I OSK 2621/17
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-08-23
Skład orzekający: Marek Stojanowski, Iwona Bogucka, Arkadiusz Blewązka
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dzieci tymczasowo umieszczone w zawodowej rodzinie zastępczej, prowadzonej przez żołnierza zawodowego, powinny być uwzględnione przy obliczaniu wysokości odprawy mieszkaniowej należnej temu żołnierzowi po zwolnieniu ze służby wojskowej?Ratio decidendi
Dzieci tymczasowo umieszczone w rodzinie zastępczej na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego nie spełniają wymogów definicji członka rodziny żołnierza zawodowego, o której mowa w art. 26 ust. 3 pkt 2 ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych RP, w celu uwzględnienia ich przy obliczaniu odprawy mieszkaniowej. Tymczasowe umieszczenie nie zapewnia stałej pieczy nad dzieckiem prowadzącej do jego samodzielności, a ponadto, jeśli żołnierz na dzień wydania decyzji o odprawie nie pełni już funkcji rodziny zastępczej wobec tych dzieci, ich uwzględnienie byłoby sprzeczne z celem instytucji odprawy mieszkaniowej, która ma pomóc w zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych rodziny po zakończeniu służby.Stan faktyczny
Skarżący, R. Z., były żołnierz zawodowy, wystąpił o wypłatę odprawy mieszkaniowej. Organy administracji przyznały mu odprawę, ale nie uwzględniły przy jej obliczaniu czworga dzieci, które tymczasowo przebywały w prowadzonej przez niego i jego małżonkę zawodowej rodzinie zastępczej na podstawie postanowienia sądu. Skarżący kwestionował tę decyzję, twierdząc, że dzieci te powinny być zaliczone do członków jego rodziny. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie: Sędzia NSA Iwona Bogucka Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Justyna Łaskawska po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej R. Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 13 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Wa 1732/16 w sprawie ze skargi R. Z. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odprawy mieszkaniowej I. oddala skargę kasacyjną; II. odstępuje od zasądzenia zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 13 czerwca 2017r. sygn. akt II SA/Wa 1732/16 oddalił skargę R. Z. na decyzję Prezesa Agencji Mienia Wojskowego z dnia [...] sierpnia 2016r. nr [...] w przedmiocie odprawy mieszkaniowej.
Wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Wnioskiem z dnia [...] marca 2016r. skarżący mjr rez. R. Z. wystąpił do Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w L. o wypłatę odprawy mieszkaniowej. Do wniosku dołączył m.in. rozkaz nr [...] Dyrektora Departamentu Kadr Ministerstwa Obrony Narodowej z dnia [...] stycznia 2016r. zwalniający go z dniem 31 stycznia 2016r. z zawodowej służby wojskowej; zaświadczenie o uprawnieniu do wojskowego zaopatrzenia emerytalno-rentowego; zaświadczenie Dowódcy Jednostki Wojskowej Nr [...] z dnia [...] marca 2016r. stwierdzające, że skarżący na dzień zwolnienia ze służby wojskowej, tj. na dzień 31 stycznia 2016r. posiadał 23 lata 4 miesiące i 9 dni służby wojskowej; postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] kwietnia 2015r. o tymczasowym umieszczeniu małoletnich dzieci, tj. D. K., S. K., I. S., M. S. w rodzinnej pieczy zastępczej w zawodowej rodzinie zastępczej u małżonków H. K. i R. Z.; postanowienie Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] marca 2015r. o umieszczeniu małoletnich J. B. i A. B. w zawodowej rodzinie zastępczej u H. K. i R. Z.; umowę z dnia 30 marca 2015r. zawartą pomiędzy Miejskim Ośrodkiem Pomocy Rodzinie a małżonkami Z. o pełnienie funkcji zawodowej rodziny zastępczej.
Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w L. decyzją z dnia [...] czerwca 2016r. nr [...], działając na podstawie przepisów art. 47 ust. 1 i 2 w związku z art. 23 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. z 2016r. poz. 207 ze zm.), dalej w uzasadnieniu przywoływanej jako "z.S.Z.RP", oraz art. 17 ust. 3 ustawy z dnia 10 lipca 2015r. o Agencji Mienia Wojskowego, a także § 2 rozporządzenia Ministra Narodowej z dnia 9 czerwca 2010r. w sprawie warunków i trybu wypłaty odprawy mieszkaniowej (Dz.U. z 2010r. nr 116, poz. 775), dalej w uzasadnieniu przywoływanego jako "rozporządzenie", orzekł o wypłacie skarżącemu odprawy mieszkaniowej w wysokości 281.469,60 złotych.
W uzasadnieniu decyzji organ I instancji wskazał sposób obliczenia należnej stronie skarżącej odprawy mieszkaniowej, przyjmując za podstawę art. 26 ust. 1 i 3 z.S.Z.RP. Organ podniósł, że na dzień wydania decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej czworo ww. małoletnich (tj. D. K., S. K., I. S., M. S.), nie mieszka wraz z kandydatami na rodzinę zastępczą, dla których wnioskodawca wraz z małżonką nie będą pełnili funkcji zawodowej rodziny zastępczej. Następnie biorąc pod uwagę wszystkie okoliczności sprawy oraz materiał dowodowy zgromadzony w postępowaniu administracyjnym, organ I instancji uznał za zasadne odwołanie się do wykładni funkcjonalnej i celowościowej art. 47 z.S.Z.RP i powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2011r. sygn. akt II CSK 693/10, stanął na stanowisku, że niezasadne jest przyznanie dodatkowych norm "na czworo małoletnich dzieci", które na mocy postanowienia Sądu Rejonowego w C. III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia [...] listopada 2015r. zostały niezwłocznie wydane dyrektorowi placówki opiekuńczo-wychowawczej z uwagi na jednoczesne uchylenie przez ten sąd wcześniej wydanego postanowienia o tymczasowym umieszczeniu dzieci w rodzinie zastępczej prowadzonej przez skarżącego i jego małżonkę. W ocenie organu I instancji, skoro wspomniane dzieci jedynie tymczasowo przebywały w rodzinie zastępczej, to nie można ich uznać za członków rodziny skarżącego, w rozumieniu art. 26 ust. 3 pkt 2 z.S.Z.RP.
W piśmie z dnia 22 czerwca 2016r. R. Z. wniósł do Prezesa Agencji Mienia Wojskowego odwołanie od powyższej decyzji Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Mienia Wojskowego w L.
Prezes Agencji Mienia Wojskowego decyzją z dnia [...] sierpnia 2016r. nr [...], utrzymał w mocy ww. decyzję organu I instancji przyznającą skarżącemu odprawę mieszkaniową w wysokości 281.469,60zł. W uzasadnieniu wydanej decyzji administracyjnej zauważono, że istotą sporu jest ustalenie, czy przy wyliczaniu wysokości odprawy mieszkaniowej należnej skarżącemu należało uwzględnić także czworo dzieci przebywających czasowo w prowadzonej przez skarżącego zawodowej rodzinie zastępczej. Odwołując się do ustaleń wynikających z orzeczeń sądu rodzinnego i nieletnich organ odwoławczy uznał poprawność konkluzji organu I instancji, iż niezasadnym jest przyjęcie małoletnich, tymczasowo umieszczonych w zawodowej rodzinie zastępczej, jako członków rodziny żołnierza, o których mowa w art. 26 ust. 3 pkt 2 z.S.Z.RP. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że sposób wyliczenia odprawy mieszkaniowej należnej skarżącemu, przyjęty przez organ I instancji jest prawidłowy bowiem pozostaje w zgodzie z zasadami określonymi w ww. przepisach.
Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniósł R. Z. zarzucając zaskarżonej decyzji:
I. naruszenie przepisów postępowania administracyjnego, co miało istotny upływ na wynik sprawy, a w szczególności:
- art. 10 § 1 K.p.a. przez uniemożliwienie stronie skarżącej wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz uniemożliwienie zgłoszenia odpowiednich na tym etapie postępowania żądań;
ll. naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności:
- art. 47 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 26 ust. 3 pkt 2 oraz art. 1a ust. 1 pkt 5 z.S.Z.RP przez przyjęcie, że czworo dzieci przebywających na dzień 1 maja 2015r. w lokalu zamieszkałym przez skarżącego w osobach: D. K., S. K., l. S. i M. S., a umieszczonych w rodzinie zastępczej zawodowej skarżącego na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] kwietnia 3015r. sygn. akt: [...], nie były na dzień 1 maja 2015r. członkami rodziny skarżącego wnioskodawcy.
W odpowiedzi na skargę Prezes Agencji Mienia Wojskowego wniósł o jej oddalenie
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalając powyższą skargę wskazał, iż nie zasługiwała ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że organy administracji publicznej obu instancji prawidłowo oceniły zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, ustosunkowując się jednocześnie w sposób wszechstronny do podnoszonych przez stronę skarżącą zarzutów i argumentów. Sąd I instancji dokonując merytorycznej analizy spornej decyzji stwierdził, że w toku postępowania administracyjnego o wydanie decyzji w przedmiocie odprawy mieszkaniowej organ zobligowany był do ustalenia ilości norm, która powinna zostać uwzględniona przy obliczeniu należnej skarżącemu odprawy mieszkaniowej, w rozumieniu art. 26 w związku z art. 47 z.S.Z.RP.
Sąd I instancji wskazał, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest ustalenie, czy przy wyliczaniu wysokości odprawy mieszkaniowej należnej skarżącemu należało uwzględnić także czworo małoletnich dzieci przebywających czasowo w prowadzonej przez skarżącego zawodowej rodzinie zastępczej, na podstawie postanowienia sądu rodzinnego orzekającego o ich tymczasowym umieszczeniu w rodzinnej pieczy zastępczej prowadzonej przez skarżącego i jego małżonkę. W ocenie Sądu kluczowe w sprawie było odpowiednie zinterpretowanie normy prawnej wyrażonej w art. 26 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 47 z.S.Z.RP, którą organy obu instancji zinterpretowały odwołując się do wykładni funkcjonalnej i celowościowej. Wykładnię tą Sąd I instancji uznał za trefną. Sąd zwrócił uwagę, że ekonomiczną funkcją odprawy mieszkaniowej, o której mowa w art. 47 z.S.Z.RP, wypłaconej ze środków Skarbu Państwa, jest udzielenie pomocy byłemu żołnierzowi w zaspokojeniu jego potrzeb mieszkaniowych po zakończeniu służby wojskowej (vide: wyrok SN z dnia 7 października 2011r. sygn. akt II CSK 693/10, Lex nr 1102855). Z brzmienia art. 26 ust. 3 pkt 2 z.S.Z.RP wynika, że chodzi o dzieci przyjęte na wychowanie na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego. Powołując się w tej sytuacji na stanowisko wyrażone w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 2009r. sygn. akt I UK 142/09, organy zasadnie wskazały, że przez przyjęcie na wychowanie należy rozumieć stałe sprawowanie pieczy nad dzieckiem polegające na opiece nad nim, przekazywaniu mu wiedzy, zapewnieniu osiągnięcia rozwoju psychicznego i fizycznego oraz doprowadzeniu do samodzielności. Sąd jednocześnie zaznaczył, że z akt sprawy orzeczeń dotyczących orzeczeń Sądu Rejonowego w C. III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich, sporna czwórka małoletnich przebywała w zawodowej rodzinie zastępczej skarżącego wyłącznie tymczasowo. W związku z powyższym Sąd I instancji stanął na stanowisku, że zarówno organ I, jak i II instancji w swoich decyzjach prawidłowo przyjęły, że niezasadnym jest uznanie tymczasowo umieszczonych w zawodowej rodzinie zastępczej małoletnich, jako członków rodziny skarżącego, o których mowa w art. 26 ust. 3 pkt 2 z.S.Z.RP. Tym bardziej, że skarżący wraz z małżonką, na dzień wydania decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej, nie pełni już funkcji rodziny zastępczej wobec owych czworga małoletnich. Sąd I instancji uznał, że z normy prawnej wyrażonej w przepisie art. 47 z.S.Z.RP wynika, iż chodzi o pomoc tym żołnierzom, którzy po odejściu ze służby nadal zapewniają potrzeby mieszkaniowe swym dzieciom, które brane są pod uwagę przy określaniu wartości stosownej normy potrzebnej dla wyliczenia przysługującej odprawy mieszkaniowej. W tej sytuacji, biorąc pod uwagę cel wspomnianej odprawy, a więc pomoc w uzyskaniu własnego mieszkania po zwolnieniu ze służby, uznał, iż wypłata odprawy mieszkaniowej z uwzględnieniem norm na dzieci umieszczone tymczasowo w rodzinie zastępczej, kłóciłaby się zarówno z funkcją przedmiotowej odprawy, jak i definicją dzieci zawartą w art. 26 ust. 3 pkt 2 z.S.Z.RP. Biorąc pod uwagę interpretację funkcjonalną i celowościową tegoż przepisu Sąd I instancji wskazał, że organy obu instancji zasadnie uznały, iż powyższa definicja nie obejmuje dzieci umieszczonych na podstawie postanowienia sądu rodzinnego orzekającego jedynie o ich tymczasowym umieszczeniu w rodzinnej pieczy zastępczej w zawodowej rodzinie zastępczej. W konsekwencji uznał, iż w niniejszej sprawie organy obu instancji - prowadząc postępowanie w przedmiocie wypłaty odprawy mieszkaniowej należnej skarżącemu - zasadnie przyjęły, że zachodzi podstawa do wypłaty jedynie kwoty w wysokości 281.469,60zł.
Jednocześnie Sąd I instancji uznał, że organy rozstrzygając w przedmiocie wypłaty skarżącemu odprawy mieszkaniowej, nie uchybiły normom zawartym w przepisach art. 7 i art. 77 § 1 K.p.a., bowiem podjęły wszelkie możliwe i niezbędne czynności celem pełnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w oparciu o zebrany w sposób wyczerpujący materiał dowodowy. Sąd uznał, iż organy nie naruszyły również uprawnień strony postępowania wynikających z przepisu art. 10 § 1 K.p.a., a przez pełne uzasadnienie faktyczne i prawne obu spornych decyzji, organy te nie naruszyły także art. 107 § 3 K.p.a. Sąd uznał jednocześnie, że organy obu instancji nie dopuściły się również naruszenia zasady pogłębiana zaufania obywateli do organów praworządnego Państwa wyrażonej w art. 8 K.p.a.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku, wraz ze skargą kasacyjną ją uzupełniającą złożył R. Z., zaskarżając to orzeczenie w całości.
W skardze kasacyjnej z dnia 28 września 2019r. Sądowi I instancji zarzucono:
naruszenie prawa materialnego poprzez jego błędną wykładnię, a mianowicie:
a. art. 47 ust. 1 pkt 3 z.S.Z.RP w związku z art. 26 ust. 3 pkt 2 i art. 1a ust. 1 pkt 5 z.S.Z.RP przez przyjęcie, że dzieci przyjęte na wychowanie przez żołnierza zawodowego na podstawie postanowienia sądu rejonowego wydanego w przedmiocie tymczasowego umieszczenia dzieci w rodzinie zastępczej, nie spełniają wymogów ustawowych uznania takich dzieci jako członków rodziny żołnierza zawodowego w dniu wskazanym przez tego żołnierza, właściwym do naliczenia wysokości odprawy mieszkaniowej, skoro dzieci w niniejszej sprawie umieszczone zostały w rodzinie zastępczej zawodowej żołnierza zawodowego na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego, stale z tym żołnierzem zamieszkiwały w dniu wskazanym przez tego żołnierza jako właściwym do naliczenia wysokości odprawy mieszkaniowej, jak również na wskazany tam dzień podlegały jego wychowaniu.
Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i zmianę zaskarżonego orzeczenia w całości, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do Sądu I instancji celem ponownego rozpoznania, wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania.
