I OSK 509/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marian Wolanin Sędziowie NSA Wiesław Morys del. NSA Grzegorz Jankowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 18 lipca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 października 2017 r., sygn. akt IV SA/Wr 102/17 w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Rektora X z dnia [...] 2016 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów 1) oddala skargę kasacyjną; 2) odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego Wyrokiem z dnia 19 października 2017 r. sygn. akt IV SA/Wr 102/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpoznaniu sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Rektora X. z dnia [...] lipca 2016 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów oddalił skargę. Powyższy wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Dziekan X we Wrocławiu decyzją z dnia [...] marca 2016 r., wydaną na podstawie art. 190 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. o szkolnictwie wyższym (Dz.U. 2005 r. nr 164, poz. 1365 ze zm.) i § 23 Regulaminu Studiów Wrocławskiej X, skreślił A. Z. z listy studentów X. we Wrocławiu. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji wskazał, że podstawę rozstrzygnięcia stanowiła okoliczność niezłożenia w terminie przez skarżącego pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego, stosownie do § 23 ust. 1 pkt 3 Regulaminu Studiów. Odwołanie od powyższej decyzji złożył A. Z., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Odwołujący podniósł, że ukończył trzy semestry studiów (I, II), semestr III w semestrze zimowym roku akademickiego 2013/2014, jednak z powodów zdrowotnych nie ukończył semestru IV roku akademickiego 2013/2014. Decyzją Dziekana X z dnia [...] października 2014 r. otrzymał zgodę na wpis warunkowy na semestr V, o który nie występował. W ocenie odwołującego, nie jest i nie był studentem X. od semestru zimowego 2014/2015. Decyzją z dnia [...] lipca 2016 r. Rektor X. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia za okoliczność bezsporną uznał przyjęcie A. Z. w poczet studentów Wrocławskiej X. na mocy decyzji Dziekana Informatyki z dnia [...] października 2012 r. Powołując się na analizę kart okresowych osiągnięć studenta organ wskazał, że A. Z. zaliczył semestry I i II (w roku akademickim 2012/2013) oraz III (w roku akademickim 2013/2014), z kolei pierwsze problemy odwołującego z zaliczeniem zajęć wystąpiły w semestrze IV (w roku akademickim 2013/2014), kiedy to z uwagi na stan zdrowia nie mógł przystąpić do sesji egzaminacyjnej. Kłopoty zdrowotne stanowiły podstawę wniosku skarżącego (z dnia [...] października 2014 r.) do Dziekana Informatyki o wyrażenie zgody na indywidualną organizację studiów z możliwością zaliczenia wszystkich egzaminów w terminie do dnia [...] marca 2015 r. W odpowiedzi na powyższe organ wyraził zgodę na indywidualną organizację studiów (decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r.). Z kolei wnioskiem z dnia [...] października 2014 r. odwołujący wniósł o przesunięcie terminu płatności czesnego za semestr zimowy 2013/2014, co skutkowało warunkowym wpisaniem A. Z. na semestr V studiów na Wydziale Informatyki, na mocy decyzji z dnia [...] października 2014 r., którego to rozstrzygnięcia nie kwestionował. Ponadto organ II instancji podkreślił, że powołując się na okoliczność posiadania statusu studenta A. Z. wystąpił o przyznanie stypendium socjalnego. Decyzją z dnia [...] grudnia 2014 r. przyznano wnioskodawcy stypendium socjalne w kwocie 550 zł miesięcznie na okres od października 2014 r. do lutego 2015 r., zaś decyzją z dnia [...] kwietnia 2015 r. przyznano ponownie stypendium socjalne na okres od marca 2015 r. do czerwca 2015 r. Z tych też względów organ przyjął, iż co najmniej do czerwca 2015 r. A. Z. miał pełną świadomości posiadania statusu studenta i czerpał z tego tytułu stosowne korzyści finansowe. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu na powyższą decyzję złożył A. Z. Powyższa skarga została zmodyfikowana przez przyznanego skarżącemu, na zasadzie prawa pomocy, profesjonalnego pełnomocnika, który w piśmie z dnia [...] sierpnia 2017 r. wniósł o stwierdzenie nieważności decyzji, na podstawie art. 156 § 2 k.p.a. ewentualnie o jej uchylenie. Mając na uwadze żądanie uchylenia zaskarżonej decyzji pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów postępowania: - art. 6 k.p.a. polegające na błędnym ustaleniu normy prawnej przyjętej do rozstrzygnięcia, pominięciu istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy faktów oraz błędnej subsumcji faktu do zastosowania normy prawnej; - art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. polegające na pominięciu istotnych w sprawie dowodów jak arkusz ocen i listy obecności skarżącego na zajęciach dydaktycznych obejmujących ćwiczenia i laboratoria na IV, V, VI i VII semestrze; - art. 80 k.p.a. polegające na dowolnej, sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego ocenie materiału dowodowego, sprowadzającej się do uznania, iż student, który otrzymał stypendium naukowe na I, II i III semestrze, a po doznanych dwóch udarach niedokrwiennych mózgu i zaprzestaniu uczęszczania, ze