I SA/Łd 371/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział I w składzie następującym: Przewodnicząca: Sędzia NSA Anna Świderska Sędziowie: Sędzia NSA Teresa Porczyńska Sędzia NSA Paweł Janicki (spr.) Protokolant: St. sekretarz sądowy Dominika Borowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi A Spółki Akcyjnej z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r. i przekazania sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. na rzecz strony skarżącej kwotę 757 (siedemset pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., decyzją z [...] uchyliło decyzję Wójta Gminy R. z [...] w przedmiocie określenia A w W. (dawniej B) wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 rok i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji. Z akt sprawy wynika, że B złożyła deklarację na podatek od nieruchomości na rok 2007. Spółka złożyła korektę owej deklaracji, wyjaśniając, że przyczyną korekty jest to, że dokonano rozbiórki nieużytkowanych budynków o powierzchni 310,99 m2 (w 2006 roku) oraz przekazano do Gminy R. nieruchomość gruntową o powierzchni 2 700,00 m2 (29 stycznia 2007 r.). Spółka następnie złożyła deklarację na podatek od nieruchomości na rok 2008r. Wójt Gminy R. wezwał spółkę do pisemnego wyjaśnienia i ewentualnej korekty deklaracji w sprawie podatku od nieruchomości za 2008 rok w zakresie zmniejszenia wartości budowli w stosunku do 2007 roku o kwotę 2 099 907 zł. W odpowiedzi spółka wyjaśniła, że znaczna zmiana wartości budowli zadeklarowanej na rok 2008 w stosunku do wartości budowli zadeklarowanej na rok 2007 wynika z faktu, iż w 2008 roku wyłączone zostały z podstawy opodatkowania obiekty nie będące budowlami w postaci linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej. Kolejną deklarację spółka złożyła na podatek od nieruchomości na rok 2009. Z uwagi na sprzedaż przez B budowli podlegających podatkowi od nieruchomości na rzecz C spółki z o.o. złożyła korektę deklaracji na podatek od nieruchomości na rok 2009, w której zadeklarowała do opodatkowania: 1,00 m2 powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej; 10,90 m2 powierzchni użytkowej budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej; budowle o wartości 2 003 705,00 zł (stawka 2% za styczeń 2009 roku – 3 339,51 zł), a za okres luty-grudzień o wartości 0 zł, co pomniejszyło kwotę podatku o 36 734,00 zł w stosunku do pierwotnej deklaracji. Następnie B złożyła deklarację na podatek od nieruchomości na rok 2010, w której zadeklarowała do opodatkowania: 1,00 m2 powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej; 10,90 m2 powierzchni użytkowej budynków związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej; budowle o wartości 144,00 zł (stawka 2% za cały rok = 2,88 zł). Z dniem 31 grudnia 2013 r. na podstawie art. 492 § 1 pkt 1 Kodeksu spółek handlowych nastąpiło połączenie D spółki z o.o. w W. " (spółka przejmowana) ze spółką B (spółka przejmująca). Jednocześnie B jako spółka przejmująca zmieniła nazwę na A A, w odpowiedzi na wezwanie organu przesłała nośnik danych w postaci płyty CD zawierający wyciąg z ewidencji środków trwałych gr.2 KŚT i gr. 6 KŚT dla obszaru, w obrębie którego położona jest gmina R.. Wyjaśniła, że w wyniku analizy dokonanej przez sporządzeniem deklaracji na rok 2009 zostały wyodrębnione tylko obiekty będące w ocenie spółki obiektami lub urządzeniami budowlanymi i te właśnie zadeklarowano do opodatkowania w roku 2009, natomiast spółka nie sporządziła zestawienia obiektów nieuwzględnionych w deklaracji, a które były nieprawidłowo ujmowane w latach wcześniejszych. Podała, że wartość linii kablowych ułożonych w kanalizacji kablowej niedeklarowana w 2009 roku wynosi 1 322 856,94 zł. Wójt Gminy R. decyzją z [...] określił A wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 rok. A na wezwanie organu odwoławczego wyjaśniła, że: obiekt nazwany w deklaracji za 2010 r. "technicznym", to lokal użytkowy w budynku należącym do Gminy R. dzierżawiony na podstawie umowy z dnia [...], zaś półkabiny telefoniczne, wymienione w deklaracji za 2010 r. to obiekty małej architektury w rozumieniu przepisów ustawy Prawo budowlane, a na obydwie lokalizacje (w R. i P.) spółka nie posiada zawartych umów i nie dysponuje numerami działek i z braku wiedzy o właścicielu gruntu, na którym posadowione były półkabiny, podatek został odprowadzony wg założenia, że grunt należy do Urzędu Miasta lub Skarbu Państwa, grunt o powierzchni 1,00 m2 to grunt na