II SA/Ke 198/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Beata Ziomek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Armański, Sędzia WSA Jacek Kuza, Protokolant Starszy inspektor sądowy Urszula Opara, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 czerwca 2017r. przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Kielcach Reginy Górnisiewicz sprawy ze skargi A. P. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia 9 listopada 2016r. znak: [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów dotyczących transportu drogowego oddala skargę. Decyzją z dnia 9 listopada 2016 r. znak: [...], Główny Inspektor Transportu Drogowego (GITD), po rozpatrzeniu odwołania A. P., utrzymał w mocy decyzję Wojewódzkiego Inspektora Transportu Drogowego (WITD) z dnia 25 sierpnia 2016 r. znak: [...] o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 8000 zł. W uzasadnieniu organ II instancji przedstawił następujący stan faktyczny i prawny sprawy. W dniu 6 sierpnia 2016 r. w miejscowości B. zatrzymano do kontroli samochód m-ki Volvo nr rej. TKI [...], którym kierował J. Z., wykonujący krajowy transport drogowy rzeczy w imieniu A. P., prowadzącej działalność gospodarczą pod nazwą Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe C. A. P.. W toku kontroli stwierdzono przewóz 7 sztuk bydła zakupionego przez PPHU "M." Sp. z o.o., na dowód czego kierowca okazał dokument przewozowy oraz paszporty bydła. Kierowca oświadczył, że nie posiada wpisu z licencji transportowej lub zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego wydanego dla A. P.. Kontrolujący ustalili, że zatrzymany pojazd został około miesiąca przed kontrolą sprzedany przez kierowcę A. P.. Z kontroli sporządzono protokół, który kierowca podpisał. W piśmie z dnia 16 sierpnia 2016 r. Starostwo Powiatowe poinformowało, że A. P. nie posiada zaświadczenia na przewozy drogowe na potrzeby własne, nie została jej wydana ani licencja transportowa, ani zezwolenie na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego. Powyższe okoliczności strona potwierdziła w piśmie z dnia 23 sierpnia 2016 r. Dodatkowo wyjaśniła, że w dniu kontroli zadzwonił do niej znajomy kontrahent z prośbą o przewiezienie zakupionego bydła z targu, ponieważ zepsuł mu się samochód. Nie była to więc usługa transportowa, ale gest dobrej woli. Organ I instancji, stwierdzając naruszenie art. 92a ust. 1, 6 i 7 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym ("utd") w zw. z lp. 1.1 załącznika nr 3 do tej ustawy wydał opisaną na wstępie decyzję z dnia 25 sierpnia 2016 r. W odwołaniu A. P. przyznała, że w dniu kontroli faktycznie nie posiadała ww. uprawnień przewozowych, tym niemniej kara 8000 zł jest dla niej zbyt wysoka i niewspółmierna do wykroczenia. Jednocześnie podniosła, że w dniu 31 sierpnia 2016 r. otrzymała zaświadczenie na przewozy drogowe na potrzeby własne. Rozpatrując odwołanie, organ II instancji uznał, że w niniejszej sprawie kierowca, wbrew obowiązkowi wynikającemu z art. 87 ust. 1 pkt 1 utd, nie okazał do kontroli licencji na wykonywanie krajowego transportu drogowego rzeczy, albowiem nie został w ten dokument wyposażony przez przedsiębiorcę. Pojazd nie był prowadzony przez pracownika przedsiębiorcy, ponieważ kierowca wykonywał przewóz na podstawie umowy zlecenia. Przewożone bydło nie było własnością przedsiębiorcy, nie zostało przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione. W konsekwencji, kontrolowany przewóz nie był przewozem na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 utd. W oparciu o dokonane ustalenia organ odwoławczy nie stwierdził podstaw do wyłączenia odpowiedzialności strony na zasadzie art. 92c ust. 1 pkt 1 utd. Wskazano, że kary pieniężne przewidziane w tej ustawie określone są w sposób sztywny w ramach poszczególnych naruszeń określonych w załączniku nr 3, a decyzja wydawana na podstawie tych przepisów ma charakter związany, nie zaś uznaniowy. Ustawodawca nie przewidział też możliwości miarkowania wysokości kary pieniężnej. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach A. P. zarzuciła organom I i II instancji rozbieżność między stanem faktycznym, a ustaleniami istotnymi dla rozstrzygnięcia sprawy zawartymi w decyzji o nałożeniu kary. W jej ocenie organ naruszył art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa poprzez nierozpatrzenie sprawy w sposób wszechstronny i wyczerpujący, uzasadnienie decyzji w sposób uniemożliwiający kontrolę jej poprawności, niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy i dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, nieuwzględnienie dowodów mających istotne znaczenie dla sprawy, wreszcie nieuwzględnienie niewspółmierności kwoty kary w stosunku do naruszenia. Skarżąca podniosła, że przedmiotowy przejazd był jednorazowym przewozem spowodowanym awarią pojazdu kolegi. Lekarz weterynarii obecny przy załadunku zwierząt stwierdził, że dla dobra przewozu żywych zwierząt należy jak najszybciej podstawić drugi samochód. W dniu kontroli panowała bardzo wysoka temperatura. Z uwagi na niewspółmierność kwoty kary do stwierdzonego naruszenia skarżąca wniosła o jej znaczne obniżenie. Na koniec przywołała treść art. 92c ust. 1 utd wskazując, że jako osoba prywatna, nie będąca przewoźnikiem, nie miała żadnego wpływu na powstałe naruszenie i dochowała należytej staranności przy przewozie mając na uwadze dobro zwierząt. Wobec powyższego wniosła o umorzenie postępowania, ewentualnie o obniżenie kwoty kary. W odpowiedzi na skargę GITD wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Dodatkowo podał, że grzecznościowa przysługa nie usprawiedliwia dokonania przewozu z naruszeniem lp. 1.1 załącznika nr 3 do utd. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 3 § 1 oraz art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), zwanej dalej "Ppsa", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania w sposób, który miał lub mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sądowa kontrola legalności zaskarżonych orzeczeń administracyjnych sprawowana jest przy tym w granicach sprawy, a sąd nie jest związany zarzutami, wnioskami skargi, czy też powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 Ppsa). Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 Ppsa). W rozpoznawanej sprawie, pomimo sformułowania w skardze zarzutów naruszenia przepisów postępowania, stan faktyczny jest w istocie bezsporny. Skarżąca nie kwestionuje, że w dniu kontroli kierowca, który na jej zlecenie wykonywał transport zwierząt zakupionych przez osobę trzecią, nie legitymował się żadnym dokumentem uprawniającym do wykonywania transportu drogowego rzeczy, tj. zezwoleniem na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencją. Opisane naruszenie wymienione jest pod poz. Lp. 1.1 załącznika nr 3 do ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz.U. z 2013 r., poz. 1414 ze zm.), dalej "utd", i zagrożone karą pieniężną 8000 zł, w zw. z art. 92a utd. Skarżąca nie kwestionuje również ustaleń organu, który nie zakwalifikował przedmiotowego przewozu jako niezarobkowego przewozu drogowego – przewozu na potrzeby własne w rozumieniu art. 4 pkt 4 utd. Przepis ten stanowi, że niezarobkowy przewóz drogowy - przewóz na potrzeby własne – to każdy przejazd pojazdu po drogach publicznych z pasażerami lub bez, załadowanego lub bez ładunku, przeznaczonego do nieodpłatnego krajowego i międzynarodowego przewozu drogowego osób lub rzeczy, wykonywany przez przedsiębiorcę pomocniczo w stosunku do jego podstawowej działalności gospodarczej, spełniający łącznie następujące warunki: a) pojazdy samochodowe używane do przewozu są prowadzone przez przedsiębiorcę lub jego pracowników, b) przedsiębiorca legitymuje się tytułem prawnym do dysponowania pojazdami samochodowymi, c) w przypadku przejazdu pojazdu załadowanego - rzeczy przewożone są własnością przedsiębiorcy lub zostały przez niego sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione albo celem przejazdu jest przewóz osób lub rzeczy z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na jego własne potrzeby, a także przewóz pracowników i ich rodzin, d) nie jest przewozem w ramach prowadzonej działalności gospodarczej w zakresie usług turystycznych. Istniejące w sprawie okoliczności tj. kierowca wykonujący przewóz nie był pracownikiem skarżącej z uwagi na łączący strony stosunek cywilnoprawny zlecenia, przewożone zwierzęta nie były własnością skarżącej, nie zostały też przez nią sprzedane, kupione, wynajęte, wydzierżawione, wyprodukowane, wydobyte, przetworzone lub naprawione, celem przejazdu nie był również przewóz zwierząt z przedsiębiorstwa lub do przedsiębiorstwa na własne potrzeby skarżącej - w pełni uzasadniały stanowisko organu, że przedmiotowy przewóz nie spełniał określonych w art. 4 pkt 4 lit. a i c utd wymogów zakwalifikowania jako przewóz na potrzeby własne. Z akt sprawy wynika, że organy obu instancji przeprowadziły postępowanie w sposób wszechstronny i wyczerpujący, co doprowadziło do prawidłowego ustalenia stanu faktycznego sprawy, a w konsekwencji również do prawidłowego jej rozpatrzenia. W szczególności organy wyjaśniły i uzasadniły, z jakich przyczyn kara pieniężna została nałożona. W uzasadnieniach decyzji wyjaśniono, dlaczego brak jest podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 utd wyłączającego odpowiedzialność przewoźnika za stwierdzone naruszenie. W konsekwencji zarzuty naruszenia art. 7, art. 8, art. 9, art. 10, art. 11, art. 77 § 1, art. 78 § 1, art. 80 i art. 107 § 3 Kpa należy uznać za chybione. Podkreślić tu należy, że skarżąca nie podała, jakich dowodów mających istotne znaczenie dla sprawy organy nie uwzględniły. Organy w niniejszej sprawie nie kwestionowały, że przewóz w dniu 6 sierpnia 2016 r. miał charakter jednorazowy i wynikał z chęci pomocy kontrahentowi, który znalazł się w trudnej sytuacji z powodu awarii jego pojazdu. Okoliczność ta nie ma jednak wpływu na rozstrzygnięcie sprawy. Przepisy ustawy o transporcie drogowym są w tej kwestii jednoznaczne. Każdy faktyczny przejazd po drogach publicznych pojazdu samochodowego lub zespołu pojazdów samochodowych o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 tony, niespełniający przesłanki przewozu na potrzeby własne, stanowi transport drogowy, który może mieć charakter krajowy, jeżeli odbywa się na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej (art. 4 pkt 1 utd) lub międzynarodowy, jeżeli ma miejsce z przekroczeniem granicy Rzeczpospolitej Polski (art. 4 pkt 2 utd). Odpowiedzialność za naruszenie obowiązków lub warunków wykonywanego przewozu drogowego ponosi zatem przedsiębiorca faktycznie wykonujący ten przewóz, bez względu na to, czy ma zarejestrowaną działalność transportową. Wykonywanie transportu drogowego rzeczy bez zezwolenia na wykonywanie zawodu przewoźnika drogowego lub licencji sankcjonowane jest karą w wysokości 8000 zł. Jedyną możliwością zwolnienia się od tej odpowiedzialności jest wykazanie przesłanek z art. 92c ust. 1 utd, tj. wykazanie, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (pkt 1), za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ (pkt 2), lub od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat (pkt 3). W niniejszej sprawie skarżąca żadnej z wymienionych wyżej okoliczności nie wykazała. Twierdzenie, że nie miała wpływu na powstanie naruszenia jest oczywiście chybione, ponieważ to sama skarżąca, nie posiadając żadnego z wymaganych przez ustawodawcę uprawnień przewozowych, podjęła się przewozu drogowego rzeczy (zwierząt), który w jej imieniu wykonał zleceniobiorca. Jeśli zaś chodzi o wysokość kary to podkreślić należy, że organ administracji nie ma w tej kwestii swobody działania. Przepis art. 92a ust. 6 utd przesądza, że wykaz naruszeń obowiązków lub warunków, o których mowa w ust. 1 oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3. Z powołanych uregulowań w powiązaniu z załącznikiem nr 3 jednoznacznie wynika, że danemu naruszeniu została przypisana konkretna kara, a sama decyzja w przedmiocie jej nałożenia nie ma charakteru uznaniowego. Kara ta ma więc charakter tzw. sankcji administracyjnej, co oznacza, że jest ona ściśle określona przez ustawę, a organ administracyjny nie ma kompetencji do miarkowania kary w sytuacji, gdy stwierdzi spełnienie przesłanek do jej wymierzenia. Nałożenie tej kary znajduje oparcie w koncepcji tzw. odpowiedzialności obiektywnej uzasadnianej celami i funkcjami ustawy o transporcie drogowym (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 31 marca 2008 r., sygn. SK 75/06). W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę - Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 Ppsa.