względów zdrowotnych, od IV semestru na zajęcia, ćwiczenia, laboratoria oraz praktyki, był w stanie kontynuować naukę do VII semestru. Ponadto pełnomocnik zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego: - art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy o szkolnictwie wyższym w związku z § 21 pkt 4 ppkt 1 Regulaminu Studiów X. poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż student, który stracił uprawnienia studenckie i nie został wpisanym na VI i VII semestr był zobowiązany do złożenia pracy dyplomowej, co doprowadziło do skreślenia skarżącego z listy studentów w związku z nieprzedłożeniem jej w terminie; - § 21 pkt 2 regulaminu, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż decyzja o warunkowym wpisie na kolejny V semestr może być wydana bez uprzedniego wniosku uprawnionego studenta; - § 18 pkt 7 regulaminu polegające na jego pominięciu w wyniku czego student, który nie uczestniczy w zajęciach, na które uzyskał wpis warunkowy, nie został skreślony z listy studentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu uzasadniając wymieniony na wstępie wyrok wskazał, że podstawę materialnoprawną zaskarżonego rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy o szkolnictwie wyższym. W świetle regulacji art. 190 ust. 1 pkt 3 ww. ustawy kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów w przypadku niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego. Sąd podkreślił, że decyzją z dnia [...] października 2012 r. A. Z. został przyjęty na I rok studiów w roku akademickim 2012 r., zatem powinien ukończyć studia i sporządzić pracę dyplomową do końca lutego 2016 r. Poza sporem pozostaje okoliczność, że A. Z. nie przedstawił pracy dyplomowej w określonym terminie, który to fakt potwierdził na rozprawie sam skarżący. W tej sytuacji, zostały spełnione przesłanki z art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, czyli niezłożenie pracy dyplomowej w terminie - dające podstawę do wykreślenia skarżącego z listy studentów. Sąd w ramach tego postępowania nie ma obowiązku badać wcześniejszych postępów w nauce studenta, w tym czy studia były wznawiane oraz czy skarżący uczestniczył w zajęciach. Wobec tego Sąd za zbędne uznał dowody w postaci arkuszy ocen, czy listy obecności. Dalszą, istotną kwestią stanowi, według Sądu pierwszej instancji okoliczność, że do chwili wydania decyzji skarżący nie został wykreślony z listy studentów, bowiem art. 190 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym ma zastosowanie tylko do studentów. W aktach sprawy brak jest ponadto dowodu, aby skarżący zrezygnował z nauki. Zdaniem Sądu, w aktach sprawy znajdują się pisma skarżącego, które niewątpliwie świadczą o zamiarze kontynuowania studiów. Odpowiednio z dnia [...] października 2014 r., dotyczące wyrażenie zgody na indywidualny tok studiów, jak również z dnia [...] października 2014 r., stanowiące wniosek o przesunięcie płatności za czesne w semestrze zimowym roku 2014/2015. Od powyższego wyroku, ustanowiony w ramach prawa pomocy, pełnomocnik skarżącego wywiódł skargę kasacyjną, w której podniósł zarzut naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi w zw. z art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016, poz. 23 ze zm., w dalszej części "k.p.a.") w zw. z art. 77 § 1 k.p.a. w zw. z art. 80 k.p.a., przez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że Rektor X. dokonał w sposób wyczerpujący zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego i na takim oparł rozstrzygnięcie wydając decyzję, podczas gdy organ pominął istotne w sprawie dowody takie jak: arkusze ocen i listy obecności skarżącego na zajęciach dydaktycznych obejmujących ćwiczenia i laboratoria na IV, V, VI i VII semestrze oraz fakt, że skarżący nie uczęszczał na zajęcia - po doznanych dwóch udarach niedokrwiennych mózgu - od IV semestru, co w konsekwencji skutkowało wydaniem decyzji w oparciu o uznanie, że skarżący pozostawał studentem w semestrach od IV do VII. Z kolei właściwe przeprowadzenie postępowania dowodowego stanowiłoby podstawę do przyjęcia, że skarżący utracił uprawnienia studenckie od IV semestru, bowiem nie wykonywał obowiązków studenta. Ponadto zarzucono wyrokowi naruszenie przepisów prawa materialnego tj.: - art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym w zw. z § 21 pkt 4 ppkt 1 Regulaminu Studiów X. we Wrocławiu poprzez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż w sprawie zaistniały podstawy do zastosowania ww. normy prawnej i wydania decyzji o skreśleniu z listy studentów wobec niezłożenia w terminie pracy dyplomowej, podczas gdy skarżący utracił uprawnienia studenckie, bowiem nie został wpisany na VI i VII semestr, które to semestry rozpoczynają tzw. czas dyplomowania; - art. 145 § 1 pkt 1 lit a ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w zw. z § 21 pkt 2 regulaminu, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, iż decyzja o warunkowym wpisie na kolejny V semestr może być wydana bez uprzedniego wniosku uprawnionego studenta, co w konsekwencji skutkowało wydaniem decyzji w oparciu o uznanie, że skarżący pozostawał studentem w semestrach od V do VII, podczas gdy skarżący nie składał stosownego wniosku o wpis warunkowy na kolejny V semestr, a tym samym nie posiadał uprawnień studenckich co najmniej od V semestru. Ze względu na powyższe pełnomocnik wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu, jak również o zasądzenie kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W odpowiedzi na skargę kasacyjną pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie od skarżącego na rzecz organu kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Dodatkowo podniósł, że skarga kasacyjna jest całkowicie bezzasadna i powinna zostać oddalona. Jednocześnie zwrócił uwagę, że A. Z. otrzymał stypendium socjalne na V i VI semestr. Oba świadczenia otrzymał wyłącznie na okres, w którym posiadał status studenta. Ponadto w semestrze V uzyskał zapomogę w kwocie 1 200 zł. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega oddaleniu, albowiem nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.) – zwanej dalej: "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę wyłącznie nieważność postępowania, której przesłanki określone zostały w § 2 wymienionego przepisu. Wobec niestwierdzenia przyczyn nieważności skargę kasacyjną należało rozpoznać w granicach przytoczonych w niej podstaw. Istota zarzutów skargi kasacyjnej sprowadza się do kwestii, czy ustalony stan faktyczny sprawy pozwala na zastosowanie art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2016 r. poz. 1842 ze zm.) zgodnie z którym kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej skreśla studenta z listy studentów w przypadku niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego. W nawiązaniu do powyższego autor skargi kasacyjnej zarzucił wyrokowi WSA we Wrocławiu naruszenie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a. w związku z naruszeniem przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego to jest: art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 80 poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że organ zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, w sytuacji gdy faktycznie pominął istotne w sprawie dowody takie jak np. arkusze ocen, czy też listy obecności skarżącego na zajęciach, których uwzględnienie potwierdziłoby, że skarżący już wcześniej utracił uprawnienia studenckie (od IV semestru), z uwagi na niewykonywanie obowiązków studenta. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy p.p.s.a., którego Sąd pierwszej instancji nie stosował, z kolei za niezasadne uznaje zarzuty naruszenia przepisów procedury administracyjnej, których Sąd pierwszej instancji nie stosuje wprost, lecz dokonuje kontroli ich stosowania przez organy administracji. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu dokładnie wyjaśnił stan faktyczny sprawy, prawidłowo ocenił zebrany materiał dowodowy, zaś wbrew przekonaniu wnoszącego skargę kasacyjną, dowody były wystarczające do podjęcia rozstrzygnięć będących podstawą oceny przez Sąd. Trafnie przyjął Sąd pierwszej instancji, że skoro skarżący został przyjęty na I rok stacjonarnych studiów inżynierskich (trwających siedem semestrów) w roku akademickim 2012, zatem powinien ukończyć studia i sporządzić pracę dyplomową do końca lutego 2016 r. A. Z. nie przedstawił jednak pracy dyplomowej w określonym terminie, czyli do końca lutego 2016 r., który to fakt potwierdził na rozprawie w dniu [...] października 2017 r. sam skarżący. Ponadto Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu prawidłowo zwrócił uwagę na istotną okoliczność, że do chwili wydania decyzji skarżący nie został wykreślony z listy studentów. Podkreślenia bowiem wymaga, że zastosowanie rygoru określonego w art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym możliwe jest jedynie wobec studenta. Fakt posiadania statusu studenta potwierdzają dodatkowo dokumenty złożone przez pełnomocnika organu wraz z odpowiedzią na skargę kasacyjną, czyli decyzje na mocy których przyznano skarżącemu stypendium socjalne w semestrach V i VI, jak również zapomogę w V semestrze. Słuszne jest stanowisko Sądu pierwszej instancji, że powołany przepis art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym nie wskazuje innych dodatkowych przesłanek dających podstawę do wykreślenia z listy studentów. Sąd zaś w ramach tego postępowania nie ma obowiązku badać, czy np. skarżący uczestniczył w zajęciach. W konsekwencji jedyną podstawą zastosowania wskazanego przepisu w sprawie stanowiło ustalenie braku przedłożenia przez skarżącego pracy dyplomowej w określonym terminie, która to okoliczność została niewątpliwie stwierdzona. W tej sytuacji Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutu naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a ustawy p.p.s.a., którego Sąd pierwszej instancji nie stosował, w związku z art. 190 ust. 1 pkt 3 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez jego błędną wykładnię w zw. z § 21 pkt 4 ppkt 1 oraz § 21 pkt 2 Regulaminu Studiów Wrocławskiej X., które to przepisy dotyczą odrębnej kwestii związanej z warunkowym wpisem na semestr studiów. Mając na względzie powyższe wywody, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego na podstawie art. 184 p.p.s.a. ją oddalił oraz odstąpił od zasądzenia kosztów postępowania stosownie do art. 207 § 2 p.p.s.a.