II SAB/Łd 244/16

Dnia 25 października 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział II w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA Joanna Sekunda-Lenczewska, Sędziowie Sędzia WSA Renata Kubot-Szustowska (spr.), Sędzia WSA Jolanta Rosińska, , Protokolant Sekretarz sądowy Aneta Panek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 25 października 2016 roku sprawy ze skargi K. K. na bezczynność Starosty [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę. LS K.K zaskarżył do sądu administracyjnego bezczynność Starosty Powiatu [...] w zakresie udostępniania informacji publicznej w związku z jego wnioskiem z dnia 8 lipca 2016r. podnosząc, że do dnia wniesienia skargi nie otrzymał od organu odpowiedzi na ww. wniosek. Na tej podstawie skarżący wniósł o nakazanie organowi udostępnienie wnioskowanej informacji publicznej, a ponadto o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności. Ponadto skarżący wniósł o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej w wysokości połowy przeciętnego wynagrodzenia miesięcznego w gospodarce narodowej w roku poprzednim, ogłaszanego przez Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego na podstawie odrębnych przepisów, a także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego przez radcę prawnego, wedle norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę Starosta [...] wyjaśnił, że nie otrzymał za pośrednictwem poczty elektronicznej wniosku o udzielenie informacji publicznej od K.K.. O wniosku skarżącego organ dowiedział się dopiero ze skargi i niezwłocznie, w terminie ustawowym, udzielił żądanej informacji. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych, organ wniósł o odrzucenie skargi. W piśmie procesowym z dnia 6 września 2016r. skarżący oświadczył, że ze względu na udostępnienie wnioskowanej informacji publicznej przez organ cofa skargę w zakresie wniosku o nakazanie organowi udostępnienia wnioskowanej informacji publicznej, a także w zakresie wniosku o przyznanie od organu na rzecz skarżącego sumy pieniężnej. Skarżący podtrzymał natomiast skargę w zakresie wniosku o stwierdzenie, że organ dopuścił się bezczynności, która nie miała charakteru rażącego, a ponadto w zakresie żądania zasądzenia zwrotu kosztów postępowania. W ocenie skarżącego do bezczynności organu doszło, bowiem jego wniosek, pomimo upływu ustawowego terminu, nie został rozpoznany, a informacja publiczna została udostępniona dopiero w następstwie złożenia skargi. Skarżący nie może być obciążany negatywnymi konsekwencjami wadliwego funkcjonowania systemów elektronicznych organu. Skarżący wykazał, iż złożył skutecznie wniosek, który nie został zwrócony przez systemy elektroniczne organu. Powołując się na orzecznictwo NSA w przedmiocie konsekwencji uznania napływającej do organu korespondencji jako "SPAM", w którym przyjęto m.in., że skutki trudności, błędów czy nieprawidłowości w zakresie kształtowania i obsługiwania przez organy administracji publicznej oficjalnych systemów służących do komunikacji z tymi organami (np. poczty elektronicznej, systemu ePUAP) nie mogą być przerzucane na korzystających z tych systemów. Tym samym ryzyko nieodebrania przez organ wysłanego do niego przy użyciu poczty elektronicznej listu, skierowanego na oficjalnie podany adres poczty elektronicznej organu, obciąża ten organ, a nie stronę skarżącą. Obowiązkiem organu jest przestrzeganie obowiązujących przepisów prawa, a w konsekwencji takie zorganizowanie swojej pracy i zatrudnienia, aby obowiązek ten - także w zakresie przepisów ustawy o dostępie do informacji publicznej - był zrealizowany i każdy z wpływających do organu na oficjalny adres jego poczty elektronicznej listów był odbierany i odczytany. Tym samym twierdzenia podmiotu zobowiązanego, że nie otrzymał (nie odebrał) tej wiadomości, mogą tylko świadczyć o wadliwej organizacji pracy organu (obsługującego go urzędu) lub nieprawidłowym skonfigurowaniu jego poczty elektronicznej - co obciąża ten organ. Uchybienia w tym zakresie nie mogą być przerzucane na podmiot, korzystający z konstytucyjnego prawa dostępu do informacji publicznej. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity Dz.U. z 2014r., poz. 1647), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 tej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z kolei z art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; powoływanej dalej jako p.p.s.a.), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania organów w przypadkach określonych w pkt 1- 4a. Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii formalnych wskazać należy, że stosownie do treści art. 52 § 1 p.p.s.a. skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie. W przypadku skargi na bezczynność organu w zakresie udostępnienia informacji publicznej nie jest jednak konieczne uprzednie wzywanie do usunięcia naruszenia prawa. (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 listopada 2011r., sygn. akt I OSK 1991/12 i z dnia 24 maja 2006r., sygn. akt I OSK 601/05 oraz postanowienie z dnia 23 kwietnia 2010r., sygn. akt I OSK 646/10 dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://oreczenia.nsa.gov.pkl) Wobec powyższego skarga jest dopuszczalna i podlega merytorycznemu rozpoznaniu. Tytułem wstępu wskazać należy, że z bezczynnością organu w zakresie dostępu do informacji mamy do czynienia w sytuacji, gdy organ milczy wobec wniosku o udzielenie takiej informacji. Nakazanie organowi określonego działania jest możliwe jedynie wówczas, gdy w ustalonym w przepisach prawa terminie organ administracji, będąc do tego właściwym, nie załatwił toczącej się przed nim sprawy, natomiast celem skargi do sądu administracyjnego na bezczynność organu jest doprowadzenie do podjęcia przez organ określonego w przepisach działania. Przedmiotem niniejszego postępowania jest bezczynność Starosty [...] w zakresie udostępniania informacji publicznej. Przedmiotem sporu w kontrolowanej sprawie pozostaje wszakże nie kwestia charakteru żądanej informacji czy też podmiotu obowiązanego do jest udostępnienia, bowiem żadna z powyższych kwestii w świetle regulacji art. 4 ust. 1 pkt 1 i 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity Dz.U. z 2015r., poz. 2058) nie budzi wątpliwości, lecz skuteczność złożonego wniosku o udostępnienie informacji publicznej. O ile bowiem oczywiste jest, że przepisy omawianej ustawy wprowadzają minimum formalizmu w zakresie procedury wnioskowej, o tyle złożony wniosek musi dotrzeć do adresata. Ciężar dowodu w tym zakresie obciąża zaś wnioskującego. W ocenie Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, nie jest przy tym wystarczające jedynie skierowanie żądania do adresata, co dotyczy zarówno poczty konwencjonalnej jak i elektronicznej. Okoliczność, że korespondencja kierowana jest na adres wskazany przez organ, ma jedynie to znaczenie, że w przypadku skutecznego doręczenia korespondencji pod tenże adres, pozwala na przyjęcie, iż określony adresat przesyłkę otrzymał, w żadnym jednak wypadku nie wprowadza swoistego "domniemania doręczenia". Innymi słowy wniosek, złożony elektronicznie czy też wysłany do adresata za pomocą operatora pocztowego, dla swej skuteczności musi zostać doręczony. Skoro natomiast adresat twierdzi, że korespondencji nie otrzymał, wnioskodawca winien okoliczność tę wykazać. W rozpoznawanej sprawie, K.K. legitymuje się wyłącznie komputerowym wydrukiem z serwera pocztowego Gmail, opatrzonym tytułem "Wniosek o dostęp do informacji publicznej" i datą 8 lipca 2016r., z treści którego wynika, że e-mail z tej daty wysłany został z adresu [...] na adres [email protected]. Nie przedkłada natomiast żadnego dowodu doręczenia wspomnianego e-maila, wiążąc ten fakt z brakiem zwrotu korespondencji przez administratora serwera. Zdaniem Sądu, w sytuacji, gdy adresat nie potwierdza otrzymania wniosku, rozumowanie to uznać należy za niewystarczające dla udowodnienia spornej okoliczności. Nie ma przy tym żadnych podstaw do różnicowania sytuacji podmiotów korzystających z poczty elektronicznej i metod tzw. tradycyjnych. Skoro więc w przypadku korzystania z pośrednictwa operatorów pocztowych, nie jest wystarczające samo wysłanie korespondencji na adres odbiorcy a dla wykazania skuteczności doręczenia konieczne jest posługiwanie się dowodem doręczenia, wydaje się oczywiste, że takie same wymogi stawiane być muszą wobec korespondencji kierowanej do adresata drogą elektroniczną. W przypadku korzystania z platformy e-PUAP potwierdzenia takie generowane są zresztą automatycznie, co zabezpieczać ma interes wnioskodawców. W rozpoznawanej sprawie, skarżący skorzystał z adresu poczty elektronicznej organu, dostępnej poza platformą e-PUAP. Nie posiada, jak wyżej wskazano, dowodu doręczenia wniosku adresatowi, który fakt ten kwestionuje. Nie chodzi zatem o "nieprofesjonalne" potraktowanie żądania poprzez "umieszczenie go w zakładce "SPAM", czy też pominięcie z uwagi na wielość korespondencji, lecz o jego niedoręczenie organowi. Powyższe wskazuje, że w dacie wniesienia skargi organ nie pozostawał w bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej, gdyż stosowny wniosek nie został przez K.K. przed datą jej wniesienia złożony. Jego skuteczne złożenie nastąpiło dopiero w dacie wniesienia skargi (stanowiąc załącznik doń), która wpłynęła do organu w dniu 19 sierpnia 2016r. Jak wynika z odpowiedzi na skargę oraz pisma skarżącego z dnia 6 września 2016r. żądana informacja została wnioskodawcy udostępniona w terminie ustawowym, o którym mowa w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. Tym samym więc Starosta [...] nie pozostaje w bezczynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej. Skarga zatem jako niezasadna podlega oddaleniu na podstawie art. 151 p.p.s.a. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę nie podziela bowiem, wyrażanego niekiedy w judykaturze (np. w postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 15 marca 2013r., sygn.akt II SAB/Wa 513/12, dostępnym w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl) stanowiska, iż brak skutecznego doręczenia żądania udostępnienia informacji publicznej przesądza o niedopuszczalności skargi. Kwestia skuteczności doręczenia stanowi bowiem element merytorycznej oceny zasadności skargi, związanej z oceną pozostawania przez organ w bezczynności, która to ocena dokonywana wedle stanu faktycznego istniejącego w dacie orzekania. JK