Natomiast w skardze kasacyjnej z dnia 29 września 2019r. Sądowi I instancji zarzucono:
1. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.
a) art. 26 ust. 3 pkt 2 z.S.Z.RP przez niewłaściwą jego wykładnię polegającą na uznaniu, że dzieci, które w oparciu o postanowienie sądu tymczasowo umieszczone w rodzinie zastępczej tworzonej przez żołnierza zawodowego, nad którymi sprawuje on pieczę zastępczą nie stanowi "przyjęcia na wychowanie na podstawie orzeczenia sądu" i w konsekwencji uznanie, że czworo dzieci – D. K., S. K., I. S. i M. S. postanowieniem Sądu Rejonowego w C. z dnia [...] kwietnia 2015r. sygn.. akt [...], tymczasowo umieszczone w zawodowej rodzinie zastępczej jaką tworzy skarżący wraz z małżonką, wspólnie z nimi zamieszkujący i to w terminie o jakim mowa w art. 47 ww. ustawy, nie stanowi przyjęcia tych dzieci na wychowanie w oparciu o orzeczenie sądu;
b) art. 47 ust. 1 pkt 3 w związku z art. 26 z.S.Z.RP przez błędne jego niezastosowanie w sytuacji, gdy przepis ten jasno stanowi, że przy obliczaniu odprawy wartość przysługującego lokalu mieszkalnego jest iloczynem maksymalnej powierzchni użytkowej podstawowej przypadającej na jedną normę, o której mowa w art. 26 ust. 1, ilości norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej w dniu wskazanym przez żołnierza, wskaźnika 1,66, wskaźnika ceny 1 m2 powierzchni użytkowej budynku mieszkalnego oddanego do użytkowania w kwartale poprzedzającym kwartał, w którym nastąpiło zwolnienie z tej służby, określanego w komunikacie Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego, a w dacie wskazanej przez skarżącego do członków jego rodziny należało również czworo nieuwzględnionych przez organy dzieci: D. K., S. K., I. S. i M. S., w związku z powyższym okoliczność ta wanna zostać uwzględniona;
c) art. 26 i art. 47 z.S.Z.RP przez niewłaściwą wykładnię i przyjęcie wykładni celowościowej oraz funkcjonalnej prowadzące do konfliktu z rzeczywistą treścią wskazanych tam norm prawnych, w sytuacji gdy przepisy te są na tyle jasne i czytelne, że nie wymagały sięgania do tych metod interpretacji, co doprowadziło do nadania tym przepisom innego znaczenia niż to wynikające z ich treści.
Mając na uwadze powyższe wniesiono o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie przy obliczaniu wysokości odprawy mieszkaniowej również czworga małoletnich dzieci i przyznanie dodatkowo skarżącemu kwoty 225.176,00zł z tego tytułu, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do Sądu I instancji celem ponownego rozpoznania, wraz z zasądzeniem zwrotu kosztów postępowania.
W odpowiedzi na skargę kasacyjną Prezes Agencji Mienia Wojskowego wniósł o jej oddalenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Postępowanie kasacyjne oparte jest na zasadzie związania Naczelnego Sądu Administracyjnego granicami skargi kasacyjnej i podstawami zaskarżenia wskazanymi w tej skardze. Zakres sądowej kontroli instancyjnej jest zatem określony i ograniczony wskazanymi w skardze kasacyjnej przyczynami wadliwości prawnej zaskarżonego wyroku sądu I instancji. Jedynie w przypadku, gdyby zachodziły przesłanki, powodujące nieważność postępowania sądowoadministracyjnego, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny mógłby podjąć działania z urzędu, niezależnie od zarzutów wskazanych w skardze kasacyjnej. W niniejszej sprawie nie stwierdzono takich przesłanek.
W skardze kasacyjnej, w tym także po jej uzupełnieniu, postawiono wyłącznie zarzuty naruszenia prawa materialnego. Brak zarzutów naruszenia zaskarżonym wyrokiem przepisów postępowania, w szczególności w zakresie oceny materiału dowodowego sprawy petryfikuje ustalenia faktyczne leżące u podstaw wydanego rozstrzygnięcia i nie pozwala aktualnie przyjąć innych okoliczności za podstawę faktyczną kontrolowanego wyroku.
