II SAB/Gl 7/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Piotr Broda, Sędziowie Sędzia WSA Grzegorz Dobrowolski (spr.), Sędzia WSA Maria Taniewska-Banacka, Protokolant Agnieszka Jurczak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 kwietnia 2017 r. sprawy ze skargi H. H. i W. H. oraz M. H. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie odszkodowania za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną 1. ze skargi H. H. i W. H. stwierdza bezczynność Starosty [...], która miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, 2. zobowiązuje organ do wydania decyzji w przedmiocie odszkodowania w terminie miesiąca od dnia zwrotu akt postępowania, 3. zasądza od Starosty [...] na rzecz H. H. i W. H. solidarnie sumę pieniężną w kwocie 5000 (pięć tysięcy) złotych, 4. zasądza od Starosty [...] na rzecz H. H. i W. H. solidarnie kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, 5. oddala skargę M. H. H. H., W. H. i M. H. pismem z dnia 1 września 2005 r. wystąpili do Starosty B. o ustalenie odszkodowania za nieruchomość przejętą pod drogę gminną w W. obręb M. Decyzją z dnia [...] r. nr Wojewoda [...] potwierdził nabycie z mocy prawa tej nieruchomości na rzecz Gminy W. Decyzjami z dnia [...] r. Starosta B. ustalił odszkodowanie dla: - W. H. i H. H. w kwocie [...] zł (decyzja nr [...]), - M. H. w kwocie [...] zł (decyzja nr [...]). Na skutek odwołań sprawę rozpatrywał Wojewoda [...], który: - decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję w sprawie ustalenia odszkodowania dla W. H. i H. H., - decyzją z dnia [...] r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję w sprawie ustalenia odszkodowania dla M. H. Sprawy powyższe rozpatrywał następnie tutejszy Sąd, który: - wyrokiem z dnia 23 października 2008 r. II SA/Gl 738/08 uchylił decyzję ustalającą odszkodowanie dla W. H. i H. H. - postanowieniem z dnia 30 lipca 2008 r. II SA/Gl 738/08 odrzucił skargę M. H. W związku z powyższym decyzja ustalająca odszkodowanie dla M.H. pozostała w obrocie prawnym. Realizując wytyczne Sądu Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] r. nr [...] uchylił decyzję Starosty B. ustalającą odszkodowanie dla W. H. i H. H. i sprawę przekazał organowi I instancji do ponownego rozpatrzenia. W. H. i H. H. oraz M. H. dnia 26 lutego 2015 r. złożyli zażalenie na bezczynność Starosty B. w przedmiocie ustalenia odszkodowania za wywłaszczoną nieruchomość. Wojewoda [...] postanowieniami z dnia [...] r.: - nr [...] uznał zażalenie W. H. i H. H. za zasadne, wyznaczył Staroście B. termin dwóch miesięcy do załatwienia sprawy i zarządził wyjaśnienie przyczyn oraz ustalenie osób winnych niezałatwienia sprawy w terminie, - nr [...] uznał zażalenie M. H. za bezprzedmiotowe, gdyż sprawa odszkodowania została w stosunku do niego załatwiona ostatecznie decyzją Starosty B. z dnia [...] r. utrzymaną w mocy decyzją Wojewody [...]. Skarga na tę ostatnią została przez tutejszy Sąd odrzucona. Starosta B. poinformował strony pismem z dnia 17 czerwca 2015 r., że w sprawie zostanie sporządzony operat. Operat taki przygotowany w październiku 2015 r. a strony zostały powiadomione o możliwości zapoznania się z jego treścią. W aktach sprawy znajduje się korespondencja organu ze stronami dotycząca uwierzytelnienia kopii operatu. Dnia 22 grudnia 2016 r. W. H., H. H. oraz M. H. złożyli za pośrednictwem organu administracji do tutejszego Sądu skargę na bezczynność Starosty B. Domagają się w niej zobowiązania do wydania decyzji w sprawie, stwierdzenia że organ dopuścił się bezczynności w prowadzeniu postępowania, że ta bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa, zasądzenia od organu sumy pieniężnej do wysokości połowy dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia w gospodarce narodowej i zasądzenia kosztów postępowania. Odpowiadając na skargę Starosta B. wskazał, iż opóźnienie załatwienia sprawy nastąpiło po części z winy W. H. i H. H., gdyż zaistniał spór co do ponoszenia opłaty za uwierzytelnienie odpisów operatu szacunkowego. Wskazał również na znaczną ilość spraw tego typu, które muszą zostać rozstrzygnięte. Organ poinformował wreszcie, że dnia 18 stycznia 2017 r. wyznaczył nowy termin załatwienia sprawy. Sąd zwrócił się do organu z zapytaniem, czy sprawa została już rozstrzygnięta w drodze decyzji. Pracownik Starostwa K. S. w rozmowie telefonicznej poinformowała, że decyzja nie została wydana i wyznaczono nowy termin załatwienia sprawy do dnia 31 maja 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń, co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a." Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1 – 4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności, 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie Sąd – na podstawie art. 149 § 1a p.p.s.a. - stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Natomiast w myśl art. 149 § 2 ustawy p.p.s.a. Sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może ponadto orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 ustawy p.p.s.a. lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 ustawy p.p.s.a. Kodeks postępowania administracyjnego w rozdziale 7 reguluje terminy załatwienia spraw przez organy administracji publicznej. Według art. 35 organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. W § 3 tego artykułu przewidziane zostały ustawowe terminy maksymalne dla załatwienia sprawy. Terminy te rozpoczynają swój bieg, w przypadku organu pierwszej instancji, w momencie wszczęcia postępowania (art. 61 § 3 – data doręczenia żądania organowi administracji publicznej), a kończą z chwilą wydania w tej instancji decyzji administracyjnej. Podstawową funkcją tych terminów jest dyscyplinowanie organów prowadzących postępowanie, co niewątpliwie ma ścisły związek z wyrażoną w art. 12 Kodeksu zasadą szybkości postępowania. Na początku Sąd stwierdza, iż skarga M. H. nie mogła być skuteczna. Sprawa jego odszkodowania została rozstrzygnięta decyzją Starosty B. z dnia [...] r. utrzymaną w mocy decyzją Wojewody [...]. Skarga na tę ostatnią została przez tutejszy Sąd odrzucona. Zatem jego skargę należało oddalić. Sprawa ustalenia odszkodowania dla W. H. i H. H. została po raz pierwszy rozstrzygnięta decyzją Starosty B. z dnia [...] r. Decyzja ta została jednak ostatecznie uchylona decyzją Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...]. Zatem od tego dnia ponownie biegł termin do załatwienia sprawy. Przyjmując, że ma ona charakter szczególnie skomplikowanej, jej rozstrzygnięcie powinno nastąpić w terminie dwóch miesięcy. Organ administracji nie podjął w sprawie jednak żadnych czynności aż do 2015 r. dopiero zażalenie W. H. i H. H. i wydanie przez Wojewodę [...] postanowienia dnia [...]r. - nr [...] wymusiło na Staroście B. podjęcie jakichkolwiek działań w sprawie. Co istotne, Wojewoda [...] wyznaczył Staroście termin dwóch miesięcy do załatwienia sprawy. Termin ten nie został dotrzymany. Dopiero bowiem 17 czerwca 2015 r., organ poinformował, że w sprawie zostanie sporządzony operat. Od jego przedstawienia (w październiku 2015 r.) Starosta B. przez ponad rok wiódł ze skarżącymi spór dotyczący opłaty za uwierzytelnienie kopii operatu. Wreszcie został wyznaczony kolejny termin załatwienia sprawy na dzień 31 maja 2017 r. Sąd zważył, że od uchylenia przez Wojewodę [...] pierwszej decyzji w sprawie do dnia orzekania upłynęło 8 lat. Przez pierwsze 6 lat organ nie podjął jakichkolwiek działań, nie wyznaczył nowych terminów załatwienia sprawy. Dopiero zażalenie stron złożone do Wojewody [...] spowodowało reakcję organu, przy czym nie dochował on w sposób rażący terminu wskazanego w postanowieniu Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...]. Powyższe okoliczności wskazują, że Starosta B. w sprawie jest bezczynny a bezczynność ta ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Zasadne było też wyznaczenie organowi terminu do załatwienia sprawy. Za uzasadniony uznał Sąd wniosek skargi o zasądzenie na rzecz skarżących sumy pieniężnej do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 i 7 p.p.s.a. Zgodnie z tym pierwszym przepisem "grzywnę, o której mowa w § 1, wymierza się do wysokości dziesięciokrotnego przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów". Art. 154 § 7 p.p.s.a. stanowi zaś, iż "uwzględniając skargę sąd może przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6". Zgodnie z komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 9 lutego 2017 r. przeciętne wynagrodzenie w gospodarce narodowej w 2016 r. wyniosło 4047,21 zł (por. Mon. Pol. z 2017 r. poz. 183). Dziesięciokrotność przeciętnego wynagrodzenia wynosi 40472,1. Połowa tej sumy to zaś 20 236,05 zł. Biorąc pod uwagę, że skarżący w praktyce od 12 lat oczekują na odszkodowanie za nieruchomość zajętą pod drogę publiczną przyznanie im kwoty 5000 zł wydaje się w pełni zasadne. Biorąc pod uwagę powyższe orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania Sąd rozstrzygnął na podstawie art. 200 p.p.s.a.