II SA/Wr 191/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Anna Siedlecka Sędziowie Sędzia WSA Władysław Kulon Sędzia WSA Alicja Palus (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. P. we W. na postanowienie D. Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie nałożenia grzywny w celu przymuszenia postanawia I. odrzucić skargę; II. zwrócić stronie skarżącej kwotę 100 (słownie: sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi. Z doręczonych Sądowi akt administracyjnych wynika, że w decyzji Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] r. nr [...] nałożono na Wspólnotę Mieszkaniową nieruchomości przy ul. [...] we W. i na Wspólnotę Mieszkaniową nieruchomości przy ul. [...] we W. obowiązek przeprowadzenia kontroli budynku przy ul. [...] we W. i doręczenia ekspertyzy technicznej dotyczącej stanu technicznego tego budynku. Natomiast podejmowane przez organy nadzoru budowlanego czynności zmierzające do wykonania obowiązków nałożonych tą decyzją przybrały w postępowaniu egzekucyjnym postać odrębnych postanowień o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia. W stosunku do Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] we W. grzywnę nałożył PINB postanowieniem z dnia [...] r. nr [...], a w stosunku do Wspólnoty Mieszkaniowej przy ul. [...] we W. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...]. Oba zobowiązane podmioty wniosły zażalenia na ww. postanowienia organu powiatowego, w efekcie czego DWINB wydał odrębne postanowienia utrzymujące w mocy zaskarżone postanowienia organu powiatowego. Następnie skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu wniosła Wspólnota Mieszkaniowa przy ul. [...] we Wrocławiu zaskarżając postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...], wydane na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2016r. poz. 23 ze zm.), na mocy którego po rozpatrzeniu zażalenia zarządu Wspólnoty Mieszkaniowej A. nieruchomości przy ul. [...] we Wrocławiu utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] r. nr [...] nakładające na ww. Wspólnotę Mieszkaniową grzywnę w celu przymuszenia w wysokości 10 000 zł (słownie: dziesięć tysięcy złotych) z powodu uchylania się od wykonania obowiązku określonego w decyzji PINB dla miasta W. z dnia [...] r. nr [...]. W skardze zarzucono zaskarżonemu postanowieniu DWINB nieważność. Wskazano, że strona nie otrzymała postanowienia PINB z dnia [...] r. nr 3056/16, ani nie otrzymała rozstrzygnięcia w sprawie zażalenia, które wniosła na skierowane do niej postanowienie PINB z dnia [...] r. nr [...]. Zatem prawdopodobnie DWINB omyłkowo doręczył do Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. [...] we W. postanowienie nr [...] jako postanowienie rozstrzygające jej zażalenie na postanowienie PINB z dnia [...] r. nr [...]. W odpowiedzi na skargę Dolnośląski Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego we W. wniósł o odrzucenie skargi. Organ podkreślił, że strona skarżąca nie jest stroną postępowania zakończonego zaskarżonym postanowieniem, choć zostało jej ono omyłkowo doręczone. Organ wskazał, że w stosunku do Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. [...] we W. wydano postanowienie z dnia [...] r. nr [...] i prawidłowo je doręczono. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje: Zgodnie z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) uprawnionym do wniesienia skargi jest każdy, kto ma w tym interes prawny, prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich, Rzecznik Praw Dziecka oraz organizacja społeczna w zakresie jej statutowej działalności, w sprawach dotyczących interesów prawnych innych osób, jeżeli brała udział w postępowaniu administracyjnym. Sąd przyjął, że istotę legitymacji skargowej stanowi uprawnienie do żądania przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu doprowadzenia ich do stanu zgodnego z prawem, czyli z obiektywnym porządkiem prawnym. Przy czym skarżący musi mieć w złożeniu skargi interes prawny pojmowany jako istnienie związku między sferą jego indywidualnych praw i obowiązków a zaskarżonym aktem lub czynnością (zob. A. Kabat, Komentarz do art. 50 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LEX 2013). Należy więc podkreślić, że jednostka ma interes prawny w postępowaniu sądowym, jeżeli pomiędzy jej sytuacją prawną a przedmiotem postępowania istnieje – uzasadnione treścią normy prawa materialnego – realne i rzeczywiste powiązanie, czyniące ją "zainteresowaną" tym postępowaniem i w konsekwencji uprawnioną do udziału w nim w charakterze strony (tak: J.P. Tarno, Komentarz do art. 50 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, LexisNexis 2011, dostępny w LEX). Innymi słowy, osoba niemająca interesu prawnego, nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W rezultacie skarga wniesiona przez podmiot, który a limine (dosł. "od progu", od samego początku) nie może mieć legitymacji skargowej, podlega odrzuceniu, natomiast stwierdzenie w toku postępowania, że wnoszący skargę nie legitymuje się interesem prawnym, powoduje oddalenie skargi (zob. uchwała składu 7 sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 kwietnia 2005 r., sygn. akt OPS 1/04, opubl. ONSAiWSA z 2005 r. Nr 4, poz. 62). Uwzględniając powyższe Sąd ustalił, że z treści zaskarżonego postanowienia DWINB wynika, że organ wskazał, iż otrzymuje je zarząd Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. [...] we W. Jednak ze zwrotnego potwierdzenia odbioru przesyłki zawierającej to postanowienie wynika, że przesyłkę tę zaadresowano do Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. [...] we W. i doręczono w dniu 17 stycznia 2017 r. do rąk zarządcy nieruchomości, tj. spółki A. sp. z o.o. Zdaniem Sądu sam fakt doręczenia postanowienia nie oznacza jednak, że Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości przy ul. [...] we W. ma (uzyskuje) legitymację czynną do wniesienia skargi na postanowienie DWINB wydane w związku z zażaleniem Wspólnoty Mieszkaniowej nieruchomości przy ul. [...] we W. na skierowane do tejże Wspólnoty postanowienie Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla miasta W. z dnia [...] nr [...]. Jest tak, ponieważ w postępowaniu egzekucyjnym, w którym wydano zaskarżone postanowienie o nałożeniu grzywny w celu przymuszenia stroną postępowania była wyłącznie Wspólnota Mieszkaniowa A. nieruchomości przy ul. [...] we Wrocławiu, a nie Wspólnota Mieszkaniowa nieruchomości przy ul. [...] we Wrocławiu. Zatem ta ostatnia nie ma legitymacji czynnej do zaskarżenia do sądu administracyjnego postanowienia DWINB z dnia [...] r. nr [...]. Oceniając legitymację strony skarżącej Sąd w składzie rozpoznającym skargę przyjął, że interes prawny we wniesieniu skargi do sądu administracyjnego na decyzję czy postanowienie należy łączyć z tym, że dany akt administracyjny w swojej treści określa prawa i obowiązki oznaczonego podmiotu. Skierowanie decyzji czy postanowienia do osoby niebędącej stroną postępowania rodzić może interes prawny w zwalczaniu danego aktu administracyjnego (np. w drodze skargi do sądu administracyjnego), jednak skierowanie aktu administracyjnego do kogoś oznacza zamiar ukształtowania tym aktem czyjejś sytuacji prawnej, a nie samo tylko jej doręczenie (zob. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 25 sierpnia 2010 r., sygn. akt 1324/09 i z dnia 15 września 2011 r. sygn. akt II OSK 1347/10 – Orzeczenia.nsa.gov.pl). Tym bardziej więc doręczenie omyłkowe, jakie miało miejsce w realiach niniejszej sprawy, nie mogło wykreować interesu prawnego po stronie podmiotu, któremu doręczono zaskarżone postanowienie, a który nie był adresatem nałożonego w postanowieniu obowiązku. Skarżąca nie uzyskała żadnych praw, ani nie nałożono na nią żadnych obowiązków w drodze zaskarżonego postanowienia, bowiem dotyczy ono grzywny nałożonej na inną wspólnotę mieszkaniową. Zauważyć oczywiście można, że obie wspomniane wspólnoty mieszkaniowe są zainteresowane przebiegiem postępowania egzekucyjnego związanego z nałożonymi na nie obowiązkami, jednak grzywny w celu przymuszenia nakładane są na konkretne podmioty i tylko adresatowi grzywny w celu przymuszenia przysługuje przymiot strony postępowania w przedmiocie tejże grzywny, a co za tym idzie tylko stronie postępowania służy interes prawny w ewentualnym wniesieniu skargi do sądu administracyjnego. W tym stanie rzeczy Sąd stwierdził, że wniesienie skargi przez Wspólnotę Mieszkaniową nieruchomości przy ul. [...] we W. w niniejszej sprawie było niedopuszczalne i dlatego skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., o czym postanowiono w pkt I sentencji. Natomiast orzeczenie zawarte w pkt II sentencji zapadło w zgodzie z art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a., który nakazuje zwrot całego uiszczonego wpisu sądowego od pisma (tu: skargi) w sytuacji, gdy pismo to podlegało odrzuceniu. Z tych względów postanowiono jak w sentencji. Na marginesie Sąd wskazuje, że odrzucenie skargi oznacza niemożność dokonania kontroli legalności zaskarżonego postanowienia, jednak zauważyć wypada, że w aktach sprawy znajduje się postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...], na mocy którego utrzymano w mocy postanowienie PINB z dnia [...] r. nr [...], a także postanowienie Dolnośląskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego we W. z dnia [...] r. nr [...], na mocy którego również utrzymano w mocy postanowienie PINB z dnia [...] r. nr [...]. W ocenie Sądu tożsamość przedmiotów obu rozstrzygnięć może budzić wątpliwości i winna być przez organy nadzoru budowlanego wyjaśniona we właściwym trybie.