I OSK 2475/17

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2019-08-22

Skład orzekający: Elżbieta Kremer, Jan Paweł Tarno, Grzegorz Jankowski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy właściciel nieruchomości obciążonej służebnością gruntową na rzecz nieruchomości, na której znajduje się budynek, dla którego ustalono numer porządkowy, posiada interes prawny do wniesienia skargi na czynność ustalenia tego numeru?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że właściciel nieruchomości obciążonej służebnością gruntową nie posiada interesu prawnego do zaskarżenia czynności ustalenia numeru porządkowego budynku znajdującego się na nieruchomości władnącej. Ustalenie numeru porządkowego jest czynnością faktyczną, która odzwierciedla istniejący stan prawny i faktyczny dotyczący usytuowania budynku i dostępu do niego, a nie go kształtuje. Interes prawny musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa. Właściciel nieruchomości obciążonej nie może wywodzić dodatkowych praw dotyczących nieruchomości władnącej, w tym ustalenia numeru porządkowego, z samego faktu istnienia służebności gruntowej.
Stan faktyczny
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uchylił akt Burmistrza Miasta Łańcuta z dnia [...] października 2016 r. w przedmiocie ustalenia numeru porządkowego dla budynku stanowiącego własność Powiatu Łańcuckiego. Skarżący, W. S., właściciel sąsiedniej nieruchomości obciążonej służebnością gruntową na rzecz nieruchomości Powiatu, zarzucił naruszenie przepisów rozporządzenia w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów. WSA uznał, że skarżący posiada interes prawny do wniesienia skargi. Od tego wyroku skargę kasacyjną wnieśli Burmistrz Miasta Łańcuta, Powiat Łańcucki i Stowarzyszenie "N.", kwestionując legitymację skargową W. S.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie i oddalił skargę W. S.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Elżbieta Kremer (spr.) sędzia NSA Jan Paweł Tarno sędzia del. NSA Grzegorz Jankowski Protokolant starszy asystent sędziego Maciej Kozłowski po rozpoznaniu w dniu 22 sierpnia 2019 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Burmistrza Miasta Łańcuta, Powiatu Łańcuckiego i Stowarzyszenia "N." w Łańcucie od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 27 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 43/17 w sprawie ze skargi W. S. na akt Burmistrza Miasta Łańcuta z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia numeru porządkowego budynku 1) uchyla zaskarżony wyrok i oddala skargę; 2) zasądza od W. S. na rzecz Stowarzyszenia "N." w Łańcucie kwotę 334 (trzysta trzydzieści cztery) złote tytułem zwrotu kosztów wpisu od skargi kasacyjnej oraz opłat skarbowych od pełnomocnictw; 3) zasądza od W. S. solidarnie na rzecz Miasta Łańcuta, Powiatu Łańcuckiego i Stowarzyszenia "N." w Łańcucie kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Wyrokiem z dnia 27 czerwca 2017 r. sygn. akt II SA/Rz 43/17 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, po rozpoznaniu skargi W. S., uchylił akt Burmistrza Miasta Łańcuta z dnia [...] października 2016 r. nr [...] w przedmiocie ustalenia numeru porządkowego budynku. Wyrok zapadł na tle następujących okoliczności sprawy: W dniu [...] października 2016 r. Starosta Łańcucki zwrócił się do Burmistrza Miasta Łańcuta z wnioskiem o ustalenie numeru porządkowego dla budynku zlokalizowanego na działce nr [...], położonej przy ul. [...] w Łańcucie, oznaczonego kolorem czerwonym na dołączonej do wniosku kopii mapy. Pismem z dnia [...] października 2016 r. nr [...] Burmistrz Miasta Łańcuta zawiadomił Powiat Łańcucki, że dla nieruchomości będącej własnością tego podmiotu, położonej w Łańcucie, oznaczonej nr ewidencyjnym [...], ustalono "dla wejścia głównego od ul. [...]" numer porządkowy "ul. [...]". Organ wskazał, że numer został nadany zgodnie z numeracją porządkową nieruchomości. Ponadto w ww. zawiadomieniu organ stwierdził, że nadanie numeru porządkowego nieruchomości nastąpiło na podstawie art. 47a ust. 1 pkt 1 i 2 oraz 47b ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, dalej powoływanej jako "P.g.k." w zw. z § 8 ust. 2 pkt 2 i § 10 ust. 1 pkt 2 lit. b rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 9 stycznia 2012 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów (Dz. U. z 2012 r., poz. 125). W dniu 31 października 2016 r. skarżący wezwał Burmistrza Miasta Łańcuta do usunięcia naruszenia prawa w związku z wydaniem wskazanego aktu ustalającego numer porządkowy budynku (nazwanego przez skarżącego "czynnością" polegającą na nadaniu nowego numeru porządkowego dla nieruchomości) Następnie wobec braku odpowiedzi ze strony organu skarżący wniósł skargę. Jako przedmiot skargi skarżący wskazał "czynność materialno-techniczną Burmistrza Miasta Łańcuta z dnia [...] października 2016 r., w wyniku której ustalono nowy, dodatkowy numer porządkowy (ul. [...]) dla nieruchomości będącej własnością Powiatu Łańcuckiego, położonej w Łańcucie, działka o numerze ewidencyjnym [...], oznaczonej dotychczas jako ul. [...], ujętą w zawiadomieniu z dnia [...] października 2016 r. nr [...]". Skarżący zaskarżonej czynności skarżący zarzucił naruszenie: - § 5 ust. 1 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów z dnia 9 stycznia 2012 r. poprzez ustalenie nowego numeru porządkowego nieruchomości, która od 1988 r. posiada już numer porządkowy i nie jest nowo wybudowanym budynkiem, który nie był przedmiotem prognozy wyrażonej w ewidencji; - § 9 ust. 1 rozporządzenia poprzez ustalenie nowego numeru porządkowego nieruchomości w sytuacji, gdy nie zaszła konieczność aktualizacji, uzupełnienia czy zmiany danych ewidencji miejscowości, ulic i adresów; - § 5 ust. 7 rozporządzenia poprzez przyjęcie, że przedmiotowy budynek położony jest w bezpośrednim sąsiedztwie dwu lub więcej ulic, podczas gdy w stanie faktycznym jest on położony przy ul. [...], a nie przy ul. [...]; - § 5 ust. 5 rozporządzenia poprzez uznanie istniejącego budynku położnego przy ul. [...] za budynek nowy w rozumieniu wskazanego przepisu, który nie był przedmiotem prognozy wyrażonej w ewidencji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie uwzględniając skargę w pierwszej kolejności dokonał właściwej kwalifikacji prawnej przedmiotu zaskarżenia w świetle art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Uwzględniając, że zgodnie z art. 47a ust. 5 P.g.k. ustalenie numeru porządkowego budynku następuje z urzędu lub na wniosek przez właściwy organ (wójta, burmistrza, prezydenta) i przebiera postać czynności administracyjnoprawnej, która staje się podstawą zawiadomień o tym ustaleniu określonych podmiotów (właścicieli nieruchomości lub inne podmioty uwidocznione w ewidencji gruntów i budynków, które tymi nieruchomościami władają) oraz czynności faktycznych polegających na umieszczeniu w widocznym miejscu na ścianie frontowej budynku tabliczki z numerem porządkowym (art. 47b ust. 1 P.g.k.) przyjęto, że działanie kompetencyjne organu w przedmiocie ustalenia numeru porządkowego jest aktem z zakresu administracji publicznej, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. Jest to bowiem czynność administracyjnoprawna i sformalizowana, które staje się dopiero podstawą do dokonania dalszych czynności faktycznych (np. związanych z zamieszczeniem tabliczki z numerem porządkowym budynku). W drugiej kolejności odniesiono się do zarzutu organu co do braku legitymacji skargowej strony skarżącej. W ocenie Sądu bezpośrednimi adresatami aktu ustalającego numer porządkowy budynku są zgodnie art. 47a ust. 5 P.g.k. podmiot wnioskujący o ustalenie numeru porządkowego dla danej nieruchomości (zwany "zainteresowanym") oraz właściciele tej nieruchomości lub inne podmioty uwidocznione w ewidencji gruntów i budynków, które tą nieruchomością władają. Zauważono jednak, że ustawodawca nie wiąże legitymacji wnioskowej z samym prawem rzeczowym do danej nieruchomości, lecz posługuje się ogólną formułą "zainteresowania" w sprawie. Oznacza to, że krąg podmiotów uprawnionych do wnioskowania o ustalenie numeru porządkowego wykracza poza krąg właściciela danej nieruchomości oraz podmiotów uwidocznionych w ewidencji gruntów i budynków, które tą nieruchomością władają. Powyższe ustalenia w zakresie bezpośrednich adresatów aktu ustalającego numer porządkowy nie mogą, zdaniem Sądu, jednak być podstawą do przyjęcia, że podmiot, któremu nie doręczono zawiadomienia o ustaleniu numeru porządkowego, jest pozbawiony legitymacji skargowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Pogląd taki byłby sprzeczny z treścią art. 50 § 1 P.p.s.a., który stanowi, że uprawnionym do wniesienia skargi jest przede wszystkim każdy, kto "ma w tym interes prawny". Ta ogólna przesłanka legitymacyjna odnosi się także do podmiotów dotkniętych skutkami aktu, o którym mowa w art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a. W ocenie Sądu skarżący jako właściciel nieruchomości (działka nr [...]) obciążonej służebnością gruntową na rzecz powiatu jako właściciela nieruchomości (działka nr [...]), na której posadowiony jest sporny budynek, dla którego ustalono numer porządkowy, wykazał w sposób wystarczający posiadanie interesu prawnego we wniesieniu skargi na akt ustalający powyższy numer. Strona skarżąca wywodzi swoją legitymację z prawa własności nieruchomości, które jest obciążone ograniczonym prawem rzeczowym przysługującym właścicielowi nieruchomości względem którego wydano zaskarżony akt i którego zakres wykonywania jest związany również z administracyjnoprawnym ustaleniem wiążącego numeru porządkowego budynku (ustalenie numeru porządkowego od strony ul. [...] skutkuje usankcjonowaniem stanu, w którym wejście do spornego budynku odbywa się tylko od strony tej ulicy, a więc z wykorzystaniem istniejącego szlaku służebnego obciążającego nieruchomość skarżącego, a nie od strony ul. [...]), co również może wpłynąć na skuteczność dochodzenia cywilnoprawnych roszczeń związanych ze służebnością (np. w postępowaniu o zmianę treści lub zniesienie służebności). Interes prawny będący podstawa legitymacji skargowej jest oczywiście odrębną kategorią interesu administracyjnoprawnego i nie może być wprost utożsamiany z interesem prawnym na drodze administracyjnej, aczkolwiek niewątpliwie bazuje na tym ostatnim. Dlatego pojęcie interesu prawnego w rozumieniu art. 50 § 1 P.p.s.a. ma szerszy zakres w tych sprawach sądowoadministracyjnych, w których zaskarżony akt lub zaskarżona czynność (np. z art. 3 § 2 pkt 4 P.p.s.a.) nie były poprzedzone postępowaniem administracyjnym, w którym występują strony (por. art. 33 § 2 P.p.s.a.). Ponadto Sąd, oceniając prawidłowość zaskarżonego aktu stwierdził, że organ wydając ustalając numer porządkowy budynku dokonał wadliwej wykładni i subsumpcji wynikającego z akt administracyjnych stanu faktycznego sprawy w zakresie przepisów art. 47a ust. 3, art. 47a ust. 4 pkt 5 lit. a, art. 47a ust. 5 P.g.k. w zw. z § 5, § 6 i § 9 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 9 stycznia 2012 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli Burmistrz Miasta Łańcuta, Powiat Łańcucki i Stowarzyszenie "N." w Ł., zarzucając: 1) naruszenie przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, w postaci 50 § 1 P.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że właściciel działki sąsiedniej względem nieruchomości gruntowej, na której posadowiono budynek, któremu nadano numer porządkowy, obciążonej służebnością drogi koniecznej względem tego budynku, ze swoich praw (wierzytelności) rzeczowych może wywodzić interes prawny w uwidocznieniu na ww. budynku numeru porządkowego; 2) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędną wykładnię, w postaci: a) art. 47a ust. 5 w zw. z art. 47a ust. 4 pkt 5 lit. a ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2016 r., poz. 1629 ze zm.), zwanej dalej powoływanej jako "P.g.k." poprzez mylne przyjęcie, że nadanie numeru porządkowego w rozumieniu tych przepisów nie było możliwe bez równoczesnego założenia pełnej ewidencji adresu w rozumieniu art. 47a ust. 1 pkt 1 P.g.k.; b) art. 30 pkt 2 ustawy z dnia 4 marca 2010 r. o infrastrukturze informacji przestrzennej (Dz. U. z 2017 r., poz. 1382), dalej powoływanej jako "u.i.i." poprzez błędne przyjęcie, że brak jest rozstrzygnięcia ustawodawczego określającego jaki jest los istniejących dotychczas ewidencji numerycznej nieruchomości, stworzonej przed wejściem w życie tej ustawy, skoro w regulacji tej wprost postanowiono, że wszelkie zbiory danych przestrzennych (w tym adresowe) utworzone przed wejściem w życie tej ustawy, powinny być objęte dostępem po dostosowaniu do nowych przepisów (standardów) co najmniej w terminie 7-letnim od dnia wejścia jej w życie, a więc od dnia 7 maja 2017 r., która to data była późniejsza względem daty wydania zaskarżonego aktu; c) art. 32 ust. 1 u.i.i. poprzez błędne przyjęcie, że dotychczasowe dane ewidencyjne (w tym numery porządkowe nieruchomości budynkowych) nie zostały uregulowane w zakresie swojej skuteczności prawnej i od organu wymaga się w stosunku do budynków realizacji w pełnym zakresie założenia ewidencji adresu w rozumieniu art. 47a ust. 1 pkt 1 P.g.k., podczas gdy przepis ten wprost przewiduje istnienie i oddziaływanie (a nawet wymóg stosownego zgłoszenia) zbioru adresów, stanowiącego jedną z odmian dotychczasowych zbiorów danych przestrzennych; nadto § 5 ust. 9 rozporządzenia Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 9 stycznia 2012 r. w sprawie ewidencji miejscowości, ulic i adresów (Dz. U. z 2012 r., poz. 125) wprost przewiduje funkcjonowanie (a zatem i zdatność do aktualizacji i zmiany stosownie do nowych realiów faktycznych) dotychczasowych numerów, nawet wówczas gdy nie spełniają standardów oznaczenia cyfrowego określonego w nowych regulacjach; d) § 5 ust. 7 rozporządzenia poprzez mylne przyjęcie, że określony tam "proces zakładania ewidencji" pod rządami art. 47a ust. 4 pkt 5 lit. a P.g.k. wymagał od organu nadającego numer porządkowy budynku jednoczesnego dopełnienia wszelkich czynności, które finalizowałyby proces tworzenia ewidencji adresu danego budynku; e) § 9 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia poprzez pominięcie, że uzasadnienie zaskarżonego aktu, podobnie jak odpowiedź na skargę, dostatecznie kompletnie wyjaśniały, z jakich powodów zmiana numeracji porządkowej budynku była podyktowana względami organizacji instytucji publicznych wykorzystujących powiązane ze sobą budynki (sądu rejonowego i placówki wychowawczej działającej na podstawie przepisów o pomocy społecznej) i dotychczasowa numeracja utrudniała korzystanie z oznaczeń numerycznych, a wręcz tworzyła fikcję adresową wymagającą usunięcia; W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wniósł o: 1) wydanie postanowienia uchylającego zaskarżony wyrok w całości i odrzucającego skargę, zaś alternatywnie o 2 uchylenie zaskarżonego wyroku i oddalenie skargi, z uwagi na to, że zarzucone w skardze kasacyjnej naruszenie przepisów postępowania odnosi się wyłącznie do dopuszczalności skargi, a więc w wypadku rozpoznawania sprawy co do istoty, NSA badał będzie wyłącznie naruszenia przepisów prawa materialnego; to zaś pozwala na wydanie wyroku poprzez orzeczenie o istocie sprawy; 2) zasądzenie na rzecz autorów skargi kasacyjnej kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną W. S. wniósł o: 1) odrzucenie skargi kasacyjnej w wypadku stwierdzenia naruszenia przez kasatora art. 175 P.p.s.a.; 2) oddalenie skargi kasacyjnej, w wypadku uznania, że nie zachodzą przesłanki jej odrzucenia. 3) zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania wg norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, powoływanej dalej, jako "p.p.s.a.", Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie żadnej z wyliczonych w art. 183 § 2 p.p.s.a. przesłanek nieważności postępowania sądowoadministracyjnego, będąc związany granicami skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny przystąpił do rozpatrzenia jej zarzutów. Skarga kasacyjna jest zasadna. Podstawowym zarzutem mającym fundamentalne znaczenie dla rozpoznania sprawy jest zarzut dotyczący naruszenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny art. 50 § 1 p.p.s.a., poprzez przyjęcie, że w niniejszej sprawie legitymację skargową posiadał W. S. Stąd też w pierwszej kolejności należy się odnieść do tego zarzutu, albowiem pozostałe zarzuty sformułowane w skardze kasacyjnej mogą być rozważne dopiero wówczas gdy zarzut naruszenia art. 50 § 1 p.p.s.a. okazałby się niezasadny, czyli prawidłowe byłoby stanowisko Sądu I instancji, że skarżący W. S. posiada legitymację skargową. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego zasadny jest zarzut skargi kasacyjnej dotyczący naruszenia art. 50 § 1 p.p.s.a., a w konsekwencji błędne jest przyjęcie przez Sąd I instancji posiadanie legitymacji skargowej przez W. S. Zgodnie z art. 50 § 1 p.p.s.a. uprawnionym do wniesienia skargi jest bowiem co do zasady każdy, kto ma w tym interes prawny. Chodzi o wykazanie istnienia normy prawa materialnego, na podstawie której określona osoba może domagać się konkretyzacji uprawnień lub obowiązków bądź żądać przeprowadzenia kontroli określonego aktu lub czynności w celu ochrony jego sfery praw i obowiązków przed zaistniałymi naruszeniami i doprowadzenia do stanu zgodnego z prawem. Kryterium "interesu prawnego", na którym oparta jest legitymacja do wniesienia skargi oznacza, że akt, czynność lub bezczynność organu administracji musi dotyczyć interesu prawnego skarżącego, który musi być własny, indywidualny i oparty o konkretny przepis prawa powszechnie obowiązującego. Mieć interes prawny to tyle, co wskazać przepis prawa uprawniający dany podmiot do wystąpienia z określonym żądaniem w stosunku do organu administracji publicznej. Ze skargą może więc wystąpić, co do zasady, podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Osoba nie mająca interesu prawnego nie może poszukiwać ochrony na gruncie postępowania sądowoadministracyjnego. W ocenie Sądu I instancji skarżący jako właściciel nieruchomości (działka nr [...]) obciążonej służebnością gruntową na rzecz powiatu jako właściciela nieruchomości (działka nr [...]), na której posadowiony jest sporny budynek, dla którego ustalono numer porządkowy, wykazał w sposób wystarczający posiadanie interesu prawnego we wniesieniu skargi na czynność ustalającą powyższy numer. Strona skarżąca wywodzi swoją legitymację z prawa własności nieruchomości, które jest obciążone ograniczonym prawem rzeczowym przysługującym właścicielowi nieruchomości względem którego wydano zaskarżoną czynność o ustaleniu numeru porządkowego. Z tym stanowiskiem nie zgadza się Naczelny Sąd Administracyjny. Podkreślić należy, że źródłem interesu prawnego może być prawo własności, a wiec normy prawa cywilnego, wówczas interes prawny będzie wynikał z art. 140 kodeksu cywilnego. Jednak o tym czy właściciel nieruchomości będzie posiadał interes prawny, czy to do bycia stroną postępowania administracyjnego, czy to do wniesienia skargi w sprawie dotyczącej właściciela sąsiedniej nieruchomości decydował będzie przede wszystkim przedmiot sprawy. O ile w sprawach dotyczących np. warunków zabudowy posiadanie interesu prawnego przez właściciela sąsiedniej nieruchomości co do zasady jest bezsporne. To nie można takiego wniosku sformułować w niniejszej sprawie. Ustalanie numeru porządkowego budynku stanowi czynność w rozumieniu art. 3 ust. 2 pkt 4 p.p.s.a. Nadanie numeru jest następstwem wykonania przez organ gminy zadań wskazanych w art. 47a pkt 2 ustawy z dnia 6 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz. U. z 2005 r. Nr 240, poz. 2027 ze zm.), a jej następstwem jest m.in. administracyjny obowiązek oznaczenia budynku przez właściciela (art. 47b ust. 1 - Prawo geodezyjne i kartograficzne). Czynność ustalenia numeru porządkowego budynku następuje z uwzględnieniem konkretnych okoliczności faktycznych i prawnych dotyczących usytuowania budynku na nieruchomości, możliwości dojścia, dojazdu do budynku. Jednym słowem to nie czynność nadania numeru porządkowego kształtuje sposób dostępu do budynku, tylko istniejące w chwili nadawania numeru okoliczności faktyczne i prawne dotyczące usytuowania budynku i możliwości dostępu do niego determinują treść czynności nadania numeru porządkowego. Stąd też ustalenie numeru porządkowego budynku położonego na przedmiotowej nieruchomości stanowiącej własność powiatu (działka nr [...]) nie dotyczy interesu prawnego właściciela sąsiedniej nieruchomości (działka nr [...]). Powyższego nie zmienia fakt, że nieruchomość, stanowiąca działkę nr [...] została obciążona służebnością gruntową na rzecz nieruchomości stanowiącej działkę [...]. Ze względu na charakter służebności gruntowych wynikający ze sposobu korzystania z cudzej nieruchomości, zgodnie z art. 285 § 1 k.c., możemy wyróżnić służebności czynne (pozytywne) i służebności bierne (negatywne). Doniosłe zastosowanie mają w praktyce służebności czynne. Uprawniają one każdoczesnego właściciela nieruchomości władnącej do korzystania w oznaczonym zakresie z nieruchomości obciążonej (np. służebność drogi, służebność ścieżki, służebność czerpania wody, służebność pastwiska, służebność lasu). Z ustanowieniem służebności czynnych związana jest konieczność znoszenia przez właściciela nieruchomości obciążonej, że właściciel nieruchomości władnącej będzie korzystał z jego nieruchomości. Zakres korzystania przez każdoczesnego właściciela nieruchomości władnącej z nieruchomości obciążonej może być różny i zależy od treści ustanowionej służebności. Tym samym właściciel nieruchomości obciążonej służebnością gruntową w formie przejazdu, przechodu na rzecz nieruchomości władnącej zobowiązany jest znosić korzystanie z nieruchomości przez każdoczesnego właściciela nieruchomości władnącej. Istota służebności gruntowych tkwi w tym, że ograniczają one prawo własności każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej na korzyść każdoczesnego właściciela nieruchomości władnącej, powodując ograniczenie prawa własności nieruchomości obciążonej na korzyść nieruchomości władnącej w celu zwiększenia jej użyteczności. Natomiast ustanowienie służebności gruntowej nie daje właścicielowi nieruchomości obciążonej dodatkowych praw (tj. niezwiązanych z treścią służebności gruntowej) dotyczących nieruchomości władnącej, w tym również dotyczących ustalenia numeru porządkowego budynku płożonego na nieruchomości władnącej. Podnoszona przez W. S. właściciela nieruchomości obciążonej służebnością gruntową okoliczność, że zamierza w przyszłości podjąć kroki prawne dotyczące służebności gruntowej nie ma w niniejszej sprawie znaczenia prawnego. W dacie dokonywania przez organ czynności ustalenia numeru porządkowego budynku położonego na nieruchomości władnącej prawo rzeczowe ograniczone jakim jest służebność gruntowa istniało (i nadal istnieje) i obciąża nieruchomość stanowiącą własność W. S., tym samym ten stan prawny organ zobowiązany był uwzględnić. Jeżeli w przyszłości doszłoby do zmiany tego stanu prawnego (a zmiana treści służebności gruntowej, czy też jej zniesienie może nastąpić tylko w drodze umowy lub orzeczenia sądowego), dopiero wówczas mogłaby się pojawić kwestia ustalenia adresu, czyli ulicy i numeru porządkowego przedmiotowego budynku. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że W. S. nie posiada interesu prawnego (art. 50 § 1 p.p.s.a.), a konsekwencją braku interesu prawnego jest brak legitymacji do wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Brak legitymacji do wniesienia skargi, który wynika z braku interesu prawnego, który jest instytucją prawa materialnego, skutkuje oddaleniem skargi. Z uwagi na zasadność zarzutu skargi kasacyjnej dotyczącego naruszenia art. 50 § 1 p.p.s.a., pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej stały się bezprzedmiotowe. Uwzględniając powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 151 p.p.s.a. uchylił zaskarżony wyrok i oddalił skargę. W pkt 2 wyroku na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. zasądzono koszty postępowania kasacyjnego na rzecz Stowarzyszenia na które składają się wpis od skargi kasacyjnej w kwocie 300 zł i 34 zł tytułem opłat skarbowych od pełnomocnictwa głównego udzielonego przez Stowarzyszenie oraz pełnomocnictwa substytucyjnego. Jak wynika bowiem z znajdującego się w aktach przelewu bankowego wpis od skargi kasacyjnej w całości uiściło Stowarzyszenie, mimo, że skarga kasacyjna wniesiona została przez trzy podmioty, tj.: Stowarzyszenie "N.", Burmistrza Miasta Łańcuta i Starostwo Powiatowe w Łańcucie. Natomiast w pkt 3 wyroku na podstawie art. 203 pkt 2 p.p.s.a. zasądzono solidarnie na rzecz wszystkich skarżących kasacyjnie kwotę 360 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, którzy reprezentowali byli przez jednego pełnomocnika.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło