II OSK 3089/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Jerzy Siegień (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędzia NSA Andrzej Wawrzyniak po rozpoznaniu w dniu 14 września 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej P. D. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 282/17 w sprawie ze skargi P. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z dnia [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego wykonanego bez wymaganego pozwolenia na budowę oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z 19 grudnia 2017 r., sygn. akt II SA/Wr 282/17 oddalił skargę P. D. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...] lutego 2017 r., nr [...] w przedmiocie nakazu rozbiórki obiektu budowlanego przy al. [...] w [...] (dz. nr [...], [...], ob. K.), wykonanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Od powyższego wyroku P. D. wniósł skargę kasacyjną. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił: - naruszenie prawa materialnego poprzez niewłaściwe zastosowanie w przedmiotowej sprawie art. 3 ust. 3 i art. 29 ust. 1 pkt 12 w zw. z art. 28 ust. 1 oraz art. 48 ust. 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. - Prawo budowlane (Dz.U. z 2016 r. poz. 290, z późn. zm.), polegające na nieprawidłowej ocenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny zastosowania przez organy administracyjne obu instancji wyżej wskazanych przepisów prawa materialnego, które polegało na przyjęciu, że w zaistniałym stanie faktycznym przedmiotowy obiekt budowlany znajdujący się na działce nr [...] nie został uznany za tymczasowy obiekt budowlany, a w związku z tym zasadne było stanowisko wyrażone w decyzji organu pierwszej instancji, zgodnie z którym przedmiotowy obiekt jest budowlą i nie może jednocześnie zostać zakwalifikowany jako budynek ani obiekt małej architektury, a przez to wymagane jest uzyskanie na owy obiekt pozwolenia na budowę. Wojewódzki Sąd Administracyjny w żaden sposób nie ocenił czy twierdzenie zarówno organu pierwszej, jak i drugiej instancji, że wskazany obiekt nie może zostać uznany za obiekt małej architektury jest zasadne, a tym samym czy zastosowane przez organy administracyjne przepisy prawa materialnego były właściwe dla zaistniałego stanu faktycznego, co w ostateczności spowodowało oddalenie skargi w całości. Właściwymi przepisami, które zostały pominięte, a powinny zostać zastosowane w przedmiotowej sprawie były art. 3 ust. 4 oraz art. 29 ust. 1 pkt 22 Prawa budowlanego, zgodnie z którymi obiekt budowlany znajdujący się na działce nr [...] powinien zostać uznany za obiekt małej architektury, a tym samym w zaistniałej sprawie nie występowała konieczność wystąpienia przez inwestora o pozwolenie na budowę, a co więcej nie występowała konieczność zgłoszenia przedmiotowego obiektu budowlanego właściwemu organowi administracyjnemu ze względu na fakt, że obiekt małej architektury nie został wymieniony w enumeratywnym katalogu wskazanym w art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego, a to prowadzi do tego, iż wydana na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego decyzja nakazująca rozbiórkę przedmiotowego obiektu budowlanego jest bezpodstawna. Mając powyższe zarzuty na uwadze, P. D. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu oraz o przyznanie kosztów pomocy prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369, dalej: "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. W sprawie niniejszej nie występują enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu przy rozpoznaniu tej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Przedmiotem skargi złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu była decyzja [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w [....] z [...] lutego 2017 r. utrzymująca w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego [...] z [...] lipca 2016 r., nr [...], którą na podstawie art. 48 ust. 1 w zw. z art. 48 ust. 4 Prawa budowlanego, w brzmieniu obowiązującym na dzień wydania zaskarżonej decyzji, nakazano P. D. rozbiórkę obiektu budowlanego wykonanego bez wymaganego pozwolenia na budowę. Jak wynika z przyjętego przez Sąd pierwszej instancji stanu faktycznego, w toku kontroli przeprowadzonej w dniu [...] października 2015 r. przez nadzór budowlany stwierdzono, że na terenie nieruchomości przy al. [...] istnieje obiekt budowlany blaszany, o szerokości 2,84 m, długości 5,05 m i wysokości 2,25 m, przekryciu płaskim, orynnowany. W obiekcie składowane są materiały gospodarcze, wiadra i rusztowania. P. D. oświadczył, że obiekt ten wykonano około 2003 r. i pełni on funkcję magazynu dla materiałów budowlanych i rusztowań w związku z prowadzoną inwestycją - przebudową elewacji domu mieszkalnego, wolnostojącego przy al. [...]. W niniejszej sprawie konieczność zastosowania przepisu art. 48 ust. 1 Prawa budowlanego, w ocenie organów nadzoru budowlanego, była podyktowana brakiem możliwości zakwalifikowania spornego obiektu jako spełniającego warunki tymczasowego obiektu budowlanego w rozumieniu art. 3 pkt 5 Prawa budowlanego, który nie wymagałby pozwolenia na budowę stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 12 Prawa budowlanego zwłaszcza, że inwestor nie dokonał również odpowiedniego zgłoszenia, jak też niemożnością uznania tego obiektu jako przeznaczonego do czasowego użytkowania w trakcie realizacji prac budowlanych i położonego na terenie budowy, który zgodnie z art. 29 ust. 1 pkt 24 i art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego nie wymagał pozwolenia na budowę ani zgłoszenia. Zasadnie bowiem podniesiono, że przedmiotowy obiekt pozostaje w tym samym miejscu od 13 lat i jest zlokalizowany poza terenem objętym inwestycją, czyli sąsiednią działką nr [...] objętą decyzją Prezydenta [...] z [...] czerwca 2003 r. pozwalającą na przebudowę elewacji domu mieszkalnego przy al. [...]. W takiej sytuacji za zasadne należało uznać stanowisko Sądu pierwszej instancji, który nie uwzględnił argumentów skarżącego twierdzącego, że sporny obiekt nie stanowił obiektu wymagającego pozwolenia na budowę lub nawet zgłoszenia. Przedmiotowego obiektu nie można także z pewnością potraktować jako obiektu małej architektury w rozumieniu art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego, który stosownie do art. 29 ust. 1 pkt 22 i art. 30 ust. 1 Prawa budowlanego nie wymagał pozwolenia na budowę ani zgłoszenia - tak jak argumentuje w skardze kasacyjnej skarżący. Przepis art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego zawierający definicję legalną obiektu małej architektury stanowi, że: "należy przez to rozumieć niewielkie obiekty, a w szczególności: a) kultu religijnego, jak: kapliczki, krzyże przydrożne, figury, b) posągi, wodotryski i inne obiekty architektury ogrodowej, c) użytkowe służące rekreacji codziennej i utrzymaniu porządku, jak: piaskownice, huśtawki, drabinki, śmietniki". W orzecznictwie sądów administracyjnych podkreśla się, że choć definicja "obiektu małej architektury" nie ma charakteru wyczerpującego, to jednak wspólne dla wszystkich tego rodzaju obiektów powinny być ich niewielkie rozmiary oraz przeznaczenie podobne do wymienionego w art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego (zob. wyroki NSA z 18 października 2016 r., sygn. akt II OSK 19/15; z 13 grudnia 2016 r., sygn. akt II OSK 1528/15; z 13 września 2016 r., sygn. akt II OSK 3336/14 - publ. w CBOSA). Tymczasem będący przedmiotem postępowania organów nadzoru budowlanego w niniejszej sprawie obiekt budowlany o charakterze gospodarczym, gdyż wykorzystywany jako magazynek materiałów i narzędzi budowlanych, w żaden sposób nie nawiązuje swoim przeznaczeniem do funkcji jakie powinny pełnić typowe obiekty małej architektury (religijne, upiększania ogrodu, rekreacji, utrzymania porządku - śmietniki). Poza tym także same gabaryty spornego blaszanego obiektu budowlanego o szerokości 2,84 m, długości 5,05 m, wysokości 2,25 m i przekryciu płaskim nie pozwalają na uznanie, że jest to obiekt niewielki, czyli mniej więcej taki jakie zostały wymienione przykładowo w art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego. W konsekwencji za chybiony należało uznać argument skargi kasacyjnej, że przedmiotowy obiekt objęty nakazem rozbiórki należy do kategorii obiektów wskazanych w przepisie art. 3 pkt 4 Prawa budowlanego (obiekty małe architektury), które nie wymagają uzyskania pozwolenia na budowę ani dokonania zgłoszenia. Skarga kasacyjna została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z zarządzeniem przewodniczącego wydziału, wydanego na podstawie art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz.U. poz. 374, z późn. zm.), o czym strony zostały poinformowane Mając powyższe na uwadze, skoro podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego okazały się niezasadne, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o kosztach pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 p.p.s.a.), przyznawane jest bowiem przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 254 § 1 i art. 258 – 261 p.p.s.a.