I SA/Ke 320/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Rojek (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Artur Adamiec, Sędzia WSA Danuta Kuchta, Protokolant Starszy inspektor sądowy Anna Adamczyk, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi O. Polska S.A. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę. 1.1 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] (dalej: Kolegium) postanowieniem z [...] r. nr [...] stwierdziło uchybienie terminu do wniesienia odwołania przez [...] S.A. w [...] (dalej: spółka) od decyzji wydanej przez Burmistrza Gminy [...] z [...] r. nr [...] określającej spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na [...] r. 1.2 Kolegium wyjaśniło, że [...] r. działający w imieniu spółki doradca podatkowy wniósł o doręczanie wszelkiej korespondencji w ramach prowadzonego postępowania podatkowego w sprawie podatku od nieruchomości za [...] r. za pomocą środków komunikacji elektronicznej, wskazując skrzynkę podawczą e-PUAP [...]. Wniósł też o przekazywanie informacji o złożeniu pisma w skrzynce podawczej na adres [...]. Podatnik nie złożył oświadczenia o rezygnacji z prawa do doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej. 1.3 W dniu [...] r. Burmistrz Gminy [...] wydał decyzję nr [...] określającą spółce wysokość zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości na [...] r. Decyzja została doręczona reprezentującemu spółkę pełnomocnikowi w trybie art. 152a § 3 Ordynacji podatkowej w dniu [...] r. Dowodem tego jest urzędowe poświadczenie doręczenia ePUAP-[...], z którego wynika data uznania dokumentu za doręczony [...] r. oraz to, że dokument nie został odebrany przez adresata w okresie 14 dni od dnia wysłania pierwszego Urzędowego Poświadczenia Doręczenia (dalej: UPD). Czternastodniowy termin do wniesienia odwołania od decyzji upłynął [...] r. Spółka nadała odwołanie listem poleconym [...] r., a zatem z uchybieniem terminu do wniesienia odwołania. Decyzja zawierała prawidłowe pouczenie o terminie i sposobie wniesienia środka odwoławczego. 1.4 Organ wyjaśnił, że w myśl art. 152 § 3 Ordynacji podatkowej, w przypadku doręczenia pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej, doręczenie jest skuteczne, jeżeli adresat potwierdzi odbiór pisma w sposób, o którym mowa w art. 152a § 1 pkt 3, tj. poprzez podpisanie urzędowego poświadczenia odbioru (UPD). Tryb zawiadamiania z art. 152a § 1 Ordynacji podatkowej koreluje z pisemnym zawiadomieniem o odbiorze przesyłki pocztowej (awizo) przewidzianym w art. 150 § 1a tej ustawy. Po upływie 7 dni od dnia wysłania zawiadomienia system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń automatycznie generuje informację wskazującą, że nie wpłynęło w terminie urzędowe poświadczenie odbioru, o którym mowa w art. 152a § 1 pkt 3 ustawy. Reguluje to § 6 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (Dz. U. Nr 206, poz. 1216 ze zm.). Informacja ta jest przesyłana przez system teleinformatyczny organu adresatowi pisma i stanowi automatycznie tworzone zawiadomienie, które nie wymaga już potwierdzenia, co oznacza, że jest skuteczne z chwilą wpłynięcia na adres elektroniczny adresata. W takim przypadku organ ma obowiązek przesłać powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania pisma, także niewymagające potwierdzenia, zawierające informacje, o których mowa w § 1. Jeśli i tym razem adresat nie podpisze urzędowego poświadczenia odbioru w sposób wskazany w art. 20a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t.j. Dz.U. z 2014 r., poz. 1114 ze zm.), przyjmuje się fikcję, że pismo zostało doręczone po upływie 14 dni od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia. Nieodebranie decyzji po dwukrotnym zawiadomieniu strony skutkuje uznaniem jej za doręczoną po upływie 14 dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia -art. 152a § 3 Ordynacji podatkowej. Zawiadomień, o których mowa w art. 152a § 1 Ordynacji podatkowej nie potwierdza się zgodnie z art. 152a § 4 tej ustawy. 