I OSK 982/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Czesława Nowak-Kolczyńska po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej S. K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 października 2016 r. sygn. akt II SAB/Wa 255/16 w sprawie ze skargi S.K. na bezczynność Rektora [...] w przedmiocie rozpoznania odwołania od decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich [...] z dnia [...] 2008 r. w sprawie odmowy przedłużenia studiów doktoranckich postanawia: oddalić skargę kasacyjną Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 27 października 2016 r., na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 oraz § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: p.p.s.a.), odrzucił skargę S. K. na bezczynność Rektora Uniwersytetu [...] w przedmiocie rozpoznania odwołania z [...] 2008 r. od decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich [...] z [...] 2008 r. w sprawie odmowy przedłużenia studiów doktoranckich. Sąd podkreślił, że z urzędu jest mu wiadomym, iż skarżący wnioskiem z [...] 2008 r. wystąpił o przedłużenie studiów doktoranckich na Wydziale [...], który został rozpoznany decyzją Kierownika Studiów Doktoranckich [...] z [...] 2012 r., którą to decyzją w pkt 1 decyzji stwierdzono utratę przez S. K. z dniem [...] 2008 r. statusu strony w związku z ukończeniem studiów doktoranckich na Wydziale [...], zaś w pkt 2 decyzji umorzono postępowanie z wniosku S. K. o przedłużenie studiów doktoranckich na Wydziale [...] w roku akademickim 2008/2009. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Rektora [...] z dnia [...] 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 grudnia 2012 r. sygn. akt II SA/Wa 1102/12 oddalił skargę S. K. wniesioną na tę decyzję Rektora. Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 2 października 2013 r., sygn. akt I OSK 773/13 oddalił skargę kasacyjną wniesioną przez S. K. od tego wyroku. Dodatkowo Sąd wyjaśnił, że na skutek skargi S. K. wyrokiem z 6 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2096/11, WSA w Warszawie uchylił postanowienie Rektora [...] z [...] 2011 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do złożenia odwołania oraz stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich [...] z [...] 2008 r. w sprawie odmowy przedłużenia ww. studiów doktoranckich. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd wskazał, że w skardze S. K. podniósł, iż kwestionowana przez skarżącego decyzja Kierownika Studiów Doktoranckich [...] z dnia [...] 2008 r. nie została wydana w formie pisemnej, a ponadto organ I instancji nie pouczył skarżącego o możliwości wniesienia odwołania od tej decyzji. Z twierdzeń skarżącego wynikało jednoznacznie, iż dążył on do uzyskania rozstrzygnięcia spełniającego wymagania k.p.a., zawierającego m.in. pouczenie o sposobie zaskarżenia decyzji. Poza tym, z akt sprawy nie wynikało, aby podjętą ustnie decyzję utrwalono w przewidzianej prawem procesowym formie (art. 14 § 2 zdanie drugie k.p.a.). Skoro zatem stronie nie doręczono decyzji kierownika studiów doktoranckich na piśmie i nie ogłoszono jej ustnie (brak adnotacji w protokole lub adnotacji podpisanej przez stronę), to nie można twierdzić, że kwestionowana przez skarżącego decyzja weszła do obrotu prawnego. Nie została ona doręczona stronie, czy ogłoszona. Skarżącego poinformowano jedynie o podjęciu takiej decyzji, a nie jest to równoznaczne z jej ogłoszeniem, czy doręczeniem. Uwzględniając powyższe Sąd wskazał, że przesądzona została okoliczność, iż decyzja Kierownika Studiów Doktoranckich [...] z dnia [...] 2008 r. nie weszła do obrotu prawnego. Wniesienie skargi na nieistniejącą decyzję jest niedopuszczalne, brak jest bowiem przedmiotu zaskarżenia, który mógłby podlegać ewentualnej ocenie Sądu. W konsekwencji niedopuszczalna jest również skarga na bezczynność w przedmiocie rozpoznania odwołania od nieistniejącej w obrocie prawnym decyzji. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego postanowienia S. K., reprezentowany przez adwokata ustanowionego w ramach przyznanego prawa pomocy, podniósł następujące zarzuty: 1) naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. w zw. z art. 149 § 1 pkt i 3 w zw. z art. 149 § 1a p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi z uwagi na jej rzekomą niedopuszczalność w sytuacji, gdy Sąd nie dokonał żadnej merytorycznej analizy sprawy pod kątem tego, czy decyzja Kierownika Studiów z dnia [...] 