II OSK 1539/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marzenna Linska-Wawrzon (spr.) Sędzia NSA Małgorzata Miron Sędzia del. WSA Mirosław Gdesz po rozpoznaniu w dniu 28 czerwca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Z. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 stycznia 2018 r. sygn. akt VII SA/Wa 2500/16 w sprawie ze skargi Z. K. na decyzję Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2016 r. znak: [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2018 r., sygn. akt VII SA/Wa 2500/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) oddalił skargę Z. K. na decyzją Głównego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] września 2016 r. utrzymującą w mocy decyzję Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lipca 2016 r., którą odmówiono, we wznowionym postępowaniu, uchylenia decyzji Lubelskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] października 2011 r. utrzymującej w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego w P. z dnia [...] lipca 2011 r., którą nakazano Z. K. rozbiórkę samowolnie wybudowanego budynku stolarni zlokalizowanego na działce nr ewid. [...] przy ul. [...] w K. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł Z. K., zaskarżając wyrok w całości i zarzucając naruszenie prawa procesowego: 1. art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a. przez niezawieszenie postępowania sądowoadmnistracyjnego do czasu zakończenia postępowania karnego wszczętego i niezakończonego do dnia wyrokowania; 2. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w zw. z art. 98 § 1 k.p.a. przez niezawieszenie postępowania sądowoadmnistracyjnego do czasu zakończenia postępowania karnego wszczętego i niezakończonego do dnia wyrokowania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano, że kwestią sporną w sprawie jest ustalenie, czy organy administracji powinny zawiesić postępowanie administracyjne do czasu zakończenia postępowania karnego, wszczętego wobec dotychczasowych świadków. W świetle art. 98 § 1 k.p.a. organy administracji mogły zawiesić postępowanie i oczekiwać na ustalenie zapadłe w postępowaniu karnym, tym bardziej że to w dużej mierze stan faktyczny został oparty na zeznaniach świadków. Postępowanie karne toczące się zarówno w toku postępowania administracyjnego jak i sądowoadministracyjnego mogło dostarczyć ustalenia co do oceny zeznań świadków, a wobec tego "oczekiwanie" na jego zakończenie nie tylko nie naruszyłoby interesu społecznego, ale stanowiłoby jego uwzględnienie. W skardze kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Warszawie oraz o zasądzenie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu które nie zostały pokryte ani w całości ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Na wstępie należy wskazać, że postępowanie sądowoadministracyjne w przedmiotowej sprawie zostało wszczęte po dniu 15 sierpnia 2015 r., a zatem do uzasadnienia wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego znajduje zastosowanie art. 193 zd. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) Zgodnie z nim uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Powołany przepis stanowi lex specialis wobec art. 141 § 4 p.p.s.a. i jednoznacznie określa zakres, w jakim Naczelny Sąd Administracyjny uzasadnia z urzędu wydany wyrok w przypadku gdy oddala skargę kasacyjną. Regulacja ta, jako mająca szczególny charakter, wyłącza odpowiednie stosowanie do postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym wymogów dotyczących koniecznych elementów uzasadnienia wyroku, które przewidziano w art. 141 § 4 w zw. z art. 193 zd. 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia więc w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organy administracji i Sąd pierwszej instancji. Stan faktyczny i prawny sprawy rozstrzygniętej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny przedstawiony został w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny ocenił zarzuty postawione wobec zaskarżonego wyroku, uwzględniwszy, że rozpoznaniu podlega sprawa w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 § 1 p.p.s.a.), gdyż nie stwierdzono przesłanek nieważności postępowania sądowego określonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. Wynikająca z art. 183 § 1 p.p.s.a. zasada związania granicami skargi kasacyjnej sprawia, że Naczelny Sąd Administracyjny władny jest badać naruszenie jedynie tych przepisów prawa, które zostały wyraźnie wskazane w podstawie kasacyjnej. Wbrew zarzutowi kasacyjnemu dotyczącemu naruszenia przez Sąd Wojewódzki art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., w niniejszej sprawie nie zachodziła podstawa do zawieszenia postępowania sądowoadministracyjnego w trybie wymienionego przepisu. Zgodnie z art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., sąd może zawiesić postępowanie z urzędu m.in. wówczas jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku innego toczącego się postępowania administracyjnego, sądowoadministracyjnego, czy sądowego. Z treści zarzutu należy wywieść, że według strony skarżącej przedmiotowe postępowanie sądowoadministracyjne powinno być zawieszone z uwagi na wszczęte postępowanie karne w sprawie składania fałszywych zeznań przez świadków w postępowaniu zakończonym decyzją nakazującą skarżącemu rozbiórkę oznaczonego budynku. Z akt sprawy wynika, że skarżący po dokonaniu w dniu 26 października 2016 r. zawiadomienia o fałszowaniu dokumentów i składaniu fałszywych zeznań złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek o zawieszenie postępowania. Kolejne wnioski złożył na poszczególnych etapach postępowania karnego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową w P. Wojewódzki Sąd Administracyjny postanowieniami z dnia 20 czerwca 2017 r., 25 lipca 2017 r. i 7 września 2017 r. odmówił zawieszenia postępowania sądowego. Zaznaczyć należy, że Sąd Wojewódzki, rozpoznając skargę na zaskarżoną decyzję wydaną przez organ nadzoru budowlanego w trybie wznowieniowym, nie musiał oczekiwać na zakończenie wszczętego w dniu 2 marca 2017 r. śledztwa. Rzeczą Sądu Wojewódzkiego była kontrola legalności decyzji z [...] lipca 2016 r. i [...] września 2016 r. według stanu sprawy istniejącego w momencie orzekania przez organy obu instancji. Z wymienionych decyzji wynika, że odmowa uchylenia decyzji w przedmiocie nakazu rozbiórki nastąpiła dlatego, że m.in. nie stwierdzono zaistnienia podstawy wznowienia określonej w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którym w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe. Organy nadzoru wyjaśniły, że wznowienie postępowania na tej podstawie jest uwarunkowane tym, aby okoliczność sfałszowania dowodu była stwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu lub innego organu. Organ odwoławczy zaznaczył, że organ administracji publicznej nie może prowadzić postępowania dowodowego w celu ustalenia wystąpienia przesłanek określonych w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Ponieważ w niniejszej sprawie brak było potwierdzenia przez właściwy organ lub sąd dokonania fałszerstwa, to organy uznały, że nie zaistniała podstawa wznowienia postępowania zakończonego decyzją orzekającą rozbiórkę przedmiotowego budynku. Również w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Wojewódzki podkreślił, że w dacie wydawania kontrolowanych decyzji nie było podstaw do stwierdzenia, że dowody, na podstawie których ustalono istotne okoliczności w sprawie rozbiórki były fałszywe. W tym miejscu należy zaakcentować, że w orzecznictwie i piśmiennictwie utrwalone jest stanowisko, że zasadniczo wznowienie postępowania ze względu na fałszerstwo dowodów jest możliwe dopiero po stwierdzeniu fałszerstwa orzeczeniem sądu lub innego właściwego organu, z wyjątkiem sytuacji z art. 145 § 2–3 k.p.a. Przyjmuje się zatem, że warunkiem skutecznego żądania wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jest przedłożenie przez stronę dowodu w postaci orzeczenia sądowego lub innego właściwego organu stwierdzającego fałszerstwo dowodu (por. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, pod red. R. Hausera, M. Wierzbowskiego, C.H. Beck, Warszawa 2014, s. 608; M. Jaśkowska, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, LEX a WK, Warszawa 2009, s. 710–711 oraz powołane tam orzeczenia sądów administracyjnych). Wobec powyższego w zaskarżonym wyroku Sąd Wojewódzki prawidłowo stwierdził, że w kontrolowanym postępowaniu administracyjnym nie zaistniała żadna z przesłanek zawieszenia postępowania określonych w art. 97 i 98 k.p.a. Przede wszystkim Sąd Wojewódzki trafnie wskazał, że o ile skarżący będzie dysponował orzeczeniem sądu karnego wskazującym na istnienie podstawy wznowienia z art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 k.p.a., to wówczas powstaną przesłanki uzasadniające ponowne wznowienie przedmiotowego postępowania. Z tych wszystkich względów skarga kasacyjna, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, podlega oddaleniu na podstawie art. 184 p.p.s.a.