2.1 Skargę na postanowienie Kolegium złożyła spółka. Wniosła o uchylenie postanowienia i przeprowadzenie dowodu z załączonych dokumentów, tj. zrzutu z ekranu, z którego wynika, że platforma ePUAP uniemożliwiła odbiór decyzji Burmistrza Gminy Włoszczowa oraz kopii koperty zawierającej decyzję Burmistrza Gminy Włoszczowa. Zarzuciła naruszenie art. 228 § 1 pkt 2 w związku z art. 152a § 1 pkt 2 i § 3 Ordynacji podatkowej przez stwierdzenie uchybienia terminowi do wniesienia odwołania wskutek błędnego ustalenia daty doręczenia decyzji Burmistrza Gminy [...]. 2.2 W uzasadnieniu spółka podniosła, że decyzja Burmistrza Gminy [...] z [...] r. nie została doręczona za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Pełnomocnik skarżącej napotkał na trudności techniczne prowadzące do niemożności pobrania i odczytania przesłanej decyzji. Powyższe potwierdza załączony zrzut ekranu ze strony ePUAP, z którego wynika brak możliwości odbioru pisma, tj. decyzji Burmistrza Gminy [...]. Dlatego też w zakresie ustalenia skuteczności oraz daty doręczenia decyzji, Kolegium nie mogło ograniczyć się do wskazania na UPD i wynikającą z niego datę doręczenia. UPD nie wskazuje stanu rzeczywistego, tj. że doszło do doręczenia. Okoliczność braku możliwości odbioru pisma powoduje, że nie został spełniony wymóg skutecznego doręczenia elektronicznego określony w art. 152a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Z przepisu tego wynika bowiem wymóg wskazania adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać pismo i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia pisma. Wymóg ten może być spełniony tylko wówczas, gdy pismo zostało faktycznie umieszczone pod tym adresem. Skoro zawiadomienie nie było związane z realną możliwością podjęcia pisma, to nie można przyjąć, aby spełniało ono wymogi określone w tym przepisie - i nie można tym samym przyjąć, iż zawiadomienie to mogło prowadzić do skutecznego doręczenia w trybie określonym w art. 152a § 3 Ordynacji podatkowej. Spółka podniosła, że uchybić terminowi do wniesienia odwołania można jedynie wówczas, gdy decyzja została prawidłowo doręczona adresatowi. Wskazała, że decyzja z 6 października 2016 r. została doręczona w sposób tradycyjny, tj. za pośrednictwem Poczty Polskiej S.A. Doręczenie to nastąpiło 25 października 2016 r. Od tej decyzji, doręczonej w sposób prawidłowy, skarżąca 8 listopada 2016 r. wniosła w ustawowym terminie 14 dni odwołanie do Kolegium. Doręczenie w sposób tradycyjny pozwala na przyjęcie tezy, że w związku z tym, że pojawiły się problemy z doręczeniem za pomocą środków komunikacji elektronicznej, Burmistrz Gminy [...] skorzystał z instytucji przewidzianej w art. 144 § 3 Ordynacji podatkowej. 3.1 W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Podniósł ponadto, że ze zrzutu z ekranu ze strony ePUAP wynika, jak wskazuje komunikat, iż: "wystąpił błąd przy wysłaniu UPD: Internal Error". W toku postępowania strona nie interweniowała na obsługującej adresatów poczty platformie ePUAP celem zgłoszenia nieprawidłowości w działalności systemu, a tym samym w zakresie braku możliwości odbioru poczty. Nie zgłaszała też nieprawidłowości w braku możliwości odczytu przesyłki u nadawcy. O prawidłowym doręczeniu korespondencji świadczy natomiast wygenerowane przez system UPD tj. urzędowe poświadczenie doręczenia przesyłki od nadawcy - Urzędu Gminy [...], które wygenerowane zostało [...] r. i [...] r. Ze zrzutu z ekranu wynika, że na skrzynce pocztowej [...] w "katalogu spraw" odebrane wiadomości figuruje liczba sztuk wiadomości 2, zaś zawarty zapis "wystąpił błąd przy wysłaniu UPD" oznacza, że w danym momencie nie było możliwości wygenerowania potwierdzenia UPD. W ocenie organu, zapis ten nie stanowi o tym, że skarżący nie miał możliwości do zapoznania się z decyzją organu podatkowego w terminie 14 dni od [...] r. tj. od dnia wysłania pierwszego UPD. 3.2 Na rozprawie pełnomocnik organu złożył