2008 r. była decyzją istniejącą, a jedynie niewprowadzoną do obrotu, czy też może decyzją nieistniejącą oraz w zależności od efektów tej oceny - orzeczenie, że w sprawie miała miejsce bezczynność, bądź też w przypadku jej braku - czy postępowanie było prowadzone w sposób przewlekły; 2) naruszenie art. 58 § 1 pkt 6 w zw. z art. 153 w zw. z art. 133 p.p.s.a. poprzez nieuzasadnione odejście od oceny prawnej wyrażonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie z 6 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2096/11 - i w efekcie błędne przyjęcie, że decyzją rozstrzygającą wniosek skarżącego o przedłużeniu studiów doktoranckich była decyzja Kierownika Studiów z [...] 2012 r.; 3) naruszenie art. 134 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 14 § 1 i 2 k.p.a. oraz art. 109 § 1 i 2 k.p.a. w zw. z art. 207 § 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym poprzez niedokonanie kompleksowej oceny sprawy w zakresie istnienia lub nieistnienia decyzji Kierownika Studiów z [...] 2008 r. oraz bezczynności organu administracji, w tym niedokonania krytycznej oceny ustaleń poczynionych przez organ, pod katem ich zgodności z prawem – pomimo, że Sąd był zobowiązany do takiego działania, które to naruszenia (pkt 1-3 powyżej), miały istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, gdyż Sąd dokonując wnikliwej oceny, respektując ocenę prawną dokonaną uprzednio przez inny skład Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, powinien był przyjąć, że decyzja Kierownika Studiów z [...] 2008 r. istnieje, a jedyną jej wadą jest jej niewprowadzenie do obrotu – co z kolei obligowałoby Sąd do zobowiązania organu do jej doręczenia skarżącemu oraz stwierdzenia, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; 4) naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez lakoniczne i niewystarczające wyjaśnienie podstawy prawnej zajętego przez Sąd stanowiska, a także brak odniesienia się do ustaleń faktycznych poczynionych w toku postępowania administracyjnego, a także brak ich oceny pod względem zgodności z prawem, które to uchybienie uniemożliwia kontrolę instancyjną zaskarżonego postanowienia. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Rektor [...], reprezentowany przez radcę prawnego, wniósł o odrzucenie w całości skargi kasacyjnej jako niedopuszczalnej na podstawie art. 183 § 2 pkt 3 p.p.s.a., albo jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie została oparta na usprawiedliwionych podstawach. Odmawiając słuszności podniesionej w skardze kasacyjnej argumentacji należy w pierwszej kolejności podkreślić, że Sąd I instancji - dokonując oceny możliwości merytorycznego rozpoznania skargi - prawidłowo odwołał się do znanych mu z urzędu okoliczności, w tym wydanych w sprawie aktów i podjętych czynności wywołanych złożonym przez skarżącego w dniu [...] 2008 r. wnioskiem o przedłużenie studiów doktoranckich. W tym względzie - w odniesieniu do kluczowej kwestii, jakim jest pozostawanie w obrocie prawnym decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich z [...] 2008 r. - na uwagę zasługiwał fakt, że w uzasadnieniu prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 6 lutego 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 2096/11, zaznaczono, iż decyzja ta z uwagi na niespełnienie podstawowych kryteriów wydania decyzji przez organ, stosownie do przepisów k.p.a., tj. wobec braku jej doręczenia, czy ogłoszenia, nie weszła do obrotu prawnego. Będąc związany tym wyrokiem Kierownik Studiów [...] rozpoznał wniosek skarżącego z [...] 2008 r. i w dniu [...] 2012 r. wydał decyzję, która następnie została utrzymana w mocy decyzją Rektora [...] z [...] 2012 r. Decyzja ta była przedmiotem kontroli sądowej, zakończonej ostatecznie wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 października 2013 r., sygn. akt I OSK 773/13, stąd też powołanie się przez Sąd I instancji na znane mu z urzędu okoliczności należało uznać za uzasadnione. Wskazanymi wyżej, prawomocnymi orzeczeniami sądów administracyjnych Sąd był też związany w niniejszej sprawie. Orzekając zatem w sprawie bezczynności organu w rozpoznaniu odwołania od decyzji Kierownika Studiów Doktoranckich, Sąd ten nie był władny inaczej rozstrzygnąć kwestii pozostawania w obrocie prawnym decyzji, od której skarżący wniósł odwołanie. Prawidłowo zatem przyjął, że decyzja z [...] 2008 r. nie weszła do obrotu prawnego i jest decyzją nieistniejącą. Powyższe uzasadnia zaś uznanie, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga była niedopuszczalna, uzasadniając tym samym postanowienie o jej odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Wniosek o przyznanie wynagrodzenia zgłoszony przez pełnomocnika skarżącego ustanowionego z urzędu nie został rozpoznany, bowiem kwestia ta należy do właściwości wojewódzkich sądów administracyjnych.