I SA/Wa 326/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Elżbieta Sobielarska (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Marta Kołtun-Kulik po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi M.K. na postanowienie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji oddala skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r., nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia M.K. utrzymał w mocy postanowienie Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych z dnia [...] października 2016 r., nr [...],[...] o odmowie wszczęcia postępowania. Zaskarżone postanowienie zostało wydane w następującym stanie sprawy. Wnioskiem z dnia [...] czerwca 2016 r., uzupełnionym pismem z dnia [...] lipca 2016 r., skarżący wystąpił do Dyrektora Agencji Nieruchomości Rolnych Oddział Terenowy w [...] o zmianę ostatecznej decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] listopada 1979 r., nr [...]. Po rozpatrzeniu wniosku Prezes Agencji Nieruchomości Rolnych postanowieniem z dnia [...] października 2016 r., nr [...], odmówił wszczęcia postępowania w sprawie zmiany decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] listopada 1979 r., nr [...], o przejęcie na własność Skarbu Państwa w zamian za rentę gospodarstwa rolnego bez zabudowań, składającego się z działek ewidencyjnych nr [...], położonego w miejscowości [...], od uprzednich właścicieli A. i W. małżeństwa K., wskazując, że skarżący nie jest stroną postępowania w myśl art. 28 kpa, gdyż jako użytkujący nieruchomość nie ma interesu prawnego, lecz jedynie interes faktyczny. Nie zgadzając się z tym rozstrzygnięciem skarżący złożył zażalenie podnosząc, iż organ I instancji niezasadnie odmówił mu przymiotu strony, gdyż w decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego nie zostało wyszczególnione prawo do bezpłatnego użytkowania działki nr [...] o pow. [...], której jest użytkownikiem. Po rozpatrzeniu zażalenia Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi postanowieniem z dnia [...] grudnia 2016 r. utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji. Minister przytoczył treść art. 61 § 1 i art. 28 kpa oraz wskazał, że to, czy jest się stroną postępowania administracyjnego zależne jest od istnienia przepisu prawa materialnego pozwalającego zakwalifikować interes danej osoby jako interes prawny. Interes prawny musi wynikać z określonego przepisu prawa materialnego, który przyznaje podmiotowi żądającemu wszczęcia postępowania określone uprawnienia lub nakłada nań obowiązki polegające na konkretyzacji w drodze decyzji. Organ stwierdził, że z wnioskiem o zmianę decyzji Naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] listopada 1979 r. może wystąpić dawny właściciel gospodarstwa przejętego na własność Państwa albo jego następcy prawni, a także aktualni właściciele lub użytkownicy wieczyści gruntów wchodzących w skład tego gospodarstwa. Minister ustalił, że właścicielami gospodarstwa objętego decyzją z dnia [...] listopada 1979 r. byli A. i W. małż. K. Skarżący nie wykazał, że jest spadkobiercą dawnych właścicieli gospodarstwa. W piśmie z dnia [...] lipca 2016 r. skarżący wskazał, że postępowanie spadkowe po A. i W. małż. K. nie zostało przeprowadzone. Dodał również, że w przypadku przeprowadzenia takiego postępowania nie zostałby zaliczony do kręgu spadkobierców, gdyż nadal żyje jego ojciec M.K., który jest synem dawnych właścicieli. Minister stwierdził, że w tej sytuacji skarżący nie może zostać potratowany jako strona postępowania uprawniona do wystąpienia z wnioskiem o wzruszenie decyzji o przejęciu gospodarstwa rolnego. Zdaniem organu, argumentacja skarżącego o tym, że jego interes w sprawie wynika z tego, iż od śmierci byłych właścicieli, tj. od 2009 r., jest użytkownikiem działki nr [...], nie może zostać uznana za wykazanie jego interesu prawnego, gdyż użytkowanie przez niego działki nr [...] od 2009 r. nie jest tożsame z nabyciem uprawnień wynikających z decyzji z dnia [...] listopada 1979 r. Minister wskazał, że za wykazanie interesu prawnego nie można uznać powołanie się przez stronę na art. 118 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, bowiem przepis ten odnosi się do osób, które uzyskały prawo użytkowania działki gruntu z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego Państwu. Sytuacja taka nie miała miejsca w rozpatrywanej sprawie, ponieważ skarżący nie nabył prawa użytkowania z tytułu przekazania gospodarstwa Państwu. Organ stwierdził, że skarżący posiada w tej sprawie interes faktyczny, ale nie ma interesu prawnego opartego na normie prawa materialnego i związku z tym nie może zostać uznany za stronę postepowania, którego wszczęcia żąda. Od powyższego postanowienia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi skargę, uzupełnioną pismem z dnia [...] lutego 2017 r., do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł skarżący, zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: art. 6, art. 7, art. 77 i art. 80 kpa poprzez zaniechanie podjęcia wszelkich czynności zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy poprzez bezpodstawne odmówienie skarżącemu interesu prawnego, podczas gdy skarżący należy do kategorii podmiotów, które mają uprawnienia do wystąpienia z wnioskiem o zmianę decyzji Naczelnik Miasta i Gminy z dnia [...] listopada 1979 r. W uzasadnieniu skargi skarżący przedstawił argumenty na poparcie zarzutów skargi. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia organu pierwszej instancji z powodu wskazanych naruszeń, które miały istotny wpływ na wynik postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji orzekając w sprawie nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Stosownie do art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz. U. z 2016. poz. 718 z późn.zm.), dalej "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Podkreślić należy, że sąd administracyjny, kontrolując zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem, czyni to na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy w postępowaniu administracyjnym. Obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego spoczywa na organie orzekającym, a sąd administracyjny nie zastępuje organu administracji w wypełnieniu tego obowiązku, ponieważ do kompetencji sądu należy wyłącznie kontrola legalności rozstrzygnięcia administracyjnego. Dlatego też, zgodnie z art. 145 § 1 p.p.s.a., wyeliminowanie przez sąd z porządku prawnego zaskarżonego aktu może nastąpić w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1 lit. a-c), a także wówczas, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (pkt 2) lub też stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w k.p.a. lub w innych przepisach. Dokonując oceny zaskarżonego postanowienia w świetle powołanych wyżej kryteriów Sąd uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Sąd podziela stanowisko organu przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, zarówno w zakresie ustalonego stanu faktycznego jak również zastosowanych przepisów prawa. Zgodnie z art, 61 § 1 k.p.a., postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Gdy żądanie to zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, stosownie do art. 61 a § 1. Stroną zaś, zgodnie z art. 28 k.p.a., jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie, albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, czyli sytuację, w której podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego; interes faktyczny nie daje uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym. Aby stwierdzić istnienie interesu prawnego należałoby ustalić związek o charakterze materialnoprawnym między obowiązującą normą prawa a sytuacją prawną konkretnego podmiotu prawa, polegającego na tym, że akt stosowania tej normy (decyzja administracyjna) może mieć wpływ na sytuację prawną tego podmiotu w zakresie prawa materialnego. Interes taki powinien być bezpośredni, konkretny, realny i znajdować potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, które uzasadniają zastosowanie prawa materialnego. Interes prawny musi być ponadto aktualny, a zatem uzasadniony okolicznościami i zdarzeniami, które wystąpiły lub nadal trwają. Od tak pojętego interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny tj. sytuację, w której dany podmiot jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, lecz nie znajduje oparcia w przepisach prawa materialnego powszechnie obowiązującego. Odnosząc powyższe rozważania do rozpatrywanej sprawy Sąd podziela stanowisko organu, że z wnioskami o zmianę decyzji naczelnika Miasta i Gminy [...] z dnia [...] listopada 1979 r. o przejęcie na własność Skarbu Państwa w zamian za resztę gospodarstwa rolnego bez zabudowań położonego w miejscowości [...] od A. i W. małżonków K. (właścicieli) może wystąpić wyłącznie dany właściciel tego gospodarstwa, albo jego następcy prawni, a także aktualni właściciele przejętej nieruchomości lub użytkownicy wieczyści gruntów wchodzących w skład tego gospodarstwa. Jak wynika z materiału dowodowego sprawy skarżący nie jest spadkobiercą danych właścicieli. Wprawdzie postępowanie spadkowe nie było przeprowadzone, ale na dzień wniesienia skargi żył (i nadal żyje) ojciec skarżącego M.K. – syn dawnych właścicieli. Natomiast skarżący jest ich wnuczkiem i tylko użytkownikiem działki nr [...]. Zatem skarżący posiada zdaniem Sądu interes wyłącznie faktyczny, a nie prawny oparty na normie prawa materialnego i słusznie zdaniem Sądu organ nie uznał go za stronę postepowania, którego wszczęcia żądał. Zdaniem Sądu postepowanie administracyjne zostało przeprowadzone wnikliwie, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy oceniony został właściwie, a mające zastosowanie w sprawie przepisy zostały prawidłowo zinterpretowane. Sąd nie doszukał się naruszeń przepisów prawa materialnego czy procesowego, które miałyby jakikolwiek wpływ na wynik sprawy, a zatem skutkowałyby koniecznością uchylenia zaskarżonego postanowienia. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t.Dz.U. z 2017 r. poz. 1369), orzekł jak w sentencji. .In® oś