pismo Ministra Cyfryzacji z [...] r., w którym wyjaśniono, że mimo braku możliwości podpisania Urzędowego Potwierdzenia Odbioru spowodowanego błędnym działaniem platformy ePUAP, w rejestrze zdarzeń systemu znajdują się informacje, że pismo o nazwie "decyzja" zostało doręczone [...] r. o godzinie [...], a następnie ten sam dokument został przeczytany przez użytkownika logującego się do wirtualnej skrzynki powiązanej z adresem mailowym [...] w dniu [...] r. o godzinie [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył co następuje: 4.1 Stosownie do treści art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r.– Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy te sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Ocenie sądu podlega zatem zgodność aktów administracyjnych z przepisami prawa materialnego i procesowego. Przy czym sąd nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi, jak też powołaną podstawą prawną, jest natomiast związany granicami sprawy (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym - t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.), dalej: ustawa p.p.s.a. 4.2 Realizując wyżej określone granice kontroli, Sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W niniejszej sprawie spornym było, czy doszło do skutecznego doręczenia spółce decyzji organu pierwszej instancji. Spółka wskazała, że nie miała możliwości odbioru decyzji przesłanej drogą elektroniczną. Organ podniósł zaś, że przesyłka została doręczona w trybie art. 152a § 3 Ordynacji podatkowej w dniu [...] r., a zdaniem Sądu, stanowisko to jest w pełni uprawnione. 4.3 Na podstawie art. 144 § 1 Ordynacji podatkowej organ podatkowy doręcza pisma: 1) za pokwitowaniem, za pośrednictwem operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe, pracowników urzędu obsługującego ten organ, funkcjonariuszy celnych lub upoważnionych pracowników innego organu podatkowego, lub przez organy lub osoby uprawnione na podstawie odrębnych przepisów, lub 2) za urzędowym poświadczeniem odbioru, za pośrednictwem środków komunikacji elektronicznej. Paragraf 2 tego przepisu stanowi, że jeżeli przepisy ustawy przewidują doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, doręczenie następuje przez portal podatkowy w zakresie wynikającym z odrębnych przepisów lub przez elektroniczną skrzynkę podawczą. Zgodnie z art. 144a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej doręczanie pism następuje za pomocą środków komunikacji elektronicznej, jeżeli strona wniesie o doręczenie za pomocą środków komunikacji elektronicznej i wskaże organowi podatkowemu adres elektroniczny. 4.4 Pismem z [...] r. pełnomocnik spółki wniósł o doręczanie wszelkiej korespondencji za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Wskazał adres elektronicznej skrzynki podawczej ePUAP [...]. Zwrócił się też o przekazywanie na adres [...] informacji o złożeniu pisma na skrzynce podawczej. W takiej sytuacji obowiązkiem organu było zastosowanie się do treści art. 152a § 1 Ordynacji podatkowej, który w dniu [...] r., czyli w dniu podjęcia czynności w kwestii przesłania decyzji stanowił, że w celu doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego organ podatkowy przesyła na adres elektroniczny adresata zawiadomienie zawierające: 1) informację, że adresat może odebrać pismo w formie dokumentu elektronicznego; 2) wskazanie adresu elektronicznego, z którego adresat może pobrać pismo i pod którym powinien dokonać potwierdzenia doręczenia pisma; 3) pouczenie dotyczące sposobu odbioru pisma, a w szczególności sposobu identyfikacji pod wskazanym adresem elektronicznym w systemie teleinformatycznym organu podatkowego, oraz informację o wymogu podpisania urzędowego poświadczenia odbioru w sposób, o którym mowa w art. 20a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Z powyższego wynika, że doręczanie pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej następuje dwuetapowo. W pierwszym etapie w celu doręczenia pisma w postaci dokumentu elektronicznego organ podatkowy przesyła na adres elektroniczny strony postępowania zawiadomienie zawierające określone informacje. Natomiast kolejny – drugi etap doręczenia pisma – to jego pobranie przez adresata z adresu elektronicznego wskazanego przez organ podatkowy i podpisanie przez adresata urzędowego poświadczenia odbioru. 4.5 Jak wynika z akt sprawy (k. 332), w dniu [...] r. organ pierwszej instancji wysłał na podany przez pełnomocnika spółki adres e-mail zawiadomienie zawierające: informację, że w dniu [...] r. została przesłana decyzja Burmistrza Gminy [...], wskazanie adresu skrzynki podawczej ePUAP, z której pełnomocnik może pobrać decyzję, wskazanie, że pełnomocnik powinien dokonać potwierdzenia doręczenia tej decyzji, wyjaśnienie z powołaniem art. 20a ustawy o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne trybu dokonania urzędowego poświadczenia doręczenia. Zgodnie z art. 152 § 3 Ordynacji podatkowej, w przypadku doręczenia pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej doręczenie jest skuteczne, jeżeli adresat potwierdzi odbiór pisma w sposób, o którym mowa w art. 152a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej, czyli przez podpisanie urzędowego poświadczenia odbioru. Ponieważ do organu nie wpłynęło urzędowe poświadczenie odbioru decyzji, organ w dniu [...] r. (k. 333) wysłał ponowne zawiadomienie o podobnej treści jak zawiadomienie z [...] r. Zgodnie bowiem z art. 152a § 2 Ordynacji podatkowej, w przypadku nieodebrania pisma w formie dokumentu elektronicznego w sposób określony w § 1 pkt 3, organ podatkowy po upływie 7 dni, licząc od dnia wysłania zawiadomienia, przesyła powtórne zawiadomienie o możliwości odebrania tego pisma. Natomiast zgodnie z art. 152a § 3 Ordynacji podatkowej, w przypadku nieodebrania pisma doręczenie uważa się za dokonane po upływie 14 dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia. Nieodebranie pisma oznacza niepodpisanie urzędowego poświadczenia odbioru w odniesieniu do wskazanych dwóch prób doręczenia pisma. 4.6 W ocenie Sądu, działanie organu podatkowego pierwszej instancji wskazuje, że w przedmiotowej sprawie wypełniły się przesłanki, o których mowa w powyższych przepisach art. 152a § 1, § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej, pozwalające na przyjęcie fikcji prawnej doręczenia pisma w formie dokumentu elektronicznego. Fikcja ta jest oparta na konstrukcji podwójnego zawiadamienia adresata, czyli podwójnego awiza. Zarówno pierwsze jak i drugie zawiadomienie zawierało wszystkie elementy, o których mowa w art. art. 152a § 1 Ordynacji podatkowej. Zawiadomienia te zawierały kluczową dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy informację w zakresie wskazania adresu ePUAP, pod którym istnieje możliwość pobrania decyzji. Zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz.U. z 2014 r., poz. 1114) podmiot publiczny, organizując przetwarzanie danych w systemie teleinformatycznym, jest obowiązany zapewnić możliwość przekazywania danych również w postaci elektronicznej przez wymianę dokumentów elektronicznych związanych z załatwianiem spraw należących do jego zakresu działania, wykorzystując informatyczne nośniki danych lub środki komunikacji elektronicznej. Podmiot publiczny udostępnia elektroniczną skrzynkę podawczą, spełniającą standardy określone i opublikowane na ePUAP przez ministra właściwego do spraw informatyzacji, oraz zapewnia jej obsługę (art. 16 ust. 1a ww. ustawy). Powyższy przepis w praktyce oznacza wysłanie decyzji (czy innego pisma) w formie elektronicznej pod adresem elektroniczny ePUAP, pod którym strona ma możliwość zapoznania się z treścią tego dokumentu. W przedmiotowej sprawie dowodem wysłania decyzji pod adres elektroniczny na ePUAP jest wygenerowane z systemu ePUAP urzędowe poświadczenie doręczenia przesyłki (k. 335). Wynika z niego, że decyzja nr [...] w sprawie określenia wysokości podatku od nieruchomości za [...] r. wysłana została [...] r. i ponownie [...] r. Wysłanie decyzji w tych dniach w pełni koreluje z datami umieszczonymi na zrzucie z ekranu komputera załączonym do skargi: urzędowe poświadczenia doręczenia od nadawcy Urzędu Gminy [...] noszą te same daty, tj. [...] r. i [...] r. Odrębną kwestią jest, że samo doręczenie decyzji, jak wynika z pisma Ministra Cyfryzacji, nastąpiło [...] r. Na tą bowiem okoliczność organ, który wysyłając decyzję dopełnił wszystkich obowiązków, nie miał wpływu. W organie nie zaszła sytuacja opisana w art. 144 § 3 Ordynacji podatkowej, obligująca organ w przypadku wystąpienia problemów technicznych uniemożliwiających organowi podatkowemu doręczenie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, do doręczenia pism w sposób, o którym mowa w ww. art. 144 § 1 pkt 1. 4.7 Nie jest sporne w sprawie, że adresat decyzji na skutek błędu technicznego nie podpisał urzędowego poświadczenia odbioru w sposób, o którym mowa w art. 152a § 1 pkt 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 20a ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Należy jednak odróżnić, że czym innym jest wypełnienie obowiązków przez organ w zakresie doręczania pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej, a czym innym wystąpienie po stronie adresata problemów technicznych w postaci braku możliwości przesłania przez stronę urzędowego poświadczenia doręczenia. Z wprowadzeniem do Ordynacji podatkowej konstrukcji fikcji prawnej w przypadku doręczenia pisma za pomocą środków komunikacji elektronicznej koresponduje to, że doręczanie pism w ten sposób jest uzależnione w całości od strony postępowania, a nie od organu podatkowego. Zatem strona, decydując się na doręczanie pism przez organ podatkowy za pomocą środków komunikacji elektronicznej, powinna uwzględniać wszystkie konsekwencje płynące z takiej decyzji. Z akt sprawy nie wynika, by spółka zgłaszała organowi problemy techniczne, ani w zakresie braku możliwości wysłania urzędowego poświadczenia doręczenia ani w zakresie braku możliwości dostępu do treści decyzji na skrzynce ePUAP. Zresztą, jak wynika z ze złożonego na rozprawie pisma, strona zapoznała się z treścią decyzji w dniu [...] r. Niemniej, istotą sprawy jest to, że po stronie organu wypełnione zostały wszystkie przesłanki pozwalające na zastosowanie instytucji fikcji doręczenia. 4.8 W związku z tym Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] prawidłowo uznało, że nieodebranie decyzji po dwukrotnym zawiadomieniu strony skutkowało uznaniem jej za doręczoną [...] r., czyli po upływie 14 dni, licząc od dnia przesłania pierwszego zawiadomienia na adres e-mail pełnomocnika spółki. To powoduje, że w pełni uprawniony jest wniosek organu, że termin do wniesienia odwołania upłynął [...] r., a odwołanie wniesione [...] r. zostało nadane z uchybieniem terminu do dokonania tej czynności. Zgodnie bowiem z treścią art. 223 § 2 Ordynacji podatkowej, odwołanie wnosi się w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie. 4.9 Końcowo należy podnieść, że w przypadku niepotwierdzenia odebrania pisma przez adresata, przepisy nie przewidują konieczności doręczania pisma w postaci papierowej. Oznacza to, że przesłanie decyzji w formie papierowej miało charakter jedynie informacyjny i przede wszystkim nie wywoływało żadnych skutków prawnych w postaci ustalenia nowej daty, od której można by było liczyć termin do wniesienia odwołania. 4.10 Podsumowując, organ prawidłowo zastosował przepis art. 152a § 1, § 2 i § 3 Ordynacji podatkowej. W sprawie doszło do fikcji doręczenia pozwalającej uznać, że decyzja z [...] r. została doręczona stronie [...] r. Stwierdzenie, że odwołanie zostało wniesione z uchybieniem terminu w pełni uprawniało organ do zastosowania przepisu art. 228 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. Niezasadne są więc zarzuty skargi naruszenia tych przepisów. 4.11 Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 151 ustawy p.p.s.a. oddalił skargę.