Odnosząc się do zarzutów kasacyjnych należy na wstępie wskazać, iż prawidłowa jest konkluzja Sądu I instancji, że istotą sporu w niniejszej sprawie jest odpowiedź na pytanie o to czy przy wyliczaniu wysokości odprawy mieszkaniowej należnej skarżącemu należało uwzględnić także czworo małoletnich dzieci przebywających czasowo w prowadzonej przez niego zawodowej rodzinie zastępczej. Trafnie Sąd I instancji wskazał, iż kluczowe znaczenie dla udzielenie odpowiedzi na to pytanie ma zinterpretowanie normy prawnej wyrażonej w art. 26 ust. 3 pkt 2 w związku z art. 47 z.S.Z.RP. To właśnie ocena poprawności dokonania owej interpretacji stanowi podstawę postawionych zarzutów kasacyjnych. Nie ulega wątpliwości, iż organy, a w ślad za nimi Sąd I instancji, powyższą normę zinterpretowały odwołując się do wykładni funkcjonalnej i celowościowej. Skarżący kasacyjnie uważa to za błąd i pozostaje na stanowisku, iż właściwe było poprzestanie na wynikach wykładni gramatycznej owych przepisów. Odnosząc się do powyższej kontrowersji wypada wskazać, iż normę prawną rekonstruuje się z całokształtu obowiązujących przepisów, a wykładnia prawa będąc operacją myślową dokonywaną przy wykorzystaniu wszystkich trzech grup dyrektyw interpretacyjnych (językowych, systemowych, funkcjonalnych) nie może ograniczać się do wykładni językowej jednego przepisu lecz jest operacją, w toku której dokonuje się przekładu zbioru przepisów prawa stanowionego na zbiór norm postępowania równoznaczny jako całość z danym zbiorem przepisów (vide: wyrok TK z dnia 10 grudnia 2002r. sygn. akt P 6/02, OTK-A 2002/7/91). Oczywiste jest, że jednakowe rezultaty interpretacji otrzymane wg tych trzech typów dyrektyw wzmacniają uzyskany rezultat wykładni, natomiast różnice rezultatów wykładni językowej, systemowej i funkcjonalnej wymagają podjęcia decyzji o pierwszeństwie któregoś z nich (vide: M.Zieliński, Clara non sunt interpretanda – mity i rzeczywistość, ZNSA 2012/6/18-21; M.Zieliński, Wykładnia prawa. Zasady, reguły, wskazówki, LexisNexis 2012, s. 238 - 239).
Przyznanie przez organy i Sąd I instancji pierwszeństwa dyrektywom funkcjonalnym w rekonstruowaniu normy prawnej będącej podstawą rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie może być uznane za dowolne, bowiem odwołując się do celu instytucji odprawy mieszkaniowej należnej żołnierzowi, o której mowa w art. 47 z.S.Z.RP, rekonstruuje jej kształt w sposób zasługujący na akceptację na gruncie okoliczności badanej sprawy. Skoro nie jest kwestionowane, że celem przedmiotowej odprawy mieszkaniowej jest udzielenie ze środków Skarbu Państwa pomocy byłemu żołnierzowi w zaspokojeniu jego potrzeb mieszkaniowych po zakończeniu służby wojskowej (vide: wyrok SN z dnia 7 października 2011r. sygn. akt II CSK 693/10, Lex nr 1102855), to owe potrzeby mieszkaniowe winny być oszacowane w sposób uwzględniający realny stan rodzinny żołnierza, bowiem to wymiar tych potrzeb winien stanowić o rozmiarze przyznanej pomocy mieszkaniowej.
