II SA/Ke 1072/16
WyrokWSA w Kielcach2017-05-09
Skład orzekający: Jacek Kuza, Dorota Chobian, Dorota Pędziwilk-Moskal
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej jest uprawniony do wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków dotyczących udziału we wspólnocie gruntowo-leśnej na podstawie wniosku zarządu spółki utworzonej na podstawie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, mimo braku uchylenia wcześniejszych decyzji ustalających osoby uprawnione do udziału we wspólnocie?Ratio decidendi
Sąd uznał, że zarząd spółki utworzonej na podstawie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych jest jedynym podmiotem uprawnionym do zgłoszenia organowi prowadzącemu ewidencję gruntów zmian w wykazie osób uprawnionych. W związku z tym organy miały obowiązek wprowadzić żądaną zmianę, polegającą na wykreśleniu skarżącego, który został nieprawidłowo wpisany w miejsce zmarłego. Sąd stwierdził również, że skarżący nie nabył skutecznie udziału we wspólnocie, gdyż zbycie tego udziału nie spełniało wymogów formalnych określonych w ustawie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o wprowadzenie zmian w ewidencji gruntów i budynków dotyczących udziału we Wspólnocie Gruntowo-Leśnej Miasta M. Skarżący S.W. został wykreślony z wykazu osób uprawnionych, a na jego miejsce wpisano inne osoby. Skarżący zarzucił nieważność decyzji, naruszenie przepisów ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych oraz niewyjaśnienie istotnych okoliczności. Sąd oddalił skargę, uznając, że skarżący nie nabył skutecznie udziału we wspólnocie, a wniosek o zmianę został złożony przez uprawniony podmiot.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jacek Kuza, Sędziowie Sędzia WSA Dorota Chobian (spr.), Sędzia WSA Dorota Pędziwilk-Moskal, Protokolant Joanna Nowak, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 maja 2017 r. sprawy ze skargi S. W. na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] znak: [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów i budynków oddala skargę.
Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją z [...], po rozpatrzeniu odwołania S.W. od decyzji Starosty z [...], orzekającej o wprowadzeniu zmian w ewidencji gruntów i budynków obrębów ewidencyjnych: 01 i 07 miasta M., [...], w gminie M., w odniesieniu do gruntów stanowiących Wspólnotę Gruntowo - Leśną Mieszkańców Miasta M., polegających na wykreśleniu S.W. s. B., jako osoby mającej prawo do udziału w tej Wspólnocie i wpisaniu w jego miejsce B. O. c. F., w 2/3 części i J. S. c.K. 1/3 części jako osób uprawnionych do udziału w tej Wspólnocie należącego niegdyś do F. S. s. P., na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa oraz art. 7b ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 roku - Prawo geodezyjne i kartograficzne (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1629), uchylił zaskarżoną decyzję i orzekł o wprowadzeniu zmiany w ewidencji gruntów i budynków obrębów ewidencyjnych: 01 i 07 miasta M., [...], w gminie M. , w odniesieniu do gruntów stanowiących Wspólnotę Gruntowo - Leśną Mieszkańców Miasta M. , polegających na wykreśleniu S.W. s. B., jako osoby mającej prawo do udziału w tej Wspólnocie i wpisanie w jego miejsce B. O. c. F., w 2/3 części i J. M. c. S. w 1/3 części jako osób uprawnionych do udziału w tej Wspólnocie należącego niegdyś do F., S. s. P.
W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że wnioskiem z 6 stycznia 2015 r. , Zarządu Wspólnoty Gruntowo - Leśnej Mieszkańców Miasta M., domagał się wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków, dotyczący pozycji nr [...] "Wykazu uprawnionych do udziału we Wspólnocie Gruntowo - Leśnej Mieszkańców Miasta M. ", sporządzonego w 1965 r., poprzez wykreślenie wpisu, zgodnie z którym udziałowcem Wspólnoty był S.W. oraz ponowne wykazanie w ewidencji gruntów jako osoby uprawnionej do posiadania udziału w tej Wspólnocie, zmarłego F.S., wykazanego w pozycji nr [...] "Wykazu uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowo-leśnej wsi M. ", stanowiącego załącznik do decyzji Nr [...] Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej z [...].
