II SA/Rz 101/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie: przewodniczący - sędzia WSA Ewa Partyka /spr./ sędziowie - sędzia WSA Piotr Godlewski sędzia WSA Elżbieta Mazur-Selwa po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2017 r. w Rzeszowie na posiedzeniu niejawnym wniosku KJ o wyłączenie sędzi WSA Krystyny Józefczyk od rozpoznania sprawy ze skargi KJ na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [.] z dnia [.] listopada 2016 r. nr [.] w przedmiocie uchylenia decyzji przyznającej zasiłek stały - p o s t a n a w i a - odmówić wyłączenia sędzi WSA Krystyny Józefczyk od rozpoznania niniejszej sprawy. Opisaną w sentencji postanowienia decyzją Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [.] utrzymało w mocy decyzję Prezydenta Miasta [.] z dnia [.] sierpnia 2016 r. [.] uchylającą decyzję tego organu z dnia [.] listopada 2012 r. w sprawie przyznania KJ zasiłku stałego. W piśmie z dnia 5 czerwca 2017 r. skarżący zgłosił wniosek o wyłączenie od rozpoznawania niniejszej sprawy sędzi WSA Krystyny Józefczyk. Zarzucił, że wniosek ten składa w związku z notorycznym legalizowaniem niestosowania i łamania prawa, podważania orzecznictwa sądów i Trybunału Konstytucyjnego w identycznych sprawach przez pracowników MOPR w [....], a co za tym idzie również przez sędzię Krystynę Józefczyk. Nie po raz pierwszy wobec niego i jego żony sędzia Krystyna Józefczyk stronniczo podejmowała decyzje o nieuwzględnieniu skarg, czym naruszono jego (ich) prawa, w tym do obiektywnego, sprawiedliwego i rzetelnego procesu oraz prawa do obrony. W ocenie wnioskodawcy dotychczasowe stronnicze wyroki wobec niego i żony wskazują na z góry powzięty zamiar odrzucenia wnoszonych przez nich skarg, bez zapoznawania się z ich treścią i aktami spraw. W "poprzedniej" sprawie sędzia nie odniosła się do sformułowanych w skardze zarzutów dotyczących naruszenia prawa przez pracowników MOPR. To samo odnosi się w jego ocenie do skargi wniesionej przez żonę, w której to sprawie dodatkowo nie sporządzono uzasadnienia wyroku pomimo zgłoszenia wniosku wysłanego na dwa adresy poczty elektronicznej sądu. Uniemożliwiło to więc odwołanie się do NSA. W ocenie wnioskodawcy rozpatrywanie skarg w tej samej sprawie przez tę samą osobę jest niedopuszczalne. Na jednej z rozpraw został zaś potraktowany przez sędzię przewodniczącą Krystynę Józefczyk jak "podludź gorszego sortu", która ograniczyła jego prawo do obrony, uniemożliwiając w pełni wypowiedzenie się w sprawie. W złożonym oświadczeniu sędzia Krystyna Józefczyk oznajmiła, że nie zachodzi wobec niej żadna z okoliczności wyłączających z mocy prawa, ani inne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Stosownie do art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Realizacji bezstronności służy zawarta w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.) dalej zwanej: "Ppsa", instytucja wyłączenia sędziego od rozpoznania danej sprawy. Wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie może nastąpić z mocy samej ustawy (art. 18 – iudex inhabilis) albo na wniosek strony lub żądanie sędziego (art. 19 – iudex suspectus). Instytucja ta służy zapewnieniu rozpoznania sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej określonych związków z rozpoznawaną sprawą i którzy w obiektywnym wymiarze będą wolni od uzasadnionych podejrzeń i wątpliwości co do ich bezstronności, a więc osobistego zainteresowania (z przyczyn faktycznych lub prawnych) wynikiem danej sprawy. Czynności Sądu i sędziego powinny być bowiem oparte na w pełni zobiektywizowanych przesłankach i podjęte bez jakichkolwiek uprzedzeń do stron postępowania. Wniosek o wyłączenie sędziego nie może jednak być oparty tylko na subiektywnym przekonaniu strony o istnieniu takich podstaw. Nie może być w żadnym razie wykorzystywany do eliminowania z postępowania sędziów, których strona uznaje za nieodpowiadających subiektywnemu pojmowaniu jej interesów. Rozpatrywany wniosek oparto na przepisie art. 19 Ppsa. Zgodnie z nim, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Zasadniczo wnioskodawca opiera swoje wątpliwości co do bezstronności sędzi Krystyny Józefczyk na opisanym sposobie rozpoznania przez Sąd, w składzie którego zasiadała, wcześniejszych skarg jego oraz żony. Uważa, że sędzia ta jest do niego uprzedzona i działa z góry powziętym zamiarem nieuwzględniania jego skarg, a ponadto uniemożliwiła mu jako przewodnicząca składu orzekającego w pełni wypowiedzenie się w innej sprawie. Przedstawione przez wnioskodawcę argumenty nie zasługiwały na uwzględnienie. Sama tylko okoliczność, że ten sam sędzia uczestniczy w składzie Sądu rozpoznającego różne sprawy tej samej osoby, jeżeli nie zachodzą okoliczności określone w art. 18 Ppsa, nie stanowi samodzielnej podstawy do postawienia takiemu sędziemu zarzutu stronniczości (braku obiektywizmu lub negatywnego nastawienia do strony), a niniejsze postępowanie nie służy badaniu zasadności i prawidłowości czynności podejmowanych w innych postępowaniach sądowych. W celu wytknięcia błędów lub naruszenia prawa przez Sąd strona powinna skorzystać z prawa wniesienia w danym postępowaniu odpowiednich środków zaskarżenia. Rozpoznawanie skarg, a ściślej kontrolowanie zaskarżonych aktów, należy do kompetencji Sądu administracyjnego, jako organu władzy sądowniczej, a nie indywidualnego sędziego, choćby wyznaczonego do składu orzekającego jako sprawozdawca. W myśl art. 133 § 1 i 134 § 1 Ppsa oraz art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 z późn. zm.), Sąd rozpoznaje sprawę na podstawie akt sprawy, w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a Ppsa, stosując przy tej ocenie tylko kryterium zgodności z prawem. Jeżeli chodzi zaś o kwestie wypowiadania się w toku postępowania sądowego, pomijając fakt braku wskazania sprawy, której zarzut ten dotyczy, to podkreślić należy, że przepisy Ppsa określają, że rolą przewodniczącego jest m.in. udzielanie głosu uczestnikom postępowania (art. 98 § 1 Ppsa). Zasadą wynikającą z § 46 ust. 2 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 5 sierpnia 2015 r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz. U. poz. 1177 z późn. zm.) jest zaś to, że na rozprawie przed sądem administracyjnym każda ze stron zabiera głos tylko jeden raz, chyba że przewodniczący składu orzekającego uzna dalszą wypowiedź strony za potrzebną. Uchybienia w tym zakresie mogą być wytknięte we właściwym postępowaniu w trybie określonym w art. 105 lub 114 Ppsa. W ocenie Sądu wnioskodawca nie przedstawił żadnych obiektywnych okoliczności świadczących o tym, aby sędzia Krystyna Józefczyk miała negatywne emocjonalne nastawienie do niego albo zachodziły inne jeszcze okoliczności mogące wywołać uzasadnione wątpliwości co do jej bezstronności. Uwzględnienie wniosku i wyłączenie sędziego nie może nastąpić tylko na podstawie subiektywnego odczucia wnioskującej strony o braku bezstronności sędziego i wyrażonej dezaprobaty dla wyniku sądowej kontroli innych aktów administracyjnych dotyczących tego samego skarżącego. O wyłączeniu decydować muszą fakty obiektywne i możliwe do weryfikacji. Pomiędzy ich wystąpieniem a oceną, że prawdopodobne jest, że w przedstawionych okolicznościach sędzia może okazać się nieobiektywny, musi zachodzić związek przyczynowy, którego skarżący nie uprawdopodobnił. Nie uzasadniają wyłączenia same tylko kontakty urzędowe sędziego ze stroną w innych sprawach, jeżeli nie zostanie wykazane istnienie dodatkowych okoliczności świadczących o możliwości (prawdopodobieństwie) bezstronności sędziego. Skoro zatem wnioskodawca nie uprawdopodobnił żadnych zewnętrznych i obiektywnie uchwytnych przesłanek wyłączenia sędzi Krystyny Józefczyk, a sędzia ta oświadczyła, że okoliczności takie wobec niej nie zachodzą, to wniosek ten podlegał oddaleniu na podstawie art. 19 Ppsa jako niezasadny.