II FZ 631/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Bogdan Lubiński po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia K. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 23 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 771/17 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 marca 2017 r. nr [...] ([...],[...],[...]-[...]) w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 23 czerwca 2017 r., sygn. akt I SA/Gd 771/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku odmówił K. K. (zwanemu dalej "Skarżącym", "Stroną") wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Gdańsku z dnia 27 marca 2017 r. w przedmiocie podatku dochodowego od osób fizycznych za 2013 r. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że w skardze na ww. decyzję Skarżący złożył wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku wskazał, że w sprawie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków, albowiem wysokość zaległości podatkowych wraz z odsetkami przekracza jego możliwości płatnicze. Wskazane zostało również, że sytuacja finansowa Skarżącego jest znana organom podatkowym oraz że w związku z prowadzonymi postępowaniami egzekucyjnymi i zabezpieczającymi dokonano zajęcia rachunków bankowych. Sąd pierwszej instancji uznał, że analizując wniosek nie był w stanie ocenić sytuacji majątkowej wnioskującego, a zwłaszcza jego aktualnych możliwości płatniczych. Do oceny zasadności wniosku konieczne jest tymczasem dysponowanie aktualnymi danymi w tej kwestii. Zweryfikowanie przez Sąd tego, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku Strony, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki musi odbywać się z uwzględnieniem szczegółowych informacji o sytuacji majątkowej Strony, posiadanych przez nią nieruchomościach oraz wartościowych ruchomościach ich wartości, oszczędnościach i ich wysokości oraz wysokości uzyskiwanych dochodów i ponoszonych wydatków. Niewykazanie przez Skarżącego tych okoliczności nie pozwala na dokonanie oceny, czy wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia Stronie znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Wysokość wynikającego z decyzji zobowiązania sama w sobie nie może stanowić o zasadności wniosku, w sytuacji gdy strona nie zobrazowała Sądowi w pełny sposób, uwzgledniający także stan posiadania, aktualnej sytuacji majątkowej i osobistej. Sąd stwierdził, że w aktach sprawy brak jest danych wyjaśniających aktualną sytuację majątkową Strony, co uniemożliwiło Sądowi ustalenie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia wniosku z urzędu. Skarżący wskazał, że organ dysponuje odpowiednimi dowodami (zeznania, informacje, decyzje podatkowe), nie jest to jednak wystarczające choćby już z tego względu, że wniosek skierowany jest do Sądu i to Strona zobowiązana jest przedstawić sądowi takie dowody. Niezasadne jest, zdaniem WSA, odwoływanie się przez Skarżącego do przypadków wstrzymania wykonania w innych sprawach. Wstrzymanie wykonania zaskarżone aktu jest bowiem każdorazowo uzależnione od aktualnej sytuacji konkretnej strony skarżącej oraz skutków, jakie wykonanie decyzji przyniesie. Sam zaś fakt, że sąd administracyjny w innych postępowaniach uwzględniał wnioski Skarżącego o wstrzymanie wykonania zaskarżonych przez niego decyzji oznacza jedynie, że Skarżący w tamtych postępowaniach zdołał wykazać, że w związku z wykonaniem tych decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W niniejszej sprawie Skarżący okoliczności takich nie wykazał. W konsekwencji brak było podstaw do udzielenia wnioskowanej ochrony tymczasowej. Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, w którym zarzucił naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. - zwanej dalej "p.p.s.a."), poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na bezzasadnej odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji ostatecznej, a także art. 163 § 2 w związku z art. 141 § 4, w związku z art. 166, w związku z art. 61 § 3 p.p.s.a., poprzez niewłaściwe zastosowanie polegające na sporządzeniu przez Sąd pierwszej instancji nieprawidłowego uzasadnienia. Z uwagi na powyższe wniesiono o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji, a także o zasądzenie od organu na rzecz Strony kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w tym przepisie p.p.s.a. (zob. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 3 października 2011 r., sygn. akt I FSK 1427/11, publ.: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Samo przedstawienie zakresu żądania, a mianowicie wniesienie o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności, uniemożliwia zweryfikowanie sytuacji strony w kontekście przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. Zgodnie z art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi do sądu nie wstrzymuje wykonania zaskarżonej decyzji. Zasadą jest zatem wykonalność decyzji ostatecznej. Sąd jednak może, choć nie musi, stosownie do treści art. 61 § 3 p.p.s.a. na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności. Zgodnie z treścią art. 61 § 3 p.p.s.a., przesłanką wstrzymania zaskarżonego aktu jest zajście niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, warunkiem jednak wydania takiego postanowienia jest wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W analizowanym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia, albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w decyzji (por. postanowienie NSA z dnia 17 lipca 2008 r., II GZ 139/08, LEX nr 493849). Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania aktu lub czynności winno odnosić się do konkretnych zdarzeń (okoliczności) świadczących o tym, że w stosunku do wnioskodawcy wstrzymywanie wykonania zaskarżonego aktu jest uzasadnione (B. Gruszczyński (w:) B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2009, s. 206). Ponadto wniosek poparty zostać powinien stosownymi dokumentami potwierdzającymi okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Przy czym sąd administracyjny w razie braku takich dokumentów, czy to w aktach sprawy, czy też z powodu niedołączenia ich do wniosku nie jest uprawniony, przed rozpoznaniem wniosku o wstrzymanie do wzywania strony o ich przedstawienie. W przypadku bowiem wniosku o wstrzymanie zaskarżonego aktu lub czynności ustawa Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje – jak choćby w ramach instytucji prawa pomocy – możliwości skorzystania z uzupełniającego postępowania dowodowego. W świetle powyższych uwag za prawidłową należy uznać, dokonaną przez WSA ocenę wniosku Skarżącego o wstrzymanie wykonania decyzji. Jak prawidłowo podał WSA Strona nie przedstawiła odpowiednich dokumentów mogących uprawdopodobnić wystąpienie wskazanych przez nich skutków wykonania decyzji. Stan ten w połączeniu z brakiem takich dokumentów w aktach sprawy, spowodował brak po stronie WSA możliwości zweryfikowania, czy wykonanie decyzji odbędzie się z uszczerbkiem dla majątku Skarżącego, prowadząc do powstania znacznej szkody, bądź powodując trudne do odwrócenia skutki. Wstrzymanie wykonania decyzji uzasadniać bowiem mogą konkretne okoliczności będące wynikiem wpływu wykonania zaskarżonej decyzji na aktualną sytuację majątkową Strony, powodujące znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Innymi słowy Strona musi wykazać, że w powiązaniu z jej sytuacją majątkową, wykonanie decyzji spowoduje znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki z powodu wystąpienia tych konkretnych okoliczności. W konsekwencji nieprzedstawienie przez Stronę swojej sytuacji majątkowej uniemożliwia w ogóle, tak jak w niniejszej sprawie, ocenę wpływu wykonania decyzji na sytuację majątkową Strony. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. [pic]