Zdaniem wnioskodawcy, dokumenty dotyczące nieżyjącego F. S., będącego udziałowcem Wspólnoty Gruntowo - Leśnej Mieszkańców Miasta M., nie potwierdzają faktu, że S.W. nabył uprawnienia do posiadania udziału w tej Wspólnocie. F. S. zmarł [...], natomiast jego druga żona J. S., zmarła [...] J. S. pismem z 10 kwietnia 1995 r., skierowanym do Zarządu Wspólnoty zrzekła się udziału we Wspólnocie Gruntowo - Leśnej po zmarłym mężu na rzecz S. W., czego jednak w ocenie wnioskodawcy, prawnie nie udokumentowała. W związku z tym nie było podstaw do wprowadzenia zmiany w ewidencji gruntów i budynków, polegającej na wykazaniu S.W. jako osoby uprawnionej do udziału w tej Wspólnocie.
W trakcie prowadzonego postępowania administracyjnego do Starostwa Powiatowego w J. wpłynął nowy wniosek Zarządu Wspólnoty Gruntowo - Leśnej Mieszkańców Miasta M. z 8 lutego 2016 r., w którym Zarząd wniósł o dokonanie zmiany w ewidencji gruntów i budynków, polegającej na wykazaniu w ewidencji gruntów i budynków B. O. c. F., i H. w 2/3 części udziału i spadkobierców J. S. w 1/3 części udziału, który Starosta J. potraktował jako uzupełnienie wniosku z 6 stycznia 2015 r.
Ponadto w trakcie postępowania S. B. złożył oświadczenie, że w latach 2000-2006 był przewodniczącym Wspólnoty Gruntowo - Leśnej Mieszkańców Miasta M. i wśród dokumentów pozostawionych przez poprzedni Zarząd znajdowała się sporządzona w 1965 r. lista współwłaścicieli oraz teczka zawierająca zrzeknięcie się udziału przez J. S. na rzecz S. W., potwierdzone przez Wójta Gminy M. W roku 2001 została podjęta uchwała dotycząca aktualizacji sporządzonej w 1965 r. listy osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie, natomiast w 2002 r. podjęto uchwałę zatwierdzającą zaktualizowaną listę osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie, która została podana do publicznej wiadomości poprzez wywieszenie jej w punktach zwyczajowo przyjętych do wywieszania ogłoszeń w M. przez okres trzech miesięcy i w tym czasie B. O. nie złożyła zastrzeżeń do ustaleń wykonanych przez Zarząd Wspólnoty. Poza tym oświadczył, że S.W. był i jest nadal aktywnym członkiem Wspólnoty, a złożenie wniosku o jego wykreślenie jako nieuprawnionego do udziału we Wspólnocie było działaniem bezprawnym, bowiem "zmiany statutu i wykazu członków wspólnoty należą do wyłącznej kompetencji ogólnego zebrania członków wspólnoty". Ponadto do organu wpłynęło pismo J. K., z którego między innymi wynikało, że S.W. jest aktywnym członkiem Wspólnoty oraz, że zaktualizowany "Wykaz Współwłaścicieli" był w 2002 r. wywieszony w Urzędzie Miasta i Gminy w M. y przez okres trzech miesięcy "oraz umieszczono stosowne ogłoszenie w prasie, po to by osoby tam nie ujęte, a mające tytuły prawne do udziałów we Wspólnocie miały czas na złożenie zastrzeżeń do Wykazu".
