II OZ 1311/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Chlebny po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. J. i S. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 sierpnia 2017 r. sygn. akt IV SA/Wa 1095/17 o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ze skargi K. J. i S. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do powrotu i zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw obszaru Schengen postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 2 sierpnia 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1095/17, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, w sprawie ze skargi K. J. i S. M. na decyzję Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z dnia [...] marca 2017 r. w przedmiocie zobowiązania do powrotu i zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw obszaru Schengen, odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżący nie zawarli we wniosku żadnej argumentacji, która mogłaby przemawiać za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu twierdzenia strony odnoszące się do przesłanek wstrzymania wykonania aktu powinny być potwierdzone dokumentami źródłowymi, których w niniejszej sprawie zabrakło. Skarżący w żaden sposób nie wykazali, że wystąpiła którakolwiek z ustawowych przesłanek, uprawniająca Sąd do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie stwierdził, że fakt zobowiązania skarżących do powrotu do kraju pochodzenia i zakazu ponownego wjazdu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej oraz innych państw obszaru Schengen, nie może stanowić przesłanki uzasadniającej wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Niewątpliwie łączy się to z koniecznością opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. Nie oznacza to jednak automatycznie powstania szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, którym zapobiec może wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu. Sąd I instancji podkreślił, że skarżący w postępowaniu sądowoadministracyjnym są zastępowani przez profesjonalnego pełnomocnika, ustanowionego w ramach przyznanego prawa pomocy, co – w powiązaniu ze specyfiką tego postępowania, które nie wymaga osobistego udziału strony na rozprawie i zasadą orzekania na podstawie akt sprawy (art. 107 i art. 133 § 1 p.p.s.a.) – wyklucza przyjęcie, że do zapewnienia stronie prawa do sądu konieczne jest orzeczenie o wstrzymaniu wykonania zaskarżonej decyzji. Tego rodzaju "automatyzm" stosowania ochrony tymczasowej oznaczałby, że w przypadku każdej skargi na rozstrzygnięcie, które wiąże się z opuszczeniem kraju przez cudzoziemca, uzasadnione jest wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Zdaniem Sądu skarżący nie uprawdopodobnili, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym, że zachodzi konieczność zastosowania żądanej przez nich ochrony tymczasowej. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli skarżący domagając się zmiany postanowienia i wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Zdaniem skarżących nie powinni ponosić negatywnych skutków uzyskania pomocy prawnej z urzędu. Zwrócili uwagę, że opuszczenie przez nich kraju ograniczy ich prawo do sądu również w ten sposób, że zostaną pozbawieni kontaktu ze swoim pełnomocnikiem z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji dokonał prawidłowej oceny zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Należy podkreślić, że ciężar dowodu w zakresie wykazania wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. okoliczności, stanowiących podstawę do wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu, spoczywa na wnioskodawcy. Do wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, nie jest wystarczające samo twierdzenie strony o istnieniu tych niebezpieczeństw. Stawiane twierdzenia należy uzasadnić stosownymi okolicznościami. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Powinno ono wskazywać na konkretne okoliczności powodujące, że wykonanie aktu lub czynności będącej przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej spowoduje w stosunku do wnioskodawcy wystąpienie jednej lub obu przesłanek określonych w art. 61 § 3 p.p.s.a. W niniejszej sprawie, jak trafnie podniósł Sąd I instancji, skarżący uzasadniając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji niebezpieczeństwo wyrządzenia zaskarżoną decyzją znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków upatrują w tym, że będąc zobowiązani do wyjazdu z Polski nie będą mogli w pełni realizować swojego prawa do sądu bowiem nie będzie możliwy ich osobisty udział w toczącym się postępowaniu. Jak wynika z akt sprawy jeszcze przed wydaniem postanowienia o wstrzymaniu wykonania decyzji skarżący uzyskali prawo pomocy poprzez zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego (postanowienie WSA w Warszawie z dnia 1 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SA/Wa 1095/17). W piśmie z dnia [...] czerwca 2017 r. OIRP w W. wyznaczyła