III SA/Po 765/16

Dnia 31 stycznia 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Szymon Widłak (spr.) Sędziowie WSA Marzenna Kosewska WSA Mirella Ławniczak Protokolant: st. sekr. sąd. Małgorzata Błoszyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu [...] stycznia 2017 roku przy udziale sprawy ze skargi J. M. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2016r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia odwołania od decyzji dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego oddala skargę Dyrektor Izby Celnej postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], działając na podstawie art. 228 § 1 pkt 2 i § 2 w zw. z art. 223 § 1 i § 2 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa, stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] września 2015 r., nr [...] Naczelnik Urzędu Celnego w P. decyzją z dnia [...] września 2015 r., nr [...], określił J. M. (dalej: "strona", "podatnik"), prowadzącemu działalność gospodarczą pod firmą [...], zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego marki Mercedes-Benz, o nr VIN [...], rok produkcji 2000, pojemność skokowa silnika 2.685 cm3, w wysokości [...] zł. Decyzja ta wysłana została do strony na adres [...]. Pismem z dnia [...] lutego 2016 r. podatnik zwrócił się do organu celnego o udzielenie pisemnej informacji o stanie sprawy [...], jako że ostatnie pismo jakie zostało do strony przesłane to informacja o możliwości wypowiedzenia się co do zebranego materiału dowodowego z dnia [...] sierpnia 2015 r., a podatnik chciałaby wiedzieć, czy zostanie wydana jakaś decyzja kończąca to postępowanie. Na skutek uzyskanych informacji, pismem z dnia [...] marca 2016 r., strona zwróciła się między innymi o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. podnosząc, że jej aktualny adres zamieszkania to [...], gdzie prowadzi także działalność gospodarczą i pod którym to adresem cały czas przebywa. Na ten adres Naczelnik Urzędu Celnego w P. doręcza zresztą stronie korespondencję w innych sprawach. Jednocześnie strona złożyła odwołanie, w którym zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, wnosząc o uchylenie decyzji pierwszoinstancyjnej. W piśmie z dnia [...] kwietnia 2016 r. podatnik wyjaśnił dodatkowo, że pod adresem [...], nie jest zameldowany już od 2009 roku, a aktualny adres [...], widnieje w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, co przez organ celny zostało zlekceważone. Co prawda doszło do odebrania dwóch pism kierowanych na stary adres zamieszkania, jednak jak wyjaśnił podatnik, zostały one odebrane przez A. M. z tego względu, że zna listonosza, który przyniósł te listy do miejsca, w którym pracuje. Decyzja musiała być z kolei doręczana przez innego listonosza, który wypisał już awizo pod adresem [...] Strona nie zwróciła uwagi, że poprzednie koperty były zaadresowane na stary adres. Postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] września 2015 r., podnosząc, że powyższa decyzja doręczona została w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej. Przesyłka z tą decyzją została dwukrotnie awizowana do odbioru w Urzędzie Pocztowym [...], to jest [...] oraz [...] września 2015 r., a następnie z uwagi na jej niepodjęcie przez adresata została zwrócona nadawcy. Przesyłka wysłana była na adres stałego zameldowania podatnika, to jest [...], ustalony w oparciu o aplikację SeRCe, stanowiącą element Centralnego Rejestru Podmiotów – Krajowej Ewidencji Podatników, m.in. według informacji z dnia [...] czerwca 2015 r. Organ celny podkreślił przy tym, że strona nie wskazała adresu do doręczeń, przez co wybór miejsca doręczenia należał do organu. Odnosząc się do kwestii przywrócenia terminu do złożenia odwołania organ celny stwierdził, że strona nie dochowała terminu do wystąpienia z wnioskiem w tym przedmiocie ani nie wykazała, aby uchybienie terminowi nastąpiło bez jej winy. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] maja 2016 r., nr [...], Dyrektor Izby Celnej stwierdził uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. W uzasadnieniu organ Izby Celnej ponownie wskazał, że z zawartego w aktach sprawy potwierdzenia odbioru wynika, iż decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] września 2015 r. została doręczona stronie w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej w dniu [...] września 2015 r. Termin do wniesienia odwołania od decyzji upłynął zatem [...] października 2015 r. Tymczasem odwołanie zostało nadane przez podatnika dopiero [...] marca 2016 r. (data stempla pocztowego na kopercie), a więc z uchybieniem tego terminu. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skarżący, wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia, zarzucił naruszenie: 1) art. 150 w zw. art. 145 § 1, art. 148 i art. 149 Ordynacji podatkowej, przez nieprawidłowe przyjęcie, że w sprawie zostały spełnione przesłanki niezbędne do przyjęcia fikcji doręczenia decyzji, podczas gdy decyzja nie została doręczona skarżącemu do dnia wniesienia skargi z uwagi na skierowanie jej na niewłaściwy adres, a także z uwagi na brak podjęcia próby doręczenia właściwego bądź zastępczego, 2) art. 146 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, przez nieprawidłowe uznanie, że skarżący nie zawiadomił organu podatkowego o zmianie adresu, podczas gdy adres ten jest znany organom celnym z urzędu, a ponadto nieuwzględnienie faktu, iż organ został poinformowany o zmianie adresu pismem z dnia [...] czerwca 2015 oraz [...] lipca 2015 r., a także przyjęcie, że w sprawie zachodzi przesłanka z art. 146 § 1 Ordynacji podatkowej, podczas gdy w toku postępowania skarżący nie zmieniał adresu, 3) art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej, przez wydanie postanowienia niezawierającego uzasadnienia faktycznego i prawnego, 4) art. 228 § 1 pkt 1 w zw. z art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej, przez nieprawidłowe wydanie postanowienia o uchybieniu terminowi do wniesienia odwołania, podczas gdy organ nie rozpatrzył w sposób wyczerpujący materiału dowodowego, 5) art. 210 § 1 pkt 8 oraz art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, przez przyjęcie, że decyzja została skutecznie doręczona w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej oraz, że strona uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, 6) art. 120 w zw. z art. 121 i art. 122 Ordynacji podatkowej, przez niedokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z załączonych do skargi dokumentów. Uzasadniając skargę powtórzono, że organ celny od początku postępowania posługiwał się nieaktualnym adresem skarżącego, nie dopełniając obowiązku ustalenia adresu aktualnego – w oparciu o CEiDG. Doręczył pisma z [...] marca, [...] lipca oraz [...] sierpnia 2015 r., aczkolwiek wbrew Ordynacji podatkowej odebrała je A. M. nie w miejscu, na które były adresowane, nie poczyniono także ustaleń czy jest ona domownikiem i czy zobowiązuje się oddać pisma adresatowi. Organ podatkowy posłużył się przy tym adresem wynikającym z rejestru SeRCe, a nie zgodnie z Ordynacją podatkową – adresem mieszkania. Jak podkreślił skarżący ten sam organ w niemalże tym samym czasie, lecz w innych postępowaniach, kierował pisma na właściwy adres [...]. W innych sprawach organ ten był też o tym adresie informowany. Ta dowolność w wysyłaniu pism przez ten sam organ podatkowy jest dla skarżącego niezrozumiała. Dyrektor Izby Celnej w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] maja 2016 r. stwierdzające wobec skarżącego uchybienie terminowi do wniesienia odwołania nie narusza ani przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania w stopniu, który zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej: "P.p.s.a.") powodowałby konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego. Zgodnie z art. 228 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r., poz. 613 ze zm., dalej: "Ordynacja podatkowa), w oparciu o który zaskarżone postanowienie zostało wydane, organ odwoławczy stwierdza w formie postanowienia uchybienie terminowi do wniesienia odwołania. Termin ten ustanowiony został w art. 223 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. Istota sporu na gruncie kontrolowanej sprawy sprowadza się do stwierdzenia czy doszło do prawidłowego, to jest zgodnego z prawem, doręczenia stronie skarżącej decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] września 2015 r., a więc czy termin do złożenia odwołania od tej decyzji w ogóle rozpoczął swój bieg. Skarżący wykazuje zwłaszcza nieprawidłowość doręczenia mu rzeczonej decyzji w trybie zastępczym z art. 150 Ordynacji podatkowej z uwagi na skierowanie przesyłki ją zawierającej na niewłaściwy (nieaktualny) adres zamieszkania – [...], zamiast na obecny adres zamieszkania i prowadzenia działalności gospodarczej – [...]. Stosownie do art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub w art. 149 Ordynacji podatkowej: 1) operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. – Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej – w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego; 2) pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) – w przypadku doręczania pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1. Powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni, o czym stanowi już art. 150 § 1a Ordynacji podatkowej. Zawiadomienie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (art. 150 § 2 Ordynacji podatkowej). Nie budzi żadnych wątpliwości, że właściwe oznaczenie adresu odbiorcy przesyłki jest kluczowym elementem, aby można było w ogóle mówić o spełnieniu przesłanek niezbędnych do uznania prawidłowości doręczenia pisma w trybie zastępczym z art. 150 Ordynacji podatkowej. Nieprawidłowe oznaczenie tego adresu nie pozwala bowiem przyjąć, aby zachodziły obiektywne przyczyny powodujące niemożność doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 Ordynacji podatkowej. Te ostatnie przepisy stanowią o tym, że pisma doręcza się osobom fizycznym w ich mieszkaniu lub miejscu pracy (art. 148 § 1). W przypadku nieobecności adresata w mieszkaniu pisma doręcza się za pokwitowaniem pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, gdy osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. Zawiadomienie o doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy domu umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub na drzwiach mieszkania adresata lub w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata (art. 149). Oceniając wydane w sprawie rozstrzygnięcie w świetle powyżej przywołanych regulacji stwierdzić trzeba, że adres, na który organ podatkowy I instancji wysłał skarżącemu decyzję był adresem prawidłowym, co organ ustalił w sposób odpowiadający normie art. 120 i art. 122 Ordynacji podatkowej. Zauważyć zwłaszcza należy, że na moment doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej brak było podstaw, aby organ celny miał wątpliwości co do tego, że adres – [...] – stanowi adres mieszkania skarżącego. Wbrew twierdzeniom strony sam upływ czasu nie powoduje konieczności założenia przez organ podatkowy – a priori – że dotychczasowy adres zamieszkania podatnika stał się adresem nieaktualnym, a na organie podatkowym spoczywa niczym nieograniczony obowiązek poszukiwania adresu aktualnego. Adres zamieszkania skarżącego – ul [...] – wynikał ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego (zob. m.in. dokumenty k. 2, 4, 7, 21 akt podatkowych), a nadto został potwierdzony przez organ celny w toku postępowania, poprzez zasięgnięcie informacji o danych z aplikacji SeRCe, stanowiącej element elektronicznego Centralnego Rejestru Podmiotów – Krajowej Ewidencji Podatników (k. 41 akt podatkowych). W tym miejscu podkreślenia wymaga, że stosownie do art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1314 ze zm., dalej: "u.e.p") podatnicy podatku akcyzowego mają obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym przez dokonanie zgłoszenia aktualizacyjnego do naczelnika urzędu skarbowego, nie później niż w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych. Z niekwestionowanych w sprawie ustaleń wynika, że skarżący nie dokonał aktualizacji powyższych danych. Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym w przypadku, gdy podatnik nie zaktualizował danych osobowych uwzględnianych w zgłoszeniu identyfikacyjnym NIP, to wysłanie pism na adres wynikający z tego zgłoszenia, nawet jeśli podatnik faktycznie zamieszkiwał w innym miejscu, nie narusza ustawowej procedury wysyłania pism (zob. wyroki NSA z dnia 18 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2291/13, z dnia 14 sierpnia 2012 r., sygn. akt II FSK 123/11, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Nie budzi wątpliwości tut. Sądu, że organ podatkowy był jednocześnie w posiadaniu wiedzy co do adresu, pod którym skarżący prowadzi działalność gospodarczą, a który ujawniony został w Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej – [...] (m.in. k. 38 akt podatkowych). Chybione są zatem w tym względzie zarzuty skarżącego, w których podnosi on, że organ podatkowy nie podjął czynności zmierzających do ustalenia tego adresu. Brak było jednak podstaw ku temu, aby organ celny uznał wskazany adres także za adres mieszkania skarżącego, tym bardziej, że z pozostałego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, o czym była mowa powyżej, wynikał w sposób jednoznaczny inny adres tego mieszkania. W okolicznościach rozpatrywanej sprawy nie można zatem skutecznie zarzucić organowi podatkowemu naruszenia art. 148 § 1 Ordynacji podatkowej, skoro organ skierował korespondencję zaadresowaną do skarżącego pod jego adres zamieszkania, który – mając na względzie całokształt zgromadzonego materiału dowodowego – był aktualny na moment doręczenia. Organ celny nie był przy tym zobligowany do skorzystania z rozwiązania przewidzianego w art. 148 § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej i doręczenia skarżącemu korespondencji z decyzją w miejscu prowadzenia przez niego działalności gospodarczej. Wybór jednego z miejsc doręczania przesyłek osobie fizycznej z art. 148 Ordynacji podatkowej należy do organu podatkowego, co oznacza, że organ ten ma prawo dokonania wyboru w tym względzie kierując się przesłankami ekonomiki postępowania. W tym miejscu podkreślić trzeba, że pisma organu celnego poprzedzające decyzję pierwszoinstancyjną, kierowane na adres – [...] – faktycznie docierały do skarżącego, co w sprawie nie jest kwestionowane. Co więcej, analiza potwierdzeń odbioru podpisanych przez A. M., byłą żonę skarżącego, nie pozwala przyjąć, aby nie doszło przy tym do skutecznego doręczenia tych pism w trybie z art. 149 Ordynacji podatkowej. Z potwierdzeń tych nie wynika zwłaszcza, aby osoba ta nie podjęła się oddania przesyłki adresatowi, jak twierdzi skarżący. Naczelnik Urzędu Celnego w P. wiedząc o skuteczności doręczeń na adres ul [...], realizując dyspozycję art. 121 § 1 oraz art. 122 Ordynacji podatkowej, prawidłowo zatem – na ten sam adres – skierował wydaną w sprawie decyzję. Skarżący natomiast, mając wiedzę o tym, że w postępowaniu tym korespondencja kierowana jest do niego na adres – [...] (adres ten podany był w rzeczonych pismach przy danych adresata) – nie podjął jakichkolwiek starań, aby wskazać organowi inny, w jego ocenie aktualny, adres do doręczeń. Tym bardziej nie może być uznana za trafną argumentacja skarżącego wskazująca na to, że w odrębnych, prowadzonych wobec niego postępowaniach podatkowych, Naczelnik Urzędu Celnego w P. posługiwał się przy doręczeniach adresem [...], którym w postępowaniach tych posługiwał się także sam skarżący. Jako że doręczenie decyzji pierwszoinstancyjnej w sposób wskazany w art. 148 § 1 lub art. 149 Ordynacji podatkowej okazało się w sprawie niemożliwe zastosowanie znalazł tryb doręczenia zastępczego z art. 150 Ordynacji podatkowej. Spełnione zostały także pozostałe przesłanki pozwalające przyjąć fikcję doręczenia z art. 150 § 2 in fine Ordynacji podatkowej. W konsekwencji z uwagi na to, że do doręczenia decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. doszło [...] września 2015 r., a termin do złożenia odwołania od tej decyzji upływał z dniem [...] października 2015 r., odwołanie nadane [...] marca 2016 r. złożone zostało z uchybieniem tak zakreślonego terminu, co prawidłowo stwierdza zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Celnej. Nie może przy tym odnieść zamierzonego skutku zarzut naruszenia art. 217 § 2 Ordynacji podatkowej, bowiem uzasadnienie zaskarżonego postanowienia ogranicza się do kwestii istotnych dla zawartego w nim rozstrzygnięcia. Zważywszy natomiast na to, że argumentacja skarżącego odnośnie prawidłowości doręczenia decyzji pierwszoinstancyjnej podnoszona była w ramach wniosku o przywrócenie terminu do złożenia odwołania od tej decyzji, Dyrektor Izby Celnej ustosunkował się do problematyki stąd wynikłej w równolegle wydanym postanowieniu o odmowie przywrócenia rzeczonego terminu. Nie stanowiło to zresztą przeszkody dla skarżącego do ustosunkowania się do tak wyrażonego stanowiska organu celnego i dalszego podważania skuteczności doręczenia decyzji organu I instancji w postępowaniu przed tut. Sądem. Sąd nie znalazł przesłanek do uwzględnienia wniosków dowodowych skarżącego. Zgodnie z art. 106 § 3 P.p.s.a. Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. W rozpatrywanej sprawie brak jest istotnych wątpliwości, których wyjaśnieniu przedstawione dowody miałyby posłużyć. Mając na względzie powyższe skargę jako niezasadną, na podstawie art. 151 P.p.s.a., należało oddalić, o czym orzeczono w sentencji wyroku.