którym posadowione są wskazane powyżej półkabiny telefoniczne. Te same grunty i budynki były wymienione w deklaracji i korekcie deklaracji spółki na podatek od nieruchomości za 2009 rok. W konsekwencji Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. decyzją z [...] uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu pierwszej instancji i przekazało mu sprawę do ponownego rozpatrzenia. Wójt Gminy R. decyzją z dnia [...] ponownie określił A wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 rok, opodatkowując: 1,00 m2 powierzchni gruntów związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz budowle o wartości 4 103 612 zł + 1 376,80 zł (półkabiny) razem 4 104 988,80 zł (stawka 2% za styczeń 2009 roku - 6.841,65 zł), a za okres luty - grudzień 2009 roku o wartości 2 099 907 zł + 1 376,80 zł (półkabiny) razem 2 101 283,80 zł (x stawka 2% = 38 523,64 zł). Samorządowe Kolegium Odwoławcze w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zaznaczyło, że w przedmiotowej sprawie właściwa rada gminy ustaliła stawki podatku od nieruchomości, w granicach maksymalnych ustalonych przez przepis art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, w brzmieniu obowiązującym w przedmiotowym roku, w oparciu o które organ pierwszej instancji określił wysokość zobowiązania podatkowego. Organ pierwszej instancji do wszystkich przedmiotów i podstaw opodatkowania zastosował stawki związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Odnosząc się do pojęcia "związania z prowadzeniem działalności gospodarczej: organ odwoławczy wskazał, że kluczowe jest brzmienie przepisu art. 1a ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. i wobec treści tego przepisu przy dokonywaniu opodatkowania według stawek wskazanych dla nieruchomości związanych z działalnością gospodarczą konieczne jest ustalenie, czy nieruchomość znajduje się "w posiadaniu przedsiębiorcy". Dodano, że istotny jest sam fakt posiadania przedmiotu opodatkowania przez przedsiębiorcę, nie zaś jego faktyczne wykorzystywanie przez przedsiębiorcę do prowadzenia działalności gospodarczej. Odróżnia to przedmiotowe związanie z prowadzeniem działalności gospodarczej, od zajęcia na prowadzenie działalności gospodarczej, o jakim jest mowa w art. 2 in fine u.p.o.l., dotyczącym gruntów oznaczonych w ewidencji jako rolne. Do wyłączenia spod opodatkowania najwyższą stawką, zgodnie z art. 1a ust. 1 pkt 3 in fine u.p.o.l., jest łącznie niemożliwość i faktyczne niewykorzystywanie przedmiotu opodatkowania "ze względów technicznych". Wskazano przy tym, że z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, by w przypadku przedmiotowych nieruchomości spółki występowały sytuacje, świadczące o względach technicznych. Wyłączone spod opodatkowania najwyższą stawką są także budynki mieszkalne, których w przedmiotowej sprawie brak. Zatem organ pierwszej instancji nadal nie wyjaśnił wszystkich, istotnych okoliczności dotyczących opodatkowania podatkiem nieruchomości budowli i innych obiektów spółki za 2009 rok i przy ponownym rozpatrzeniu sprawy winien ustalić jaka była wartość budowli spółki za przedmiotowy rok. W tym celu powinien wyjaśnić dlaczego przyjął, że półkabiny są budowlami oraz wyjaśnić czy półkabina znajdująca się na działce w P. znajduje się na gruncie którego właścicielem jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego zgodnie z przepisem art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l Organ powinien też rozważyć czy należałoby ponownie wezwać podatnika do przedstawienia ewidencji środków trwałych według stanu na 1 stycznia 2009 roku, z której wynikać będzie wartość początkowa jego budowli stanowiąca podstawę amortyzacji, oraz porównanie ich wartości za 2009 rok z wartościami za 2008 i 2007 rok i zostanie wyszczególniona wartości linii kablowych położonych w kanalizacji kablowej w 2009, 2008 i 2007 roku. Następnie po przeprowadzeniu tego postępowania organ powinien wyznaczyć stronie siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego, w tym do zgłoszenia wniosków dowodowych. Gdyby zaś podatnik nie wystąpił z żadnym wnioskiem dowodowym, organ podatkowy winien rozważyć jego przeprowadzenie z urzędu mając na uwadze, że pozwoli ono na właściwe ustalenie podstawy opodatkowania. Jeśliby jednak okazało się, że przeprowadzenie tego dowodu nie jest możliwe z przyczyn nie leżących po stronie organu będzie on zmuszony poszukiwać ustalenia podstawy opodatkowania w inny sposób, nie wyłączając powołania