dla skarżących radcę prawnego w osobie A. M., wskazując, że wyznaczenie jej w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem pełnomocnictwa. W związku z powyższym stwierdzić należy, że prawo do sądu skarżących będzie zagwarantowane albowiem w niniejszej sprawie będzie reprezentował ich profesjonalny pełnomocnik. Mając na uwadze, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym przeprowadza się ograniczone postępowanie dowodowe (dowód z dokumentów) a badanie zaskarżonych aktów odbywa się na podstawie akt sprawy przedłożonych przez organ administracji należy uznać, że osobiste stawiennictwo skarżących przed sądem zasadniczo jest nieobowiązkowe, a jeśli skarżący uczestniczy w rozprawie to jego udział sprowadza się zazwyczaj do przedstawienia argumentacji wskazującej na wadliwość wydanej decyzji, co zawiera już wniesiona przez niego skarga. Sąd administracyjny zasadniczo nie prowadzi postępowania dowodowego dotyczącego przedmiotu sprawy. Jeśli taka potrzeba zachodzi jest to podstawa do uchylenia aktu i uzupełnienia postępowania wyjaśniającego przez organy. W związku z tym udział osobisty skarżących nie jest konieczny i występuje na zasadzie wyjątku. Podkreślić należy, że prawo do sądu w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym jest zagwarantowane poprzez wyznaczenie profesjonalnego pełnomocnika. Z tego powodu wskutek wykonania zaskarżonej decyzji i w konsekwencji opuszczenia Polski przed wydaniem wyroku nie wystąpi ani znaczna szkoda ani trudne do odwrócenia skutki. Zauważyć należy, że skarżący nie wskazali żadnych innych okoliczności przemawiających za udzieleniem ochrony tymczasowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego istotne znaczenie ma fakt, że K. J. wjechała po raz pierwszy do Polski w dniu [...] września 2013 r. wraz z mężem Z. M. oraz małoletnim dzieckiem: S. M. Tego samego dnia jej mąż wystąpił z wnioskiem o nadanie im statusu uchodźcy. W dniu [...] lutego 2014 r. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców wydał decyzję orzekającą o odmowie nadania cudzoziemcom statusu uchodźcy, odmowie udzielenia ochrony uzupełniającej, nieudzieleniu zgody na pobyt tolerowany i wydaleniu z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] maja 2014 r. utrzymała w mocy powyższe rozstrzygnięcie w części dotyczącej odmowy nadania cudzoziemcom statusu uchodźcy, odmowy udzielenia ochrony uzupełniającej, nieudzieleniu zgody na pobyt tolerowany i uchyliła powyższe rozstrzygnięcie w części dotyczącej wydalenia z terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Przedmiotowa decyzja została w dniu [...] czerwca 2014 r. doręczona stronie w trybie art. 26 ustawy o udzielaniu cudzoziemcom ochrony na terytorium RP. Należy w tym miejscu wskazać, iż w kwietniu 2014 r. Z. M. wraz z żoną i synem opuścił terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, przedostając się nielegalnie do [...], gdzie również złożyli wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej. Na terytorium [...] urodziło się drugie dziecko Cudzoziemki - córka N.M. W dniu [...] kwietnia 2015 r. cała rodzina została przekazana przez stronę [...], zgodnie z rozporządzeniem Dublin II, funkcjonariuszom Placówki Straży Granicznej [...]. W dniu [...] kwietnia 2015 r. Z. M. ponownie wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z wnioskiem o udzielenie ochrony międzynarodowej. Wniosek obejmował również jego żonę i dwoje małoletnich dzieci. Postępowanie w tej sprawie zostało umorzone decyzją z dnia [...] maja 2015 r. z powodu niedopuszczalności wniosku. Rozstrzygnięcie to utrzymała w mocy Rada do Spraw Uchodźców decyzją z dnia [...] września 2015 r. Cudzoziemiec zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 17 marca 2016 r. sygn. akt IV SAWA 3632/15 oddalił skargę. W dniu [...] października 2015 r. Cudzoziemiec złożył trzeci wniosek o udzielenie ochrony międzynarodowej. Szef Urzędu do Spraw Cudzoziemców decyzją z dnia [...] września 2016 r. orzekł o niedopuszczalności wniosku. Od powyższej decyzji Cudzoziemiec wniósł odwołanie do Rady do Spraw Uchodźców. Przedmiotowe postępowanie na dzień wniesienia skargi w niniejszej sprawie było nadal w toku. Ponadto w dniu [...] października 2016 r. Z. M. ponownie wystąpił do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców z wnioskiem o udzielenie mu i jego rodzinie ochrony międzynarodowej. Z powyższego wynika, że postępowanie dotyczące udzielenia ochrony międzynarodowej zakończyło się decyzją ostateczną. Składanie kolejnych wniosków o udzielenie ochrony międzynarodowej opartych na tych samych podstawach co pierwotny wniosek nie uzasadnia wstrzymania wykonania decyzji zobowiązującej do powrotu. Reasumując zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący nie uprawdopodobnili, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, a tym samym, że zachodzi konieczność udzielenia im ochrony tymczasowej. Z powyższych względów, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.