I SAB/Wa 218/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba Sędziowie Sędzia WSA Gabriela Nowak (spr.) Sędzia WSA Iwona Kosińska po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi J. J. na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania za nieruchomość 1. zobowiązuje Prezydenta [...] do rozpoznania wniosku z dnia 12 grudnia 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. "[...]" - w terminie trzech miesięcy od daty zwrotu akt administracyjnych wraz z prawomocnym wyrokiem; 2. stwierdza, że bezczynność Prezydenta [...] nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3. zasądza od Prezydenta [...] na rzecz skarżącej J. J. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. J. J. pismem z dnia 20 stycznia 2017 r., działając przez pełnomocnika adwokata A. H., wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Prezydenta [...] w przedmiocie rozpoznania wniosku z dnia 12 grudnia 2014 r. o przyznanie odszkodowania za nieruchomość położoną w [...] przy ul. [...], ozn. hip. [...]. Skarżąca zarzuciła Prezydentowi [...] naruszenie art. 12 § 1 kpa, art. 35 kpa i art. 36 kpa oraz wniosła o zobowiązanie Prezydenta do niezwłocznego załatwienia sprawy nie później niż w terminie 2 miesięcy od dnia otrzymania skargi, o zobowiązanie Prezydenta do ukarania dyscyplinarnego pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie i podjęcia środków niezbędnych do zapobieżenia występowania tego typu nagannych praktyk w przyszłości, o stwierdzenie rażącego naruszenia prawa, skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym oraz o zasądzenie kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi skarżąca przedstawiła przebieg postępowania podnosząc, że wniosek o przyznanie odszkodowania złożony został w dniu 12 grudnia 2014 r. Mimo wydania przez Wojewodę [...] postanowienia z dnia [...] lipca 2015 r. uznającego zażalenie na niezałatwienie sprawy w terminie za uzasadnione i wyznaczającego Prezydentowi termin na podjęcie rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenie postanowienia, wniosek o przyznanie odszkodowania nie został rozpoznany. Organ nie poinformował też o stanie sprawy, ani o przewidywanym terminie jej zakończenia. Skarżąca zaznaczyła, że zwłoki organu nie można w żaden sposób uzasadnić, tym bardziej, że stan sprawy nie jest skomplikowany, a zgromadzone dokumenty nie budzą wątpliwości. W odpowiedzi na skargę Prezydent [...] wniósł o jej oddalenie podnosząc, że w sprawie podjęto czynności mające na celu ustalenie spełnienia przesłanek określonych w art. 215 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm.). Organ zaznaczył, że pismem z dnia 21 lutego 2017 r. pełnomocnik stron został poinformowany o aktualnym stanie sprawy oraz że nie było możliwe załatwienie sprawy we wcześniejszym terminie. Jednocześnie jako datę zakończenia postępowania wskazano 30 czerwca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 i art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) - dalej jako "P.p.s.a.", sąd administracyjny sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej poprzez rozpoznawanie skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Sąd orzeka także w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V, VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw (art. 3 § 2 pkt 9 P.p.s.a.). Stosownie do art. 149 § 1 P.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a P.p.s.a.). W myśl art. 119 pkt 4 P.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Taka sytuacja ma miejsce w rozpoznawanej sprawie. Z ogólnych zasad postępowania administracyjnego wynika, że organy administracji publicznej mają obowiązek działać wnikliwie i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do załatwienia sprawy, zgodnie z art. 12 § 1 kpa, a także zobowiązane są podejmować wszelkie kroki niezbędne do jej wyjaśnienia i załatwienia w myśl art. 7 i art. 77 § 1 kpa Stosownie do art. 35 § 1 kpa organy administracji publicznej obowiązane są załatwiać sprawy bez zbędnej zwłoki. Załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca, a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od daty wszczęcia postępowania, zaś w postępowaniu odwoławczym – w ciągu miesiąca od dnia otrzymania odwołania (art. 35 § 3 kpa). W myśl art. 36 § 1 kpa o każdym przypadku niezałatwienia sprawy w ustawowym terminie określonym w art. 35 kpa lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej obowiązany jest zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy. Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 kpa). Instytucja skargi na bezczynność organu ma na celu ochronę strony poprzez doprowadzenie do wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Badając zasadność takiej skargi sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania orzeczenia sądowego. W ocenie Sądu skarga na bezczynność Prezydenta [...] jest uzasadniona. Organ nie wywiązał się bowiem z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Analiza dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy przekazanych wraz ze skargą do WSA w Warszawie wskazuje, że wniosek z dnia 12 grudnia 2014 o ustalenie odszkodowania za opisaną wyżej nieruchomość wpłynął do Urzędu [...] w dniu 15 grudnia 2014 r. Po wpłynięciu powyższego wniosku organ podjął działania mające na celu zgromadzenie koniecznego materiału dowodowego i wydanie stosownego rozstrzygnięcia. Zwracano się do różnego rodzaju podmiotów i instytucji o nadesłanie informacji i dokumentów niezbędnych do rozpoznania wniosku (np. pismo z dnia 27 kwietnia 2015 r. skierowane do Biura Geodezji i Katastru, pismo z dnia 13 lipca 2015 r. skierowane do Dyrektora Archiwum Państwowego, pisma z dnia 13 lipca 2015 r., 18 grudnia 2015 r., 11 maja 2016 r., 21 lutego 2017 r. skierowane do Wydziału Architektury i Budownictwa). Informowano też pełnomocnika strony o przyczynach niemożności załatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 kpa oraz o przewidywanym terminie jej zakończenia (pisma z dnia 13 lipca 2015 r., 18 grudnia 2015 r., 11 maja 2016 r., 21 lutego 2017 r.). Nie można jednak uznać, że organ wywiązał się z ustawowych obowiązków wynikających z powołanych wyżej przepisów kpa. Jak wskazano czynności mające na celu załatwienie sprawy i wydanie stosownego rozstrzygnięcia podejmowane były sporadycznie, w dużych odstępach czasu, nieefektywnie. Organ na bieżąco nie interesował się sprawą. Prezydent [...] nie dochował też terminu wyznaczonego przez Wojewodę [...] w postanowieniu z dnia [...] lipca 2015 r., mocą którego uznano zażalenie skarżącej za uzasadnione i wyznaczono termin na podjęcie stosownego rozstrzygnięcia wynoszący 3 miesiące od daty doręczenia postanowienia, tj. od dnia 3 sierpnia 2015 r. Do dnia rozpoznania skargi na bezczynność stosowna decyzja nie została wydana. Skarga jest więc w pełni uzasadniona. Mając jednak na uwadze charakter oraz stopień skomplikowania przedmiotowej sprawy, a także fakt, że mimo, iż z przekroczeniem terminów określonych w kpa to Prezydent podejmował jednak czynności zmierzające do wyjaśnienia i załatwienia sprawy, Sąd uznał, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądowadministracyjnymi podkreśla się, że o rażącym naruszeniu prawa można mówić, gdy zwłoka w załatwieniu sprawy jest znaczna i jest efektem działań (zaniechań) organów, które można zinterpretować jako celowe unikanie podejmowania rozstrzygnięcia, bądź lekceważenie praw stron domagających się czynności organu, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, w tym także terminów do załatwienia sprawy. Sąd stwierdził jednocześnie, że z uwagi na charakter sprawy i stopień jej skomplikowania zasadnym jest zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku o przyznanie odszkodowania w terminie 3 miesięcy od daty doręczenia prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy. Odnosząc się natomiast do wniosku strony o zobowiązanie Prezydenta do ukarania dyscyplinarnie pracownika winnego niezałatwienia sprawy w terminie i podjęcia środków niezbędnych do zapobieżenia występowania tego typu nagannych praktyk w przyszłości, stwierdzić należy, że we wskazanej kwestii skarżącemu przysługuje ewentualna możliwość złożenia skargi powszechnej, określonej przepisami art. 227 i nast. kpa. Przedmiotem skargi powszechnej uregulowanej w Dziale VIII kpa mogą być zaniedbanie lub nienależyte wykonywanie zadań przez właściwe organy albo przez ich pracowników, naruszenie praworządności lub interesów skarżących, a także przewlekłe lub biurokratyczne załatwianie spraw. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 149 § 1 i § 1a orzekł jak w sentencji. Rozpatrzenie sprawy w trybie uproszczonym nastąpiło na podstawie art. 119 pkt 4 w związku z art. 120 P.p.s.a. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 P.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).