III SA/Wr 934/14

WyrokWSA we Wrocławiu2015-05-06

Skład orzekający: Marcin Miemiec, Maciej Guziński, Jerzy Strzebinczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy odmowa przyznania płatności bezpośrednich na rok 2013 z powodu stwierdzenia niezgodności między zadeklarowaną a faktycznie użytkowaną powierzchnią gruntów rolnych, w tym z powodu zalesienia części działek, jest zgodna z prawem?
Ratio decidendi
Sąd oddalił skargę, uznając, że organy prawidłowo odmówiły przyznania płatności bezpośrednich. Stwierdzono, że działki ewidencyjne nr [...] i [...] nie spełniały wymogów rolniczego użytkowania przez cały rok kalendarzowy 2013, co było warunkiem koniecznym do uzyskania płatności. Występowanie na działkach pni po wykarczowanym drzewostanie oraz nowe nasadzenia drzew uniemożliwiały uznanie ich za ugór lub grunty rolne w rozumieniu przepisów.
Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2013. Organy obu instancji odmówiły przyznania płatności, stwierdzając znaczną różnicę między zadeklarowaną a faktycznie użytkowaną powierzchnią gruntów rolnych, w tym na działkach ewidencyjnych nr [...] i [...]. Powodem odmowy było stwierdzenie na tych działkach pozostałości po wykarczowanym drzewostanie oraz nowych nasadzeń drzew, co wykluczało ich rolnicze użytkowanie w 2013 roku. Skarżąca wniosła skargę, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marcin Miemiec Sędziowie Sędzia WSA Maciej Guziński Sędzia WSA Jerzy Strzebinczyk (sprawozdawca) Protokolant specjalista Ewa Bogulak po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2015 r. sprawy ze skargi S. K. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013 oddala skargę. I Decyzją opisaną w sentencji niniejszego wyroku, Dyrektor D. Oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa we W. (dalej: "Agencja" lub "ARiMR") – po rozpatrzeniu odwołania strony od decyzji Kierownika Biura Powiatowego (dalej "BP") we W. z dnia [...]lipca 2014 r. (Nr [...]), w której organ ten odmówił przyznania wnioskodawczyni płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2013, z sankcjami w okresie trzech lat kalendarzowych – utrzymał w mocy pierwszoinstancyjne orzeczenie. W pierwszej części uzasadnienia decyzji wydanej w drugiej instancji (s. 1-3), Dyrektor ARiMR przedstawił okoliczności stanu faktycznego sprawy i przebieg postępowania wyjaśniającego. Z wywodów tych wynika, że: 1. W dniu [...] maja 2013 r. zainteresowana zwróciła się do organu pierwszej instancji z wnioskiem o przyznanie płatności bezpośrednich na rok 2013. W sekcji VII wniosku (Oświadczenie o powierzchni działek ewidencyjnych) strona zadeklarowała 8 działek ewidencyjnych wykorzystywanych rolniczo. Natomiast w sekcji VIII (Oświadczenie o sposobie wykorzystania działek rolnych) wnioskodawczyni wskazała do jednolitej płatności obszarowej ("JPO") 16 działek rolnych, o łącznej powierzchni 37,34 ha, w tym 7 działek rolnych (o powierzchni 15,[...] ha) do uzupełniającej płatności obszarowej ("UPO"), do powierzchni grupy upraw podstawowych. 2. W dniu [...] czerwca 2013 r. strona złożyła pisemne wyjaśnienie, w którym podała, że we wniosku o przyznanie płatności, działki rolne S oraz P, położone na działkach ewidencyjnych Nr [...] i Nr 3[...], zostały oczyszczone z zakrzewień i doprowadzone do stanu wymaganego w produkcji rolnej. W bieżącym roku działki te będą ugorowane. Także działka ewidencyjna Nr [...], oznaczona jako działka rolna R, była w bieżącym roku oczyszczona z zakrzewień. 3. W dniu [...] lutego 2014 r. pracownicy Biura Kontroli na Miejscu Agencji przeprowadzili wizytację terenową. Czynność ta została utrwalona na płycie CD. 4. W okresie od [...]kwietnia do [...] maja 2014 r. wnioskodawczyni (lub jej pełnomocnik) przedłożyli Kierownikowi BP szereg dokumentów i pisemnych oświadczeń (dyrektor ARiMR szczegółowo wymienił owe dokumenty i pisma). 