycję, a tym samym brak prawa do dysponowania nieruchomością na cele budowlane. Z tych wszystkich względów, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło