I SA/Ol 323/17

Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Olsztynie Małgorzata Klimek po rozpoznaniu w dniu 19 czerwca 2017r. na posiedzeniu niejawnym wniosku W. W. o zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi W. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia "[...]", Nr "[...]" w przedmiocie: określenia kwoty podatku akcyzowego, podatku od towarów i usług oraz opłaty paliwowej postanawia: zwolnić skarżącego od kosztów sądowych ponad kwotę 50 zł WSA/post.1 - sentencja postanowienia Wnioskiem z dnia 25 maja 2017r. skarżący W. W. zwrócił się o zwolnienie od kosztów sądowych, w tym wpisu sądowego w wysokości 100 zł. Ze złożonego przez skarżącego formularza wniosku o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, iż wnioskodawca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną oraz uczącym się synem. Skarżący otrzymuje rentę w wysokości "[...]" zł, jego żona uzyskuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę oraz rentę w łącznej wysokości "[...]" zł. Syn nie uzyskuje dochodu. Łączny dochód rodziny wynosi "[...]" zł netto. Skarżący wraz z żoną są właścicielami domu o powierzchni 82 m2 i szacunkowej wartości "[...]" zł, innego majątku nie posiadają. Majątku nie posiada również ich syn. Do miesięcznych wydatków gospodarstwa domowego należą: energia elektryczna 160 zł, telefon i internet 200 zł, lekarstwa 300 zł, ubezpieczenie na życie 125 zł, gaz 60 zł, woda 40 zł, bilet miesięczny 120 zł, rehabilitacja 200 zł, opał 3.000 zł rocznie (w skali miesiąca 250 zł), ubezpieczenie domu 300 zł rocznie (w skali miesiąca 25 zł), podatek od nieruchomości 300 zł rocznie (w skali miesiąca 25 zł). Łącznie miesięczne wydatki wynoszą około 1.505 zł. Skarżący wskazał, iż nie stać go na opłacenie kosztów postępowania, gdyż znajduje się w trudnej sytuacji finansowej. Rozpoznając niniejszy wniosek wskazać należy, iż zgodnie z treścią przepisu art. 245 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016r, poz. 718 ze zm.), zwaną dalej w skrócie p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 2 p.p.s.a.). Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części, albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków, lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego, lub rzecznika patentowego (art. 245 § 3 p.p.s.a.). Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.), w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Powołane przepisy stanowią odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Instytucję prawa pomocy należy stosować wyjątkowo, a więc w stosunku do osób ubogich, nie mających jakichkolwiek stałych źródeł dochodów, czy też posiadających je, jednak w wysokości nie wystarczającej na zaspokojenie nawet podstawowych potrzeb. W przypadku prawa pomocy mamy do czynienia z pomocą Budżetu Państwa osobom, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie są w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę przedstawionych we wniosku okoliczności przemawiających, zdaniem strony, za rozstrzygnięciem korzystnym dla niego. Należy ponadto zauważyć, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od ponoszenia tego rodzaju danin stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego ponoszenia, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. Mając powyższe na uwadze uznano, że wniosek skarżącego zasługuje na częściowe uwzględnienie, w zakresie zwolnienia z części kosztów sądowych. Za powyższym przemawia fakt, iż środki uzyskiwane przez rodzinę wnioskodawcy nie są na tyle wysokie, aby umożliwiały uiszczenie łącznej kwoty wpisów od skarg wniesionych przez skarżącego, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla niego i jego rodziny. Wzięto bowiem pod uwagę, iż skarżący na obecnym etapie postępowania zobowiązany będzie do uiszczenia wpisów od skarg w 3 sprawach zawisłych przed tut. Sądem ( I SA/Ol 321/17- I SA/Ol 323/17) , jak również że poniósł już koszty części wpisów sądowych we wcześniej wniesionych sprawach. Tym samym zobowiązany byłby do uiszczenia łącznej kwoty 300 zł, co przekraczałoby, zdaniem rozpoznającego niniejszy wniosek, jego możliwości finansowe. Wskazać bowiem należy, że po opłaceniu stałych kosztów utrzymania, rodzinie wnioskodawcy pozostaje kwota około "[...]" zł, która musi zaspokajać także koszty wyżywienia, odzieży i środków czystości. Wysokości tych kosztów skarżący w złożonym wniosku nie określił, jednak koszty te rodzina musi ponosić. Uwzględniono zatem, że kwota "[...]" zł nie pozostaje do swobodnej dyspozycji skarżącego, lecz musi zaspokajać podstawowe i egzystencjalne potrzeby jego rodziny, w zakresie wyżywienia, odzieży i innych wydatków. Niemniej jednak wzięto pod uwagę, iż dochody rodziny przekraczają próg interwencji socjalnej, wynoszący od dnia 1 października 2015 r. - 514 zł dla osób w rodzinie (zob. rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z dnia 7 października 2005 r. w sprawie progu interwencji socjalnej - Dz.U. Nr 211, poz. 1762 i art. 8 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia12 marca 2004 r. o pomocy społecznej - Dz. U.z 2015 r., poz. 163 z późn. zm.). Jak wskazano wyżej prawo pomocy znajduje uzasadnienie wyłącznie wobec osób bardzo ubogich, a więc takich które w chwili złożenia wniosku żyją poniżej progu interwencji socjalnej, do których wnioskodawcy zaliczyć nie można. Z uwagi na powyższe zwolniono skarżącego z części kosztów sądowych, tj. z kwoty ponad 50 zł w każdej sprawie, uznając że kwota ta (i suma aktualnie wpisów w 3 sprawach) mieści się w możliwościach finansowych wnioskodawcy. Zauważyć należy, że zwolnienie obejmuje wszystkie koszty ponad tę kwotę tj. także ewentualne przyszłe koszty sądowe, takie jak np. opłata kancelaryjna w kwocie 100 zł (jeżeli skarga zostanie oddalona) i wpis od skargi kasacyjnej stanowiący połowę wpisu od skargi. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 §1 pkt 2 p.p.s.a. i art. 258§2 pkt 7 p.p.s.a. orzec należało jak w sentencji.