5. Organ pierwszej instancji wydał w dniu [...] lipca 2014 r. decyzję Nr [...], odmawiając przyznania stronie płatności bezpośrednich na rok 2013, z następującymi sankcjami, które będą potrącane z płatności należnych w okresie następnych trzech lat kalendarzowych: [...] (w odniesieniu do JPO) oraz [...] zł (względem UPO). W uzasadnieniu takiego rozstrzygnięcia podano, iż odmowa przyznania płatności nastąpiła z uwagi na różnicę między powierzchnią stwierdzoną w czasie kontroli administracyjnej, a powierzchnią zadeklarowaną we wniosku. W przypadku JPO zadeklarowano 37,34 ha, a stwierdzono 19,[...] ha powierzchni uprawnionej do płatności (wykluczono powierzchnie działek ewidencyjnych Nr [...] i Nr [...]). W odniesieniu do UPO strona zadeklarowała 15,[...] ha, natomiast powierzchnia stwierdzona wyniosła 4,37 ha. Ponieważ procentowa różnica wyniosła – odpowiednio – 93,37 % (w przypadku JPO) oraz 100 % (w odniesieniu do UPU), przeto zasadne było także nałożenie trzyletnich sankcji. II Przedstawiając – na kanwie dopiero co wskazanych okoliczności – stan prawny sprawy, organ wyższego stopnia przywołał przepisy, które – w jego ocenie – powinny mieć zastosowanie przy podejmowaniu rozstrzygnięcia w sprawie (s. 3-5 uzasadnienia). W tym fragmencie przytoczono w szczególności postanowienia: • art. 7 ust. 1-1a i ust. 4 pkt 1 oraz art. 30 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 1164); • art. 6 ust. 1, art. 12 ust. 1-4, art. 26, art. 58 akapit 1 i 3 oraz art. 75 ust. 1-2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 odnośnie do zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) Nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. UE L 2009.[...]6.65); • art. 17 i art. [...] rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 z dnia 19 stycznia 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dla systemów wsparcia bezpośredniego dla rolników w ramach wspólnej polityki rolnej i ustanawiającego określone systemy wsparcia rolników, zmieniającego rozporządzenia (WE) Nr 1290/ 2005, (WE) Nr 247/206, (WE) 378/2007 oraz uchylającego rozporządzenia (WE) Nr 1782/2003 (Dz. Urz. UE L 2009.30.16 ze zm.). Uwzględniając cytowane przepisy Dyrektor ARiMR stwierdził, że odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie. Na s. 5-7 uzasadnienia swojej decyzji organ odwoławczy przedstawił szczegółowo mechanizm zweryfikowania powierzchni działek zadeklarowanych we wniosku, na podstawie analizy danych dotyczących działek ewidencyjnych, na których położone są działki rolne, zawartych w systemie Identyfikacji Działek Rolnych ("LPIS"), o którym mowa w art. 17 rozporządzenia (WE) Nr 73/2009. System ten ustanawiany jest na bazie map, dokumentów z ewidencji gruntów lub innych danych kartograficznych. Wykorzystywane są przy tym techniki skomputeryzowanego systemu informacji geograficznej, w tym ortoobrazy lotnicze lub satelitarne, przy zastosowaniu jednolitego standardu, gwarantującego dokładność równą co najmniej dokładności kartografii w skali 1:10.000. Podkreślono walor kontroli administracyjnej – procesu przeprowadzanego przy wykorzystaniu informatycznego, Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli ("ZSZiK") – dodając, iż dokonując kontroli administracyjnej, Kierownik BP uwzględnił dodatkowo pomiary dokonane podczas wizytacji terenowej (w dniu [...]lutego 2014 r.), w czasie której, na działkach ewidencyjnych Nr [...]i Nr [...], stwierdzono wykarczowany wieloletni las, z widocznymi pozostałościami wystających pni. Na obszarze tym stwierdzono ponadto nasadzenia młodych sadzonek drzew. Na s. 7-8 uzasadnienia decyzji poddanej kontroli Sądu w niniejszej sprawie Dyrektor Agencji przedstawił efekty analizy materiału dowodowego, dochodząc do konkluzji, że w ich świetle argumenty podniesione w odwołaniu nie mogły zasługiwać na uwzględnienie. Zdaniem organu wyższego stopnia, wykarczowanie starego drzewostanu i nowe nasadzenia sadzonkami drzew (tj. zalesienie gruntów) skutkuje tym, że powierzchnie takich działek nie są uprawnione do przyznania płatności obszarowej, w świetle art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Grunty zalesione nie stanowią bowiem gruntów rolnych, a przede wszystkim nie są utrzymywane zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym złożono wniosek. Wykluczenie z płatności działek ewidencyjnych Nr [...] i Nr [...] spowodowane było tym, ze nie były one rolniczo użytkowane w 2013 r. Świadczą o tym bezsprzecznie zdjęcia, z których wynika, iż działki te porośnięte były drzewami. Wystające pnie drzew dowodzą również, że działki te nie mogły stanowić ugoru, tym bardziej, że obecnie są zalesione nowymi sadzonkami drzew. W piśmie z dnia [...,]czerwca 2013 r. sama wnioskodawczyni wyjaśniła, że wspomniane działki zostały oczyszczone z zakrzewień i zostały doprowadzone do stanu wymaganego w produkcji rolnej. Natomiast w piśmie z dnia [...] kwietnia 2014 r. podała, iż prace oczyszczające z wykarczowanych drzew i krzewów odbywały się do późnej jesieni 2013 r. Z treści tego samego pisma wynika ponadto, że część działek ewidencyjnych Nr [...], Nr [...]i Nr [...] została w poprzednich latach zalesiona i przekwalifikowana na las. Dyrektor ARiMR podkreślił następnie, iż na działkach ewidencyjnych Nr [...] i Nr [...] przeprowadzona była jedynie wizytacja terenowa, w czasie której ustalono stan faktyczny, który nie kwalifikował tych działek do płatności. Uzyskane dane zostały uwzględnione przy wyznaczaniu powierzchni PEG, w trakcie dokonanej następnie kontroli administracyjnej wniosku strony. Organ odwoławczy stwierdził też – wbrew odmiennemu poglądowi zaprezentowanemu w odwołaniu – brak w sprawie przypadków siły wyższej, ani nadzwyczajnych okoliczności, w rozumieniu art. [...] rozporządzenia Rady (WE) Nr 73/2009 w związku z art. 75 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009. Z akt sprawy nie wynika, aby strona zgłosiła Kierownikowi BP, w wymaganym terminie 10 dni, dokumentację wskazującą na wystąpienie wspomnianej siły wyższej bądź innych nadzwyczajnych okoliczności. W ostatniej części uzasadnienia swojej decyzji (s. 8) Dyrektor Agencji skonstatował, że zweryfikowane, pierwszoinstancyjne orzeczenie nie narusza przepisów prawa oraz przedstawił szczegółowe wyliczenie sankcji, które należało zastosować. III W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na decyzję Dyrektora ARiMR profesjonalny pełnomocnik strony zarzucił, iż wydana ona została z naruszeniem: 1) przepisów postępowania: a) art. 6, art. 7 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (jednolity tekst: Dz. U. z 2013 r., poz. 173) – poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie całego materiału dowodowego przez organy obu instancji, a w konsekwencji błąd w ustaleniach faktycznych polegający na przyjęciu, że istnieje różnica pomiędzy powierzchnią stwierdzoną w trakcie kontroli administracyjnej a powierzchnią zadeklarowaną we wniosku i na wyłączeniu w całości z płatności działek ewidencyjnych Nr [...] i Nr [...], co jest niedopuszczalne w świetle obowiązujących przepisów i zasad procedury postępowania administracyjnego, b) art. 10 k.p.a. w związku z art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, polegające na odmówienie stronie czynnego udziału w postępowaniu – poprzez uniemożliwienie jej uczestnictwa w kontroli dokonanej w dniu [...] lutego 2014 r. (biorąc pod uwagę, że kontrola dotyczyła oceny stanu działek w 2013 r.), nie sporządzenie protokołu kontroli i uniemożliwienie stronie wniesienia zastrzeżeń do kontroli, w oparciu o ustalenia której organ wyłączył w całości z płatności działki Nr [...] i Nr [...], c) art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. – poprzez utrzymanie w mocy wadliwej decyzji organu pierwszej instancji; 2) przepisów prawa materialnego: a) art. [...] ust. 5 z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich – poprzez niesporządzenie raportu z czynności kontrolnych dokonanych w dniu [...]lutego 2014 r. (a jedynie – jak wskazał organ drugiej instancji – notatki służbowej i zdjęć) oraz uniemożliwienie wniesienia przez skarżącą zastrzeżeń do ustaleń poczynionych w toku kontroli, które były podstawą rozstrzygnięcia, b) art. 7 ust 1-1a ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego – poprzez przyjęcie, iż strona nie spełniła wymaganych tam przesłanek. Na kanwie tak sformułowanych zarzutów, autor skargi wniósł o uchylenie w całości zaskarżonych decyzji, wydanych w sprawie w obu instancjach, i o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. IV W odpowiedzi strona przeciwna wniosła o oddalenie skargi, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. V W dodatkowym piśmie procesowym, datowanym na dzień [...] marca 2014 r., (omyłkowo, chodziło zapewne o rok 201), stanowiącym rzekomą replikę samej skarżącej na odpowiedź organu na skargę, sporządzoną jednak przez jej męża (co stwierdził on na rozprawie przeprowadzonej w dniu 17 kwietnia 2015 r. – vide protokół), wymieniono 9 okoliczności, które organy pominęły, dokonując oceny zasadności wniosku o płatności. W trakcie rozprawy, o której dopiero co wspomniano, strona skarżąca zaoferowała jako dowód kopie dwóch decyzji Dyrektora ARiMR (z dnia [...] kwietnia 2015 r.,), w których organ ten uchylił dwa pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcia (z dnia 25 sierpnia 2014 r.), odmawiające przyznania stronie skarżącej pomocy na zalesianie na rok 2013, między innymi działek ewidencyjnych Nr [...] i Nr [...]. Sąd dopuścił wnioskowane dowody. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: VI Według art. 1 § 1 oraz § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (jednolity tekst: Dz. U. z 2014 r., poz.1647) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (jednolity tekst: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., zwanej dalej – w skrócie –"p.p.s.a."), sąd administracyjny sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, która jest sprawowana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Skarga, której przedmiotem jest decyzja administracyjna (jak w rozpoznawanym przypadku) może zostać uwzględniona wyłącznie wtedy, gdy sąd administracyjny stwierdzi choćby jedno z naruszeń wymienionych w art. 145 § 1 p.p.s.a. Jeśli natomiast zakwestionowane rozstrzygnięcie odpowiada prawu, skarga podlega oddaleniu, stosownie do dyspozycji art. 1[...] tej samej ustawy. VII Dokonana, zgodnie z przedstawionymi kryteriami, sądowa kontrola zaskarżonej decyzji obligowała Sąd do oddalenia skargi, z następujących powodów. Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest stan zagospodarowania działek o numerach ewidencyjnych [...] i [...], objętych wnioskiem skarżącej do płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. Jak trafnie podkreślił organ drugiej instancji, warunki przyznawania płatności do gruntów rolnych reguluje w niniejszej sprawie przede wszystkim wielokrotnie już powoływana ustawa z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, zwłaszcza postanowienia pomieszczone w art. 7 ust. 1-1a tego aktu normatywnego. Zważywszy na realia tego konkretnego przypadku, istotne znaczenie należało przypisać zwłaszcza – i tak też uczyniły organy – dwom wymogom: powinności utrzymywania wszystkich gruntów rolnych zgodnie z normami przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek o przyznanie płatności, a także obowiązkowi przestrzegania wymogów przez cały rok kalendarzowy, w którym został złożony wniosek. Obie przesłanki musiały być zatem zachowane przez cały 2013 rok, którego dotyczył wniosek strony skarżącej i to w odniesieniu do wszystkich zadeklarowanych gruntów, także tych, które były usytuowane na spornych działkach ewidencyjnych Nr [...] i Nr [...]. Zważywszy na materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, nie można – w ocenie składu orzekającego Sądu – skutecznie podważyć stanowiska organów, iż w odniesieniu do obu wskazanych działek wymienione przesłanki nie zostały zachowane. Strona skarżąca składała co prawda wiele pisemnych wyjaśnień i przedkładała w toku postępowania wyjaśniającego dokumenty na wsparcie swoich twierdzeń, odmiennych od poglądu organów, jednak nie były one w stanie zaprzeczyć prawidłowości oceny dokonanej przez organy obu instancji. Już w samych pismach wnioskodawczyni (z dnia [...] czerwca 2013 r. i z dnia [...] kwietnia 2014 r.) przyznano, że działki o numerach [...] i [...] zostały oczyszczone z zakrzaczeń (prace oczyszczające, również względem wykarczowanych drzew, odbywały się rzekomo do późnej jesieni 2013 r.), w efekcie czego obie działki zostały doprowadzone do stanu wymaganego w produkcji rolnej, choć w 2013 r. będą ugorowane. Już z treści tych wyjaśnień wynika niezbicie, że grunty, o których teraz mowa, nie były utrzymywane przez cały 2013 rok zgodnie z normami gruntów rolnych. Przywołane wyjaśnienia nie potwierdzały zresztą wcale pełnej prawdy o stanie zagospodarowania spornych terenów w 2013 r. Przeprowadzona w dniu [...] lutego 2014 r. (już w kolejnym roku kalendarzowym, a zatem po zakończeniu prac oczyszczających) wizytacja wykazała niezbicie występowanie nadal na obu działkach licznych, nieusuniętych pni (czasem dużych rozmiarów), wskazujących na wykarczowanie starego drzewostanu, a dodatkowo – nowe sadzonki drzewek iglastych. Rozmiar stwierdzonych nieprawidłowości przedstawiono na 56 zdjęciach znajdujących się w dokumentacji sprawy (osobno także na płycie), tyczących wyłącznie działek ewidencyjnych Nr [...] i Nr [...]. Zestaw fotografii został uzupełniony dwoma ortofotomapami (zdjęciami satelitarnymi), na których przedstawiono – szczegółowo, skrupulatnie i bardzo czytelnie – kierunki wykonywania zdjęć (z oznaczeniem numerów poszczególnych fotografii). O znaczeniu tego materiału dowodowego dla podjęcia ostatecznego rozstrzygnięcia będzie mowa osobno, w następnej części niniejszego uzasadnienia. Na tej podstawie organy były w pełni uprawnione do wykluczenia powierzchni obu działek z wnioskowanej płatność. W lutym 2014 r. okazało się bowiem, że nie spełniają one nadal wymogów rolniczego użytkowania, a powinny taki wymóg spełniać przez cały kalendarzowy rok 2013 (tego roku dotyczył wszak wniosek skarżącej). Działki te nie były zresztą rolniczo użytkowane. Wnioskodawczyni zgłosiła je co prawda jako grunty ugorowane w 2013 r. (a więc wyłączone z rolniczego użytkowania, na których prowadzona jest wyłącznie odpowiednia pielęgnacja, mająca zapewnić poprawienie żyzności gleby), ale organy nie mogły przyjąć również takiej kwalifikacji. Normatywnie rozróżniane są dwa typy ugorów: czarny, niezawierający roślinności, nawożony obornikiem, oraz ugór zielony, obsiany roślinami o krótkim okresie wegetacji. Mając na uwadze przedstawiony podział należy stwierdzić, iż sporne działki nie charakteryzowały się cechami właściwymi dla któregokolwiek z wskazanych rodzajów ugoru. Za ugór nie można bowiem uznać gruntów częściowo poddanych już zalesieniu, na dodatek – z wystającymi, licznymi karczami po usuniętym starodrzewu. W przedstawionej sytuacji istniała podstawa do wykluczenie działek ewidencyjnych Nr [...] i Nr [...] z wnioskowanych płatności. Ponieważ zaś różnica między powierzchnią stwierdzoną uprawniającą do płatności a zadeklarowaną przekroczyła [...] %, przeto – zobligowane do tego postanowieniami art. 58 akapit 1 i 3 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 – organy słusznie zastosowały wobec strony sankcje pieniężne, odliczane od płatności należnych za kolejne lata, na podstawie art. 5b rozporządzenia Komisji (WE) Nr 885/2006. Weryfikacja obliczeń dokonanych w końcowym fragmencie uzasadnienia zaskarżonej decyzji pozwala stwierdzić ich poprawność. W konkluzji trzeba było przyjąć, iż pomieszczony w skardze zarzut rzekomego naruszenia przez organy art. 7 ust. 1-1a ustawy z 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, nie okazał się zasadny. VIII Sąd nie podzielił również pozostałych zarzutów sformułowanych przez skarżącą. Silnego zaakcentowania wymaga w pierwszej kolejności specyfika uregulowania przez legislatora kwestii proceduralnych w sprawach tego rodzaju, jak rozpoznawana. Przyjmując – jako zasadę – odesłanie w tej materii do przepisów kodeksu postępowania administracyjnego (vide art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich, a naruszenie przepisów tej właśnie ustawy zarzucono w skardze), wprowadzono jednak istotne, autonomiczne rozwiązania, wykluczające (celowe podkreślenie składu orzekającego) możliwość stosowania w tych przypadkach przepisów k.p.a. (art. 21 ust. 1 in fine dopiero co powołanej ustawy). Stosownie do art. 21 ust. 2 ustawy, o której mowa, organ prowadzący postępowanie w sprawie przyznania płatności rolnośrodowiskowej: "1) stoi na straży praworządności; 2) jest zobowiązany w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy; 3) udziela stronom, na ich żądanie, niezbędnych pouczeń co do okoliczności faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania; 4) zapewnia stronom, na ich żądanie, czynny udział w każdym stadium postępowania; przepisu art. 81 Kodeksu postępowania nie stosuje się" (kolejne, celowe podkreślenia Sądu). Z postanowienia art. 21 ust. 3 analizowanej ustawy wynika z kolei, że to "Strony oraz inne osoby uczestniczące w postępowaniu, o którym mowa w ust. 2, są obowiązane przedstawiać dowody oraz dawać oświadczenia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawda i bez zatajania czegokolwiek; ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne" (dalsze, celowe podkreślenie składu orzekającego). Podobne rozwiązania przewidziano zresztą w ustawie z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W ocenie Sądu, z cytowanych rozwiązań wynikają jednoznacznie następujące, podstawowe reguły rządzące postępowaniem prowadzonym w sprawie o przyznanie płatności rolnych, traktowanym przez samego prawodawcę jako postępowanie na tyle szczególne (względem tradycyjnych postępować administracyjnych), iż wymaga ono złamania pryncypialnych nawet zasad przyjętych w k.p.a. i zastąpienia ich owymi regułami autonomicznymi: 1) organ nie został obarczony powinnością samodzielnego gromadzenia dowodów w sprawie; wystarczy wyczerpujące rozpatrzenie tych dowodów, które przedstawił w toku postępowania sam zainteresowany (wnioskodawca), do czego ten właśnie podmiot został zobowiązany – bez cienia wątpliwości – w art. 23 ust. 3 (zwłaszcza w końcowym fragmencie tego przepisu) ustawy; 2) wyłącznie od inicjatywy samej strony uzależnił też ustawodawca uzyskanie przez zainteresowanego pouczeń od organu oraz czynny udział w każdym stadium postępowania administracyjnego. Zdaniem składu Sądu, który rozpoznawał sprawę, materiał zgromadzony w aktach administracyjnych dowodzi, iż organy nie naruszyły żadnej z dopiero co wymienionych reguł. Uwzględniono mianowicie wszystkie materiały dowodowe, także te, które zaoferowała zainteresowana (szczegółowo wymienione w decyzji organu odwoławczego – s. 2 uzasadnienia). Jak już jednak stwierdzono w poprzedniej części niniejszego uzasadnienia, żaden z tych dowodów nie był w stanie podważyć logicznych wniosków, jakie niezbicie wynikały z ustaleń wizytacji przeprowadzonej na działkach ewidencyjnych Nr [...] i Nr [...], szczegółowo opisanych w uzasadnieniu skarżonej decyzji, które to konstatacje należało uznać za trafne. Strona nie sprostała zatem nałożonemu na nią ciężarowi udowodnienia, że działki, o których mowa, znajdowały się w stanie uprawniającym do płatności, o które się ubiegała. W konkluzji, wbrew odmiennemu twierdzeniu autora skargi, przyjąć trzeba, iż w sprawie nie doszło do naruszenia art. 6, art. 7 i art. 77 k.p.a. w związku z art. 21 ust. 2 pkt 2 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., a w konsekwencji nie nastąpiło też błędne ustalenie stanu faktycznego w odniesieniu do wymienionych działek. Skoro czynny udział w sprawie zabezpieczany jest stronie na jej własne żądanie, przeto dokonując wizytacji na działkach Nr [...] i Nr [...], organ nie musiał o tym informować strony z urzędu. Niezwłocznego doprecyzowania wymaga zresztą kwestia charakteru i znaczenia tej czynności, a to w związku z zarzutem naruszenia art. [...] ust. 5 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. Organy nie skorzystały w tym wypadku z formalnej instytucji "kontroli na miejscu", w rozumieniu ostatnio wskazanego przepisu, a to z tej przyczyny, że nie kontrola tego rodzaju miała przesądzać – samodzielnie, jak dowodzi dokumentacja administracyjnych dołączonych do skarg do WSA w innych tego rodzaju sprawach – o sposobie załatwienia wniosku strony. Dyrektor Agencji, dał temu wyraz – dobitnie, szczegółowo i obszernie – w uzasadnieniu decyzji skontrolowanej przez Sąd w ramach niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego, przedstawiając drobiazgowo zasady i tryb dokonywania tzw. kontroli administracyjnej (stanowiącej inny – niż kontrola na miejscu – typ weryfikowania wniosku rolnika), przeprowadzanej z uwzględnieniem danych dotyczących działek ewidencyjnych, zawartych w systemie Identyfikacji Działek Rolnych (LPIS), który bazuje na mapach, dokumentach z ewidencji gruntów oraz innych danych kartograficznych. Wykorzystywane są przy tym techniki skomputeryzowanego systemu informacji geograficznej, w tym ortoobrazy lotnicze lub satelitarne. Organ odwoławczy podkreślił tam również walor kontroli administracyjnej – procesu przeprowadzanego przy wykorzystaniu informatycznego, Zintegrowanego Systemu Zarządzania i Kontroli (ZSZiK), przy zastosowania którego w tej konkretnej sprawie Kierownik BP uwzględnił właśnie ustalenia wizytacji z dnia [...] lutego 2014 r. Taki specyficzny w swoim charakterze dowód, o uproszczonej procedurze jego przeprowadzenia (bez sporządzania formalnego raportu, wymaganego w razie dokonywania kontroli na miejscu), mógł być wykorzystany przez organy, stosownie do postanowienia art. 75 § 1 k.p.a. Nie można w każdym razie zasadnie przyjąć, co czyni strona skarżąca, iż jego przeprowadzenie pozbawiło wnioskodawczynię (i jej pełnomocnika) prawa do czynnego udziału w każdym stadium postępowania, prawa wynikającego wprawdzie z art. 10 k.p.a., znacznie jednak ograniczonego w art. 21 ust. 2 pkt 4 ustawy z dnia 7 marca 2007 r., na którą powołano się w skardze. Skoro więc pierwszoinstancyjna decyzja wydana została z respektowaniem przepisów prawa materialnego i bez uchybień proceduralnych, jest oczywiste, że organ wyższego stopnia zobowiązany był wręcz do zastosowania w sprawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i do utrzymania w mocy takiego rozstrzygnięcia. IX W ocenie Sądu, również decyzje Dyrektora ARiMR (z dnia [...] kwietnia 2015 r.,), w których organ ten uchylił dwa pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcia (z dnia [...] sierpnia 2014 r.), odmawiające przyznania stronie skarżącej pomocy na zalesianie na rok 2013, między innymi działek ewidencyjnych Nr [...] i Nr [...], nie mogą skutecznie podważyć zasadności orzeczenia wydanego w niniejszej sprawie. Decyzje, o których teraz mowa, pozostają w istocie bez związku z rozpoznawanym przypadkiem. Jak wynika z ich uzasadnienia, powodem uchylenia pierwszoinstancyjnych rozstrzygnięć przez organ wyższego stopnia była konieczność dokonania oceny, czy zgłoszone do płatności z tytułu zalesienia grunty były gruntami ornymi w rozumieniu § 4 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 19 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Zalesianie gruntów rolnych oraz innych niż rolne" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz. U. Nr 48, poz. 390 ze zm.). Akt ten (chodzi o dopiero co przywołane, tzw. "rozporządzenie zalesieniowe") nie miał w ogóle zastosowania w niniejszej sprawie, w której nie zadeklarowano zresztą do płatności gruntów ornych, lecz grunty rzekomo ugorowane. X Skoro skontrolowana przez Sąd decyzja jest zgodna z prawem, skarga podlegała oddaleniu, według dyspozycji zawartej w art. 1[...] p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło