II OZ 1657/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 19 stycznia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia Wspólnoty Mieszkaniowej O. w T. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 212/17 o odmowie przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi Wspólnoty Mieszkaniowej O. w T. na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 4 października 2017 r., sygn. akt II SA/Gd 212/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku po rozpoznaniu wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej O. w T. o przywrócenie terminu do usunięcia braków formalnych skargi na decyzję Pomorskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Gdańsku z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie wykonania określonych robót budowlanych, odmówił przywrócenia terminu do usunięcia braków formalnych tej skargi. Sąd wskazał, że skarga wniesiona w niniejszej sprawie przez Wspólnotę Mieszkaniową nosiła braki formalne i w związku z tym zarządzeniem z 7 kwietnia 2017 r. wezwano skarżącą do uzupełnienia braków formalnych skargi przez złożenie 4 odpisów skargi lub jej uwierzytelnionych fotokopii oraz złożenia dokumentu lub jego uwierzytelnionego odpisu określającego umocowanie do reprezentowania strony skarżącej (uchwała Wspólnoty) – w terminie 7 dni pod rygorem jej odrzucenia. Dodatkowo, zarządzeniem z tej samej daty zobowiązano skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Przesyłkę zawierającą powyższe wezwania skierowano do skarżącej na adres jednego z członków zarządu Wspólnoty wskazany w skardze. Ze względu na brak możliwości doręczenia osobistego, po dwukrotnym awizowaniu korespondencji zgodnie z art. 73 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj.: Dz. U. z 2017r., poz. 1369), zwanej dalej P.p.s.a., na mocy art. 73 § 4 P.p.s.a. zarządzeniem sędziego z dnia 16 maja 2017r. uznano przesyłkę za skutecznie doręczoną z dniem 28 kwietnia 2017 r. Wskazane braki formalne nie zostały uzupełnione w wyznaczonym do tego terminie wobec czego postanowieniem z dnia 20 czerwca 2017 r. Sąd odrzucił skargę. W piśmie z dnia 19 września 2017 r. skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wskazała, że w dniu 13 września 2017 r. członek Zarządu Wspólnoty W. J. zaznajomił się z aktami sprawy i ustalił, że pisma w niniejszej sprawie były kierowane tylko do jednego członka Zarządu Wspólnoty J. J. J. J. nie podejmował korespondencji, zaś w rozmowie telefonicznej wyjaśnił, że nie przypomina sobie, żeby otrzymywał jakąkolwiek korespondencję z Sądu. Występujący w imieniu Wspólnoty W. J. poinformował, że J. J. od 30 czerwca 2017 r. nie jest członkiem Zarządu. Podniósł, że Zarząd jest ciałem kolegialnym i wspólnie podejmuje decyzje. Skierowanie korespondencji do jednej osoby i brak jej działania spowodowało, że skarga została odrzucona. Strona skarżąca wskazała adres W. J., jako adres do kierowania korespondencji. Łącznie z wniesieniem wniosku uiszczony został wpis od skargi oraz przedstawione zostały uchwały o powołaniu członków Zarządu Wspólnoty. Mając na uwadze powyższe okoliczności oraz treść art. 86 § 1 i art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369; zwanej dalej P.p.s.a.) będące podstawą rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że skarżąca nie dopełniła należytej staranności przy wykonaniu zarządzenia wzywającego do uzupełnienia braków formalnych skargi. Okoliczność skierowania zarządzenia o uzupełnienia braków formalnych skargi przez Sąd do tylko jednego członka Zarządu Wspólnoty nie stanowi uzasadnienia dla uznania braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminu. Sąd zauważył, że w skardze wskazano cztery osoby z Zarządu Wspólnoty bez określenia, do której z nich kierować należy korespondencję. W takiej sytuacji Sąd dokonał doręczenia na adres jednej ze wskazanych osób, w tym przypadku na adres J. J. Sąd uznał, że niedbalstwo jednego z członków Zarządu i nieodebranie żadnej przesyłki z Sądu pomimo dwukrotnego awizowania świadczy o istnieniu winy po stronie skarżącej w prowadzeniu własnych spraw. Z powyższych przyczyn odmówiono przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Skarżąca wniosła zażalenie na powyższe postanowienie domagając się jego zmiany i przywrócenia uchybionego terminu. W uzasadnieniu podniesiono, że Sąd uznał, iż niedbalstwo jednego człowieka jest niedbalstwem pozostałych osób. Skarżąca wskazuje, że pozostali członkowie Zarządu należycie wywiązali się z uzupełnienia braków formalnych skargi dokonując tych czynności na etapie wniosku o przywrócenie terminu. Podkreślono, że działanie jednego, byłego, członka Zarządu było działaniem zamierzonym, gdyż nie odbierał on także innej kierowanej do niego korespondencji sądowej. W ocenie skarżącej nie można przypisać jej winy bowiem pozostali członkowie zarządu nie mogli usunąć przeszkody niepodejmowania przesyłek przez J. J., gdyż o tym fakcie nie wiedzieli. Nie podejmowano przesyłek gdyż nie były one do nich adresowane. Tym samym nie mogli uzupełnić braków w wyznaczonym terminie. Zarzucono, że Sąd bez podania podstawy prawnej kierował korespondencję tylko do jednego z czterech członków zarządu wspólnoty. Mając na uwadze treść art. 67 § 2 P.p.s.a. skarżąca wskazała, że wspólnota nie podała osoby upoważnionej do odbioru korespondencji a Sąd nie wezwał do jej wskazania. Skoro tak to Sąd miał obowiązek doręczyć pismo organowi wspólnoty uprawnionemu do jej reprezentowania przed sądem, czyli Zarządowi. Skarżąca uznała, że wezwanie zgodnie z art. 21 ustawy o własności lokali powinno być skierowane do co najmniej dwóch członków Zarządu albo Sąd powinien wezwać do wskazania adresu do doręczeń. Dalej podniesiono, że istnieje różna praktyka w doręczaniu pism Wspólnocie w postępowaniach sądowych (każdemu członkowi zarządu, do dwóch członków, Zarządcy Nieruchomości). Za prawidłową uznano doręczanie dwóm członkom zarządu lub większej ich liczbie. Skarżąca nie spotkała się z sytuacją by Sąd sam wybierał tylko jednego członka Zarządu, w związku z tym uznano, że doręczenia będą kierowane do większej liczby członków Zarządu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 P.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Zgodnie zaś z art. 87 § 1 i § 2 P.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Instytucja uprawdopodobnienia jest dalece mniej rygorystyczna niż udowodnienie danej okoliczności. Oznacza to, iż samo wykazanie zdarzenia lub faktu, który wskazuje na prawdopodobieństwo braku winy, winno być wystarczającym dla uznania, iż zachodzą przesłanki do przywrócenia terminu, o jakich mowa w art. 86 § 1 P.p.s.a. Należy zwrócić uwagę, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie w przypadku, gdy zostanie uprawdopodobniony brak winy. Przy ocenie czy uchybienie terminu było zawinione należy brać pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy. Skoro art. 86 § 2 P.p.s.a. stanowi, że we wniosku o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu, to należy uznać, że jakikolwiek stopień zawinienia strony w uchybieniu terminu (nawet lekkie niedbalstwo) powoduje niedopuszczalność jego przywrócenia. Przywrócenie terminu może więc mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Przywrócenie terminu jest więc dopuszczalne wyłącznie w przypadku zaistnienia obiektywnych, występujących bez woli strony, okoliczności, które mimo dołożenia przez stronę odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności w terminie. Do niezawinionych przyczyn uchybienia terminu zalicza się m.in.: stany nadzwyczajne, takie jak problemy komunikacyjne, klęski żywiołowe (powódź, pożar), nagłą chorobę strony lub jej pełnomocnika, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą. Zdaniem NSA, w okolicznościach niniejszej sprawy Sąd właściwie uznał, że nie było podstaw do przywrócenia Wspólnocie Mieszkaniowej O. w T. terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi w postaci złożenia 4 odpisów skargi lub jej uwierzytelnionych fotokopii, dokumentu wykazującego umocowanie do reprezentowania Wspólnoty oraz uiszczenia wpisu sądowego od skargi, gdyż nie dołożyła ona należytej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Skarżąca dowodzi, że doręczenie pism przez Sąd było wadliwe albowiem nie powinno być pozostawione uznaniu sądu. Skoro oświadczenia w imieniu Wspólnoty, w myśl art. 21 ustawy o własności lokali składa co najmniej dwóch członków zarządu to właśnie takiej ilości członków powinna zostać doręczona korespondencja w niniejszej sprawie. Doręczenie jednej osobie z zarządu nie jest właściwym doręczeniem zwłaszcza, że żadna osoba nie została wskazana, jako adresat do doręczeń. Zgodnie z art. 67 § 2 P.p.s.a. pisma w postępowaniu sądowym lub orzeczenia dla osoby prawnej, jak również dla jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej, doręcza się organowi uprawnionemu do reprezentowania ich przed sądem lub do rąk pracownika upoważnionego do odbioru pism. W § 5 art. 67 P.p.s.a. stanowi się, że jeżeli ustanowiono pełnomocnika lub osobę upoważnioną do odbioru pism w postępowaniu sądowym, doręczenia należy dokonać tym osobom. W niniejszej sprawie skarżąca nie ustanowiła pełnomocnika do doręczeń nie wskazała też osoby upoważnionej do odbioru pism zatem należało uznać, że doręczenia należy dokonać organowi uprawnionemu do reprezentowania Wspólnoty Mieszkaniowej przed sądem, czyli zarządowi w myśl art. 21 ust. 1 ustawy o własności lokali (zarząd kieruje sprawami wspólnoty mieszkaniowej i reprezentuje ją na zewnątrz oraz w stosunkach między wspólnotą a poszczególnymi właścicielami lokali). W skardze wskazano 4 osoby wchodzące w skład Zarządu Wspólnoty, w tym J. J., który został wymieniony, jako pierwszy w kolejności. Podany został dokładny adres jego zamieszkania. W tym miejscu zaznaczyć należy, że czym innym jest oświadczenie woli składane przez wspólnotę w sprawach nieprzekraczających zwykłego zarządu a czym innym czynność procesowa doręczenia pisma sądowego stronie postępowania. O ile w pierwszym przypadku dla ważności oświadczenia przewiduje się wymóg reprezentowania przez co najmniej dwóch członków zarządu, to taki sam wymóg nie jest konieczny dla skuteczności czynności doręczenia pisma. W tym ostatnim przypadku wystarczy, że pismo skierowane zostanie do organu wspólnoty mieszkaniowej na właściwy adres. Skoro funkcję organu pełnią wszyscy wybrani uchwałą o powołanie zarządu członkowie zarządu, to skierowanie pisma do jednego z nich, na właściwy dla niego adres należy uznać za prawidłowe doręczenie pisma, które wywołuje określone skutki prawne. NSA stoi na stanowisku, że w braku siedziby organu zarządzającego, tj. zarządu, skuteczne doręczenie przesyłki (wezwania) wspólnocie mieszkaniowej, jako jednostce organizacyjnej, o której mowa w art. 67 § 2 P.p.s.a., powstaje przez fakt odbioru dokonanego przez jednego z kilku członków zarządu wspólnoty. Dokonany odbiór pisma procesowego przez członka zarządu stanowi bowiem "odbiór" dla strony, czyli dla wspólnoty. Czynność odbioru pisma nie stanowi oświadczenia woli, wobec czego dokonanie tej czynności procesowej przez jednego członka zarządu - przy kilkuosobowym zarządzie oraz braku siedziby wywołuje skutki dla wspólnoty. Doszukiwanie się w art. 21 ust. 2 ustawy o własności lokali obowiązku doręczenia pism w postępowaniu sądowym co najmniej dwóm członkom zarządu jest nieuzasadnioną interpretacją tego przepisu. Ustawodawca nie przewidział takiego obowiązku dla doręczeń z zatem samodzielne, wbrew wymogom przepisu, nakładanie na Sąd takiego obowiązku byłoby naruszeniem prawa. Skoro przymiot strony posiada wspólnota, a nie każdy z osobna członek zarządu, a ponadto odbiór pisma nie jest oświadczeniem woli, zatem odbiór pisma przez jednego członka zarządu, z daną datą, skutkuje stwierdzeniem skutecznego doręczenia i wywołuje określone skutki prawne. Doręczenie pisma przez Sąd kolejnemu członkowi zarządu nie jest konieczne by takie samo pismo doręczone już wcześniej członkowi zarządu wywołało skutek prawidłowego doręczenia wspólnocie mieszkaniowej. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że doręczenie przez Sąd wezwania do usunięcia braków formalnych skargi do jednego, dowolnie wybranego członka zarządu wspólnoty wskazanego w skardze było działaniem zgodnym z prawem. Okoliczność, że wybrany przez Sąd członek zarządu nie odebrał przesyłki nie można uznać za okoliczność, która wyłącza brak winy skarżącej w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi. Osoba adresata w skardze została wskazana, jako członek zarządu a zatem doręczenie było prawidłowe. Niedopełnienie obowiązków (nieodebranie korespondencji z sądu) przez członka zarządu reprezentującego wspólnotę w chwili składania skargi ewidentnie wskazuje na zaniedbanie w prowadzeniu spraw wspólnoty i świadczy o winie w uchybieniu terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi. Okoliczność, że adresat wezwania przestał być członkiem zarządu już po wniesieniu skargi (30 czerwca 2017 r.) nie wpływa na poprawność doręczenia wezwania skoro skarżąca jednoznacznie wskazała go w skardze, jako członka zarządu. Mając powyższe na uwadze stwierdzić należy, że strona wnosząca skargę we własnej sprawie i inicjująca tym samym postępowanie przed sądem wskazuje osoby właściwe do jej reprezentowania. W razie zmiany w tym zakresie na bieżąco informuje Sąd. W niniejszej sprawie skarżąca nie informowała Sądu o zmianie w składzie zarządu. Nie wskazała osoby upoważnionej do doręczeń lub pełnomocnika do doręczeń, zatem ponosi odpowiedzialność za doręczenie wskazanemu w skardze członkowi zarządu, jako osobie uprawnionej do reprezentowania wspólnoty na zewnątrz. Z doświadczenia życiowego wynika, że strona jest zainteresowana przebiegiem postępowania i chce być informowana na bieżąco o jego postępach. Biorąc zatem pod uwagę obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy, stwierdzić należy, że skarżąca powinna wskazać przy pierwszej czynności (złożeniu skargi) gdzie należy kierować korespondencję by trafiła do niej bez jakichkolwiek przeszkód. W skardze wymieniono wszystkich aktualnych członków zarządu a zatem skierowanie wezwania do jednego z nich czyniło zadość wymogom prawa i należało uznać za skuteczne. J. J. przestał być członkiem zarządu dopiero w dniu 30 czerwca 2017 r. (o ile informacja ta jest prawdziwa bo nie zostało to w jakikolwiek sposób potwierdzone) tym samym nie ma żadnych podstaw kwestionować doręczenia wezwania w dniu 28 kwietnia 2017 r. kiedy niewątpliwie pełnił tę funkcję. W związku z powyższym słusznie Sąd I instancji przyjął, że w okolicznościach sprawy nie wykazano istnienia braku winy skarżącej w uchybieniu terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi. Wręcz przeciwnie zaniedbanie członka zarządu wspólnoty w odbieraniu korespondencji wskazuje ewidentnie na istnienie winy po stronie skarżącej wspólnoty Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.