Dalej Inspektor Wojewódzki stwierdził, że Zarząd Wspólnoty Gruntowo - Leśnej Mieszkańców Miasta M. wnioskiem z 8 lutego 2016 r., zmodyfikował swoje żądanie zawarte we wniosku z 6 stycznia 2015 r. wnosząc o dokonanie zmiany w ewidencji gruntów i budynków, polegającej na wykazaniu w ewidencji gruntów i budynków, oprócz B. O. w odniesieniu do 2/3 części udziału należącego niegdyś do F., S., spadkobierców J. S. w odniesieniu do 1/3 części tego udziału. Z treści wniosku z 8 lutego 2016 r. wynikało, że J. S. nie żyje. Pomimo to Starosta J. wydał zaskarżoną decyzję rozstrzygając o prawach J. S. bez udziału jej spadkobierców. Organ ten nie podjął żadnych działań w celu ustalenia spadkobierców J. S. i nie odniósł się do żądania wnioskodawcy o ujawnieniu w ewidencji gruntów i budynków jej spadkobierców, jako osób mających prawo do udziału we ww. Wspólnocie po F.S..
Organ II instancji wskazał, że w trakcie postępowania odwoławczego ustalił, że następcą prawnym nieżyjącej J. S. jest F.J. M., zamieszkała w Sosnowcu, która przesłała do organu kserokopię prawomocnego postanowienia sądowego o nabyciu w całości spadku po J. S..
Natomiast analizując stan prawny sprawy Wojewódzki Inspektor podał, że decyzją Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Kielcach z 6 kwietnia 1965 r. został ustalony wykaz uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowo-leśnej wsi M., powiat J. Z załącznika do tej decyzji, stanowiącego "Wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowo - leśnej oraz wykaz obszarów gospodarstw przez nich posiadanych i wielkości przysługujących im udziałów we wsi M. " wynika, że pod pozycją nr [...] jako osobę uprawnioną do udziału we Wspólnocie wynoszącego 1/[...], wykazano F., S., posiadającego gospodarstwo o powierzchni 2,16 ha. W rejestrze gruntów sporządzonym w 1963 r. dla Gminy M., pod numerem 278, wykazano F., S. jako osobę władającą gruntem oznaczonym jako działki nr: [...], o łącznej powierzchni 2,153 ha. W 1977 r. w pozycji rejestrowej nr 278 wprowadzono zmianę nr [...], polegającą na wykazaniu działki nr [...] o powierzchni 0,542 ha do pozycji 281, gdzie wykazani byli L. P. i H. P. jako właściciele działek nr: [...]. W latach 1981-1982 przeprowadzono aktualizację ewidencji gruntów obrębu M. . W rejestrze gruntów sporządzonym w 1981 r., w jednostce nr [...], wykazano F. S. jako osobę władającą gruntem oznaczonym jako działki nr: [...], [...], [...], [...], o łącznej powierzchni 1,61 ha. Następnie w 1988 r., w jednostce rejestrowej nr [...], wprowadzono zmianę nr [...], polegającą na wykazaniu w miejsce działki nr [...], działek nr [...]/1 o powierzchni 0,4 ha i nr [...]/2 o powierzchni 0,3 ha i jednocześnie przeniesieniu działki nr [...]/1 do jednostki rejestrowej nr 643, gdzie wykazana była J. S. oraz zmianę nr [...], polegającą na odłączeniu z jednostki rejestrowej nr [...] działki nr [...] i przeniesieniu jej do jednostki rejestrowej nr 29, gdzie jako właściciel ujawniony był J.B. W 1988 r. wprowadzono również zmianę nr 16/88, polegającą na wykreśleniu F., S. i wpisaniu jego spadkobierców, to jest Z. S. Po wprowadzeniu zmian w 1988 r., w jednostce rejestrowej nr [...], figurował zapis "S-cy S. F., - S. Z." jako osoba władająca gruntem oznaczonym jako działki nr: [...], [...], [...]/2, o łącznej powierzchni 1,34 ha.
Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w J. z 4 sierpnia 1998 r. F. i J. małż. S. stali się z dniem 4 listopada 1971 r. współwłaścicielami nieruchomości położonej w M. u, oznaczonej jako działki o numerach [...], [...], [...]/2, [...]/1, o łącznej powierzchni 1 ha 3700 m2. Aktualnie w ewidencji gruntów i budynków w obrębie 01 M., w jednostce rejestrowej G.938, F. i J. małż. S. figurują jako właściciele gruntu oznaczonego jako działki nr: [...], [...]/1, [...]/2, o łącznej powierzchni 0,76 ha, a w obrębie 17 Zakrucze, w jednostce rejestrowej G.458, F. i J. małż. S. figurują jako właściciele gruntu oznaczonego jako działka nr [...], o powierzchni 0,81 ha. Natomiast S. i Z. małż. W. figurują aktualnie w ewidencji gruntów i budynków w obrębie 01 M. , w jednostce rejestrowej G.153, jako właściciele gruntu oznaczonego jako działki zabudowane nr: 1658/1, 1659, o łącznej powierzchni 0,17 ha.
Jak wynika z kopii pisma J. S. z 10 kwietnia 1995 r., skierowanego do Zarządu Wspólnoty, jako użytkowniczka po zmarłym mężu F. zrzekła się ona udziału we Wspólnocie na rzecz S. W. ego. Jak wynika z adnotacji zamieszczonej na tym piśmie, 11 kwietnia 1995 r. Wójt Gminy M. potwierdził własnoręczność jej podpisu złożonego na tym piśmie.
Dalej cytując treść art. 27 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, w brzmieniu obowiązującym w dacie sporządzenia tego pisma organ odwoławczy zauważył, że w świetle tego przepisu powyższe zbycie było wadliwe i nieskuteczne, bowiem nie zostało zatwierdzone przez Wójta Gminy M. . Poświadczenie wiarygodności podpisu J. S. na tym piśmie nie jest równoznaczne z jego zatwierdzeniem. Dodał, że przyjmując, że zgodnie z art. 6 ust. 2 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, udział we Wspólnocie Gruntowo - Leśnej Mieszkańców Miasta M. nie był związany z posiadaniem gospodarstwa rolnego, należy wziąć pod uwagę art. 27 ust. 1 tej ustawy, zgodnie z którym udział we wspólnocie może być zbywany wyłącznie w całości i tylko na rzecz osoby posiadającej już udział w tej wspólnocie oraz na rzecz osób posiadających gospodarstwo rolne w tej samej wsi lub we wsiach przyległych do wspólnoty. Przepis ten obowiązuje w niezmienionej formie od 1963 r.
Zdaniem organu w świetle tego przepisu S.W. nie był 10 kwietnia 1995 r. osobą uprawnioną do nabycia udziału w ww. Wspólnocie, bowiem nie posiadał w niej udziału oraz nie posiadał gospodarstwa rolnego we wsi M. i we wsiach przyległych do Wspólnoty. Natomiast jak wynika z art. 29 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, udziały we wspólnocie podlegają spadkobraniu. Postanowieniem SR w J. 8 stycznia 1998 r., sygn. akt Ns.424/97, spadek po F.S. nabyła żona J. S. w 1/4 części oraz dzieci: Z. S., M. G. i B. O. w 1/4 części każde z nich z tym, że wchodzące w skład spadku gospodarstwo rolne odziedziczyli: żona J. S. w 1/3 części oraz dzieci: Z. S. i B. O. po 1/3 części każde z nich. Z kolei z aktu notarialnego z 28 września 1998 r., Rep. A 6631/98 wynika, że Z. S. darował siostrze B. O. cały swój udział w masie spadkowej po ojcu F.S., wynoszący 1/4 części, w tym również udział we wchodzącym w skład masy spadkowej gospodarstwie rolnym, wynoszącym 1/3 części. Ponadto zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w J. z 25 lipca 2001 r., sygn. akt Ns. 275/01, FJ M. nabyła w całości spadek po J. S..
