I SAB/Wa 126/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dariusz Pirogowicz Sędziowie WSA Magdalena Durzyńska WSA Elżbieta Lenart (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 5 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi J. G., E. G. i A. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku J. G., E. G. i A. K. z dnia 5 maja 2014 r. - w terminie czterech miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] solidarnie na rzecz J. G., E. G. i A. K. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 17 października 2017 r. (data prezentaty) J. G., E. G. i A. K. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...]. "Nieruchomość w [...] N [...]" w części wchodzącej w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Przedmiotowa nieruchomość objęta była działaniem dekretu z dnia 26 października 1945 r. o własności i użytkowaniu gruntów na obszarze m. st. Warszawy (Dz. U. Nr 50, poz. 279). Z dniem wejścia w życie dekretu, tj. z dniem 21 listopada 1945 r., grunty nieruchomości warszawskich - w tym grunt przedmiotowej nieruchomości - przeszły na własność gminy m. st. Warszawy, a od 1950 r. - na podstawie art. 32 ust. 2 ustawy z 20 marca 1950 r. o terenowych organach jednolitej władzy państwowej (Dz. U. Nr 14, poz. 130) - na własność Skarbu Państwa. W dniu 5 maja 2014 r. (data prezentaty) J. G., E. G. i A. K. złożyli wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...],. hip. "Nieruchomość w [...] N [...]" w części wchodzącej w skład działki ewidencyjnej nr [...]. Następnie w dniu 21 lipca 2014 r. - działając na podstawie art. 37 kodeksu postępowania administracyjnego - wnieśli zażalenie do Wojewody [...] na bezczynność Prezydenta [...] w rozpoznaniu ich wniosku o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość [...]. W zażaleniu zwrócili się o wyznaczenie Prezydentowi [...] niezwłocznego terminu do rozpoznania powyższego wniosku o przyznanie odszkodowania. Prezydent [...] postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. nr [...] zawiesił postępowanie w sprawie o przyznanie odszkodowania za część nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] hip. [...] stanowiącej działkę ewidencyjną nr [...] cz. z obrębu [...] - do czasu zakończenia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku H. G. z dnia 22 czerwca 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], w części wchodzącej w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Natomiast Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] października 2014 r. nr [...] uznał zażalenie J. G., E. G. i A. K. na bezczynność Prezydenta [...] za uzasadnione, wyznaczając organowi czteromiesięczny termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia. Organ drugiej instancji stanął na stanowisku, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa. Podniósł, iż stosownie do treści art. 35 § 3 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawę nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowane nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania. Wojewoda dodał, że z akt przedmiotowej sprawy wynika, iż Prezydent [...] nie podejmował żadnych czynności zmierzających do zakończenia przedmiotowego postępowania, nie wydał rozstrzygnięcia kończącego sprawę w terminie ani nie wyznaczył dodatkowego terminu załatwienia prawy w trybie art. 36 kpa, a tym samym pozostaje w bezczynności. Biorąc pod uwagę powyższe Wojewoda uznał, że na gruncie niniejszej sprawy zachodzą okoliczności uzasadniające uwzględnienie zażalenia złożonego w trybie art. 37 § 1 kpa - a zatem zachodzi konieczność wyznaczenia dodatkowego terminu załatwienia tej sprawy. Akta sprawy wraz z postanowieniem Wojewody [...] wpłynęły do organu w dniu 31 października 2014 r. - zatem wyznaczony czteromiesięczny termin upłynął w dniu 28 lutego 2015 r. Następnie Prezydent [...] - po rozpatrzeniu wniosku J. G., E. G. i A. K. z dnia 24 kwietnia 2014 r. o umorzenie postępowania wszczętego wnioskiem H. G. z dnia 22 czerwca 1948 r. o przyznanie prawa własności czasowej do gruntu nieruchomości położonej w W. przy ul. [...] ozn. nr hip. [...], w części wchodzącej w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...] – decyzją z dnia [...] marca 2015 r. nr [...] umorzył postępowanie wszczęte ww. wnioskiem H. G. W związku z powyższą decyzją J. G., E. G. i A. K. pismem z dnia 27 marca 2015 r. zwrócili się do Prezydenta [...] o podjęcie zawieszonego postępowania o przyznanie odszkodowania za przedmiotową nieruchomość. Ponowili wniosek pismem z dnia 11 maja 2015 r. i 19 czerwca 2015 r. Zaś w dniu 1 kwietnia 2015 r. złożyli zażalenie do Wojewody [...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia ich wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną przy ul. [...]. Wojewoda [...] postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2015 r. nr [...] uznał wniesione w sprawie zażalenie za nieuzasadnione wskazując, iż postępowanie w sprawie przyznania odszkodowania jest zawieszone. Wydanie postanowienia o zawieszeniu eliminuje zaś możliwość powstania bezczynności organu i pozostania w przewlekłości, w okresie trwania zawieszenia postępowania, związanej z upływem terminu załatwienia sprawy. Bowiem okres zawieszenia postępowania nie jest stanem bezczynności. Natomiast Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 14 kwietnia 2016 r. sygn. akt I SAB/Wa 643/15 - po rozpoznaniu skargi J. G., E. G. i A. K. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość - stwierdził, że Prezydent [...] dopuścił się bezczynności, która nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa i umorzył postępowanie w zakresie zobowiązania organu do wydania aktu - z uwagi na postanowienie Prezydenta [...] o zawieszeniu postępowania w niniejszej sprawie. Pismem z dnia 21 kwietnia 2016 r. skarżący ponownie zwrócili się do Prezydenta [...] o podjęcie zawieszonego postępowania. Prezydent [...] postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r. nr [...] podjął postępowanie w sprawie rozpatrzenia wniosku J. G., E. G. i A. K. z dnia [...] kwietnia 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...] – z uwagi na ustanie przyczyny uzasadniającej zawieszenie postepowania. W dniu 16 września 2016 r. J. G., E. G. i A. M. po raz kolejny złożyli zażalenie do Wojewody [...] na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpatrzenia ich wniosku o odszkodowanie. Zaś następnego dnia - 17 października 2016 r. złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] położoną przy ul. [...]., ozn. hip. "Nieruchomość w [...]" w części wchodzącej w skład działki ewidencyjnej nr [...] z obrębu [...]. Wnieśli w niej o: - wyznaczenie Prezydentowi [...] miesięcznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej wniosek o przyznanie odszkodowania, - rozpoznanie skargi w postępowaniu uproszczonym, - na podstawie art. 149 §2 p.p.s.a. przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł., - zasądzenie od Prezydenta [...] kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego. W skardze podnieśli, że Prezydent [...] pozostaje w bezczynności w prowadzeniu postępowania, gdyż do dnia składania skargi - pomimo toczącego się od ponad dwóch lat i sześciu miesięcy postępowania o przyznanie odszkodowania oraz podjęcia postępowania po upływie roku od dnia ustania przyczyny zawieszenia - nie są wydane jakiekolwiek rozstrzygnięcia, a co więcej, od dnia podjęcia postępowania tj. od ponad czterech miesięczny nie są podejmowane żadne czynności mające na celu zakończenie postępowania. Odpowiadając na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie i wyjaśnił, iż decyzją z dnia [...] marca 2014 r. nr [...] orzekł o odmowie przyznania prawa użytkowania wieczystego do gruntu nieruchomości hipotecznej ozn. jako "Nieruchomość w [...]" stanowiącego obecnie działkę ewidencyjną nr [...] z obrębu [...], w udziale wynoszącym łącznie [...] części związanym z własnością lokali mieszkalnych nr [...]. Natomiast decyzją z dnia [...] maja 2014 r. nr [...] r. orzekł o ustanowieniu prawa użytkowania wieczystego do udziału wynoszącego łącznie 0,22 części ww. gruntu na rzecz J. G., E. G. i A. K. – następców prawnych dawnej właścicielki. Od decyzji tej wniesione zostało odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego. Do dnia 5 czerwca 2017 r. (data rozpoznania sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie) do Sądu nie wpłynęła żadna informacja dotycząca merytorycznego rozpoznania przedmiotowego wniosku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje wydaniem rozstrzygnięcia, o którym mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "p.p.s.a.". W pierwszej kolejności wyjaśnić należy, że zgodnie z treścią art. 119 pkt 4 w zw. z art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) powoływana dalej jako: ‘p.p.s.a.", sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania – taka sytuacja ma miejsce w niniejszej sprawie. Stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a., zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Sąd stwierdza także, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Natomiast § 1a tego art. stanowi, iż jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Należy również wskazać, że skarga w rozpoznawanej sprawie została wniesiona po wyczerpaniu środków zaskarżenia. Skarżący bowiem, przed wniesieniem skargi na bezczynność Prezydenta [...], złożyli zażalenie w trybie art. 37 § 1 kpa do Wojewody [...]. Podnieść również należy, że zgodnie z art. 12 § 1 kpa organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, jak również zobowiązane są do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do jej wyjaśnienia i załatwienia - stosownie do art. 7 i art. 77 § 1 kpa. Bezczynność organu administracji publicznej ma zatem miejsce nie tylko wówczas, gdy w ustawowym ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, ale również wtedy, gdy je podjął, lecz mimo ustawowego obowiązku, nie zakończył go wydaniem decyzji lub innego aktu administracyjnego. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja taka miała miejsce w przedmiotowej sprawie, bowiem - jak wynika z akt sprawy - wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] nie został dotychczas rozpoznany. Zaś odpowiadając na skargę organ nie przedstawił żadnych okoliczności usprawiedliwiających zaistniałą zwłokę. W tym stanie rzeczy zarzut bezczynności Prezydenta [...] przy rozpoznawaniu wniosku o przyznanie odszkodowania Sąd uznał za całkowicie uzasadniony. Organ prowadząc postępowanie w niniejszej sprawie uchybił wskazanym wyżej przepisom procesowym określającym terminy załatwiania spraw administracyjnych, a także naruszył wynikającą z art. 12 kpa zasadę szybkości postępowania. Takie postępowanie podważa wyrażoną w art. 8 kpa zasadę prowadzenia postępowania w sposób pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa. Nawet, jeśli postępowanie administracyjne jest szczególnie skomplikowane, to zwłoka organu w załatwieniu sprawy, w terminie określonym w art. 35 kpa - nie jest usprawiedliwiona. Stanowisko takie wynika z utrwalonego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego. W sprawie sygn. akt. IV SA 105/00 (LEX 53462) Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że: "Zasada sformułowana w art. 6 kpa, zgodnie z którą organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa, odnosi się również do ścisłego przestrzegania terminów wyznaczonych do załatwiania spraw określonych w art. 35 i 36 kpa. Obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki (art. 35 § 1 kpa) pozostaje także w bezpośrednim związku z dyrektywami zawartymi w art. 7 i 8 kpa, zobowiązującymi organy administracji publicznej do stania na straży praworządności i uwzględniania słusznego interesu obywateli a także pogłębiania prowadzonym postępowaniem zaufania obywateli do organów państwa". Stosownie do art. 149 p.p.s.a., Sąd uwzględniając skargę na bezczynność zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności, jednocześnie Sąd stwierdza, czy bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. W związku z powyższym Sąd uznał, że zaistniała w sprawie bezczynność nie nosi cechy rażącego naruszenia prawa. Przy tej ocenie Sąd wziął pod uwagę datę z jakiej pochodzi wniosek o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] a także charakter sprawy będącej sprawą z zakresu tzw. spraw dekretowych, których historyczny kontekst wpływa na stopień skomplikowania sprawy. Jak wynika ponadto z akt sprawy postępowanie w niniejszej sprawie było zawieszone od dnia [...] października 2014 r. do dnia [...] maja 2016 r. Oceniając w ten sposób zaistniałą w sprawie bezczynność organu, Sąd oddalił skargę w zakresie przyznania skarżącym od Prezydenta [...] sumy pieniężnej określonej na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a. i art. 154 § 6 p.p.s.a. - uznając skargę w tej części za niezasadną. Ponadto w realiach niniejszej sprawy wystarczająco represyjną i dyscyplinującą funkcję spełni samo stwierdzenie, iż Prezydent [...] dopuścił się bezczynności. Art. 149 p.p.s.a. nie określa kryteriów, jakimi powinien kierować się Sąd Administracyjny określając organowi termin do wykonania wyroku przez podjęcie nakazanych nim działań. Oznacza to, iż w kwestii określenia terminu Sąd dysponuje swobodą i nie jest związany terminami, o jakich mowa w art. 35 kpa. Powinien kierować się interesem strony, a przede wszystkim brać pod uwagę specyfikę danej sprawy. Wobec powyższego Sąd uznał, że - biorąc pod uwagę okoliczności niniejszej sprawy - termin czteromiesięczny na rozpoznanie wniosku o odszkodowanie będzie adekwatny i realny. W tym czasie Prezydent [...] powinien w sposób jednoznaczny ustalić, czy w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do przyznania odszkodowania z art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2004 r. Nr 261, poz. 2603 ze zm.) i w zależności od dokonanych ustaleń wydać stosowną decyzję w ustawowym terminie. Sąd zasądził też na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania sądowego. Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 149 §1 pkt 1 i §1a, art. 151 i art. 120 w zw. z art. 119 pkt 4 oraz art. 200 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.