III FSK 53/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący - Sędzia NSA Jolanta Sokołowska, Sędzia NSA Dominik Gajewski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Marek Kraus, , po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej I.K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 grudnia 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 3854/16 w sprawie ze skargi I.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 10 października 2016 r. nr [...] w przedmiocie odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe spółki oddala skargę kasacyjną. Zaskarżonym wyrokiem z dnia 12 grudnia 2017 r. sygn. akt III SA/Wa 3854/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę I.K. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 10 października 2016 r. w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu wraz z pozostałymi członkami zarządu oraz spółką za zaległości podatkowe spółki w podatku od towarów i usług za poszczególne okresy rozliczeniowe 2011r. i 2012r. Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł pełnomocnik skarżącej zarzucając na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 z późn. zm.) naruszenie przepisów prawa materialnego oraz prawa procesowego w postaci: - art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U z 1997 r., nr 137, poz. 926, ze zm., dalej zwana: Ordynacją podatkową) - poprzez ustalenie, że w przedmiotowej sprawie zaistniała okoliczność polegająca na bezskuteczności egzekucji, pomimo braku wykorzystania wszelkich możliwości przez organy egzekucyjne co do poszukiwania majątku spółki z którego można było przeprowadzić skuteczną egzekucję zaległości podatkowych i przedwczesne umorzenie postępowania egzekucyjnego; - art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej - poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w stosunku do spółki zachodziły przesłanki ogłoszenia upadłości w 2011 r., w sytuacji gdy, pomimo wielości podmiotów wierzycielem spółki był Skarb Państwa jako jedyny wierzyciel co skutkowało nałożenie odpowiedzialności na członka zarządu (w tym przypadku -byłego członka zarządu) za zaległości podatkowe spółki za okres za 9,10,12/2011 i 1,2,3,5/2012; - art. 116 § 1 pkt 2 O.p. poprzez ustalenie, że Skarżąca nie wskazała majątku spółki z którego można byłoby przeprowadzić skuteczną egzekucję, w sytuacji, gdy Skarżąca już na etapie postępowania administracyjnego wskazała majątek spółki z którego mogła być przeprowadzona skuteczna egzekucja, a ponadto organy egzekucyjne nie wyczerpały wszystkich możliwości egzekucji, które mogły zapewnić jej skuteczność. Mając powyższe na uwadze autor skargi kasacyjnej wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie na rzecz skarżącej niezbędnych kosztów postępowania od Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna jest niezasadna i podlega oddaleniu. Na wstępie wyjaśnić należy, że niniejsza skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z regulacjami zawartymi w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r. poz. 1842). Oceniając zasadność skargi kasacyjnej należy wskazać, że zgodnie z art. 116 § 1 O.p. za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialności odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się w całości lub w części bezskuteczna, a członek zarządu: (1) nie wykazał, że: (a) we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne w rozumieniu ustawy z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne (Dz. U. poz. 978) albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu, o którym mowa w ustawie z dnia 15 maja 2015 r. - Prawo restrukturyzacyjne, albo (b) niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez jego winy; (2) nie wskazuje mienia spółki, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części. Według § 2 art. 116 O.p. odpowiedzialność członków zarządu obejmuje zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członka zarządu, oraz zaległości wymienione w art. 52 oraz art. 52a powstałe w czasie pełnienia obowiązków członka zarządu. Wskazane powyżej przesłanki można podzielić na dwie grupy: przesłanki pozytywne orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu (które muszą być spełnione, aby wydanie decyzji w tym przedmiocie było możliwe) oraz przesłanki negatywne (które nie mogą zaistnieć, aby organ podatkowy mógł orzec o tej odpowiedzialności). Do przesłanek pozytywnych zaliczyć należy okoliczność, że dana osoba pełniła obowiązki członka zarządu spółki, w okresie, w którym powstała zaległość podatkowa oraz konieczność stwierdzenia bezskuteczności egzekucji prowadzonej do majątku spółki. Przesłankami negatywnymi są natomiast te okoliczności, które może wskazać członek zarządu, a które potwierdzają podjęte przez niego działania zwalniające go z odpowiedzialności za zaległości spółki. W toku postępowania w przedmiocie orzeczenia odpowiedzialności członka zarządu za zaległości podatkowe spółki, organ podatkowy powinien w pierwszej kolejności stwierdzić istnienie przesłanek pozytywnych tej odpowiedzialności, a dopiero w przypadku ich stwierdzenia rozważyć, czy strona postępowania przedstawiła okoliczności uwalniające od odpowiedzialności. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy słusznie wskazał sąd pierwszej instancji, że nie było podstaw do przyjęcia, że błędne były ustalenia faktyczne organów podatkowych, co do wypełnienia przez skarżącą przesłanek pozytywnych wynikających z treści art. 116 § 1 O.p. Prawidłowo zauważono w zaskarżonym orzeczeniu, że znajdujące się w aktach sprawy odpisy akt z Sądu Rejonowego dla W., potwierdzają jednoznacznie ustalenia organów podatkowych, że skarżąca pełniła obowiązki wiceprezesa zarządu Spółki, w czasie kiedy upływał termin płatności podatku od towarów i usług za wrzesień, październik, grudzień 2011 r., styczeń, luty, kwiecień, maj 2012 r. Fakt ten potwierdzają znajdujące się w aktach sprawy odpisy akt z Sądu Rejonowego dla W. Także postępowanie egzekucyjne prowadzone do majątku Spółki okazało się bezskuteczne, a skarżąca nie wskazała mienia spółki, z którego możliwe jest zaspokojenie jej zaległości podatkowych w znacznej części. Ustaleń tych nie można skutecznie podważyć na podstawie ogólnego stwierdzenia autora skargi kasacyjnej, że w okolicznościach faktycznych rozpoznawanej sprawy zaistniały okoliczności polegające na bezskuteczności egzekucji, pomimo braku wykorzystania wszelkich możliwości przez organy egzekucyjne co do poszukiwania majątku spółki, z którego można było przeprowadzić skuteczną egzekucję zaległości podatkowych i przedwczesne umorzenie postępowania egzekucyjnego. Możliwość egzekucji na wspomnianych w uzasadnieniu skargi kasacyjnej nieruchomościach została dogłębnie przeanalizowana przez sąd pierwszej instancji, który zasadnie uznał, że hipoteki i obciążenia ustanowione na tych nieruchomościach przewyższają bowiem ich wartości rynkowe. Mając na uwadze, że nawet przyjęcie wartości rynkowej wskazanych nieruchomości, zgodnie z wyceną przedstawianą przez skarżącą nie stanowiło mienia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie jej zaległości podatkowych w znacznej części, za niecelowe uznać należało powoływanie biegłego na okoliczność wyceny majątku spółki. Tym samym odmowa przeprowadzenia przez organ podatkowy wniosków dowodowych w powyższym zakresie nie narusza prawa. W odniesieniu do zarzutu naruszenia art. 116 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej - poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że w stosunku do spółki zachodziły przesłanki ogłoszenia upadłości w 2011 r., w sytuacji gdy, pomimo wielości podmiotów wierzycielem spółki był Skarb Państwa jako jedyny wierzyciel co skutkowało nałożenie odpowiedzialności na członka zarządu należy zauważyć, że wniosek o ogłoszenie upadłości nie został złożony, mimo że spółka znajdowała się w stanie uzasadniającym jego złożenie, bo nie wykonywała swych wymagalnych zobowiązań zarówno wobec Skarbu Państwa reprezentowanego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego W., Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, Starostwa Powiatowego w K., Urzędu Miejskiego w S., Burmistrza B., Urzędu Marszałkowskiego Województwa Mazowieckiego oraz Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych, a także wobec innych wierzycieli. Stan niewypłacalności wystąpił już pod koniec 2011 r., a więc w okresie pełnienia przez skarżącą funkcji w zarządzie spółki. Nie można zatem podzielić oceny skarżącej, że w okresie pełnienia przez nią funkcji członka zarządu nie zachodziły przesłanki do ogłoszenia upadłości spółki. Stwierdzenie bezzasadności wszystkich zarzutów postawionych w skardze kasacyjnej, prowadzi Naczelny Sąd Administracyjny do uznania, że skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i jako taka podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.