Podsumowując Inspektor Wojewódzki stwierdził, że biorąc pod uwagę dokumenty przedstawione przez Zarząd Wspólnoty Gruntowo - Leśnej Mieszkańców Miasta M. istnieje podstawa do wykazania w ewidencji gruntów i budynków B. O. w odniesieniu do 2/3 części i J. M. w odniesieniu do 1/3 części udziału w tej Wspólnocie należącego niegdyś do F., S..
W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższą decyzję, S.W. zarzucił jej nieważność oraz naruszenie art. 8 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r. oraz art. 6 ust. 2 i 27 tej ustawy, a także niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności i pominięcie dowodów wnioskowanych w toku postępowania.
Skarżący wskazał, że zaskarżona decyzja jest nieważna, bowiem wydał ją organ nieuprawniony do wydawania decyzji o ułamkowym podziale udziału we wspólnocie gruntowo leśnej. Do takich wspólnot zastosowanie ma wyłącznie ustawa z dnia 29 czerwca 1963 r. (Dz. U. Nr 28, poz. 169) ze zmianami wprowadzonymi zwłaszcza ustawą z dnia 10 lipca 2015 r. Generalną zasadą wprowadzoną tymi przepisami jest niepodzielność udziału przypadającego we wspólnocie (art. 27 ust. 1). Jedynym wyjątkiem od tej zasady jest unormowanie zawarte w art. 29, z którego wynika, że w przypadku działu spadku gospodarstwa rolnego z posiadaniem którego był związany udział we wspólnocie, udział taki może ulegać podziałowi. Taka sytuacja może mieć miejsce tylko i wyłącznie w przypadku działu spadku, a nie stwierdzenia praw do spadku. Tymczasem w tej sprawie nie doszło do podziału spadku po J. S., a przynajmniej brak jest w tym zakresie jakichkolwiek dowodów. Ponadto zgodnie z art. 8 ust. 1 ww. ustawy, to Starosta w drodze decyzji określa, które nieruchomości stanowią wspólnotę gruntową. Z kolei zgodnie z art. 8 ust. 2 w brzmieniu obowiązującym do 31 grudnia 2015 r., to Starosta w drodze decyzji ustala wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie. Takie decyzje zostały wydane i jak dotąd nie zostały uchylone. Potwierdza więc to zarzut, że orany nie były uprawnione do wydawania zaskarżonych decyzji bez uprzedniego uchylenia obowiązujących decyzji ustalających osoby uprawnione do udziału we wspólnocie.
Skarżący wskazał, że organy obu instancji błędnie interpretują przepisy ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych, zwłaszcza jej art. 6 ust. 2 co do uprawnień do udziału we wspólnocie poszczególnych osób. Przepis ten bowiem wyraźnie wskazuje, że w przypadku gdy wspólnotą są lasy, uprawnionymi do udziału w takiej wspólnocie są osoby fizyczne zamieszkujące na terenie miejscowości, w której znajdują się grunty stanowiące wspólnotę lub osoby zamieszkujące na terenie innej miejscowości ale posiadające gospodarstwo rolne, chyba, że w okresie 5 lat przed wejściem w życie ustawy osoby te faktycznie ze wspólnoty nie korzystały. Z przepisu tego jasno wynika, że w przypadku wspólnot leśnych warunkiem udziału we wspólnocie nie jest posiadanie gospodarstwa rolnego. Zaznaczył, że osoby wymienione w zaskarżonej decyzji nigdy nie korzystały ze Wspólnoty. Natomiast on, co potwierdzają przedstawione dowody, od wielu lat korzysta i czynnie uczestniczy w pracach Wspólnoty.
