I OSK 2668/17

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-05-29

Skład orzekający: Tamara Dziełakowska, Przemysław Szustakiewicz, Jolanta Górska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy spółka obronna, w której Skarb Państwa posiada dominującą pozycję poprzez pośrednie udziały w innych podmiotach, jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że spółka obronna, w której Skarb Państwa posiada dominującą pozycję poprzez pośrednie udziały w innych podmiotach (łącznie przekraczające 40%), jest zobowiązana do udostępnienia informacji publicznej. Sąd uchylił wyrok WSA, wskazując, że błędne uznanie przez sąd pierwszej instancji, iż spółka nie jest podmiotem zobowiązanym, miało istotny wpływ na wynik sprawy. Sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania przez WSA.
Stan faktyczny
Spółka S. [...] Spółka Partnerska zwróciła się do Zakładów [...] S.A. o udostępnienie informacji o podmiotach świadczących pomoc prawną na rzecz Zakładów w latach 2013-2016. Po otrzymaniu odmowy, spółka wniosła skargę na bezczynność. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę, uznając, że Zakłady [...] S.A. nie są podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Spółka wniosła skargę kasacyjną od tego wyroku.
Rozstrzygnięcie
Uchylono zaskarżony wyrok i przekazano sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach. Zasądzono od Zakładów [...] S.A. na rzecz S. [...] Spółka Partnerska kwotę 600 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Tamara Dziełakowska Sędziowie: Sędzia NSA Przemysław Szustakiewicz (spr.) Sędzia del. WSA Jolanta Górska Protokolant starszy inspektor sądowy Magdalena Błaszczyk po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. [...] Spółka Partnerska w [...] od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 czerwca 2017 r. sygn. akt IV SAB/Gl 115/17 w sprawie ze skargi S. [...] Spółka Partnerska w [...] na bezczynność Zakładów [...] S.A. w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach; 2. zasądza od Zakładów [...] S.A. w [...] na rzecz S.[...] Spółka Partnerska w [...] kwotę 600 (sześćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sad Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 20 czerwca 2017 r., sygn. akt IV SAB/Gl 115/17 oddalił skargę [...] Spółka Partnerska w [...] na bezczynność Zakładów [...] S.A. w [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. W uzasadnieniu wskazano na następujący stan faktyczny i prawny sprawy: Wnioskiem z dnia 10 stycznia 2017 r., złożonym na podstawie art. 10 w zw. z art. 3 i 4 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1764, dalej jako "u.d.i.p."), Spółka [...] zwróciła się do Dyrektora Naczelnego Zakładów [...] S.A. o udzielenie informacji jakie podmioty ze wskazaniem ich pełnych nazw, w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2016 r., świadczyły pomoc prawną na rzecz Zakładów [...] S.A. Następnie pismem z dnia 10 marca 2017 r. Spółka złożyła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Dyrektora Naczelnego Zakładów [...] S.A. w rozpoznaniu wniosku z dnia 1o stycznia 2017 r., wnosząc o zobowiązanie organu d udzielenia żądanej informacji oraz zasądzenie kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie względnie oddalenie, bowiem jego zdaniem nie dopuścił się bezczynności, a żądana informacja nie ma charakteru informacji publicznej i nie pozostaje w związku z działalnością czy realizacją zadań o charakterze publicznym, jak również Zakłady [...] S.A. nie posiadają statusu podmiotu wymienionego w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., który ma na celu zaspokojenie powszechnych potrzeb obywateli z punktu widzenia celów Państwa. Z ostrożności podniesiono, iż przepis art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. wymaga, aby to Skarb Państwa, jednostka samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego miała w osobie prawnej pozycję dominującą, a nie żeby ta osoba miała taką pozycję na rynku. Zatem zawarte w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. odesłanie do przepisów ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów (Dz. U. z 2017 r., poz. 229 ze zm., dalej: "u.o.k.k.") należy rozumieć jako domniemanie, że wymienione podmioty mają w osobie prawnej pozycję dominującą, gdy ich udział przekracza 40%. Tymczasem Zakłady [...] S.A. są spółką prawa handlowego, której przedmiot działalności dotyczy prawa prywatnego, nie zaś publicznoprawnego, a Skarb Państwa w tej spółce nie ma pozycji dominującej, w rozumieniu art. 4 pkt 10 u.o.k.k., co więcej nie wykonuje zadań publicznych, gdyż nie gospodaruje majątkiem Skarbu Państwa, ani mieniem komunalnym, tj. majątkiem publicznym. Ustosunkowując się do treści skargi wskazano, że u.d.i.p., stanowiąc generalną zasadę udostępniania informacji publicznej, reguluje zarówno zakres podmiotowy i przedmiotowy jej stosowania, jak i procedurę oraz tryb udostępniania informacji publicznej oraz odmowę udostępnienia informacji, czy też dopuszcza stwierdzenie przez organ, iż żądane informacje nie stanowią informacji publicznej i wówczas powiadamia się jedynie wnoszącego, że jego wniosek nie znajduje podstaw w przepisach prawa. Z takiego trybu powiadomienia organ skorzystał udzielając wyjaśnień w treści skierowanych do skarżącej Spółki dwóch pism z dnia 25 stycznia i 13 lutego 2017 r. Organ jako podmiot gospodarczy funkcjonuje na rynku na takich samych zasadach rynkowych i komercyjnych, jak wszyscy pozostali uczestnicy rynku prowadzący tego rodzaju działalność. Majątek, którym dysponuje nie jest własnością akcjonariuszy, lecz własnością Zakładu. Ponadto, jego majątek nie jest majątkiem publicznym przekazanym mu w inny sposób niż powierzenie środków na utworzenie kapitału zakładowego. Polska Grupa Zbrojeniowa S.A. jako spółka z udziałem Skarbu Państwa jest właścicielem części akcji Zakładu, a jego działalność ma charakter gospodarczy i ukierunkowana jest na zysk, tak jak i działalność innych spółek prawa handlowego, w których akcjonariuszami są tylko podmioty prywatne. Zajmuje on taką samą pozycję, jak każdy inny podmiot prywatny, a z Państwem łączą go jedynie stosunki wertykalne (jednostka-państwo), oparte na zależności i podporządkowaniu. Nadto, podlega restrykcjom prawnym identycznym, jak inne osoby prawne, stosuje się wobec niego powszechnie obowiązujące przepisy prawa zarówno w sferze cywilnoprawnej, jak również administracyjnoprawnej czy karnoprawnej. Wskazane powyżej okoliczności oznaczają, że Zakład nie jest zobowiązany do udzielania każdej informacji odnoszącej się do jego funkcjonowania. Informacją publiczną w odniesieniu do podmiotów wskazanych w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. będą bowiem tylko kwestie odnoszące się do wykonywania przez nie zadań publicznych lub gospodarowania mieniem publicznym. Pozostałą zaś materię trzeba, a contrario, uznać za niepubliczną, czyli stosownie do treści art. 1 ust. 1 u.d.i.p. za niebędącą informacją publiczną. Znajduje to potwierdzenie w samym art. 61 ust. 1 Konstytucji RP wskazującym, że "obywatel ma prawo do uzyskiwania informacji o działalności organów władzy publicznej oraz osób pełniących funkcje publiczne. Prawo to obejmuje również uzyskiwanie informacji o działalności organów samorządu gospodarczego i zawodowego, a także innych osób oraz jednostek organizacyjnych w zakresie, w jakim wykonują one zadania władzy publicznej i gospodarują mieniem komunalnym lub majątkiem Skarbu Państwa". Przedstawione ograniczenie zakresowe dostępu do informacji o działalności osób i jednostek innych niż organy władzy państwowej, czy osoby pełniące funkcje publiczne oraz samorządy gospodarcze i zawodowe - przewidział już ustrojodawca. Przyjęcie zatem, że od wskazanych w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. podmiotów można żądać innych informacji, niż z zakresu wykonywania zadań władzy publicznej, czy gospodarowania mieniem publicznym, byłoby nadmierną ingerencją w sferę informacyjną tych podmiotów, wykraczającą poza standard konstytucyjny. Zdaniem organu, w sprawie nie jest zasadnym przywoływanie orzeczenia z dnia 1 lipca 2015 r. WSA w Krakowie o sygn. akt II SAB/Kr 75/15, albowiem nie może być on wiążący, gdyż zapadł w odniesieniu do całkowicie innego stanu faktycznego, bowiem stroną postępowania był w tym przypadku wprost organ władzy publicznej jakim jest wójt. W piśmie z dnia 24 kwietnia 2017 r. skarżąca Spółka odniosła się do treści odpowiedzi organu na skargę, akcentując w dalszym ciągu jego bezczynność i tym samym zasadność skargi. Natomiast pismem z dnia 14 czerwca 2017 r. skarżąca Spółka poinformowała, że na złożony o identycznej treści wniosek została jej udzielona odpowiedź przez wchodzący w skład grupy kapitałowej [...] Ośrodek Badawczo Rozwojowy [...] Spółka z o.o. z siedzibą w [...] oraz przesłała jej kopię, z której wynika, że w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2016 r., na jego rzecz pomoc prawną świadczyła Kancelaria [...] spółka partnerska w [...] oraz skarżąca Spółka Oddział w [...]. Powołanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej jako "P.p.s.a."), uznał, że skarga nie jest zasadna. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że przedmiotem skargi wniesionej w niniejszej sprawie jest bezczynność Dyrektora Naczelnego Zakładów [...]S.A. z siedzibą w [...], polegająca na nierozpoznaniu wniosku skarżącej Spółki z dnia 10 stycznia 2017 r., zawierającego pytanie jakie podmioty ze wskazaniem ich pełnych nazw, w okresie od 1 stycznia 2013 r. do 31 grudnia 2016 r., świadczyły pomoc prawną na rzecz Zakładów [...] S.A. W uzasadnieniu skargi podniesiono, że umowy o świadczenie usług prawnych dotyczą spraw publicznych, zatem skoro większościowym akcjonariuszem wymienionych Zakładów jest Polska Grupa Zbrojeniowa Spółka Akcyjna - 93,69 %, której to 37,37 % akcji należy do Skarbu Państwa, a 27,64 % do jednoosobowej spółki Skarbu Państwa - Agencji Rozwoju Przemysłu S.A. i Polskiego Holdingu Obronnego Spółka z o.o., to jako dysponent majątku publicznego ma on obowiązek udzielenia odpowiedzi na postawione we wniosku pytanie. Skarżąca Spółka na złożony wniosek otrzymała negatywną pisemną odpowiedź z dnia 18 stycznia 2017 r., jednak ponownie akcentowała, że domaga się udzielenia odpowiedzi na wniosek bądź też wydania decyzji administracyjnej o odmowie udzielenia informacji publicznej (pismo skarżącej Spółki z dnia 25 stycznia 2017 r.). W odpowiedzi, co nie było kwestionowane w sprawie, uzyskała kolejny raz negatywną odpowiedź. Sąd I instancji wyjaśnił, że termin "zadania publiczne" określony w art. 4 u.d.i.p. jest pojęciem szerszym od terminu "zadań władzy publicznej" (art. 61 Konstytucji RP). Pojęcia te różnią się przede wszystkim zakresem podmiotowym, bowiem zadania władzy publicznej mogą być realizowane przez organy tej władzy lub podmioty, którym zadania te zostały powierzone w oparciu o konkretne i wyrażone unormowania ustawowe. Tak rozumiane "zadanie publiczne" cechuje powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji RP lub ustawie szczególnej. WSA w Gliwicach uznał, że wykonywanie zadań publicznych zawsze wiąże się z realizacją podstawowych publicznych praw podmiotowych obywateli. Na podkreślenie zasługuje przy tym alternatywne ujęcie kryterium kwalifikującego podmiot jako adresata u.d.i.p., tj. wskazujące na przedmiot działania podmiotu, który to przedmiot ma się mieścić w materii zadań publicznych lub na dysponowanie przez ten podmiot majątkiem publicznym (art. 4 ust. 1 u.d.i.p.). Jednocześnie żądanie innych informacji, niż z zakresu wykonywania zadań publicznych, czy gospodarowania mieniem publicznym jest nadmierną ingerencją w sferę informacyjną tych podmiotów, wykraczającą poza standard konstytucyjny. Przesłankę określoną jako "dysponowanie majątkiem publicznym" zdefiniować można jako - mienie państwowe, mienie komunalne oraz mienie należące do podmiotów sektora finansów publicznych, w rozumieniu przepisów o finansach publicznych oraz mienie należące do banków i spółek prawa handlowego, w których Skarb Państwa posiada ponad 50% udziałów w kapitale. Następnie Sąd I instancji podniósł, że Zakłady [...] S.A. powstały w wyniku przekształcenia przedsiębiorstwa państwowego pod nazwą "Kombinat [...]" i są spółką przemysłowego potencjału obronnego, w rozumieniu ustawy z dnia 7 października 1999 r. o wspieraniu restrukturyzacji przemysłowego potencjału obronnego i modernizacji technicznej Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2015 r., poz. 1876) oraz wymienione zostały w pozycji I pkt 7 złącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 4 października 2010 r. w sprawie wykazu spółek, przedsiębiorstw państwowych i jednostek badawczo-rozwojowych, prowadzących działalność na potrzeby bezpieczeństwa i obronności państwa, a także spółek realizujących obrót z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa oraz dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa (Dz. U. Nr 1989, poz. 1313). Z tego powodu realizują zadania nałożone i powierzone w oparciu o konkretne unormowania ustawowe. Znalazło to również odzwierciedlenie w statucie Zakładu, na co zwróciła uwagę skarżąca Spółka (§ 6 ust. 2). Z pewnością działalność ta nie dotyczy informacji o sprawach publicznych, w rozumieniu art. 1 u.d.i.p., jak i zadań publicznych, określonych jako wykonywane przez inne podmioty niż władze publiczne i przykładowo wymienionych w art. 4 u.d.i.p. Tym samym nie sposób uznać, że adresat wniosku skarżącej Spółki jest podmiotem obowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Zdaniem WSA w Gliwicach uznaniu Zakładów [...] S.A. za podmiot zobligowany do udostępnienia informacji publicznej stoi na przeszkodzie ustalenie, że prowadzą one działalność nie nastawioną na realizację potrzeb o charakterze powszechnym oraz nie świadczą usług o charakterze użyteczności publicznej. Tym bardziej, decydującego znaczenia przy kwalifikacji podmiotu jako zobowiązanego, w myśl przepisów u.d.i.p., nie może stanowić dominujący udział Skarbu Państwa. Spełnienie tylko tej przesłanki nie czyni podmiotu podmiotem zobowiązanym do udostępnienia informacji publicznej. Art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. wymaga istnienia wymienionych w nim przesłanek, a zatem podmiot ma reprezentować wykonujące zadania publiczne inne osoby lub jednostki organizacyjne bądź też mają te inne osoby lub jednostki organizacyjne dysponować majątkiem publicznym. Uwzględniając zatem ciąg zależności właścicielskich, Sąd I instancji uznał, że Zakłady [...] S.A. nie są też osobą prawną, w której Skarb Państwa ma pozycję dominującą, w rozumieniu art. 4 pkt 10 u.o.k.k. Przepis ten nie odnosi się co prawda do wielkości udziałów w majątku, lecz do udziału w rynku właściwym, rozumianym zgodnie z treścią art. 4 pkt 9 u.o.k.k. Ilekroć w u.o.k.k. jest mowa o rynku właściwym, rozumie się przez to rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znacząca różnica cen i koszty transportu, panują zbliżone warunki konkurencji. W tym stanie rzeczy Sąd I instancji uznał, że Zakłady [...] S.A. nie są objęte działaniem u.d.i.p. nie tylko poprzez charakter wykonywanych zadań, lecz również z uwagi na występującą strukturę właścicielską (art. 4 ust. 1 pkt 4 i pkt 5 u.d.i.p.). Skargę kasacyjną na powyższy wyrok wywiodła Spółka [...] wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i o zobowiązanie Dyrektora Naczelnego Zakładów [...] S.A. w [...] do rozpatrzenia wniosku z dnia 10 stycznia 2017 r. o udostępnienie informacji publicznej w terminie 7 dni od dnia uprawomocnienia się wyroku oraz o zasądzenie od Zakładów [...] S.A. z siedzibą w [...] zwrotu poniesionych przez skarżącego kasacyjnie niezbędnych kosztów postępowania kasacyjnego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: 1. naruszenie prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 1, 2, 3, 4 ust. 1 pkt 5 i art. 10 u.d.i.p., w powiązaniu z art. 4 pkt 9-10 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, przez błędną ich wykładnię, co miało wpływ na wynik sprawy, a polegającą na nieprawidłowym uznaniu, iż działalność Zakładów [...] S.A. w [...] nie dotyczy informacji o sprawach publicznych w rozumieniu art. 1 u.d.i.p., jak i zadań publicznych, określonych jako wykonywane przez inne podmioty niż władze publiczne w myśl art. 4 u.d.i.p. oraz niezasadnym ustaleniu, iż Zakłady [...]S.A. w [...] prowadzą działalność, która nie jest nastawiona na realizację potrzeb o charakterze powszechnym oraz nie świadczy usług o charakterze użyteczności publicznej, a także polegającą na wadliwym uznaniu, iż Zakłady [...] S.A. w [...] nie stanowią osoby prawnej, w której pozycję dominującą ma Skarb Państwa, podczas gdy prawidłowa analiza zebranego materiału dowodowego prowadzi do odmiennego stanowiska, 2. naruszenie przepisów postępowania, które to uchybienie miało istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie: • art. 133 § 1 w zw. z art. 151 P.p.s.a. poprzez oddalenie skargi na bezczynność, mimo naruszenia przez organ przepisów u.d.i.p. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy oraz oparcie rozstrzygnięcia na części zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, co skutkowało wydaniem wadliwego orzeczenia, • art. 141 § 4 P.p.s.a polegające na ogólnikowym wyjaśnieniu podstawy prawnej rozstrzygnięcia oraz na nieodniesieniu się do zarzutów skarżącej Spółki w przedmiocie charakteru realizowanych przez ten organ zadań, co uniemożliwia stronie dokonanie kontroli prawidłowości rozumowania Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach oraz podjęcia skutecznej polemiki z merytorycznym rozstrzygnięciem zawartym w zaskarżonym wyroku. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Zakłady [...] S.A. w [...] wniosły o jej oddalenie i obciążenie strony przeciwnej kosztami postępowania wskazując, że zaskarżone orzeczenie odpada prawu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym prowadzonym na skutek wniesienia skargi kasacyjnej obowiązuje generalna zasada ograniczonej kognicji tego sądu (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Naczelny Sąd Administracyjny, jako Sąd II instancji rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, wyznaczonych przez przyjęte w niej podstawy, określające zarówno rodzaj zarzucanego zaskarżonemu orzeczeniu naruszenia prawa, jak i jego zakres. Z urzędu bierze pod rozwagę tylko nieważność postępowania, która nie miała miejsca w niniejszej sprawie. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze kasacyjnej. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym zdaniem wnoszącego skargę kasacyjną Sąd uchybił, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skarga kasacyjna ma usprawiedliwione podstawy, ponieważ podniesione w niej niektóre zarzuty należy uznać za trafne. Ponieważ skarga kasacyjna zawiera zarzuty zarówno naruszenia prawa materialnego jak i przepisów postępowania w pierwszej kolejności należałoby się odnieść do zarzutów określonych w art. 174 pkt 2 P.p.s.a., gdyż dopiero prawidłowo ustalony stan faktyczny powoduje, iż możliwa jest jego subsumcja pod odpowiednią normę prawną. W niniejszej sprawie jednak, mając na uwadze charakter podniesionych zarzutów Naczelny Sąd Administracyjny dokona łącznie oceny zaskarżonego wyroku, odnosząc się do istoty postępowania kontrolowanego przez Sąd I instancji. Zarzuty skargi kasacyjnej koncentrują się wokół zagadnienia, czy spółka obronna jaką są Zakłady [...] S.A. w [...] (dalej: Zakłady) jest podmiotem zobowiązanym, na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., do udzielenia informacji publicznej. Przypomnieć należy, że zgodnie z ww. przepisem obowiązki związane z udostępnianiem informacji publicznej spoczywają poza władzami publicznymi oraz innymi podmiotami wykonującymi zadania publiczne - na podmiotach: 1) wykonujących zadania publiczne; 2) dysponujących majątkiem publicznym; 3) w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego mają pozycje dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów. Treść art. 4. ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. wskazuje, że nie jest koniecznym aby podmiot niebędący władzą publiczną był zobowiązany do udzielenia informacji publicznej, gdy spełnione są łącznie wszystkie przesłanki określone w tym przepisie. Wystarczy jedna przesłanka, aby uznać, że taki podmiot jest podporządkowany reżymowi u.d.i.p. W rozpoznawanej sprawie nie można uznać, aby Zakłady wykonywały zadania publiczne, jak wynika bowiem z działu 3 Krajowego Rejestru Sądowego z dnia 20 kwietnia 2017 r. zajmowały się one przede wszystkim: produkcją wojskowych pojazdów bojowych, produkcją broni i amunicji, naprawą i konserwacją metalowych wyrobów gotowych, instalowaniem maszyn przemysłowych, sprzętu i wyposażenia, produkcją maszyn dla górnictwa i do wydobywania oraz budownictwa, obróbką mechaniczną elementów metalowych, wynajmem nieruchomości własnych lub dzierżawionych, produkcją silników samochodowych oraz ciągników rolniczych. Działalność taka nie ma charakteru zadań o charakterze publicznym dotyczy bowiem produkcji wskazanych wyrobów i ich sprzedaży. Nie można wywieść wykonywania zadań publicznych przez Zakłady z faktu umieszczenia ich w decyzji nr [...] Ministra Obrony Narodowej z dnia [...] października 2016 r. w sprawie wykazu przedsiębiorców wykonujących zadania w dziedzinie obronności i bezpieczeństwa państwa we współpracy z Agencją Mienia Wojskowego (Dz. Urzęd. MON z 2016 r., poz. 176), ponieważ jak wynika z art. 7 ust. 1 pkt 13 ustawy z dnia 10 lipca 2015 r. o Agencji Mienia Wojskowego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2308 ze zm.) zakres współpracy dotyczy w istocie handlu bronią i surowcami do produkcji broni z zagranicą, co nie ma charakteru związanego z wykonywaniem zadań o charakterze powszechnym związanych z organizacją życia obywateli. Natomiast należy uznać, że Zakłady spełniają dwie pozostałe przesłanki z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. Jak wynika z akt sprawy, Zakłady są przedsiębiorstwem, w których dominującą pozycję posiada Skarb Państwa przez należące do niego podmioty takie jak: Polska Grupa Zbrojeniowa – 37,13% akcji, Agencja Rozwoju Przemysłu S.A. – 29,36 % akcji oraz Polski Holding Obronny - 33,5 % akcji. Pozycja dominująca zgodnie z art. 4 pkt 10 u.o.k.k. oznacza, że przedsiębiorca posiada na rynku udział, który przekracza 40%. W rozumieniu u.d.i.p. oznacza to udział Skarbu Państwa lub innych podmiotów wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. w danym podmiocie przekraczający 40% akcji, udziałów itp. niezależnie, czy jest to udział bezpośredni lub za pośrednictwem powołanych przez organy administracji rządowej lub samorządowej podmiotów. W przypadku, gdyby bowiem przyjąć, że do kategorii podmiotów określonych w art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. należą tylko podmioty, w których Skarb Państwa posiada pozycję dominującą tylko w sposób bezpośredni, tak jak przyjął to w istocie Sąd I instancji - wówczas faktycznie ograniczonoby możliwość kontroli przez obywateli sposobu gospodarowania majątkiem publicznym, ponieważ wystarczyłoby aby Skarb Państwa ustanowił osobny, całkowicie przez siebie kontrolowany podmiot (np. spółkę) i przez ten podmiot powołał i wyposażył w majątek inny podmiot - wówczas taki nowopowołany podmiot, mimo że jego właścicielem i właścicielem jego majątku jest faktycznie Skarb Państwa, mający również znaczny wpływ na jego funkcjonowanie - byłby poza kontrolą obywatelską ustanowioną przez u.d.i.p. W oczywisty sposób doprowadziłoby to do sytuacji, że znaczna część majątku publicznego nie podlegałaby regułom ujawniania określonym w u.d.i.p. W takiej sytuacji wobec błędnego uznania przez WSA w Gliwicach, że Zakłady nie są podmiotem zobowiązanym do udzielenia informacji publicznej, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Rozpoznając ponownie sprawę Sąd I instancji powinien zbadać, czy żądane przez [...] Spółka Partnerska w [...] we wniosku z dnia 10 stycznia 2017 r. dane mieszczą się w kategorii informacji publicznej określonej w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. O kosztach postępowania kasacyjnego Naczelny Sąd Administracyjny rozstrzygnął zgodnie z art. 209 w zw. z art. 204 pkt 2 i art. 205 § 2 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło