IV SAB/Wa 72/17

Dnia 19 czerwca 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Tomasz Wykowski, po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2017 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi J. S. i K. S. na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w przedmiocie rozpatrzenia odwołania postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić ze Skarbu Państwa solidarnie skarżącym J. S. i K. S. kwotę 100 zł (sto złotych) uiszczoną tytułem wpisu od skargi. W dniu 17 lutego 2017 roku J. S. i K. S. wnieśli do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wezwanie do usunięcia naruszenia prawa na bezczynność w rozpoznaniu odwołania od decyzji Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] października 2016r. Następnie w dniu 20 lutego 2017r. (data wpływu skargi do organu) J. S. i K. S. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] w rozpatrzeniu odwołania od decyzji Zarządu Dzielnicy [...] nr [...] z dnia [...] października 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Zgodnie z art. 52 § 1 i § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2016, poz. 718 ze zm.) – dalej p.p.s.a., skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka. Przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie. Z powołanych regulacji wynika zatem, że wyczerpanie stosownych środków zaskarżenia jest podstawową przesłanką dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego. W przypadku skargi na bezczynność organu, wyczerpanie środków zaskarżenia następuje poprzez wniesienie środka przewidzianego w art. 37 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. 2016, poz. 23 ze zm.) – dalej k.p.a. Zgodnie z tym przepisem, na niezałatwienie sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub ustalonym w myśl art. 36 k.p.a. stronie służy zażalenie do organu wyższego stopnia, a jeżeli nie ma takiego organu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. W niniejszej sprawie Zarząd Dzielnicy [...] jest organem orzekającym w pierwszej instancji, zatem organem nad nim wyższego stopnia jest Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], wobec czego do tego organu administracji publicznej należało wnieść – przed wystąpieniem ze skargą do Sądu – wezwanie do usunięcia naruszenia prawa. Tymczasem ze zgromadzonego w rozpoznawanej sprawie materiału dowodowego wynika, że przed wniesieniem skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na bezczynność Samorządowego Kolegium Odwoławcze w [...] skarżący nie wyczerpali trybu przewidzianego w art. 37 § 1 k.p.a., gdyż w dniu 20 lutego 2017r. wnieśli skargę bez zachowania wymogu formalnego w postaci złożenia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] wezwania do usunięcia naruszenia prawa, które to wezwanie winno ze stosownym wyprzedzeniem poprzedzać wniesioną skargę. Wprawdzie skarżący wnieśli wezwanie do usunięcia naruszenia prawa, ale uczynił to 17 lutego 2017r., a więc zaledwie na trzy dni przed złożeniem przedmiotowej skargi. Wystąpienie to jednakże nie stanowi wypełnienia obowiązku wynikającego z art. 37 § 1 k.p.a., bowiem warunkiem wniesienia do sądu administracyjnego skargi na bezczynność organu odwoławczego jest uprzednie – a więc z odpowiednim wyprzedzeniem ewentualnego wniesienia skargi do Sądu – złożenie wezwania do usunięcia naruszenia prawa w trybie art. 37 § 1 k.p.a. Niezłożenie takiego wezwania z odpowiednim wyprzedzeniem ewentualnego wniesienia skargi, a więc z co najmniej trzydziestodniowym wyprzedzeniem, wynikającym z terminów załatwiania spraw przez organy administracji publicznej, zakreślonych w art. 35 k.p.a., stanowi brak formalny skargi, skutkujący jej odrzuceniem (zob. postanowienie NSA z dnia 17 października 1997r., IV SAB 31/97, OSP 1998, z. 10, poz. 185, z glosą B. Adamiak, Lex nr 33884), albowiem dopóki stronie przysługuje prawo wniesienia do organu jakiegokolwiek środka prawnego, dopóty wniesienie skargi do sądu administracyjnego jako przedwczesne jest niedopuszczalne, gdyż postępowanie sądowoadministracyjne nie może zostać uruchomione, jeżeli nie zostały wykorzystane środki weryfikacji kwestionowanych działań, dostępne podmiotowi w postępowaniu administracyjnym, który chce uruchomić postępowanie sądowoadministracyjne. Istotą i celem takiego środka jest bowiem stworzenie dodatkowych możliwości autorewizji własnego działania przez ten organ, który pozostaje w bezczynności i to tylko w związku z zagrożeniem wniesienia skargi do sądu, a takiej dodatkowej możliwości weryfikacji własnego działania w niniejszej sprawie organ został pozbawiony. Wobec wniesienia wezwania do usunięcia naruszenia prawa i skargi praktycznie w tym samym momencie, należało zakwalifikować to jako równoczesne wniesienie obu tych środków zaskarżenia. Nie wyczerpuje to przesłanki uprzedniego (przed wniesieniem skargi) wezwania organu do usunięcia naruszenia prawa. Jednoczesne wniesienie wezwania do usunięcia naruszenia prawa i skargi na bezczynność nie spełnia określonego w art. 52 § 1 p.p.s.a. warunku wyczerpania środków zaskarżenia. Wskazany przepis wyraźnie bowiem stanowi, że skargę można wnieść "po wyczerpaniu środków zaskarżenia". Dopuszczenie możliwości jednoczesnego wnoszenia wezwania do usunięcia naruszenia prawa i skargi na bezczynność oznaczałoby, że wezwanie do usunięcia naruszenia prawa jest jedynie zbędnym formalizmem i przepis art. 37 k.p.a. w gruncie rzeczy jest zbędny. Tymczasem jest to środek, który m.in. umożliwia organowi jego uwzględnienie i wzruszenie kwestionowanego aktu. Uznać zatem należy, że dopiero po złożeniu wezwania do usunięcia naruszenia prawa, a nie jednocześnie z tym środkiem, strona może wnieść skargę na bezczynność danego organu. W niniejszej sprawie nie sposób uznać, aby skarżący spełnili warunek określony w art. 52 § 1 p.p.s.a., co oznacza, że skarga jako niedopuszczalna podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji postanowienia. Sąd z urzędu zwrócił skarżącym cały uiszczony wpis sądowy od skargi na mocy art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym sąd z urzędu zwraca stronie cały uiszczony wpis od pisma odrzuconego, o czym orzeczono w pkt 2 sentencji postanowienia.