III SA/Kr 252/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Jakubiec Sędziowie WSA Janusz Kasprzycki (spr.) WSA Barbara Pasternak Protokolant Aleksandra Grabiec po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi A. Z. na decyzję Rektora Państwowej Wyższej Szkoły [...] w K z dnia 13 grudnia 2016 r. w przedmiocie skreślenia z listy studentów I. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji, II. zasądza od Rektora Państwowej Wyższej Szkoły [...] w K na rzecz skarżącej A. Z. kwotę 200 zł (słownie: dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżoną przez A. Z. (dalej skarżąca) decyzją z dnia 13 grudnia 2016 r., wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 i art. 268a ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.) w zw. z art. 190 ust. 3, 190 ust. 2 pkt 2 i 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t. jedn., Dz.U z 2016 r., poz. 1842 ze zm., zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym), Rektor Państwowej Wyższej Szkoły [...] w K utrzymał w mocy decyzję Dziekana Wydziału [...] we W Państwowej Wyższej Szkoły [...] w K z dnia [...] 2016 r. o skreśleniu skarżącej z listy studentów I roku Wydziału [...] we W, kierunek [...], specjalność [...], z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: Dziekan Wydziału [...] we W Państwowej Wyższej Szkoły [...] w K wszczął w dniu 20 lipca 2016 r. postępowanie administracyjne mające na celu wydanie decyzji w sprawie skreślenia skarżącej z listy studentów I roku Wydziału [...], kierunek [...], PWS w K, Filia we W, z powodu niezaliczenia semestru w określonym terminie. Postępowanie zakończyło się wydaniem przez Dziekana Wydziału [...] we W Państwowej Wyższej Szkoły [...] w K w dniu [...] 2016 r. decyzji skreślającej skarżącą z listy studentów I roku Wydziału [...] we W, kierunek [...], specjalność [...] z powodu nieuzyskania zaliczenia semestru. Organ ustalił, że skarżąca rozpoczęła studia na Wydziale [...] w roku akademickim 2015/2016. Na II semestrze studiów nie uzyskała zaliczenia z przedmiotu "[...]", otrzymując ocenę niedostateczną. W dniu 1 czerwca 2016 r. wniosła do Dziekana Wydziału [...] o warunkowe dopuszczenie do sesji egzaminacyjnej mimo braku zaliczenia z przedmiotu "[...]", argumentując, że termin poprawkowego zaliczenia został wyznaczony na dzień 17 czerwca 2016 r. Dziekan wyraził zgodę na warunkowe dopuszczenie studentki do sesji na podstawie § 27 ust. 2 Regulaminu Studiów PWS [...] w K. Skarżąca w dniu 17 czerwca 2016 r. otrzymała z zaliczenia poprawkowego przedmiotu "[...]" ocenę niedostateczną. W tym samym dniu złożyła do Dziekana Wydziału [...] pismo zawierające prośbę o wpis warunkowy na III semestr. Dziekan nie wyraził zgody. Skarżąca ponowiła prośbę pismem z dnia 18 lipca 2016 r., jednak i ta prośba spotkała się z odmową Dziekana. W ocenie organu zaistniały wobec tego przesłanki skreślenia skarżącej z listy studentów na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym w zw. z § 22 ust. 2 i 23 ust. 1 Regulaminu Studiów PWS [...] w K. Odwołując się od powyższej decyzji, skarżąca, działając przez pełnomocnika - ojca - zarzuciła, że postępowanie zostało wszczęte na podstawie nieprawidłowej podstawy prawnej, gdyż zastosowany art. 190 ust. 1 pkt 3 Prawa o szkolnictwie wyższym dotyczy niezłożenia w terminie pracy dyplomowej lub egzaminu dyplomowego. W decyzji nie uwzględniono stanowiska pełnomocnika skarżącej, który na spotkaniu z Dziekanem w dniu 5 września 2016 r. ustalił, że sprawa skreślenia zostanie rozpatrzona w świetle zajścia szczególnych zdarzeń rodzinnych, uniemożliwiających skarżącej pełny udział w zajęciach z [...]. Ponadto decyzja została wydana przedwcześnie, gdyż nie została poprzedzona decyzją w przedmiocie wpisu warunkowego na III semestr studiów. Wnioski w tej sprawie skarżąca złożyła w dniach 17 czerwca i 18 lipca 2016 r. Zarzucono ponadto błędne ustalenia faktyczne polegające na stwierdzeniu, że skarżąca podeszła w dniu 17 czerwca 2016 r. do zaliczenia przedmiotu [...] i uzyskała ocenę niedostateczną. Przedmiot ten nie był zaliczany na ocenę. Opisaną na wstępie decyzją Rektor Państwowej Wyższej Szkoły [...] w K utrzymał w mocy decyzję pierwszoinstancyjną Dziekana Wydziału [...] we W PWS [...] w K o skreśleniu skarżącej z listy studentów. W uzasadnieniu tak podjętego rozstrzygnięcia Rektor przyznał skarżącej rację, że zawiadomienie z dnia 20 lipca 2016 r. o wszczęciu postępowania zawiera błąd we wskazaniu podstawy prawnej, gdyż zamiast 190 ust. 2 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym wskazano podstawę prawną art. 190 ust. 1 pkt 3 Prawa o szkolnictwie wyższym. Jednak uchybienie to nie ma wpływu na wynik sprawy, gdyż w uzasadnieniu wskazano, że postępowanie zostało wszczęte z urzędu z powodu niezaliczenia semestru w określonym terminie. Nie mają znaczenia dla sprawy ustalenia ze spotkania pełnomocnika skarżącej z Dziekanem, zwłaszcza, że zostały przedstawione w sposób subiektywny i nie odzwierciedlają faktycznego jego przebiegu. Rektor zwrócił w szczególności uwagę, że strona nie przedstawiła dowodów świadczących na okoliczność, iż brak uzyskania ocen pozytywnych z przedmiotu [...] jest wynikiem wypadków losowych. Skarżąca nie sygnalizowała problemów osobistych przed wystawieniem zaliczeń semestralnych a powołuje się na nie ex post po negatywnym przebiegu weryfikacji jej umiejętności zdobytych na zajęciach. Odnośnie poinformowania skarżącej o stanowisku w sprawie wniosku o wpis warunkowy na III semestr, Rektor wyjaśnił, że zarówno na piśmie z dnia 17 czerwca, jak i 10 lipca 2016 r. znajdują się adnotacje Dziekana Wydziału [...] "nie wyrażam zgody na wpis warunkowy na III semestr". O faktach tych skarżąca była informowana. Zgodnie z § 23 ust. 1 Regulaminu Studiów PWS [...] w K warunkiem zaliczenia semestru jest uzyskanie zaliczeń i zdanie egzaminów ze wszystkich przedmiotów przewidzianych w planie studiów na dany semestr z przypisanymi im punktami ECTS. Zaliczenie semestru letniego winno nastąpić nie później niż do 30 czerwca (§ 22 ust. 2 Regulaminu studiów PWS [...] w K). Zgodnie z art. 190 ust. 2 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku (...) nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku, w określonym terminie (...). Zaskarżona decyzja uzasadniona jest okolicznościami: skarżąca została warunkowo dopuszczona do sesji egzaminacyjnej, dwukrotnie otrzymała oceny niedostateczne (przy braku odpowiedzi na jakiekolwiek pytanie) i miała liczne nieusprawiedliwione nieobecności na zajęciach. Ponadto nie wykazała żadnych szczególnych okoliczności przemawiających za wpisem warunkowym. Powyższa decyzja stała się przedmiotem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której skarżąca podniosła zarzuty naruszenia: - prawa skarżącej poprzez nieuwzględnienie przy dokonywaniu rozstrzygnięcia pełnego stanu faktycznego, tj. pominięcie faktów, że niezaliczenie semestru nastąpiło w wyniku wypadków losowych oraz niepoczynienia adnotacji o braku wyrażenia zgody na wpis warunkowy na piśmie z dnia 10 lipca 2016 r., - § 26 pkt 4 Regulaminu Studiów PWS [...] w K poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie do stanu faktycznego sprawy poprzez stwierdzenie, że skarżąca dwukrotnie uzyskała z przedmiotu ocenę niedostateczną oraz brak wykazania przez nią wypadków losowych w przypadku nieusprawiedliwionych nieobecności, - art. 7, 9, 77 § 1, 35 § 1, 36 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm.). Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji, względnie o uchylenie zaskarżonej decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W odpowiedzi na skargę Rektor Państwowej Wyższej Szkoły [...] w K wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie rozpatrując sprawę, zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. jedn., Dz. U. z 2014 r., poz. 1647.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., zwanej dalej w skrócie P.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, stosując środki określone w ustawie. Kontrola sądu polega na zbadaniu, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu nie doszło do rażącego naruszenia prawa dającego podstawę do stwierdzenia nieważności, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania, naruszenia prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz naruszenia przepisów postępowania administracyjnego w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z dyspozycją art. 134 § 1 P.p.s.a. Sąd administracyjny nie rozstrzyga więc merytorycznie, lecz ocenia zgodność decyzji z przepisami prawa. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (t. jedn., Dz. U. z 2012 r., poz. 572 ze zm., zwanej dalej Prawem o szkolnictwie wyższym). Ustawa ta w art. 207 ust. 1 poddała kontroli pod względem zgodności z prawem decyzje, o których mowa w art. 169 ust. 10 i 11 oraz w art. 196 ust. 3, podjęte przez organy uczelni, kierownika studiów doktoranckich lub dyrektora jednostki naukowej w indywidualnych sprawach studentów i doktorantów, a także w sprawach nadzoru nad działalnością uczelnianych organizacji oraz samorządu studenckiego i doktoranckiego, nakazując odpowiednie stosowanie przepisów ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t. jedn., Dz.U. z 2016 r., poz. 23 ze zm., zwanej dalej w skrócie k.p.a.) oraz przepisów o zaskarżaniu decyzji do sądu administracyjnego. Decyzja o skreśleniu studenta z listy studentów jest indywidualnym aktem administracyjnym do której stosuje się, zgodnie ze wskazanym wyżej art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisy o zaskarżaniu do sądu administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów postępowania administracyjnego, jak to stanowi art. 207 ust. 1 Prawa o szkolnictwie wyższym, oznacza, że rozstrzygnięcia w indywidualnych sprawach studentów, jak i postępowania w których one zapadają, muszą zachować choćby minimum procedury administracyjnej, niezbędnej do załatwienia sprawy i zagwarantowania ustawowych uprawnień strony, przy zachowaniu autonomii uczelni (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 8 listopada 2000 r., sygn. akt SK 19/99, publik w OTK Nr 7, poz. 258). Zgodnie z art. 190 ust. 2 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym, kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej może skreślić studenta z listy studentów, w przypadku nieuzyskania zaliczenia semestru lub roku w określonym terminie. Wykładnia powyższego przepisu nie pozostawia wątpliwości, że decyzja Dziekana o skreśleniu z listy studentów, na podstawie art. 190 ust. 2 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym jest wydawana w ramach uznania administracyjnego. Decyzje tego rodzaju muszą być poddane szczególnym rygorom w zakresie uzasadnienia, które powinno zawierać wszechstronną analizę zgromadzonego materiału dowodowego i wyczerpująco uargumentowane stanowisko organu. Z uzasadnienia decyzji uznaniowej powinno zatem wynikać, że wszystkie okoliczności istotne dla sprawy zostały rozważone i ocenione, a ostateczne rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją. Niedopuszczalne jest uchylanie się od oceny zarzutów podnoszonych przez stronę, natomiast organ w przypadku rozstrzygnięcia negatywnego dla strony powinien wykazać, że nie mógł inaczej orzec z uwagi na konkretne okoliczności prawne lub faktyczne. W przeciwnym wypadku organ naraża się na skuteczny zarzut naruszenia zasady prawdy obiektywnej i obowiązku wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego (art. 7, 77 § 1 i 80 k.p.a.) oraz wadliwie sporządzonego uzasadnienia (art. 107 § 3 k.p.a., a więc dowolności (arbitralności) rozstrzygnięcia. W rozpoznawanej sprawie organy uczelni podniosły, że skarżąca została skreślona z listy studentów z powodu niezaliczenia semestru. Dziekan w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej wskazał jedynie, bez ustosunkowania się do konkretnych okoliczności, że dwukrotnie nie wyraził zgody na wpis warunkowy na III semestr studiów oraz nadmienił o złożonym w dniu 23 sierpnia 2016 r. przez umocowanego do działania w imieniu skarżącej ojca piśmie do Dziekana o ponowne rozpatrzenie podjętej decyzji o wszczęciu postępowania o skreślenie skarżącej z listy studentów. Rektor natomiast zwrócił w szczególności uwagę, że strona nie przedstawiła dowodów świadczących na okoliczność, iż brak uzyskania ocen pozytywnych z przedmiotu "[...]" jest wynikiem wypadków losowych. Podniósł, że skarżąca nie sygnalizowała problemów osobistych przed wystawieniem zaliczeń semestralnych a powołuje się na nie ex post po negatywnym przebiegu weryfikacji jej umiejętności zdobytych na zajęciach. Z analizy motywów podjętych rozstrzygnięć oraz akt niniejszej sprawy wynika, że zarówno Dziekan, jak i Rektor skupili się na podaniu okoliczności z powodu których nastąpiło skreślenie skarżącej z listy studentów, lecz nie rozważyli, czy w sprawie istniały okoliczności przemawiające za odstąpieniem od takiego rozstrzygnięcia. Dziekan w ogóle nie odniósł się do okoliczności podanych w piśmie ojca skarżącej, o którym wzmiankował w uzasadnieniu decyzji, czy uznaje je za zasługujące na uwzględnienie, czy też nie i z jakiego powodu. Stanowisko natomiast Rektora nie znajduje swojego odzwierciedlenia w aktach sprawy. Wbrew temu co twierdzi Rektor skarżąca przedstawiła okoliczności świadczące o tym, że brak uzyskania zaliczenia z przedmiotu "[...]" jest wynikiem wypadków losowych. W takim stanie rzeczy obowiązkiem Rektora było ustosunkowanie się do nich. Istotnie, jak wynika z treści § 33 ust. 1 Regulaminu Studiów PWS [...] w K student I roku studiów, który nie uzyskał zaliczenia semestru może być skreślony przez dziekana z listy studentów. W przypadku gry niezaliczenie semestru jest wynikiem wypadków losowych (np. przewlekłej choroby) dziekan może wyrazić zgodę na wpis warunkowy na następny semestr studiów zgodnie z § 34. W myśl ust. 2 dziekan podejmuje decyzję o wpisie warunkowym, o ile spełnione zostaną przesłanki określone w § 34, zgodzie na powtarzanie semestru, skreśleniu z listy studentów. Stosownie do § 34 w przypadku nieuzyskania zaliczenia z jednego przedmiotu ogólnego student może złożyć wniosek o wpis na następny semestr. Decyzje podejmuje dziekan, zaś, jak stanowi ust. 5 tego paragrafu, w przypadku naruszenia zasad wpisu warunkowego dziekan podejmuje decyzję o wyrażeniu zgody na powtarzanie przedmiotu lub semestru, skreśleniu