biegłego stosownej specjalności. Zatem organ pierwszej instancji przy ponownym rozpatrywaniu tej sprawy, zgodnie z przepisami art. 122, art. 187 §1 i art. 191 o.p., powinien prawidłowo ustalić stan faktyczny w sprawie. Końcowo wskazano, iż jak wynika z treści pism Sądu Okręgowego w W. z 31 marca 2015 r. i z 10 maja 2015 r. doszło do wystąpienia z żądaniem ustalenia przez sąd powszechny stosunku prawnego wynikającego z umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego z [...] zawartej przez B S.A. (obecnie: A) a C spółka z o.o., która to umowa również w tej sprawie spowodowała zmianę zakresu i wysokości opodatkowania podatkiem od nieruchomości przedmiotów spółki w 2009 r. tj.: 16 października 2014 r. przez Gminę W., 12 listopada 2014 r. przez Prezydenta Miasta G., 24 listopada 2014r. przez Prezydenta m. St. W. i 19 grudnia 2014 r. przez Prezydenta Miasta I. Zatem w ocenie organu odwoławczego doszło do skutecznego zawieszenia biegu terminu przedawnienia w tej sprawie (co najmniej od 16 października 2014 r.) i tym samym Kolegium nie mogło umorzyć tego postępowania jako bezprzedmiotowego z powodu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2009 r., gdyż ono nie nastąpiło. W skardze spółka zarzuciła naruszenie: art. 233 § 2 i art. 233 § 1 pkt 2 lit.a, w związku z art. 208 § 1 oraz w związku z art. 70 § 1 o.p., przez dokonanie rozstrzygnięcia merytorycznego w sytuacji, w której nastąpiło przedawnienie zobowiązania w podatku od nieruchomości za rok 2009, w związku z czym należało uchylić decyzję pierwszoinstancyjną i umorzyć postępowanie w sprawie podatku od nieruchomości za rok 2009. Zdaniem spółki Kolegium nie uwzględniło, że orzekło w sprawie zobowiązania przedawnionego, gdyż takim już było w momencie wydania oraz doręczenia zaskarżonej decyzji zobowiązanie w podatku od nieruchomości za rok 2009. Spółka powołała się na treść art. 70 § 1 .o.p,, wyjaśniając, że w dniu doręczenia decyzji zobowiązanie w podatku od nieruchomości za rok 2009 od Telekomunikacji Polskiej S.A. (obecna nazwa: A) wobec Gminy R. było już zobowiązaniem przedawnionym (bowiem nie wystąpiły ani okoliczności skutkujące przerwaniem, ani okoliczności skutkujące zawieszeniem biegu terminu przedawnienia), w związku z czym prowadzone przez Kolegium postępowanie w sprawie wysokości tego zobowiązania było już bezprzedmiotowe (co wynika wprost z art. 208 § 1 o.p). Postępowanie podatkowe przedmiotowej sprawie wymagało zatem umorzenia. Podkreślono, że złożenie przez inny organ podatkowy pozwu o ustalenie ważności umowy cywilnoprawnej nie wpływa w żaden sposób na postępowanie prowadzone przez Wójta Gminy R.. Pozew złożony przez Prezydenta W. czy G. ma bowiem wpływ wyłącznie na postępowanie prowadzone przez ten organ. Innymi słowy ani ten pozew, ani rozstrzygnięcia sądów w tych sprawach nie będą wpływać na postępowania innych organów podatkowych. Postępowanie w trybie art. 1891 k.p.c. wywiera bowiem wpływ tylko na relacje stron, które były stronami takiego postępowania. Inny organ podatkowy, który z takim powództwem nie wystąpił, chociażby miał interes prawny w tym jaki zapadnie wyrok, nie może być uważany za organ, prowadzący postępowanie podatkowe, w którym zaistniała okoliczność określona w art. 70 § 6 pkt 3 o.p. Co więcej zgodnie z art. 366 k.p.c. wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Istnieje orzecznictwo sądowe, potwierdzające, że wyroki zapadłe w oparciu o powództwa wytoczona na podstawie art. 189 k.p.c. rozstrzygają sprawę wyłącznie pomiędzy stronami. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, argumentując jak dotychczas. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Wydając zaskarżoną decyzję organ odwoławczy nie rozważył należycie treści art. 70 § 1, art. 70 § 6 pkt 3, art. 233 § 1 pkt 2 lit. a, w związku z art. 208 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm.), powoływanej dalej w skrócie jako o.p. Stosownie do art. 70 § 1 o.