I SA/Wa 1475/16

Starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Justyna Wtulich po rozpoznaniu w dniu 29 czerwca 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku adwokata U. F. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w sprawie ze skargi T. G. na Prezydenta [...] w przedmiocie nienależytego wykonania obowiązków postanawia I. odmówić adwokatowi U. F. przyznania wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji, II. przyznać ze środków budżetowych Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na rzecz adwokata U. F. tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, kwotę 147,60 (sto czterdzieści siedem 60/100) złotych, w tym tytułem opłaty kwotę 120 (sto dwadzieścia) złotych, tytułem 23% podatku od towarów i usług kwotę 27,60 (dwadzieścia siedem 60/100) złotych. Postanowieniem z dnia 30 lipca 2016 r. starszy referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie obejmującym ustanowienie adwokata oraz umorzył postępowanie w zakresie wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Na tej podstawie, po wystąpieniu Sądu do Okręgowej Rady Adwokackiej w [...], na pełnomocnika skarżącej został wyznaczony adwokat – U. F. W odpowiedzi na wezwanie Sądu do sprecyzowania skargi poprzez wskazanie, czy jest to skarga na działanie organu (pracowników organu) w trybie art. 227 K.p.a, czy też jest to skarga na bezczynność organu, pełnomocnik nadesłał pisma z 16 marca 2017 r. oraz z 1 kwietnia 2017 r., w których podtrzymał dotychczasowe stanowisko skarżącej w sprawie i doprecyzował skargę. Postanowieniem z dnia 11 maja 2017 r. Sąd odrzucił skargę T. G. W dniu 13 czerwca 2017 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynął wniosek pełnomocnika skarżącej o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Pełnomocnik wskazał, że świadczona przez niego pomoc prawna obejmowała sporządzenie pism procesowych oraz przeglądanie akt sprawy. Oznajmił, że koszty pomocy prawnej świadczonej z urzędu nie zostały zapłacone ani w całości, ani w części. W dniu 19 czerwca 2017 r. (data stempla biura podawczego) do Sądu wpłynęła opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego przez Sąd w dniu 11 maja 2017 r. postanowienia. Jednocześnie pełnomocnik zawarł w opinii wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu oświadczając, że koszty te nie zostały opłacone ani w całości, ani w części. W niniejszej sprawie zważono, co następuje : Zgodnie z art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2012 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 t.j.) zwanej dalej P.p.s.a. wyznaczony adwokat, radcy prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów, radców prawnych, doradców podatkowych albo rzeczników patentowych w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Szczegółowe zasady ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata ustanowionego z urzędu reguluje obecnie rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1714), które obowiązuje od dnia 2 listopada 2016 r. Stosownie do treści § 22 ww. rozporządzenia do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie rozporządzenia stosuje się przepisy dotychczasowe do czasu zakończenia postępowania w danej instancji. Wcześniej obowiązywało rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801), które weszło w życie z dniem 1 stycznia 2016 r. W niniejszej sprawie do zasądzenia pełnomocnikowi kosztów za udzieloną pomoc prawną w postępowaniu przed sądem administracyjnym w pierwszej instancji zastosowanie będzie miało ww. rozporządzenie z dnia 22 października 2015 r. z uwagi na wszczęcie postępowania sądowego w dniu 23 sierpnia 2016 r. (data wniesienia skargi). Stosownie do § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) ww. rozporządzenia opłata maksymalna w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w pierwszej instancji w innej sprawie wynosi 480 zł. Zgodnie z treścią § 4 ust. 1 rozporządzenia opłatę ustala się w wysokości co najmniej ½ opłaty maksymalnej określonej w rozdziałach 2 – 4, przy czym nie może ona przekraczać wartości przedmiotu sprawy. W myśl § 4 ust. 2 ustalenie opłaty w wysokości wyższej niż określona w § 4 ust. 1, a nieprzekraczającej opłaty maksymalnej następuje z uwzględnieniem stopnia zawiłości sprawy oraz nakładu pracy adwokata oraz wkładu jego pracy w przyczynienie się do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności czasu poświęconego na przygotowanie się do prowadzenia sprawy, liczby stawiennictw w sądzie, w tym na rozprawach i posiedzeniach, czynności podjętych w sprawie, w tym czynności podjętych w celu polubownego rozwiązania sporu, również przed wniesieniem pozwu, wartości przedmiotu sprawy, wkładu pracy adwokata w przyczynienie się do wyjaśnienia okoliczności faktycznych, jak również do wyjaśnienia i rozstrzygnięcia istotnych zagadnień prawnych budzących wątpliwości w orzecznictwie i doktrynie, a także trybu i czasu prowadzenia sprawy, obszerności zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w szczególności dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego lub biegłych sądowych, dowodu z zeznań świadków, dowodu z dokumentów o znacznym stopniu skomplikowania i obszerności. Stosownie do treści § 4 ust. 3 opłatę, o której mowa w ust. 1, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Zdaniem referendarza sądowego w sprawie brak było podstaw do przyznania wyznaczonemu z urzędu pełnomocnikowi wynagrodzenia za czynności podejmowane w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym podkreśla się, że pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 powołanej ustawy, jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Decyzja o przyznaniu pomocy prawnej oznacza, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu, a sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu (referendarza sądowego) ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona (postanowienie NSA z dnia 22 grudnia 2004 r., sygn. akt OZ 720/04, ONSAiWSA 2005/5/93). W orzecznictwie wskazuje się również, że udzielenie pomocy prawnej przez pełnomocnika powinno zmierzać bezpośrednio do poprawy lub ochrony sytuacji prawnej osoby, której udzielana jest pomoc (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 24 maja 2005 r., sygn. akt I KZP 15/05, LEX nr 151472). Jak wynika z akt rozpoznawanej sprawy skarga została sporządzona osobiście przez skarżącą i postanowieniem z dnia 11 maja 2017 r. wydanym na posiedzeniu niejawnym została przez Sąd odrzucona. Czynności podjęte przez wyznaczonego z urzędu pełnomocnika w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji polegały na zapoznaniu się w dniu 14 lutego i 25 kwietnia 2017 r. z aktami sprawy oraz na złożeniu pisma dotyczącego sprecyzowania przedmiotu skargi i podtrzymania stanowiska w sprawie. Analizując zakres podjętych przez pełnomocnika czynności trudno uznać, że pełnomocnik ustanowiony w ramach prawa pomocy udzielił stronie w postępowaniu w pierwszej instancji rzeczywistej pomocy prawnej. Faktyczna pomoc prawna polega bowiem na udzielaniu porad prawnych, sporządzaniu wniosków procesowych, opinii prawnych, czy też występowaniu przed sądem. Musi to być pomoc niezbędna i efektywna. Jak wskazano skarga, wniesiona osobiście przez stronę została odrzucona, a pełnomocnik ograniczył się do przejrzenia akt sprawy i wystosowania pisma, w którym sprecyzował przedmiot skargi. W tej sytuacji stwierdzić trzeba, że brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia za czynności podejmowane w postępowaniu przed sądem pierwszej instancji. Jednocześnie uznano, że wniosek pełnomocnika z 16 czerwca 2017 r. o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu w drugiej instancji zasługuje na uwzględnienie. Postępowanie w drugiej instancji zostało wszczęte wniesioną przez pełnomocnika w dniu 19 czerwca 2017 r. (data stempla biura podawczego) opinią o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego przez Sąd w dniu 11 maja 2017 r. postanowienia. Zastosowanie do przyznania wynagrodzenia za tą pomoc prawną będą miały przepisy obecnie obowiązującego rozporządzenia z dnia 3 października 2016 r. (które weszło w życie z dniem 2 listopada 2016 r.). Stosownie do treści § 21 ust. 1 pkt 2 lit b) rozporządzenia za sporządzenie i wniesienie skargi kasacyjnej albo za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej opłata wynosi – 50 % opłaty określonej w pkt 1, a jeżeli w drugiej instancji nie prowadził sprawy ten sam adwokat – 75 % tej opłaty, w obu przypadkach nie mniej niż 120 zł. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 lit c) opłata w postępowaniu przed sądami administracyjnymi w innej sprawie wynosi – 240 zł. Stosownie do treści § 4 ust. 3 opłatę, o której mowa w ust. 1 i 2, podwyższa się o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Obecnie stawka ta wynosi 23 %. Ponadto, wniosek pełnomocnika powinien zawierać oświadczenie, że opłata nie została opłacona w całości, lub w części. W niniejszej sprawie, wyznaczony z urzędu adwokat sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej od wydanego przez Sąd w dniu 11 maja 2017 r. postanowienia odrzucającego skargę. Wniosek pełnomocnika o zasądzenie wynagrodzenia zawiera oświadczenia o jakim mowa w § 3 rozporządzenia. Z tego względu, za pomoc prawną udzieloną w drugiej instancji przyznano pełnomocnikowi wynagrodzenie według stawki określonej w § 21 ust. 1 pkt 2 lit. b) rozporządzenia. Z uwagi na to, że w drugiej instancji sprawę prowadził ten sam adwokat opłata wynosi 50 % stawki określonej w § 21 ust. 1 pkt 1 lit. c) rozporządzenia. Wyznaczonemu pełnomocnikowi należało zatem przyznać wynagrodzenie za pomoc prawną świadczoną w drugiej instancji w wysokości 120 zł, podwyższone o kwotę 27,60 stanowiącą 23 % podatku od towarów i usług – łącznie kwotę 147,60 zł. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawie art. 250 i art. 258 § 2 pkt 8 P.p.s.a. w oparciu o powołane przepisy ww. Rozporządzeń, orzeczono jak w sentencji postanowienia.