z listy studentów. W ocenie Sądu decyzja o wyrażeniu zgody na wpis warunkowy jest decyzją wewnątrzzakładową, która nie podlega zaskarżeniu do sądu administracyjnego. Nie oznacza to jednak, że argumenty podnoszone przez skarżącą w toku postępowań wewnątrzzakładowych, których następstwem może być skreślenie studenta z listy studentów uczelni, pozostają całkowicie poza kontrolą sądu administracyjnego w postępowaniu o skreślenie studenta z listy studentów, zwłaszcza, że skarżąca w niniejszej sprawie podnosiła okoliczności, które nie tylko, że mogły mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia wewnątrzzakładowego, to skutkiem ich uwzględnienia mogło być także podjęcie innego niż kontrolowane rozstrzygnięcia w sprawie skreślenia z listy studentów. Uznanie, że wystąpił losowy przypadek prowadzić bowiem powinno do wyrażenia zgody na warunkowy wpis na następny semestr studiów, a w konsekwencji do niewydania decyzji o skreśleniu z listy studentów z uwagi na niezaistnienie materialnoprawnej przesłanki do wydania tego rodzaju decyzji. W utrwalonym orzecznictwie sądowoadministracyjnym i piśmiennictwie podnosi się, że w przypadku, gdy prawo materialne pozostawia rozstrzygnięcie organu uznaniu administracyjnemu, obowiązkiem organu jest załatwić sprawę po dokładnym wyważeniu interesu społecznego i słusznego interesu strony (por. wyrok SN z dnia 18 listopada 1993 r., sygn. akt III ARN 49/93, publik OSNC 1994/0/181). W uzasadnieniu decyzji Dziekana zabrakło w ogóle ustosunkowania się do podnoszonych uprzednio okoliczności losowych uzasadniających niezaliczenie przez skarżącą przedmiotu "[...]". Rektor nie ustalił w sposób rzeczywisty stanu faktycznego sprawy, skoro w sytuacji gdy ojciec skarżącej w piśmie wniesionym do Dziekana wskazał i to konkretne okoliczności losowe, stwierdził, że skarżąca nie przedstawiła dowodów na te okoliczności. Żaden z organów pierwszo, jak i drugoinstancyjny, nie rozważyły, czy istnieją przesłanki przemawiające przeciw skreśleniu skarżącej z listy studentów zwłaszcza, że skarżąca nie zaliczyła tylko przedmiotu "[...]". Pozostałe przedmioty zostały przez nią zaliczone na dobre oceny. Nie wskazały więc jakie to okoliczności przemawiają przeciwko niepodejmowaniu decyzji o skreśleniu z listy studentów. Szanując w pełni autonomię organów uczelnianych, z całą mocą podkreślić jednakże należy, że nakaz odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego ma zapewnienie właśnie gwarancji proceduralnych. W takim razie wręcz obowiązkiem organów uczelni było w kontekście zapewnienia tych gwarancji skarżącej, ustosunkowanie się do podnoszonych przez nią okoliczności losowych i dokonanie oceny ich zasadności. W tym więc zakresie zarówno decyzja Dziekana, jak i Rektora nie tylko, że nie odpowiadają wymogom art. 107 § 3 k.p.a., co jeszcze nie rozważenie okoliczności sprzeciwiających się skreśleniu z listy studentów stanowi naruszenie artykułów: 7, 77 i 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Wobec tego Sąd nie mógł się odnieść do kwestii naruszenia prawa materialnego – art. 190 ust. 2 pkt 2 Prawa o szkolnictwie wyższym. W tym stanie rzeczy, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), orzekł jak w punkcie I sentencji wyroku. O kosztach Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie orzekł, na podstawie art. 200 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. jedn., Dz. U. 2016 r., poz. 718 ze zm.), jak w punkcie II sentencji wyroku, zasądzając od Rektora, który wydał zaskarżoną decyzję, zwrot kosztów postępowania w wysokości uiszczonego od skargi wpisu (200 zł).