II SAB/Gd 21/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędziowie: Sędzia WSA Dorota Jadwiszczok Sędzia WSA Katarzyna Krzysztofowicz (spr.) po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 13 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi J. J. na bezczynność Wójta Gminy w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 2. umarza postępowanie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej; 3. zasądza od Wójta Gminy na rzecz skarżącego J. J. kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. J. J. (reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika procesowego) wniósł w dniu 15 marca 2017 r. skargę na bezczynność Wójta Gminy w udostępnieniu informacji publicznej, wnosząc o: 1. zobowiązanie organu do rozpoznania wniosku skarżącego w terminie 14 dni; 2. stwierdzenia, że organ dopuścił się bezczynności w przedmiotowej sprawie; 3. zasądzenia od organu kosztów postępowania obejmującego 17 zł opłaty od pełnomocnictwa, 100 zł tytułem wpisu sądowego oraz 480 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego; 4. rozpoznania sprawy w trybie uproszczonym. Jak wynika z uzasadnienia skargi, skarżący złożył do organu wniosek drogą elektroniczną w dniu 20 lutego 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej w formie skanów – umowy lub umów zawartych przez tut. gminę z adwokatami, radcami prawnym, kancelariami adwokatów lub radców prawnych prowadzonymi w formie spółki prawa handlowego, dotyczącej stałej obsługi prawnej w okresie 2000 r. do 2016 r. albo przesłania informacji, że umowy takie nie zostały zawarte. W terminie przewidzianym w ustawie organ nie udostępnił żądanej informacji, nie wydał decyzji o odmowie jej udostępnienia ani nie wezwał do usunięcia braków na podstawie art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy wniósł o umorzenie postępowania w całości lub o umarzenie postępowania w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej, stwierdzenie, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa oraz odstąpienie od zasądzania od organu na rzecz skarżącego zwrotu całości lub części kosztów postępowania. Organ opisał przebieg postępowania wywołany przedmiotowym wnioskiem. W szczególności wyjaśnił, że udzielił odpowiedzi na wniosek skarżącego (przesyłając skarżącemu mailem skany żądanych umów) niezwłocznie po wpłynięciu w dniu 15 marca 2017 roku do organu skargi na bezczynność organu (w tym samym dniu). Organ wyjaśnił też, że nieudzielenie w ustawowym terminie skarżącemu informacji przez organ nastąpiło na skutek przeoczenia - przez pracownika zajmującego się tą sprawą, prawidłowego terminu do załatwienia wniosku o udzielenie informacji publicznej. Pracownik ten pozostawał bowiem w błędnym przekonaniu, że termin ten jest późniejszy. Dopiero wpłynięcie skargi do organu uświadomiło pracownikowi popełniony błąd. Tego samego dnia, w którym wpłynęła skarga, organ natychmiast udzielił skarżącemu informacji publicznej w żądanym zakresie. Wójt Gminy stwierdził nadto, że okoliczności niniejszej sprawy, zwłaszcza związane z charakterem zaistniałej bezczynności, przemawiają za tym aby sąd odstąpił od zasądzenia od organu na rzecz skarżącego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w całości lub chociaż w części. Całe postępowanie sądowe w przedmiotowej sprawie zostało bowiem wywołane jedynie pomyłką pracownika organu. Ponadto udział w tej sprawie pełnomocnika skarżącego wiąże się z niedużym nakładem pracy tj. z napisaniem zwięzłej skargi, a w sprawie nie będzie wyznaczana rozprawa (postępowanie uproszczone). Pismem procesowym z dnia 10 kwietnia 2017 r. skarżący cofnął wniosek o zobowiązanie organu, podtrzymując pozostałe wnioski skargi. Podkreślił przy tym, że organ udzielił informacji publicznej dopiero wskutek wniesienia skargi. Rozpoznając niniejszą sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje. Na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 p.p.s.a. Kontroli sądu w przypadku skarg na bezczynność poddawany jest brak aktu lub czynności w sytuacji, gdy organ miał obowiązek podjąć działanie w danej formie i w określonym przez prawo terminie. W sprawach o udostępnienie informacji publicznej skarga na bezczynność przysługuje zarówno w przypadku braku reakcji podmiotu zobowiązanego do udzielenia informacji, wymaganej ustawą z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764), zwanej dalej "u.d.i.p.", jak i wówczas, gdy podmiot ten stwierdza, że żądana informacja nie stanowi informacji publicznej lub nie podlega udostępnieniu na zasadach określonych przepisami u.d.i.p. Kontrolując niniejszą skargę na bezczynność Sąd zważył, że prawo dostępu do informacji publicznej wynika z art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i obejmuje prawo obywatela do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne, a ponadto o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa. Prawo do uzyskiwania informacji obejmuje dostęp do dokumentów oraz wstęp na posiedzenia kolegialnych organów władzy publicznej pochodzących z powszechnych wyborów, z możliwością rejestracji dźwięku lub obrazu. Ograniczenie tego prawa może nastąpić wyłącznie ze względu na określone w ustawach ochronę wolności i praw innych osób i podmiotów gospodarczych oraz ochronę porządku publicznego, bezpieczeństwa lub ważnego interesu gospodarczego państwa (art. 61 ust. 3 Konstytucji RP). Tryb udostępnienia informacji, o jakich mowa w art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP, określają ustawy, przede wszystkim wskazana ustawa o dostępie do informacji publicznej. Wprowadzona w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. definicja informacji publicznej określa ją jako "każdą informację o sprawach publicznych". Przepis art. 6 ust. 1 u.d.i.p. zawiera przykładowe wyliczenie przedmiotowe informacji publicznej podlegającej udostępnieniu na warunkach określonych w tej ustawie. Według art. 6 ust. 1 pkt 5 lit. "c" u.d.i.p. udostępnieniu podlega informacja publiczna o majątku publicznym, w tym majątku jednostek samorządu terytorialnego. W tym kontekście żądanie opisane we wniosku skarżącego z dnia 20 lutego 2017 r. dotyczyło informacji publicznej związanej z wydatkowaniem majątku publicznego jakim jest majątek jednostki samorządu terytorialnego - Gminy. Nie budziło również wątpliwości stron ani Sądu, że Burmistrz Gminy - jako organ władzy publicznej, jest podmiotem zobowiązanym na gruncie u.d.i.p., na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p., do udzielenia informacji publicznej, oczywiście jeśli jest w jej posiadaniu. Na podstawie przepisów u.d.i.p. udostępnienie informacji publicznej następuje w formie czynności materialno-technicznej. Powiadomienie o tym, że żądana informacja nie jest informacją publiczną także następuje pismem, bez szczególnej formy. Obowiązek wydania decyzji administracyjnej na podstawie art. 16 ust. 1 u.d.i.p. ustawodawca przewidział jedynie w przypadkach, gdy żądana informacja jest informacją publiczną, lecz organ władzy publicznej odmawia jej udostępnienia, bądź zachodzą przesłanki do umorzenia postępowania. Istota niniejszej sprawy wymaga zauważenia, że zobowiązany organ po wniesieniu skargi udzielił żądanej informacji publicznej, a zatem z tą chwilą ustała jego bezczynność. W myśl art. 149 § 1 p.p.s.a. sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a: 1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; 2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; 3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania. Jednocześnie sąd stwierdza, czy bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ miały miejsce z rażącym naruszeniem prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). W przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd może ponadto orzec o istnieniu lub nieistnieniu uprawnienia lub obowiązku, jeżeli pozwala na to charakter sprawy oraz niebudzące uzasadnionych wątpliwości okoliczności jej stanu faktycznego i prawnego (art. 149 § 1b p.p.s.a.). Ponadto sąd, w przypadku, o którym mowa w § 1, może orzec z urzędu albo na wniosek strony o wymierzeniu organowi grzywny w wysokości określonej w art. 154 § 6 lub przyznać od organu na rzecz skarżącego sumę pieniężną do wysokości połowy kwoty określonej w art. 154 § 6 (art. 149 § 2 p.p.s.a.). W przedstawionych i niespornych okolicznościach sprawy kwestia zobowiązania organu do rozpatrzenia wniosku skarżącego z dnia 20 lutego 2017 r. stała się bezprzedmiotowa przed wydaniem niniejszego wyroku. Oznacza to, że brak było podstaw do zastosowania trybu przewidzianego w art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. i orzekania o obowiązku wydania przez organ aktu lub podjęcia czynności. W konsekwencji - na podstawie art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. – Sąd umorzył postępowanie w tej sprawie w zakresie zobowiązania organu do załatwienia wniosku skarżącego o udostępnienie informacji publicznej uznając, że orzekanie o tym zobowiązaniu jest bezprzedmiotowe. Udzielenie żądanej informacji publicznej, więc likwidacja stanu bezczynności, nie zwalnia jednak sądu z obowiązku rozpoznania skargi w zakresie orzekania w przedmiocie stwierdzenia, czy bezczynność miała miejsce rażącym naruszeniem prawa oraz co do pozostałych obowiązków, wynikających z art. 149 § 1a p.p.s.a. (stwierdzenia, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa) oraz art. 149 § 2 p.p.s.a. (wymierzenia grzywny lub przyznania sumy pieniężnej). Odnosząc się zatem do kwestii "rażącego naruszenia prawa" wskazać trzeba, że według judykatury rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym bez żadnej wątpliwości i wahań można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Podkreśla się, że dla uznania rażącego naruszenia prawa nie jest wystarczające samo przekroczenie przez organ ustawowych obowiązków, czyli także terminów załatwienia sprawy. Wspomniane przekroczenie musi więc być znaczne i niezaprzeczalne. Rażące opóźnienie w podejmowanych przez organ czynnościach ma być oczywiście pozbawione jakiegokolwiek racjonalnego uzasadnienia. Ocena, czy w stanie faktycznym niniejszej sprawy mamy do czynienia z rażącym naruszeniem prawa wywołanym bezczynnością powinna być przy tym dokonana w kontekście przepisu art. 13 u.d.i.p., który co do zasady ustala termin udostępnienia informacji publicznej na wniosek w pierwszej kolejności bez zbędnej zwłoki, a dalej – w terminie 14 dni. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd orzekający w niniejszej sprawie stwierdził, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa (pkt 1 sentencji wyroku). Sąd wziął bowiem pod uwagę, że od dnia wpływu wniosku do organu (20 luty 2017 r.) do dnia udzielenia informacji (15 marca 2017 r.) upłynął stosunkowo krótki okres, jedynie nieznacznie przekraczający termin 14 dni na udostępnienie informacji publicznej na wniosek, przewidziany w art. 13 ust. 1 u.d.i.p. W konsekwencji tego stanowiska zbędne i niecelowe było orzekanie przez Sąd z urzędu o grzywnie czy też o przyznaniu sumy pieniężnej, skoro sam skarżący takich wniosków nie składał. Na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 2 p.p.s.a. Sąd orzekł o zasądzeniu od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, określając je na kwotę 580 zł, obejmującą kwotę 100 zł uiszczonego w sprawie wpisu sądowego oraz wynagrodzenie radcy prawnego w wysokości 480 zł. Sąd nie uwzględnił kwoty 17 zł opłaty od pełnomocnictwa procesowego, ponieważ należność ta, mająca charakter opłaty administracyjnej, nie została uiszczona na rachunek właściwego Urzędu Miasta w G., lecz błędnie na rachunek i na rzecz Urzędu Gminy. Sąd nie znalazł podstaw aby odstąpić od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania w całości lub w części na podstawie art. 206 p.p.s.a. Jak bowiem słusznie wskazał skarżący, uzyskał on informację publiczną dopiero po wniesieniu skargi na bezczynność, skarga była zatem w pełni uzasadniona. Ponadto Sąd uwzględnił niewielki nakład pracy pełnomocnika w tej sprawie, ustalając wysokość należnego mu wynagrodzenia – zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) - na kwotę minimalną. Sąd orzekł w tej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.