I OZ 1588/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Kremer po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia T. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 5 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 772/17 o odrzuceniu skargi T. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 5 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Wa 772/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę T. K. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potwierdzenia prawa do rekompensaty. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że zaskarżona decyzja doręczona została T. K. w dniu 29 września 2016 r. (odbiór kwitował dorosły domownik). Termin do wniesienia skargi do Sądu upłynął zatem w dniu 31 października 2016 r. Skarga została wprawdzie nadana w polskim urzędzie pocztowym w dniu 6 października 2016 r., jednakże wniesiono ją bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W związku z tym za dzień wniesienia skargi do Sądu uznać należy dzień przesłania jej przez Sąd na adres organu, tj. 30 grudnia 2016 r. W ocenie Sądu nie ulega zatem wątpliwości, że skarga wniesiona została z uchybieniem trzydziestodniowego terminu określonego w art. 53 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wobec czego podlegała odrzuceniu. Zażalenie na powyższe postanowienie, uzupełnione pismem z dnia 14 listopada 2017 r. wniósł T. K. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: - naruszenie art. 53 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej powoływanej jako "P.p.s.a.", art. 32 ust. 1 i art. 184 Konstytucji RP poprzez ich niezastosowanie i uznanie, że wniesienie skargi w terminie bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie jest równoznaczne z zachowaniem terminu do wniesienia skargi, w sytuacji gdy obecnie obowiązujące przepisy wprost dopuszczają taką możliwość i przewidują taki skutek, co prowadzi do naruszenia zasady demokratycznego państwa prawnego, zasady równości wobec prawa oraz zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa; - art. 7 P.p.s.a., art. 2, art. 32 ust. 1 Konstytucji RP poprzez przekazanie wniesionej przez skarżącego skargi dopiero po upływie 2 miesięcy od dnia jej wniesienia, co spowodowało niezachowanie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, a co za tym idzie naruszenia zasady równości wobec prawa oraz zasady zaufania obywateli do państwa. W oparciu o powyższe zarzuty T. K. wniósł o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz pełnomocnika kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 53 § 1 P.p.s.a., skargę wnosi się w terminie trzydziestu dni od dnia doręczenia skarżącemu rozstrzygnięcia w sprawie. Skargę należy wnieść, w myśl art. 54 § 1 P.p.s.a. (w stanie prawnym aktualnym na dzień wszczęcia postępowania sądowoadministracyjnego w niniejszej sprawie), do sądu administracyjnego za pośrednictwem organu, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania jest przedmiotem skargi. Powyższe przepisy wskazują zatem, że do prawidłowego wniesienia skargi niezbędne jest zachowanie terminu i trybu określonego w art. 54 § 1 P.p.s.a., tj. złożenie skargi za pośrednictwem organu, którego działanie jest przedmiotem zaskarżenia. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz doktrynie ukształtowany został pogląd, że w sytuacji wniesienia skargi bezpośrednio do sądu administracyjnego, o zachowaniu terminu do wniesienia skargi decyduje data nadania tej skargi przez Sąd na adres właściwego organu administracji publicznej, gdyż to właśnie przez złożenie skargi do organu następuje wszczęcie postępowania sądowoadministracyjnego (por. M. Jagielska, A. Wiktorowska, P. Wajda [w:]. R. Hauser, M. Wierzbowski (red.), Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2015, s. 328 oraz powołane tam orzecznictwo). Wprawdzie żaden z przepisów ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi wprost nie przewiduje obowiązku Sądu przekazania do organu skargi błędnie skierowanej, to jednak takie działanie jest podejmowane celem nadania jej właściwego biegu. Nie oznacza to jednak, że strona nie ponosi konsekwencji prawnych wynikających z tego, że skarga nie została złożona zgodnie z wymogami ustawy. W rozpoznawanej sprawie zaskarżona decyzja została doręczona T. K. w dniu 29 września 2016 r. wraz z prawidłowym pouczeniem, że stronie służy prawo wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie za pośrednictwem Ministra Skarbu Państwa. Termin do wniesienia skargi za pośrednictwem organu upływał zatem w dniu 31 października 2016 r. Skarga została nadana w urzędzie pocztowym w dniu 6 października 2016 r., jednakże została złożona bezpośrednio do Sądu. W związku z powyższym Sąd I instancji prawidłowo przyjął, że dla oceny dochowania terminu do wniesienia skargi decydująca była data nadania jej w urzędzie pocztowym przez Sąd do organu. W konsekwencji prawidłowe jest stanowisko Sądu, że skarga przekazana Ministrowi Skarbu Państwa w dniu 30 grudnia 2016 r., jako wniesiona z uchybieniem terminu, o jakim mówi art. 53 § 1 P.p.s.a, podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Odnosząc się do argumentów podnoszonych w zażaleniu wskazać należy, że zmiany w ustawie - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi dokonane ustawą nowelizującą z 7 kwietnia 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania administracyjnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r., poz. 935) określają procedurę wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, przewidując w dodanym do art. 53 § 4, że termin, o którym mowa w § 1 i 2 uważa się za zachowany także wtedy, gdy przed jego upływem strona wniosła skargę wprost do sądu administracyjnego, jednakże przepis ten, z mocy przepisów intertemporalnych zawartych w ustawie nowelizującej, nie znajduje zastosowania do postępowań wszczętych i niezakończonych przed dniem jej wejścia w życie, tak jak w sprawie niniejszej. Również zarzuty związane z przekazaniem wniesionej przez skarżącego skargi dopiero po upływie 2 miesięcy od dnia jej wniesienia nie mają znaczenia dla oceny prawidłowości zaskarżonego postanowienia. Jednakże Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że omyłkowe wniesienie skargi bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego oraz ewentualna zwłoka tego Sądu w przekazaniu skargi do właściwego organu może stanowić podstawę do przywrócenia stronie uchybionego terminu. Przywrócenie terminu może nastąpić, stosownie do art. 86 § 1 P.p.s.a., na wniosek strony, która nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym. Powyższa uwaga ma znaczenie, w sytuacji gdy w aktach sprawy znajduje się pismo T. K. zatytułowane "Oświadczam i wyjaśniam" wniesione wraz z zażaleniem na postanowienie o odrzuceniu skargi. Z treści powołanego pisma wynika, że intencją strony jest przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Okoliczności podnoszone przez stronę, związane ze stanem zdrowia, będą zatem przedmiotem analizy Sądu w odrębnym postępowaniu incydentalnym. Sąd analizując ww. wniosek o przywrócenie terminu weźmie również pod uwagę czy przekazanie skargi nastąpiło bez zbędnej zwłoki i czy okoliczność ta może stanowić przyczynę usprawiedliwiającą uchybienie terminu do wniesienia skargi. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia. Odnosząc się do wniosku o zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu wyjaśnić należy, że wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu na zasadzie prawa pomocy, należne od Skarbu Państwa (art. 250 § 1 P.p.s.a.), jest przyznawane przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu unormowanym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 - 261 P.p.s.a.