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Z art. 6 ust. 9 pkt ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2006 r., nr 121, poz. 844 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym w roku 2009, wynika, że osoby prawne, jednostki organizacyjne oraz spółki niemające osobowości prawnej, jednostki organizacyjne Agencji Własności Rolnej Skarbu Państwa, a także jednostki organizacyjne Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe są obowiązane wpłacać obliczony w deklaracji podatek od nieruchomości - bez wezwania - na rachunek budżetu właściwej gminy, w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminie do dnia 15 każdego miesiąca. Z powyższego wynika, że zobowiązanie podatkowe z tytułu podatku od nieruchomości za rok 2009 przedawnia się, co do zasady z końcem roku 2014r. W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podniosło, że termin przedawnienia tego zobowiązania uległ zawieszeniu na podstawie art. 70 § 6 pkt 3 o.p., zgodnie z którym bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wniesienia żądania ustalenia przez sąd powszechny istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. Organ podatkowy wskazał, że z żądaniem, o którym mowa w cytowanym przepisie wystąpiło, do sądów powszechnych czterech wymienionych wcześniej prezydentów miast. W ocenie sądu organ odwoławczy nie rozważył tej istotnej okoliczności, że wśród tych organów nie ma Wójta Gminy R., zatem fakt, że inne organy podatkowe wystąpiły z żądaniem ustalenia stosunku prawnego wynikającego z umowy sprzedaży i leasingu zwrotnego z dnia [...], zawartej przez skarżącą spółkę z C S. A., może pozostać bez wpływu na bieg terminu przedawnienia zobowiązania skarżącej spółki wobec Wójta Gminy R. W ocenie sądu rozstrzygnięcie sprawy zawisłej przed SKO w Ł. wymaga odpowiedzi na pytanie czy wyroki, jakie zapadną (zapadły) w postępowaniach przed sądami powszechnymi w przywołanych wyżej sprawach będą miały wpływ wyłącznie na postępowania podatkowe prowadzone przez wymienione wyżej organy samorządowe czy też na wszystkie sprawy podatkowe, w których osią sporu między spółka skarżącą a organami samorządowymi, będzie przedawnienie zobowiązań podatkowych. Na tym etapie postępowania w przedmiotowej sprawie wyrazić należy zapatrywanie, że wyroki zapadłe w procesie opartym o powództwo przeciwko spółce, wytoczone na podstawie art. 189, w związku z art. 1891 k.p.c., nie będą wiążące dla organów podatkowych rozstrzygających w niniejszej sprawie (wyrok WSA w Łodzi z 29 grudnia 2015 r. sygn. akt I SA/Łd 1184/15 dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Stąd też SKO winno wziąć pod rozwagę i tę bezzasadnie pominiętą, że mimo złożenia cytowanych pozwów przez organy samorządowe jednak nie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia, w konsekwencji czego należałoby zbadać, czy zobowiązanie podatkowe za rok 2009 wygasło przez przedawnienie. Jeśliby organ odwoławczy po ponownym rozważeniu istotnych okoliczności sprawy doszedł do przekonania, że wyroki w powołanych wyżej sprawach nie mają istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sporu w przedmiotowej sprawie winien dać temu stosowny wyraz w kolejnej decyzji. Winien przy tym pamiętać, że jeśli termin przedawnienia upłynął przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy, to winien on uchylić decyzję organu pierwszej instancji i umorzyć postępowanie w sprawie. Powyższe wynika jednoznacznie z treści art. 233 § 1 pkt 2 lit. a, w związku z art. 208 § 1 o.p. Z godnie z art. 233 § 1 pkt 2 lit.a organ odwoławczy wydaje decyzję, w której uchyla decyzję organu pierwszej instancji w całości lub w części - i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub uchylając tę decyzję - umarza postępowanie w sprawie. Drugi z powołanych przepisów nakazuje umorzenie postępowania, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, a w szczególności w razie przedawnienia zobowiązania podatkowego. Powyższy pogląd znajduje potwierdzenie w treści uchwały NSA z 3 grudnia 2012 r. sygn. akt II FPS 4/13, zgodnie z którą w świetle art. 70 § 1 i art. 208 § 1 oraz art. 233 § 1 pkt 2 lit. a o.p. w brzmieniu obowiązującym od 1 września 2005 r. po upływie terminu przedawnienia nie jest dopuszczalne prowadzenie postępowania podatkowego i orzekanie o wysokości zobowiązania podatkowego, które wygasło przez zapłatę (art. 59 § 1 pkt 1 o.p.). Tak więc w toku ponowionego postępowania organ odwoławczy, biorąc pod uwagę powyższe wskazania, winien ponownie rozważyć, czy istotnie doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 punkt 3 o.p. w związku z wystąpieniem wskazanych wyżej organów samorządowych ze stosownymi roszczeniami do sądów powszechnych, z wyłączeniem Wójta Gminy R. Mając na uwadze powyższe Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c) i art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.) uchylił zaskarżoną decyzję oraz w przedmiocie zwrotu kosztów postępowania. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 p.p.s.a. ms