Autor skargi także podał, że zmiana ustawy dokonana w dniu 10 lipca 2015 r. wprowadziła art. 6a, w pkt 2, potwierdzający odrębność wspólnoty gruntowej od leśnej. Z przepisu tego wynika, że gdy nie jest możliwe ustalenie uprawnionych do udziału we wspólnocie, to w przypadku wspólnot leśnych (a taka jest w M. u), uprawnionymi do wspólnoty są osoby fizyczne zamieszkałe na terenie miejscowości, w której znajdują się grunty stanowiące wspólnotę, chyba że od dnia 1 stycznia 2006 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. osoby te faktycznie nie korzystały ze wspólnoty. Skarżący stwierdził, że spełnia te warunki. Natomiast z przepisów przejściowych wynika, że nie składa się wniosku, o którym mowa w art. 8a zmienionej ustawy. Oznacza to, że decydującym o uprawnieniach do udziału we wspólnocie jest zatwierdzony przez Starostę wykaz osób uprawnionych do udziału we wspólnocie z 2002 r. Bez uchylenia tej uchwały organy nie były uprawnione do dokonywania zmian osób uprawnionych do udziału we Wspólnocie.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
O oddalenie skargi wniosła także Wspólnota Gruntowo Leśna Mieszkańców Miasta M.
Na rozprawie przed Sądem w dniu 16 lutego 2017 r. reprezentowany przez pełnomocnika S.W. dodatkowo zarzucił, że Wspólnota nie ma utworzonej spółki, a tylko zarząd takiej spółki mógłby złożyć wniosek.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Na wstępie odnieść się należy do podniesionego dopiero na rozprawie zarzutu, że decyzja została wydana na wniosek podmiotu nieuprawnionego. Otóż wskazać należy, że jak wynika ze złożonego przez uczestnika Statutu, dokument ten zatytułowany jest jako "Statut Wspólnoty Gruntowo – Leśnej Mieszkańców Miasta M., Powiat [...], Województwo [...]". Statut w takiej wersji, po jego wcześniejszej zmianie został zatwierdzony zarządzeniem Burmistrza Miasta i Gminy M. z dnia [...], na podstawie art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 29 czerwca 1963 r. o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 1963 r., Nr 28 poz. 169 ze zmianami, obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 703), dalej określanej jako ustawa lub ustawa z 1963 r. Jak wynika z pisma Przewodniczącego Sejmiku Samorządowego Województwa z 27 maja 1992 r., wcześniej statut nosił nazwę "Statut Wspólnoty Gruntowej Leśnej Mieszkańców Wsi M. , Powiat J., Województwo K.". Przepisy ustawy nie przewidują uchwalania statutu dla wspólnoty. Zgodne z art. 14 ustawy, osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej powinny utworzyć spółkę do sprawowania zarządu nad wspólnotą i do właściwego zagospodarowania gruntów wchodzących w skład tej wspólnoty. Stosownie do art. 15 ustawy, spółka jest osobą prawną i działa na podstawie statutu, zgodnie zaś z art. 16 członkami spółki są osoby uprawnione do udziału we wspólnocie gruntowej. Art. 17 ustawy wymienia, co powinien określać statut spółki, a więc między innymi nazwę i siedzibę spółki, prawa i obowiązki członków spółki, organy spółki, sposób ich powoływania i zakres działania, rodzaje czynności prawnych dokonywanych przez spółkę i.t.p. Analiza dołączonego do akt statutu wskazuje jednoznacznie na to, że jest to statut Spółki utworzonej na podstawie art. 14 i następnych ustawy z 1963 r., a jedynie w nazwie tego dokumentu nieprecyzyjne wskazano, że jest on statutem Wspólnoty. W ślad za tym zarząd Spółki występując ze zgłoszeniem, na podstawie którego organ wydał zaskarżoną decyzję w niniejszej sprawie, wskazał również błędnie, że działa jako zarząd Wspólnoty, podczas, gdy faktycznie jest on zarządem istniejącej Spółki do sprawowania zarządu nad wspólnotą gruntów wsi (obecnie Miasta) M. , o której mowa w art. 14 ustawy. Zauważyć należy, że także w dołączonym do akt postanowieniu Sądu Rejonowego w Kielcach z 12 czerwca 2013 r. w przedmiocie ustanowienia kuratora nieprecyzyjnie wskazano, że zadaniem kuratora ma być powołanie organów wspólnoty, t.j. zarządu i komisji rewizyjnej, podczas, gdy w świetle ustawy z 1963 r. nie może budzić żadnych wątpliwości to, że takie organy są powoływane w Spółce, a nie we wspólnocie. Nie zmienia to faktu, że faktycznie chodzi o Spółkę i o jej organy. Takim też organem jest zarząd, który stosownie do art. 18 ust. 2 ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych jest jedynym podmiotem uprawnionym do zgłoszenia organowi prowadzącemu ewidencję gruntów zmian w wykazie osób uprawnionych. Takie zgłoszenie w niniejszej sprawie zostało złożone i zostało ono należycie uzasadnione, w związku z czym, zdaniem Sądu, organy w tej sprawie miały obowiązek wprowadzić żądaną zmianę. W jej wyniku skarżący został wykreślony z wykazu osób uprawnionych, a powodem takiej decyzji był fakt, że wcześniej został on sprzecznie z prawem w wykazie tym umieszczony w miejsce nieżyjącego F., S..
F. S. figurował w wykazie osób uprawnionych, sporządzonym w 1965 r. pod poz. [...] (str. 7 wykazu i 144 akt adm. II instancji). Jak wynika z oświadczenia złożonego na rozprawie przed Sądem przez pełnomocnika skarżącego, jedyną podstawą, z której jego mocodawca wywodzi swoje uprawnienie do udziału we wspólnocie gruntowo – leśnej M. jest pismo J. S. z 1995 r. Faktycznie pismo to stanowiło podstawę do umieszczenia skarżącego w wykazie osób uprawnionych w miejsce F., S. w 2002 r. Zauważyć jednak należy, że ustawa z 1963 r. regulowała i nadal reguluje kwestie związane ze zbywaniem udziału we wspólnocie. W dacie sporządzenia przez Józefę Stawską - jednego ze spadkobierców zmarłego wcześniej F., S. - pisma adresowanego do Zarządu Wspólnoty Gruntowo – Leśnej, obowiązywał art. 27 w brzmieniu następującym:
ust. 1. Udział we wspólnocie gruntowej może być zbywany wyłącznie w całości i tylko na rzecz osoby posiadającej już udział w tej wspólnocie oraz na rzecz osób posiadających gospodarstwa rolne w tej samej wsi lub we wsiach przylegających do wspólnoty.
ust. 2. Zbycie udziału we wspólnocie gruntowej następuje w formie aktu sporządzonego na piśmie i zatwierdzonego przez właściwego wójta (burmistrza, prezydenta miasta).
Niewątpliwie uczyniona na tym piśmie adnotacja Wójta "stwierdzam własnoręczność podpisu p. J. S." nie może być uznana za zatwierdzenie zbycia udziału. Gdyby bowiem ustawodawcy chodziło o samo potwierdzenie autentyczności podpisu osoby sporządzającej akt, wówczas treść art. 27 ust. 2 byłaby inna. Dodatkowo niesporne jest to, że skarżący wcześniej ani nie posiadał udziału we wspólnocie ani też nie był właścicielem gospodarstwa rolnego.
