II SA/Sz 432/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Renata Bukowiecka-Kleczaj, Sędziowie Sędzia WSA Katarzyna Sokołowska (spr.), Sędzia WSA Patrycja Joanna Suwaj, Protokolant starszy sekretarz sądowy Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi J. K. na decyzję Prezesa Zarządu Szpitala w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej I. stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji i poprzedzającej ją decyzji Prezesa Zarządu Szpitala w S. z dnia [...] nr [...], II. zasądza od Prezesa Zarządu Szpitala w S. na rzecz skarżącego J. K. kwotę [...] ([...]) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Wnioskiem z dnia 19 października 2015 r. (złożonym w dniu 23 marca 2016 r.), J. K. zwrócił się do Spółki A o udzielenie w trybie przepisów ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2016 r. poz. 1764 – j.t.), zwanej dalej "u.d.i.p.", informacji w zakresie: 1) Czy umowa pomiędzy [...] a [...] była kiedykolwiek aneksowana, w tym zwłaszcza poprzez zmianę cen badań w stosunku do treści złożonej w konkursie oferty lub poprzez dodanie badań, które konkursem objęte nie były (a w razie gdyby takie aneksy były dokonywane - to przesłanie ich); 2) Po jakich cenach jednostkowych realizowane były oraz są dla Szpitala usługi przez [...] (przesłanie wszystkich obowiązujących w toku umowy cenników); 3) Jakie były ilości poszczególnych badań zlecanych przez [...] [...] w poszczególnych miesiącach roku 2015 oraz w styczniu i lutym 2016 r., 4) Czy zgłaszane były w okresie od początku 2014 r. do chwili obecnej jakiekolwiek zastrzeżenia co do jakości badań wykonywanych przez [...], w tym zwłaszcza, czy były składane przez Szpital reklamacje oraz naliczane kary umowne (w razie gdyby takie reklamacje miały miejsce lub kary umowne były naliczone to przesłanie potwierdzających to dokumentów). Rozpoznając powyższy wniosek Dyrektor Zarządu Szpitala w S. pismem z dnia [...] r. udzielił odpowiedzi na pytania oznaczone pkt 1 i 4, natomiast w odniesieniu do pytań oznaczonych nr 2 i 3 odmówił udzielenia informacji publicznej decyzją z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 16 ust. 1 w związku z art. 17 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 i art. 5 ust. 2 i art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji (Dz.U. z 2003 r. Nr 153, poz. 1503 ze zm.). Uzasadniając odmowę udostępnienia informacji publicznej w zakresie pkt 2 wniosku organ powołał się na tajemnicę przedsiębiorcy, o której mowa w art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji. Powołując się na definicję tajemnicy przedsiębiorstwa organ wywiódł, że żądana informacja, zarówno dla szpitala jak i jego kontrahentów stanowi wartość gospodarczą w rozumieniu przywołanego przepisu. Ponadto wskazał, że pomimo tego, iż szpital jest spółką samorządową, to jest również spółką prawa handlowego, funkcjonującą na konkurencyjnym rynku innych jednostek medycznych finansujących się m.in. ze sprzedaży usług medycznych. Z uwagi na postanowienia dotyczące zachowania poufności zawarte w umowach z poszczególnymi kontrahentami wnioskowane informacje podlegają wynikającemu z art. 5 ust. 1 i 2 u.o.d.i.p., ograniczeniu w zakresie i na zasadach określonych w przepisach o ochronie tajemnic ustawowo chronionych, tj. na podstawie art. 11 ust. 4 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, do których zalicza się m.in. tajemnicę przedsiębiorstwa. Zatem wnioskowane informacje mają charakter poufny i stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa każdej ze stron. Odnośnie punktu 3 wniosku, organ przywołując treść art. 3 ust. 1 pkt 1 u.o.d.i.p. wywiódł, iż żądana w nim informacja jest informacją przetworzoną, ponieważ wymaga dokonania stosownych analiz, obliczeń i zestawień połączonych z wielogodzinnym zaangażowaniem w ich pozyskanie grupy pracowników z działu finansowego i statystyki medycznej, co będzie wiązało się z koniecznością wydatkowania dodatkowych środków na wynagrodzenia za godziny nadliczbowe dla pracowników zaangażowanych w ten projekt. Ponadto wnioskodawca nie wykazał, że żądana informacja jest szczególnie istotna dla interesu publicznego. Po rozpatrzeniu złożonego przez J. K. wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy [...],decyzją z dnia [...] r., nr [...], utrzymał w mocy swoją decyzję z dnia [...] r., nr [...]. W motywach rozstrzygnięcia wskazał, iż podtrzymuje stanowisko zaprezentowane w zaskarżonej decyzji. Powyższą decyzję J. K. zaskarżył skargą do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S., podnosząc zarzuty naruszenia art. 5 ust. 1 i 2 u.d.i.p. w związku z art. 11 ust. 2 ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji oraz art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. i wniósł o jej uchylenie oraz zobowiązanie organu do załatwienia sprawy w drodze czynności udostępnienia żądanej przez niego informacji publicznej w wyznaczonym przez Sąd terminie. Wyrokiem z dnia 20 października 2016 r., sygn. akt II SA/Sz 793/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. uchylił zaskarżoną decyzję, wyjaśniając w uzasadnieniu jak należy rozumieć pojęcie "tajemnica przedsiębiorstwa" i wskazując, że składają się na nie dwa elementy: materialny (np. szczegółowy opis stosowanych technologii, urządzeń) oraz formalny – wola konkretnego przedsiębiorcy utajnienia danych informacji. Jak wynika z uzasadnienia wyroku, aby organ mógł odmówić udostępnienia konkretnej informacji zawartej w ofercie, musi zachodzić koniunkcja elementów: materialnego i formalnego tajemnicy przedsiębiorcy. W ocenie Sądu w rozpoznawanej sprawie podmiot zobowiązany do udzielenia informacji publicznej nie dokonał ustaleń koniecznych do zdefiniowania elementu materialnego tajemnicy przedsiębiorcy, opierając swoje rozstrzygnięcie wyłącznie na stwierdzeniu, że żądana informacja stanowi tajemnicę przedsiębiorcy, nie przedstawiając ustaleń umożliwiających ocenę, czy dana informacja może być uznana za tajemnicę przedsiębiorcy z uwagi na jej element materialny. Ponadto Sąd wskazał, że odmawiając udzielenia informacji w zakresie punktu 3 wniosku z tego powodu, że w ocenie podmiotu zobowiązanego nie stanowiła ona informacji prostej, a przetworzoną, nie stworzył on skarżącemu warunków do wykazania, że uzyskanie jej jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Sąd wyjaśnił, że w takim wypadku podmiot zobowiązany winien wezwać skarżącego do wykazania, że jest to szczególne istotne dla interesu publicznego niezwłocznie po wniesieniu przez niego wniosku, bowiem nie można wykluczyć, że wnioskodawca wykazałby ów interes społeczny. Spółka A, ponownie rozpatrując sprawę, pismem z dnia 2 stycznia 2017 r., wezwał J. K. do wykazania powodów, dla których spełnienie żądania udostępnienia informacji publicznej będzie szczególnie istotne dla interesu społecznego, w terminie 14 dni od daty doręczenia wezwania. J. K., pismem z dnia 12 stycznia 2017 r. zastosował się do wezwania wyjaśniając, że w jego ocenie informacja, o której mowa w pkt 3 wniosku nie stanowi informacji przetworzonej i wskazując w jaki sposób możliwe jest szybkie wygenerowanie żądanych danych. Jednocześnie wyjaśnił, że ich udostępnienie leży w interesie publicznym z tej przyczyny, iż mogą one być podstawą do wykrycia ewentualnych nieprawidłowości w działalności spółki komunalnej jaką jest szpital, prowadzących do powstania ryzyka nadmiernego wydatkowania środków publicznych przeznaczonych na opiekę zdrowotną. Powiązania osobowe występujące między szpitalem i obsługującą go spółką wymagają, w ocenie skarżącego, szczególnie wnikliwej kontroli relacji pomiędzy tymi podmiotami. Spółka A, decyzją z dnia [...] r., nr [...] ponownie odmówił J. K. udostępnienia informacji publicznej w zakresie punktów 2 i 3 wniosku powołując się na tajemnicę przedsiębiorstwa wykonującego dla szpitala usługi diagnostyczne (pkt 2 wniosku) oraz uznając, że informacja, o której mowa w pkt 3 wniosku stanowi informację przetworzoną. Podmiot zobowiązany wyjaśnił, że udostępnienie informacji w zakresie ilości poszczególnych badań zlecanych przez Szpital [...] w poszczególnych miesiącach roku 2015 oraz w styczniu i lutym 2016 r. w sposób proponowany przez skarżącego nie jest możliwe, ponadto, w jego ocenie skarżący nie wykazał, aby spełnienie żądania było szczególnie istotne dla interesu publicznego. J. K. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, a następnie Prezes Spółki A, decyzją z dnia [...] r., nr [...] r. utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r. J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. skargę na decyzję Spółki A z dnia [...] r., podnosząc zarzuty naruszenia: - art. 5 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej w zw. z art. 11 ust. 2 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji, poprzez przyznanie statusu informacji mogących podlegać ochronie w związku z objęciem ich tajemnicą przedsiębiorstwa informacjom, które takiego statusu posiadać nie mogą oraz poprzez bezzasadne przyjęcie, iż w stosunku do tych informacji zastosowano odpowiednie środki ochrony przed ujawnieniem, - art. 3 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej, poprzez bezpodstawne przyjęcie, iż przedmiotem wniosku było udostępnienie informacji przetworzonej, - art. 15 i 16 § 1 w zw. z art. 61 § 1 k.p.a., poprzez ponowne rozpoznawanie wniosku o udzielenie informacji publicznej pomimo uchylenia - wyrokiem sądu administracyjnego jedynie decyzji wydanej w wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stanowiące naruszenie zasady zawisłości sprawy administracyjnej. Skarżący domagał się: - uchylenia - na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 i art. 135 ustawy z dnia 20 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zaskarżonej decyzji Spółki A nr [...] z dnia [...] r. oraz poprzedzającej ją decyzji Spółki A nr [...] z dnia [...] r., w przedmiocie odmowy udostępnienia informacji publicznej, - zobowiązania organu do załatwienia sprawy w drodze czynności udostępnienia żądanej przez skarżącego informacji publicznej w wyznaczonym przez Sąd terminie, - przyznanie od podmiotu zobowiązanego zwrotu kosztów postępowania na jego rzecz. W odpowiedzi na skargę Spółki A wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S. z w a ż y ł, co następuje: Na wstępie należy wyjaśnić, że zgodnie z przepisem art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r., poz. 1066 - j.t. ze zm.), kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów, wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 – j.t. ze zm.) - dalej: "p.p.s.a.", sprawowana jest przez sądy administracyjne w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Na podstawie art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Stosownie zaś do art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w pierwszej kolejności należy przypomnieć chronologię kolejnych podejmowanych w niniejszej sprawie rozstrzygnięć. Po złożeniu wniosku o udostępnienie informacji publicznej Spółka A, decyzją z dnia [...]., nr [...], odmówił udostępnienia skarżącemu informacji w zakresie punktów 2 i 3 wniosku. Po rozpatrzeniu wniosku skarżącego o ponowne rozpatrzenie sprawy, podmiot zobowiązany, decyzją z dnia [...] r. utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję z dnia [...] r. i tę decyzję J. K. zaskarżył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w S., wyrokiem z dnia 30 czerwca 2016 r. sygn. akt II SA/Sz 793/16 uchylił wyłącznie zaskarżoną decyzję, udzielając podmiotowi zobowiązanemu wytycznych dotyczących dalszego toku postępowania. Rzeczą Spółki A było zatem, zgodnie z zaleceniami zawartymi w uzasadnieniu wyroku, dokonanie ustaleń koniecznych do zdefiniowania elementu materialnego tajemnicy przedsiębiorstwa w niniejszej sprawie, a następnie dokonanie oceny tak uzupełnionego materiału dowodowego i rozstrzygnięcie, czy w świetle tych ustaleń żądane informacje stanowią tajemnicę przedsiębiorstwa, a także wezwanie skarżącego – w związku ze stwierdzeniem, że dane, o których mowa w punkcie 3 wniosku stanowią informację przetworzoną, do wykazania, że udzielenie tej informacji jest szczególnie istotne dla interesu publicznego. Uzupełnienie postępowania we wskazany przez Sąd sposób powinno zatem doprowadzić do wydania decyzji, w której podmiot zobowiązany bądź utrzyma w mocy własną decyzję z dnia [...] r., bądź ją uchyli w części lub w całości i w tym zakresie orzeknie co do istoty. Tymczasem Spółka A ponownie wydał decyzję pierwszoinstancyjną, nie bacząc na to, że w obrocie prawnym pozostaje jego własna decyzja z dnia [...] r., rozstrzygająca sprawę co do meritum. Decyzja ta została zatem wydana z naruszeniem art. 156 § 1 pkt 3 k.p.a., co stanowi podstawę do stwierdzenia jej nieważności. Podobnie należy ocenić decyzję wydaną w następstwie rozpoznania przez ten podmiot wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Skoro bowiem decyzja ta utrzymuje w mocy decyzję wydaną z naruszeniem zasady res iudicata, to sama jest również dotknięta wadą nieważności. Z tych względów Sąd, w oparciu o przepis art. 145 § 2 p.p.s.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji oraz decyzji ją poprzedzającej. O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.