Przepis art. 26 ust. 3 z.S.Z.RP definiując pojęcie członka rodziny żołnierza zawodowego, którego uwzględnia się przy ustalaniu powierzchni użytkowej podstawowej, a więc jednego z elementów iloczynu określającego wartość odprawy mieszkaniowej żołnierza (art. 47 ust. 1 i 3 z.S.Z.RP), stanowi, iż są to, oprócz małżonka, wspólnie zamieszkałe dzieci własne, przysposobione, przyjęte na wychowanie na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego, dzieci małżonka, do czasu zawarcia przez nie związku małżeńskiego, nie dłużej jednak niż do dnia ukończenia 25 roku życia, chyba że przed tym dniem stały się niezdolne do pracy oraz do samodzielnej egzystencji i nie zawarły związku małżeńskiego. Analizując treść powyższej regulacji w zakresie zwrotu "przyjęte na wychowanie na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego" organy i Sąd I instancji trafnie zwróciły uwagę na to, że przez przyjęcie na wychowanie należy rozumieć stałe sprawowanie pieczy nad dzieckiem polegające na opiece nad nim, przekazywaniu mu wiedzy, zapewnieniu osiągnięcia rozwoju psychicznego i fizycznego oraz doprowadzeniu do samodzielności (vide: wyrok SN z dnia 4 listopada 2009r. sygn. akt I UK 142/09, niepublikowany).
Ową stałość relacji wychowawczej, której celem jest uzyskanie przez dziecko samodzielności, wyrażnie akcentuje przepis art. 26 ust. 3 z.S.Z.RP, odwołując się do jej kresu, za który uważa osiągnięcie przez dziecko 25 roku życia, albo też wcześniejsze zawarcie związku małżeńskiego. Tych elementów analizowanego przepisu zdaje się nie dostrzegać skarżący kasacyjnie, a mają one kapitalne znaczenie dla możliwości poprawnego odkodowania normy prawnej zawartej w owym przepisie. Stałości więzi wychowawczej prowadzącej do usamodzielnienia się dziecka pozbawione jest tymczasowe umieszczenie małoletniego w rodzinie zastępczej na podstawie orzeczenia sądu opiekuńczego. Rzecz jasna nie chodzi tutaj o deprecjonowanie znaczenia relacji wychowawczej powstałej podczas takiego epizodycznego pobytu dziecka w pieczy zastępczej, ale o to, że owa relacja już z mocy samego orzeczenia sądu ma charakter nietrwały i zakłada, że nie doprowadzi ona dziecka do samodzielności w rozumieniu art. 26 ust. 3 z.S.Z.RP. Skoro zatem z mocy orzeczenia Sądu Rejonowego w C. III Wydziału Rodzinnego i Nieletnich z dnia [...] kwietnia 2015r. czworo małoletnich zostało tymczasowo umieszczonych w rodzinnej pieczy zastępczej u małżonków H. K. i R. Z., to nie można uznać ich za członków rodziny skarżącego, o których mowa w art. 26 ust. 3 pkt 2 z.S.Z.RP.
Odwołując się do wyników wykładni funkcjonalnej trafnie dostrzeżono, że skarżący wraz z małżonką, na dzień wydania decyzji o wypłacie odprawy mieszkaniowej, nie pełni już funkcji rodziny zastępczej wobec owych czworga małoletnich, a tym samym uznanie owych tymczasowo umieszczonych w rodzinnej pieczy zastępczej za mających wpływ na ilość norm należnych żołnierzowi w okresie zawodowej służby wojskowej w dniu wskazanym przez żołnierza, w rozumieniu art. 47 ust. 1 pkt 3 z.S.Z.RP, nie tylko pozostawałoby w jaskrawej sprzeczności z celem instytucji odprawy mieszkaniowej należnej żołnierzowi, ale wręcz nosiłoby wszelkie cechy nadużycia prawa do owej odprawy. Pozostawałoby bowiem bez jakiegokolwiek związku z koniecznością zapewnienia - po odejściu ze służby w wojsku - potrzeb mieszkaniowych członkom rodziny, w tym w szczególności dzieciom. Sąd I instancji trafnie zatem wskazał, że wypłata odprawy mieszkaniowej z uwzględnieniem norm na dzieci umieszczone tymczasowo w rodzinie zastępczej, kłóciłaby się zarówno z funkcją przedmiotowej odprawy, jak i z definicją dzieci zawartą w art. 26 ust. 3 pkt 2 z.S.Z.RP.
Z tych względów skarga kasacyjna podlegała oddaleniu zgodnie z art. 184 P.p.s.a.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 206 P.p.s.a. odstępując od uwzględnienia żądania organu w tym zakresie z uwagi na status zawodowy skarżącego.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło