II SA/Rz 481/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak /spr./ Sędziowie WSA Joanna Zdrzałka WSA Piotr Godlewski Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi A. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie skierowania do domu pomocy społecznej uchyla zaskarżoną decyzję i decyzję Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] . Przedmiotem skargi A. H. (dalej w skrócie: "skarżący") jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] (dalej w skrócie: "SKO") z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] o utrzymaniu w mocy decyzji Wójta Gminy [...] z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] w przedmiocie skierowania skarżącego do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych. Kwestionowana decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym. Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt [...] Sąd Rejonowy w [...] zarządził umieszczenie skarżącego w domu pomocy społecznej – bez jego zgody. Postanowieniem z dnia 15 grudnia 2016 r. sygn. [...] Sąd Okręgowy w [...] oddalił apelację skarżącego od w/w postanowienia. Decyzją z dnia [...] lutego 2017 r. nr [...] Kierownik Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w [...] działając z upoważnienia Wójta Gminy w [...] (dalej w skrócie: "organ I instancji") skierował skarżącego do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych. Jak podstawę prawną decyzji organ I instancji podał art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania Administracyjnego (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 23 ze zm. – dalej w skrócie: "Kpa") oraz art. 17 ust. 1 pkt 16, art. 54 ust. 1, art. 59 ust. 1 i art. 106 ust. 1 i 4 ustawy z dnia 4 maja 2004 r. o pomocy społecznej ( t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 930 ze zm). W uzasadnieniu organ I instancji wyjaśnił, że postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2016 r. sygn. akt[...] Sąd Rejonowy w [...] orzekł o umieszczeniu skarżącego w domu pomocy społecznej. Z dokumentacji lekarskiej z dnia 30 stycznia 2017 r. wynikało, że skarżący z uwagi na stan zdrowia powinien być skierowany do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych. Wymaga on bowiem całodobowej opieki gdyż jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Dlatego też organ I instancji zastosował przepis art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i skierował skarżącego do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych. Po rozpoznaniu odwołania skarżącego od powyższej decyzji, SKO decyzją z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] utrzymało ją w mocy. W uzasadnieniu SKO przytoczyło treść art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej określającego komu przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Ponadto wyjaśniło, że przesłanki do umieszczenia osoby chorej psychicznie w domu pomocy społecznej – bez jej zgody, wymienione są w art. 38 i 39 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 546 ze zm.). Ustalenie, czy warunki te zostały spełnione, należy do sądu opiekuńczego. Prawomocne orzeczenie sądu opiekuńczego w tym przedmiocie, zastępuje brak zgody osoby kierowanej. Dalej wyjaśniło, że ze znajdującej się w aktach sprawy dokumentacji medycznej wynikało, że u skarżącego stwierdzono istnienie choroby psychicznej w postaci schizofrenii rezydualnej, natomiast lekarz psychiatra uznał, że wymaga on stałej całodobowej opieki ze względu na stan zdrowia, oraz pomocy innych osób z uwagi na stan sprawności psychofizycznej. Wreszcie wskazało, że nie zachodzi w sprawie przesłanka braku możliwości zapewnienia usług opiekuńczych, gdyż sąd orzekł o umieszczeniu skarżącego w domu pomocy społecznej bez jego zgody. Wobec istnienia takiego orzeczenia, organowi administracji pozostało jedynie jego wykonanie i skierowanie skarżącego do domu pomocy społecznej o profilu dostosowanym do jego stanu zdrowia. Skarżący wniósł odwołanie od powyższej decyzji, które jak przyjęło SKO – zostało wniesione w przepisanym terminie. W odwołaniu podniósł, że jest w stanie o siebie zadbać, nie zagraża sobie i osobom trzecim, a zatem nie ma podstaw do kierowania go do domu pomocy społecznej dla osób przewlekle psychicznie chorych. Zakwestionował wpis w kwestionariuszu wywiadu środowiskowego, iż był siedmiokrotnie hospitalizowany w Specjalistycznym Psychiatrycznym Zespole Opieki Zdrowotnej w [...], ponadto podkreślił, że tylko jeden raz oddalił się samowolnie z oddziału, a to w związku z obawą wystąpienia u niego skutków ubocznych podanego leku i odmową przeniesienia go do innego szpitala. Podał też, że jest w stanie utrzymać się z przyznanej mu renty, ma plany wykończenia domu mieszkalnego, założenia rodziny i podjęcia pracy. Podtrzymując swoje stanowisko, SKO wniosło o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wojewódzki Sąd Administracyjny, zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej w skrócie: "Ppsa"), sprawuje kontrolę działalności administracji publicznej i stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066), kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Jednocześnie w oparciu o art. 134 § 1 Ppsa Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W ramach tej kognicji Sąd bada, czy przy wydawaniu zaskarżonego aktu administracyjnego nie naruszono przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania. Zgodnie z art. 54 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, osobie wymagającej całodobowej opieki z powodu wieku, choroby, niepełnosprawności, nie mogącej funkcjonować w codziennym życiu której nie można zapewnić niezbędnej pomocy w formie usług opiekuńczych, przysługuje prawo do umieszczenia w domu pomocy społecznej. Decyzję o skierowaniu do domu pomocy społecznej i decyzję ustalającą opłatę za pobyt w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy właściwej dla tej osoby w dniu jej kierowania do domu pomocy społecznej (art. 59 ust. 1 w/w ustawy). W takim przypadku organ kierujący we własnym zakresie ocenia przesłanki uzasadniające umieszczenie w domu pomocy społecznej. Natomiast w sytuacji, gdy konieczność umieszczenia w domu pomocy społecznej wynika ze stanu zdrowia osoby i jej niezdolności do zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych, zaś orzeczenie w przedmiocie umieszczenia w domu pomocy społecznej wydał sąd powszechny na podstawie art. 38 i art. 39 ust. 3 ustawy z dnia 19 sierpnia 1994 r. o ochronie zdrowia psychicznego (t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 882), orzeczenie sądu rodzinnego ma charakter prejudycjalny (warunkujący) dla postępowania administracyjnego w zakresie wystąpienia przesłanek do umieszczenia w placówce, zaś organ administracyjny ma obowiązek je wykonać poprzez wydanie decyzji o skierowaniu osoby do właściwego domu pomocy społecznej. Orzeczenie sądu zastępuje zgodę zainteresowanej osoby na pobyt w domu pomocy społecznej i ma charakter bezterminowy. Wykonanie przez organy administracji publicznej postanowienia sądu następuje w dwóch odrębnych postępowaniach administracyjnych. Pierwsze prowadzone jest przez organ gminy właściwej wedle miejsca zamieszkania osoby zainteresowanej i kończy się decyzją o "skierowaniu" do domu pomocy społecznej. Drugie toczy się przed organem gminy prowadzącej dany dom pomocy społecznej lub starostą powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej, który to organ rozstrzyga o "umieszczeniu" danej osoby w takiej placówce. Natomiast samo "przyjęcie" osoby do domu pomocy społecznej następuje w drodze czynności materialno-technicznej realizowanej przez dyrektora domu pomocy społecznej. W kwestii umieszczania danej osoby w domu pomocy art. 54 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej wprowadza swoistą rejonizację, polegającą na konieczności umieszczania osób uprawnionych w domach pomocy społecznej zlokalizowanych w miejscowości położonej najbliżej miejsca zamieszkania tej osoby. Oznacza to, że wyboru konkretnego domu pomocy społecznej dokonuje się już w postępowaniu o skierowaniu do takiej placówki (tak również w wyroku NSA z dnia 3 grudnia 2015 r. I OSK 1297/14). Zatem w decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej wskazać należy nie tylko profil (typ) domu, ale i konkretną placówkę, w której ma przebywać dana osoba. Przepis ten jest skorelowany z treścią art. 59 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym decyzję o umieszczeniu w domu pomocy społecznej wydaje organ gminy prowadzącej dom pomocy społecznej lub starosta powiatu prowadzącego dom pomocy społecznej, zaś w przypadku regionalnych domów pomocy społecznej decyzję wydaje marszałek województwa. Wskazanie w decyzji o skierowaniu do domu pomocy społecznej konkretnej placówki, jest warunkiem ustalenia organu właściwego do wydania decyzji o umieszczeniu osoby zainteresowanej w takiej placówce. Decyzja o umieszczeniu ma już charakter wyłącznie wykonawczy. Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpatrywanej sprawy należy stwierdzić, że organ I instancji w decyzji o skierowaniu skarżącego do domu pomocy społecznej określił jego typ, natomiast nie wskazał konkretnej placówki, w której skarżący ma przebywać. Mając powyższe na uwadze, stwierdzając, że zaskarżona decyzja i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem art. 54 ust. 2 w zw. z art. 59 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, Sąd orzekł o uchyleniu decyzji obu instancji w całości na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 134 i 135 Ppsa.