V SA/Wa 3343/16

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA - Marek Krawczak, Sędzia WSA - Izabella Janson (spr.), Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 1 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi P. P. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji: oddala skargę. Przedmiotem skargi P. P. jest postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] października 2016 r. nr [...], którym utrzymano w mocy postanowienie Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] lipca 2016 r. nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. z dnia [...] października 2011 r. utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...] sierpnia 2011 r. sprawie przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. Zaskarżone postanowienie wydano w następującym stanie faktycznym. Pismem z dnia 5 maja 2016 r. P. P. zwrócił się do Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w O. o stwierdzenie nieważności decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...] sierpnia 2011 r. w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. Wniosek ten został potraktowany z urzędu jako wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji organu II instancji. Postanowieniem z dnia [...] lipca 2016 r. Prezes ARiMR odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] października 2011 r. Po rozpatrzeniu zażalenia strony, Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] października 2016 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu organ II instancji wskazał, że decyzja Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR z dnia [...] października 2011 r. o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...] sierpnia 2011 r. była poddana kontroli sądowoadministracyjnej, w wyniku której wyrokiem z dnia 29 marca 2012 r. (sygn. akt I SA/Ol 742/11) Wojewódzki Sad Administracyjny w Olsztynie oddalił skargę. Od powyższego wyroku została wniesiona skarga kasacyjna do Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 14 lutego 2013 r. (sygn. akt II GSK 1113/12) oddalił tę skargę kasacyjną. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych Minister podkreślił, że oddalenie skargi przez sąd administracyjny (a więc uznanie, że w chwili wydawania zaskarżonej decyzji nie była ona prawnie wadliwa z punktu widzenia ustanowionych kryteriów kontroli legalności decyzji administracyjnych) zamyka organom administracji publicznej drogę do stwierdzenia jej nieważności z uwagi na związanie organu prawomocnym orzeczeniem. Próby wyeliminowania takiej decyzji z obrotu prawnego w drodze stwierdzenia nieważności stanowiłyby niedopuszczalną ingerencję organu w prawomocne orzeczenie sądu, bowiem sąd z urzędu ma obowiązek ustalić, czy występują okoliczności uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji. W skardze na powyższe postanowienie skarżący podniósł zarzuty: - naruszenia prawa materialnego, tj. art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w sytuacji, w której została ona wydana z rażącym naruszeniem prawa, - błędu w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że w przedmiotowej sprawie zachodzi powaga rzeczy osądzonej w sytuacji, w której skarżący w swoich pismach powołał nowe okoliczności, które nie były badane przez organ administracji ani przez sąd administracyjny, - naruszenia art. 7 i 8 k.p.a., poprzez brak dążenia organu administracji do rzetelnego wyjaśnienia sprawy w sytuacji, gdy w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli, czemu w przedmiotowej sprawie organy administracji uchybiły, - naruszenia art. 75 § 1 i 77 § 1 k.p.a., poprzez odmowę dopuszczenia i przeprowadzenia zawnioskowanych przez skarżącego dowodów, w sytuacji gdy k.p.a. stanowi, iż jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem; a organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Jednocześnie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. dalej: p.p.s.a.) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi ani powołaną podstawą prawną. Mając na względzie powyższe unormowanie Sąd uznał, że skarga podlega oddaleniu albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Zasadnie organ administracji, działając w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w O. z dnia [...] października 2011 r. utrzymującej w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego ARiMR w O. z dnia [...] sierpnia 2011 r. sprawie przyznania skarżącemu płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2010. Zgodnie z treścią tego artykułu, gdy żądanie o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. W ocenie Sądu organy administracji w sposób prawidłowy zastosowały wykładnię przepisu art. 61a k.p.a. Trafność tej wykładni znajduje potwierdzenie w treści uchwały NSA z dnia 9 grudnia 2009 r., zgodnie z którą "żądanie stwierdzenia nieważności decyzji od której skargę oddalono prawomocnym wyrokiem sądu administracyjnego powinno zostać załatwione przez wydanie decyzji o odmowie wszczęcia postępowania (art. 157 § 3 k.p.a.) wówczas, gdy w rezultacie wstępnego badania zawartości żądania organ administracji publicznej ustali wystąpienie - z uwagi na wydany uprzednio wyrok sądu - przeszkody przedmiotowej czyniącej jego rozpoznanie niedopuszczalnym. W pozostałych przypadkach organ administracji publicznej obowiązany jest rozpoznać żądanie co do istoty stosując art. 158 § 1 w zw. z art. 156 § 1 k.p.a.". Wprawdzie uchwała ta podjęta została w czasie obowiązywania art. 157 § 3 k.p.a. jednakże biorąc pod uwagę, że po nowelizacji Kodeksu postępowaniu administracyjnego i uchyleniu art. 157 § 3 organ administracji orzeka w przedmiocie wszczęcia postępowania nieważnosciowego na zasadach ogólnych określonych w art. 61a § 1 tej ustawy należało przyjąć ze stanowisko zawarte w tej uchwale ma w pełni zastosowanie również do rozstrzygnięć wydawanych w oparciu o ten ostatni przepis. Dodać należy, że zgodnie z treścią art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi ani wskazaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd rozpoznając skargę w pierwszej kolejności winien ocenić, czy decyzja będąca przedmiotem kontroli nie zawiera wad kwalifikowanych uzasadniających stwierdzeniem jej nieważności. Skoro Sąd oddalił skargę na decyzję z dnia [...] października 2011 r. to oznacza, że nie dopatrzył się takiego naruszenia prawa ani nawet zwykłego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy. Inaczej mówiąc, skoro przesłanka skutkująca nieważnością decyzji musi istnieć w dacie wydawania decyzji przez organ, to oddalenie skargi na tę jest równoznaczne z dokonaniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny oceny, że wada taka nie wystąpiła. Podsumowując należy zwrócić uwagę na art. 170 p.p.s.a. trafnie powołany w zaskarżonym postanowieniu. Z przepisu tego wynika, że wydane w sprawie orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy i inne organy państwowe, a w przypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Moc wiążąca orzeczenia określona w tym przepisie oznacza, że podmioty w nim wymienione muszą przyjmować, iż dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak stwierdzono w prawomocnym orzeczeniu. Zatem, w kolejnym postępowaniu, w którym pojawi się dana kwestia, nie może ona być już ponownie badana (por. B.Dauter, B.Gruszczyński, A.Kabat, M.Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005). Z tych względów Sąd uznał, że zarzuty skargi nie znajdują oparcia w przepisach prawa, a biorąc dodatkowo pod uwagę, że Sąd nie dostrzegł takich naruszeń przepisów prawa procesowego lub materialnego, które mogłoby mieć wpływ na wynik sprawy - skargę należało oddalić. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie - na podstawie art. 151 p.p.s.a. - orzekł jak w sentencji.