I SAB/Wa 162/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: WSA Małgorzata Boniecka-Płaczkowska WSA Marta Kołtun-Kulik po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. B. i P. B. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość [...] 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. nr hip. [...] - w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. oddala skargę w pozostałym zakresie; 4. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżących P. B. i P. B. solidarnie kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Pismem z dnia 8 grudnia 2016 r. P. B. i P. B., reprezentowani przez radcę prawnego A. S., wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie ze skargą na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia [...] października 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. nr hip. [...]. Skarżący zarzucili organowi naruszenie art. 36 § 1 w zw. z art. 35 § 1 i 3 w zw. z art. 12 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2016 r. poz. 23 ze zm., dalej k.p.a.), polegające na braku podejmowania działań bezpośrednio zmierzających do wydania rozstrzygnięcia w sprawie rozpoznania powołanego wniosku. Wobec czego wnieśli o: 1) wyznaczenie Prezydentowi [...] miesięcznego terminu do wydania decyzji rozstrzygającej ww. wniosek; 2) przyznanie od organu na rzecz każdego ze skarżących sumy pieniężnej w wysokości 2000 zł; 3) zasądzenie od organu na rzecz skarżących kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przypisanych prawem. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o oddalenie skargi, podkreślając, że wobec toczącego się przed Samorządowym Kolegium Odwoławczym w [...] postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1962 r. nr [...] odmawiającego przyznania prawa własności czasowej do ww. nieruchomości nie jest możliwe prowadzenie postępowania w sprawie odszkodowania. W przypadku pozytywnego dla wnioskodawców zakończenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności ww. orzeczenia jednie odmowa uwzględnienia wniosku o przyznanie prawa własności czasowej za opisaną nieruchomość lub umorzenie postępowania administracyjnego w tej kwestii daje podstawę do rozstrzygnięcia sprawy odszkodowania za nieruchomość. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z treścią art. 149 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. z 2016 r. Dz. U. poz. 718 ze zm., Sygn. akt I SAB/Wa 162/17 dalej p.p.s.a.) sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu lub interpretacji bądź dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Na podstawie powołanego przepisu, sąd administracyjny, opierając się o zgromadzony w sprawie materiał dokumentacyjny, winien ocenić, czy organ administracji, załatwiając sprawę, podjął wszelkie niezbędne czynności w celu wnikliwego i szybkiego jej rozstrzygnięcia, który to obowiązek wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, w tym art. 7, 12 § 1 i art. 77 § 1 k.p.a. Obowiązkiem sądu jest więc zbadanie, czy organ administracji powziął środki przewidziane prawem w celu załatwienia sprawy w terminie. Stosownie do treści art. 35 § 1 k.p.a. organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania (art. 35 § 3 k.p.a.). Pod pojęciem "załatwienie sprawy" należy rozumieć wydanie przez organ w sprawie rozstrzygnięcia merytorycznego lub formalnoprawnego, kończącego postępowanie administracyjne. W myśl art. 36 § 1 k.p.a. o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 k.p.a., organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.). Instytucja skargi na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ ma na celu doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, kontrola Sądu zmierza zaś do sprawdzenia, czy istotnie organ administracji publicznej pozostawał w stanie bezczynności lub prowadził postępowanie w sposób przewlekły. Oceniając powyższe okoliczności, Sąd bierze pod uwagę stan faktyczny i prawny istniejący w dacie orzekania. Przenosząc powyższe uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należy, że zaistniały przesłanki uzasadniające stwierdzenie bezczynności Prezydenta [...], a tym samym zobowiązanie organu do wydania aktu w określonym terminie. Poza sporem jest, iż Prezydent [...] nie zakończył sprawy i nadal Sygn. akt I SAB/Wa 162/17 pozostaje w zwłoce w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] października 2011 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w W. przy ul. [...] ozn. nr hip. [...]. Powyższy wniosek wpłynął do organu w dniu 12 listopada 2012 r. i od tego momentu rozpoczął bieg termin do załatwienia sprawy, określony w art. 35 § 3 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 61 § 3 k.p.a. datą wszczęcia postępowania na żądanie strony jest dzień doręczenia żądania organowi administracji publicznej. Tymczasem, pomimo upływu przepisanego terminu Prezydent [...] nie zakończył postępowania zainicjowanego opisanym wnioskiem i nie podjął rozstrzygnięcia merytorycznego, co stanowi o zasadności niniejszej skargi na bezczynność organu. Z tego względu, Sąd zobowiązał Prezydenta [...] do rozpatrzenia powołanego wniosku w terminie dwóch miesięcy od daty doręczenia odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Przy czym, zdaniem Sądu, w okolicznościach niniejszej sprawy wyznaczony termin dwumiesięczny dla załatwienia ww. wniosku jest terminem wystarczającym i dającym realną możliwość ustalenia przez organ dokładnego stanu faktycznego oraz wydania orzeczenia merytorycznego. Nie zmienia tej okoliczności fakt, że w przypadku uznania przez Prezydenta [...], iż nie może rozpoznać wniosku odszkodowawczego zanim nie zakończą się inne, ewentualne postępowania, dotyczące nieruchomości, a mające pierwszeństwo przed rozpoznaniem wniosku odszkodowawczego, organ może rozważyć zawieszenie przedmiotowego postępowania odszkodowawczego. Sądowi z urzędu wiadomo jest, iż Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] w dniu [...] stycznia 2017 r. wydało decyzję, nr [...], stwierdzającą nieważność ww. orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] w części dotyczącej przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaistniała w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. O rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, które to czynności organ prowadzi w sposób nieefektywny poprzez wykonywanie czynności w dużym odstępie czasu, bądź wykonywanie czynności pozornych (vide wyrok NSA z dnia 23 października 2013 r., sygn. akt I OSK 1181/13). Sytuacja taka nie zaszła w przedmiotowej sprawie. Zauważyć bowiem należy, iż organ podejmował działania w celu zgromadzenia całości materiału dowodowego oraz ustalenia wszystkich osób mających przymiot strony w niniejszym postępowaniu. Natomiast nieruchomości objęte Sygn. akt I SAB/Wa 162/17 tzw. dekretem [...] należą do spraw skomplikowanych, z uwagi na swój historyczny charakter i złożoną sytuację prawną gruntów [...], a ustalenie stron i stanu prawnego nieruchomości jest czasochłonne. Na względzie należy również mieć, iż od dnia [...] maja 2014 r. (postanowienie nr [...]) do dnia [...] września 2016 r. (postanowienie nr [...]) postępowanie w sprawie było zawieszone, a zgodnie z art. 103 k.p.a. zawieszenie postępowania wstrzymuje bieg terminów przewidzianych w kodeksie. Ponadto na uwagę zasługuje okoliczność, że Prezydent [...] poinformował strony postępowania iż nie mógł rozpoznać wniosku odszkodowawczego zanim nie zostanie rozpoznany wniosek skarżących o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1962 r., nr [...], załatwiającego sprawę o przyznanie prawa użytkowania wieczystego do przedmiotowego gruntu. Sąd nie znalazł także uzasadnionych podstaw do uwzględnienia wniosku skarżących o przyznanie od organu na ich rzecz sumy pieniężnej i w tym zakresie skargę oddalił. Przyznanie od organu sumy pieniężnej, na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., stanowi bowiem dodatkowy środek o charakterze dyscyplinująco-represyjnym, który powinien być stosowany w szczególnie drastycznych przypadkach zwłoki organu w załatwieniu sprawy, to jest wówczas, gdy brak jest obiektywnie weryfikowalnych okoliczności, które ten stan rzeczy mogłyby tłumaczyć, a przy tym istnieje uzasadniona obawa, że bez nałożenia tej sankcji organ sprawy nadal nie załatwi. Taka zaś sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i § 1a (pkt 1 i 2 wyroku) oraz na podstawie art. 151 w zw. z art. 149 § 2 p.p.s.a. (pkt 3 wyroku) orzekł, jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 205 § 2 w zw. z art. 200 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.). Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 p.p.s.a.