Lista uprawnionych do udziału we wspólnocie jest sporządzana i zatwierdzana przez właściwy organ (od daty wejścia w życie ustawy były to właściwe do spraw rolnych i leśnych organy prezydiów powiatowych rad narodowych, a poczynając od 1 stycznia 1990 r. starostowie) jeden raz. Uprawnienia, stosownie do art. 6 ustawy były ustalane według stanu z dnia wejścia w życie ustawy, a więc na datę 5 lipca 1963 r. Dopiero poczynając od wejścia w życie ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o zmianie ustawy o zagospodarowaniu wspólnot gruntowych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1276), a więc od 1 stycznia 2016 r., ustawodawca wprowadził (art. 6a) możliwość ustalania osób uprawnionych do udziału we wspólnocie na podstawie stanu faktycznego istniejącego pomiędzy 1 stycznia 2006 r. a 31 grudnia 2015 r. Podkreślenia jednak wymaga, że przepisy art. 6a mają zastosowanie tylko wówczas, gdy nie jest możliwe ustalenie uprawnionych do udziału we wspólnocie gruntowej, o których mowa w art. 6 ust. 1 lub ust. 2. Tymczasem w realiach niniejszej sprawy listę osób uprawnionych sporządzono w 1965 r. i na tej liście figurował między innymi F. S.. Dlatego też skarżący nie może wywodzić swoich uprawnień do udziału we wspólnocie na tej podstawie, że od 2002 r. czy też nawet wcześniej aktywnie uczestniczył w pracach Wspólnoty i korzystał z jej gruntów. W niniejszej bowiem sprawie przepisy art. 6a ustawy w jej brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2016 r. nie mają zastosowania. Jak już była o tym mowa wyżej, nie doszło również do skutecznego nabycia przez niego udziału, do którego uprawnionym był F. S. na podstawie pisma jednego ze spadkobierców F., S. – J. S. z 10 kwietnia 1995 r.
Mając na uwadze powyższe prawidłowo, na zgłoszenie uprawnionego podmiotu jakim jest stosownie do art. 18 ust. 2 ustawy z 1963 r. Zarząd Spółki Wspólnoty, organ wykreślił S.W. z ewidencji gruntów jako osobę uprawnioną do udziału w miejsce F., S.
W tej sytuacji, zdaniem Sądu skarżący nie ma legitymacji do skutecznego podważania prawidłowości wpisu osób, które zostały wpisane w jego miejsce również na wniosek Zarządu Spółki. Mimo to wskazać należy, że faktycznie ustawa z 1963 r. nie reguluje kwestii, kto jest uprawnionym do udziału we wspólnocie i w jakim ułamku po śmierci osoby ujawnionej w wykazie jako uprawnionej do udziału we wspólnocie. Ustawa wprost reguluje tę kwestię tylko w odniesieniu do stanu powstałego na skutek działu spadku po takiej osobie lub zniesienia współwłasności gospodarstwa rolnego, z którego posiadaniem był związany udział we wspólnocie gruntowej. Mianowicie, zgodnie z art. 29 ustawy, jeśli gospodarstwo rolne, z którego posiadaniem był związany udział we wspólnocie gruntowej zostało podzielone na części w drodze działu spadku lub wyjścia ze współwłasności, udział we wspólnocie ulega podziałowi proporcjonalnie do obszaru tych części. Mimo braku podobnej regulacji co do stanu istniejącego pomiędzy stwierdzeniem nabycia spadku obejmującego gospodarstwo rolne i jego działem, organ prowadzący ewidencję, po ustaleniu, że następcami prawnymi zmarłego F., S. są B. O. c. F., w 2/3 części i FJ M., władny był te osoby, zgodnie z wnioskiem Zarządu Spółki (przy czym co do J. M. po ustaleniu, że to ona jest spadkobiercą nieżyjącej już J. S.) wpisać w miejsce nieżyjącego F., S.. O tym zaś, że uprawnienia do udziału we wspólnocie są dziedziczne świadczy nie tylko art. 29 ustawy z 1963 r. ale też jej art. 8a (przewidujący możliwość złożenia wniosku przez następcę prawnego uprawnionego do udziału).
Mając powyższe na uwadze skarga jako niezasadna podlegała oddaleniu, o czym Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach orzekł na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 7128 ze zmianami).
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło