III SA/Lu 84/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Zalewski, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Beata Skubis-Kawczyńska, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi P.M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] grudnia 2016 r. nr [...] w przedmiocie odmowy unieważnienia decyzji ostatecznej oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia 16 grudnia 2016 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w B. P., po rozpatrzeniu odwołania P. M., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia 28 września 2016 r., nr [...] o odmowie unieważnienia decyzji ostatecznej Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia 9 grudnia 2011 r., [...] Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie sprawy: W dniu 18 lutego 2007 r. objęto procedurą dopuszczenia do wolnego obrotu sprowadzony ze [...] używany samochód osobowy marki [...], nr [...], wyprodukowany w 2006 r. W związku z otrzymaniem pisma szwajcarskich władz celnych dotyczącego niezidentyfikowanych przez administrację [...] podmiotów figurujących na fakturach i umowach sprzedaży samochodów, z którego wynikało, że eksporter o nazwie P. GmbH, który określony został w dowodzie zakupu dołączonym do zgłoszenia celnego, nie istnieje, organ przyjął, że rachunek dołączony do zgłoszenia celnego jest fikcyjny. W wyniku przeprowadzonej przez organ celny – w trybie art. 78 § 2 WKC – kontroli zgłoszenia celnego stwierdzono, że wartość samochodu zadeklarowana w zgłoszeniu celnym rażąco odbiega od wartości podobnych pojazdów na rynku eksportu. W związku z powyższym organ I instancji wszczął z urzędu postępowanie w sprawie określenia prawidłowej wysokości długu celnego. W wyniku przeprowadzonego postępowania organ określił wartość celną pojazdu na kwotę [...]zł. Decyzją z dnia 16 września 2011 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w B. P. określił niezaksięgowaną kwotę należności wynikających z długu celnego powstałego w chwili przyjęcia zgłoszenia celnego SAD nr [...] z 18 lutego 2008 r. w wysokości [...] zł i wezwał dłużnika P. M. do uiszczenia należności wraz z odsetkami. Wartość celną pojazdu ustalono na podstawie art. 31 rozporządzenia Rady (EWG) Nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. UE L Nr 302 z dnia 19 października 1992 r., str. 1), dalej jako "WKC". Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor Izby Celnej w B. P. decyzją z dnia 9 grudnia 2011 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że w sprawie bezspornym jest fakt udzielenia przez stronę pełnomocnictwa W. P. do działania w jego imieniu. Podniósł, że złożenie podpisu jest równoznaczne z akceptowaniem treści złożonego oświadczenia woli i wiedzy, z którym wiążą się określone cele i skutki prawne. Wszelkie konsekwencje złożenia oświadczenia woli ponosi więc osoba, która dokument podpisała. Oznacza to, ze w myśl art. 5 WKC W. P. działał w imieniu skarżącego jako przedstawiciel bezpośredni. Pismem z datowanym na dzień 14 stycznia 2016 r., a które wpłynęło do organu w dniu 2 maja 2016 r. uzupełnione pismem z dnia 21 czerwca 2016r.(data wpływu 27 czerwca 2016 r.), P. M. domagał się wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Dyrektora Izby Celnej w B. P. nr [...] z dnia 9.12.2011r. Podstawą wniosku był art. 240 §1 pkt 5 ustawy Ordynacji podatkowej (Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm. - dalej jako Ordynacja podatkowa lub o.p.) gdyż według skarżącego brak było prawnych podstaw do wydania decyzji z dnia 9 grudnia 2011 r., skoro wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia 24 listopada 2014r.,sygn. akt II K [...] został uniewinniony od zarzucanego mu czynu, tj. podania nieprawdy co do wartości celnej importowanego ze [...] samochodu osobowego A. . Pismem z dnia 6 lipca 2016 r. organ poinformował stronę o zmianie przepisów regulujących postępowanie w sprawach celnych oraz o wejściu w życie rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiającego Unijny Kodeks Celny (Dz. Urz. UE L 269 z dnia 10 października 2013 r.) zwanego dalej UKC, który będzie podstawą prawną rozstrzygnięcia w sprawie. Decyzją z dnia 28 września 2016 r. Dyrektor Izby Celnej w B. P. odmówił unieważnienia decyzji z dnia 9 grudnia 2011 r. W uzasadnieniu organ celny omówił przesłankę określoną w art. 23 ust. 3 UKC unieważnienia decyzji, jeżeli nie jest ona zgodna z przepisami prawa celnego, ocenił okoliczności wskazane przez skarżącego i stwierdził, że nie zachodzą przesłanki będące przedmiotem wniosku strony z dnia 2 maja 2016 r. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 16 grudnia 2016 r. Dyrektor Izby Celnej w B. P. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ drugiej instancji, przywołując treść przepisu art. 23 ust. 3 UKC przypomniał, że odwołuje się on do pojęcia "niezgodności z przepisami prawa celnego" i w przypadku zaistnienia tej niezgodności pozwala na unieważnienie, zmianę lub cofnięcie decyzji. We wniosku z dnia 2 maja 2016 r. P. M. zakwestionował fakt obciążenia go długiem celnym z uwagi na to, że wyrokiem sądu uniewinniono go od zarzutu podania nieprawdy co do wartości celnej importowanego ze [...] samochodu osobowego marki A. . W związku z powyższym organ wskazał, że w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia 9 grudnia 2011 r. bezspornym jest fakt udzielenia przez skarżącego pełnomocnictwa do działania na jego rzecz. Skarżący podpisał pełnomocnictwo, co jest równoznaczne z zaakceptowaniem jego treści i skutków jakie oświadczenie woli wywołuje. Złożenie zgłoszenia celnego oraz czynności dokonane przez W. P. mieściły się w granicach udzielonego pełnomocnictwa. Świadczy o tym wpis w polu 44 dokumentu SAD, gdzie przy kodzie 5DK2 widnieje zapis "do wglądu". Kod 5DK2 zgodnie z "Instrukcją wypełniania i stosowania dokumentu SAD" oznacza "upoważnienie do zgłoszenia towarów, jeżeli zgłoszenie celne dokonywane jest przez przedstawiciela". W polu 54 "Podpis i nazwisko zgłaszającego/przedstawiciela" widnieje natomiast podpis W. P.. W polu 14 zgłoszenia celnego "Zgłaszający/Przedstawiciel" został umieszczony zapis "Odbiorca - 00500". Zgodnie z "Instrukcją wypełniania i stosowania dokumentu SAD" zapis ten nanosi się wówczas, gdy zgłaszający i odbiorca są tą samą osobą (odbiorca sam zgłasza). Jednocześnie do zgłoszenia celnego z dnia 18.02.2008r. zostało przedłożone pełnomocnictwo potwierdzone notarialnie udzielone W. P. przez P. M.. Dłużnikiem celnym w niniejszej sprawie jest więc skarżący w imieniu którego i na rzecz którego sprowadzono samochód osobowy marki [...] [...]. Okoliczności tej nie zmienia fakt wydania wyroku karnego dotyczącego podania nieprawdy w zgłoszeniu celnym co do wartości celnej samochodu osobowego . Uniewinnienie P. M. od stawianych mu zarzutów nie przesądza o tym, że w zgłoszeniu celnym została przyjęta prawidłowa wartość celna. Postępowanie celne i karne są od siebie niezależne, dotyczą różnych zakresów stosunków prawnych i funkcjonują w innych płaszczyznach materialnoprawnych. Wyroki zapadłe nie podważają prawidłowości ustaleń faktycznych w postępowaniu celnym i oceny prawnej zastosowanych przepisów prawa celnego. Nie przesądzają również o braku odpowiedzialności skarżącego. Skargę na powyższą decyzję złożył P. M., wnosząc o jej uchylenie oraz uchylenie poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Izby Celnej w B. P. z dnia 28 września 2016 r. w całości. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, że wyrok jednoznacznie wskazuje, iż nie dopuścił się przestępstwa polegającego na złożeniu nieprawdziwego zgłoszenia. Wobec powyższego nie mogło powstać uszczuplenie należności podatkowych. Powstanie tych należności może wynikać wyłącznie z nieprawdziwego zgłoszenia, które - co stwierdzono - nie miało miejsca. Nie zgadza się z argumentacją organu, iż czym innym jest poświadczenie nieprawdy a czym innym powstanie odpowiedzialności za dług celny w zgłoszeniu celnym. W niniejszej sprawie te kwestie pozostają w oczywistym związku i w sposób ewidentny wpływają na przypisywaną mu odpowiedzialność. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej B. P. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga podlega oddaleniu, gdyż zaskarżona decyzja nie jest dotknięta uchybieniami prawnymi, skutkującymi koniecznością jej uchylenia (stwierdzenia nieważności). Dla uporządkowania wywodu należy przytoczyć podstawowe ramy prawne sporu między skarżącym a organem. Z dniem 1 maja 2016 r. wszedł w życie Unijny Kodeks Celny - rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) Nr 952/2013 z dnia 9 października 2013 r. ustanawiające unijny kodeks celny (Dz. U. UE L 269 z dnia 10 października 2013 r.). Z mocy art. 286 ust. 2 Unijnego Kodeksu Celnego - rozporządzenie (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiające Wspólnotowy Kodeks Celny zostało uchylone. Unijny Kodeks Celny nie zawiera przepisów przejściowych. Przepisy unijne kompleksowo regulują zasady wzruszania decyzji wydanych w ramach postępowania zwykłego i dlatego zdaniem Sądu prawidłowo organy obu instancji zastosowały przepisy Unijnego Kodeksu Celnego. W związku z tym organ pominął tryb nadzwyczajny, na który skarżący powołał się we wniosku, uregulowany w art. 240 § 1 pkt. 5 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 23 ust 2 UKC posiadacz decyzji niezwłocznie informuje organy celne o wszelkich okolicznościach zaistniałych po wydaniu decyzji, a mogących wpływać na jej dalsze obowiązywanie lub na jej treść. Stosownie do ust. 3 nie naruszając przepisów obowiązujących w innych dziedzinach, określających przypadki, w których decyzje są wadliwe lub nieważne, organy celne, które wydały daną decyzję, mogą w każdej chwili ją unieważnić, zmienić lub cofnąć, jeżeli nie jest ona zgodna z przepisami prawa celnego. Ust. 4a stanowi, że w szczególnych przypadkach organy celne dokonują ponownej oceny decyzji. Unijny Kodeks Celny nie zdefiniował pojęcia niezgodności z przepisami prawa celnego. Zważywszy na to, że przepis ów, w odróżnieniu od trybu odwoławczego przewidzianego w art. 44 UKC, należy traktować jako przewidujący nadzwyczajny tryb wzruszenia decyzji, wymaga to zastosowania ostrzejszych kryteriów kwalifikowania naruszeń prawa celnego jako podstawy do unieważnienia, zmiany lub cofnięcia takiej decyzji. Zawarte w art. 23 ust. 3 UKC pojęcie niezgodności z przepisami prawa celnego należy odnosić do sytuacji, gdy wydane rozstrzygnięcie stoi w wyraźnej sprzeczności z treścią obowiązujących przepisów prawa, regulujących materię, której dane rozstrzygnięcie dotyczy (patrz wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z 6 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Bk 300/17). Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do rozstrzygnięcia, czy okoliczności wskazane przez skarżącego jako przesłanki wzruszenia decyzji wydanej w zwykłym trybie, mogły stanowić podstawę unieważnienia decyzji w przedmiocie określenia wysokości długu celnego i oznaczenia dłużnika zobowiązanego do uiszczenia tej należności. We wniosku z dnia 2 maja 2016 r. skarżący wskazał, że wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia 24 listopada 2014 r., sygn. akt II K [...] i wyrokiem Sądu Okręgowego w L. z dnia 22 grudnia 2015 r., II Ka [...], został uniewinniony od zarzutu popełnienie przestępstwa skarbowego polegającego na tym, że w dniu [...] w B. P. działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej składając zgłoszenie celne podał nieprawdę co do wartości celnej importowanego ze [...] samochodu osobowego marki [...] [...], czym naraził na uszczuplenie podatek akcyzowy i VAT w łącznej kwocie [...]zł. Zdaniem Sądu, należy zgodzić się z organem celnym, że wyrok ten nie ustanawia ani nie zmienia osoby dłużnika długu celnego określonej w postępowaniu zwyczajnym organu I instancji. Fakt uniewinnienia P. M. od stawianych mu zarzutów nie przesądza o tym, że w zgłoszeniu celnym została przyjęta prawidłowa wartość celna. W przedmiotowej sprawie odpowiedzialność skarżącego za dług celny wynika z udzielonego W. P. pełnomocnictwa z dnia 7 stycznia 2008 r. do działania na jego rzecz, opatrzonego podpisem notarialnie poświadczonym i załączonym do akt sprawy. Fakt udzielenia przez skarżącego pełnomocnictwa jest bezsporny. Skoro skarżący udzielił W. P. pełnomocnictwa, ponosi odpowiedzialność za dokonane czynności - złożenia zgłoszenia celnego w jego imieniu i na jego rzecz, co pozostaje w zgodzie z brzmieniem przepisów art. 5 ust. 1 WKC, kształtujących instytucję reprezentacji w postępowaniu przed organami celnymi. Zgodnie z art. 76 Prawa celnego, czynność prawna dokonana przez przedstawiciela w granicach umocowania pociąga za sobą skutki bezpośrednio dla osoby, która go ustanowiła. W związku z powyższym, nie można uznać, że pełnomocnik nie działał w granicach udzielonego mu pełnomocnictwa i, że to on powinien zostać obciążony skutkami finansowymi dokonania nieprawidłowego zgłoszenia celnego. Skarżący upoważnił W. P. do sprowadzenia pojazdu w imieniu skarżącego, zatem jest odpowiedzialny za należności związane ze sprowadzeniem pojazdu, a tym samym stał się stroną postępowania jako podatnik na mocy art. 133 § 1 Ordynacji podatkowej. Pełnomocnictwo to zostało skutecznie udzielone, skarżący nie podważył jego ważności a zatem pełnomocnik działał w granicach udzielonego pełnomocnictwa. Brak jest także podstaw do stwierdzenia nieważności udzielonego pełnomocnictwa z innych przyczyn, jak też do uznania, że przedstawiciel bezpośredni działa z przekroczeniem granic udzielonego mu pełnomocnictwa. Jak wynikało z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w G. skarżący nie uzgodnił z osobą dokonującą zgłoszenia celnego na jego rzecz wszystkich danych, które winny zostać zamieszczone w zgłoszeniu celnym, nie oznacza, że zgłaszający działał bez umocowania, czy też z jego przekroczeniem. Z treści udzielonego pełnomocnictwa nie wynikało ażeby jego zakres został w jakikolwiek sposób ograniczony. Powyższy wyrok nie dotyczył ważności udzielonego pełnomocnictwa, a tym samym i nie potwierdzał faktu sfałszowania pełnomocnictwa udzielonego przez skarżącego. Nie odnosił się on również w żaden sposób do pozorności tej czynności prawnej. Jak wskazano już wyżej wyrokiem Sądu Rejonowego w G. z dnia 24 listopada 2014 r., sygn. akt II K [...] uniewinniono skarżącego od zarzutu popełnienia czynu z art. 56 § 2 Kodeksu karnego skarbowego. Powyższe, tj. fakt uniewinnienia skarżącego od tzw. przestępstwa oszustwa celnego (podatkowego) nie oznacza jednakże zwolnienia skarżącego od odpowiedzialności za dług celny z tytułu importu pojazdu i dopuszczenia do obrotu tego towaru podlegającego należnościom celnym przywozowym. Czym innym pozostaje bowiem odpowiedzialność karna, a czym innym odpowiedzialność administracyjna z tytułu długu celnego. Są to dwa niezależne rodzaje odpowiedzialności, które opierają się na różnych i odmiennych od siebie podstawach. W szczególności, odpowiedzialność karna jest odpowiedzialnością opartą na zasadzie winy, w tym przede wszystkim na winie umyślnej, która pozostaje dominującą formą zawinienia czyny przestępczego. Odpowiedzialność z tytułu długu celnego wynika z dopuszczenia do swobodnego obrotu na obszarze Wspólnoty Europejskiej towaru podlegającego należnościom przywozowym (art. 201 ust. 1 lit. a rozporządzenia Rady (EWG) nr 2913/92 z dnia 12 października 1992 r. ustanawiającego Wspólnotowy Kodeks Celny (Dz. Urz. WE L 302 z 1992 r. ze. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne Rozdział 2 Tom 4, str. 307, dalej jako: "WKC"). Wysokość kwoty należności celnych zasadniczo określa się na podstawie elementów kalkulacyjnych właściwych dla towarów w momencie przyjęcia wniosku o objęcie ich procedurą celną, która przewiduje powstanie długu celnego; w sprawie niniejszej procedura dopuszczenia do wolnego obrotu. Odpowiedzialność z tytułu długu celnego ma zatem charakter obiektywny i jest niezależna od winy osoby dokonującej zgłoszenia celnego (zgłaszającego), czy też winy osoby, na rzecz której zgłoszenie celne jest składane. Jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Rejonowego w G. z dnia 24 listopada 2014 r., sygn. akt II K [...] u podstaw uniewinnienia skarżącego od zarzutu popełnienia przestępstwa oszustwa celnego (podatkowego) legło ustalenie o braku winy umyślnej skarżącego (k.111-1112 akt administracyjnych). Jako zasadniczą okoliczność przemawiającą za brakiem winy umyślnej skarżącego Sąd Rejonowy wskazał to, że w toku prowadzonego postępowania nie ustalono, aby którykolwiek z oskarżonych posiadał wiedzę co do tego jaka wartość pojazdu będzie rzeczywiście podawana przy odprawie celnej pojazdu w zgłoszeniu celnym. Ani brak winy umyślnej skarżącego, ani nawet fakt nie posiadania przez skarżącego wiedzy co do tego jaka wartość pojazdu będzie podawana przez W. P. przy odprawie celnej pojazdu nie wyłącza jednak odpowiedzialności skarżącego z tytułu powstałego długu celnego. Istotą postępowania prowadzonego w sprawie określenia niezaksięgowanej należności wynikającej z długu celnego jest obiektywne ustalenie wartości celnej towaru, niezależne od świadomości strony co do wiarygodności zadeklarowanej wartości celnej towaru. Wyroki sądów karnych do których odwołuje się skarżący nie podważają prawidłowości ustaleń faktycznych w postępowaniu administracyjnym i oceny prawnej zastosowanych przepisów prawa celnego. Nie przesądzają również o braku odpowiedzialności skarżącego za dług celny. W zakończeniu jeszcze raz należy podkreślić, że przypisana skarżącemu odpowiedzialność jest odpowiedzialnością administracyjną z tytułu długu celnego. Odpowiedzialność ta wynikała z udzielonego przez skarżącego umocowania do dokonania w jego imieniu zgłoszenia celnego i dopuszczenia do swobodnego obrotu pojazdu podlegającego należnościom przywozowym. Mając powyższe na uwadze Sąd podziela stanowisko organu, że dowody przedłożone przez skarżącego wraz z wnioskiem z dnia 2 maja 2016 r. nie upoważniały do zastosowania art. 23 ust. 3 UKC. Z akt sprawy wynika, że organ ponownie ocenił decyzję ostateczną, czemu dał wyraz w uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia, odnosząc się do każdego z przedstawionych dokumentów, mających zdaniem strony wpływ na ocenę zgodności tej decyzji z przepisami prawa celnego. W tym stanie rzeczy, uznając za chybione zarzuty skargi i stwierdzając brak innych naruszeń prawa warunkujących uchylenie zaskarżonej decyzji, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.).