III SA/Gd 374/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jolanta Sudoł (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Alina Dominiak, Sędzia WSA Bartłomiej Adamczak, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Hanna Tarnawska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi H. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego [...] z dnia 20 marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie świadczeń rodzinnych uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy [...] z dnia 14 grudnia 2016 r. nr [...]. Decyzją z dnia 14 grudnia 2016 r. Wójt Gminy, działając na podstawie m.in. art. 20 w zw. z art. 2 ust. 1, art.3 - 5, art. 6 ust. 1, art. 8, art. 13 -14, art. 23 ust. 1, art. 24, art. 25 ust. 1, art. 26, art. 48 ust. 3, art. 49a ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm.), uchylił zasiłek rodzinny na dzieci K. M. oraz W. M. w okresie od 1 grudnia 2016 r.; w pozostałej części decyzję nr [...] z dnia 28 listopada 2016 r. pozostawiono bez zmian. W następstwie odwołania od powyższej decyzji H. M., Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia 20 marca 2017 r. nr [...], utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W podstawie prawnej powołano art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. oraz art. 5 ust. 4b w zw. z art. 24 ust. 7 ustawy o świadczeniach rodzinnych. W uzasadnieniu organ wskazał, że decyzją z dnia 28 listopada 2016 r., nr [...] organ I instancji przyznał stronie zasiłek rodzinny na dziecko do 5 lat – W. M. w kwocie 95,00 zł miesięcznie na okres od 2016 - 11 - 01 do 2017 - 10 - 31; zasiłek rodzinny na dziecko od 5 - 18 lat – K. M. w kwocie 124,00 zł miesięcznie na okres od 2016 - 11 - 01 do 2017 - 10 - 31. Jednocześnie odstąpiono od uzasadnienia decyzji (art. 107 § 1 k.p.a.). W dniu 8 grudnia 2016 r. H. M. złożyła do organu I instancji oświadczenie, że jej mąż M. M. jest zatrudniony na podstawie umowy na okres próbny w okresie od dnia 17 października 2016 r. do 31 grudnia 2016 r. i z tego tytułu uzyskał dochód za miesiąc listopad 2016 r. w wysokości 2.203,83 zł netto. Organ wyjaśnił, że zgodnie z treścią art. 5 ust. 4b ustawy, w przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu, w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie, na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych. W związku z powyższym organ I instancji ponownie przeliczył dochód rodziny wnioskodawczyni uwzględniając dochód uzyskany w listopadzie 2016 r. w wysokości 2.203,83 zł. Do dochodu rodziny ustalonego na kwotę 2.243,63 zł doliczono kwotę dochodu uzyskanego w wysokości 2.203,83 zł. Przeciętny miesięczny dochód czteroosobowej rodziny wnioskodawczyni wyniósł 4.447,46 zł; a w przeliczeniu na osobę 1.111,87 zł. Stosownie do art. 5 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych zasiłek rodzinny przysługuje osobom, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się w okresie zasiłkowym 2016/2017 nie przekracza kwoty 674,00 zł. Dalej podano, że zgodnie z art. 5 ust. 3 ustawy w przypadku, gdy dochód rodziny przekracza kwotę, o której mowa w m.in. w ust. 1, zasiłek rodzinny wraz z dodatkami przysługuje w kwocie ustalonej zgodnie z ust. 3a. Ustalono, że dochód członka rodziny w wysokości 1.111,87 zł przekroczył kryterium ustawowe z art. 5 ust. 1, a ponadto takie przekroczenie dochodu uniemożliwiło zastosowanie w sprawie art. 5 ust. 3 ustawy. Zdaniem organu odwoławczego, zgodnie z art. 24 ust. 7 ustawy, prawo do świadczeń rodzinnych winno być uchylone od dnia 1 grudnia 2016 r. i od tej daty świadczenia rodzinne nie przysługują. Wyjaśniono też, że nie miał znaczenia zarzut, że umowa o pracę zawarta była do dnia 31 grudnia 2016 r., gdyż z umowy o pracę łączącej jej męża M. M. i tego samego pracodawcę wynika, że została ona zawarta do dnia 31 marca 2017 r. H. M. zaskarżyła powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku nie zgadzając się z jej treścią i wnosząc o przyznanie jej prawa do zasiłków od dnia 1 grudnia 2016 r. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego poprzez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Podała, że mąż uzyskał pierwszy dochód z tytułu umowy o pracę w listopadzie 2016 r. Umowa z mężem została przedłużona o kolejny okres od dnia 1 stycznia 2017 r. do 31 marca 2017 r., o czym poinformowała organ. Z tytułu tej umowy mąż osiągnął pierwszy dochód w lutym 2017 r., zaś za miesiąc luty - w marcu 2017 r. w wysokości 2.132,72 zł netto. Zdaniem skarżącej, organ nie wziął pod uwagę momentu osiągnięcia dochodu, co ma wpływ na moment utraty prawa do świadczenia. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji według powyższych kryteriów Sąd doszedł do przekonania, że decyzja ta oraz poprzedzająca ją decyzja organu I instancji naruszają przepisy prawa w sposób skutkujący koniecznością ich uchylenia. Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem kontroli sądowej była decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20 marca 2017 r., która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy z dnia 14 grudnia 2016 r., którą "uchylił zasiłki rodzinne" przyznane na dzieci K. M. oraz W. M. w okresie od 1 grudnia 2016 r. Podstawę materialno-prawną rozpoznania sprawy stanowiły przepisy ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (tekst jednolity: Dz.U. z 2016 r., poz. 1518 ze zm., w dalszej części uzasadnienia jako - "ustawa"). Stosownie do treści art. 2 ustawy świadczeniami rodzinnymi są m.in. zasiłek rodzinny oraz dodatki do zasiłku rodzinnego. Dochód rodziny stanowi sumę dochodów członków rodziny (art. 3 pkt 2 ustawy). Zaś dochód członka rodziny stanowi przeciętny miesięczny dochód członka rodziny osiągnięty w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy z zastrzeżeniem przepisu art. 5 ust. 4-4b. Prawo do zasiłku rodzinnego i dodatków do tego zasiłku przysługuje: rodzicom, jednemu z rodziców albo opiekunowi prawnemu dziecka; opiekunowi faktycznemu dziecka; osobie uczącej się (art.4 ust 2. ustawy). Zgodnie z art. 24 ust. 7 ustawy w przypadku, gdy uzyskanie dochodu powoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych lub obniżenie ich wysokości, świadczenia nie przysługują lub przysługują w niższej wysokości od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. Stosownie zaś do treści art. 3 pkt 24c ustawy, przez uzyskanie dochodu, należy rozumieć uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej. Dopiero więc faktyczne uzyskanie dochodu wskutek zatrudnienia ma wpływ na uprawnienie do świadczeń rodzinnych. Związane jest to z pomocową istotą świadczeń rodzinnych. Wpływ na uprawnienie do tych świadczeń mieć mogą jedynie faktycznie uzyskane dochody, a nie wierzytelności czy ekspektatywa uzyskania dochodu (zob. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z dnia 20 października 2016r. w sprawie sygn. akt III SA/Gd 750/16, orzeczenie dostępne w Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych orzeczenia.nsa.gov.pl). W przypadku uzyskania dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego po roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy dochód ich ustala się na podstawie dochodu członka rodziny, dochodu osoby uczącej się lub dochodu dziecka pozostającego pod opieką opiekuna prawnego, powiększonego o kwotę osiągniętego dochodu za miesiąc następujący po miesiącu w którym nastąpiło uzyskanie dochodu, jeżeli dochód ten jest uzyskiwany w okresie na który ustalane lub weryfikowane jest prawo do świadczeń rodzinnych (art. 5 ust. 4b ustawy). W niniejszej sprawie organy uznały, że uległa zmianie sytuacja dochodowa rodziny skarżącej w czasie trwania okresu zasiłkowego, gdyż jej mąż M. M. uzyskał w miesiącu listopadzie 2016 r. dochód z tytułu zatrudnienia w wysokości 2.203,83 zł netto. Po ponownym przeliczeniu dochodu organy prawidłowo stwierdziły, że dochód na osobę w rodzinie przekroczył dopuszczalną ustawową kwotę kryterium dochodowego wynoszącą 674,00 zł. Oczywistym jest zatem, że wobec przekroczenia kwoty kryterium ustawowego (art. 5 ust. 1 ustawy), skarżąca nie spełniała już przesłanek do przyznania opisanego wyżej świadczenia. Z akt sprawy wynika, że mąż skarżącej podjął zatrudnienie na podstawie umowy o pracę na okres próbny z dnia 17 października 2016 r., zaś dochód został uzyskany przez niego dopiero w listopadzie. Następnie została zawarta przez niego w dniu 1 stycznia 2017 r. umowa o pracę na czas określony do dnia 31 marca 2017 r. (okoliczności poza sporem). Zgodnie z dyspozycją art. 24 ust. 7 w zw. z art. 3 pkt 24 c ustawy, w przypadku gdy uzyskanie dochodu spowodowane uzyskaniem zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej spowoduje utratę prawa do świadczeń rodzinnych, świadczenia te nie przysługują od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód został osiągnięty. Skoro zatem rodzina skarżącej uzyskała dochód w listopadzie 2016 r., to skarżąca mogła utracić prawo do świadczeń rodzinnych od miesiąca następującego po pierwszym miesiącu od miesiąca, w którym dochód ten zastał osiągnięty, czyli nie wcześniej niż od stycznia 2017 r. Zatem stosownie do dyspozycji art. 24 ust. 7 ustawy uchylenie decyzji przyznającej zasiłki rodzinne nie mogło nastąpić od 1 grudnia 2016 r., tak jak to przyjęły organy obu instancji. Trzeba też podkreślić, że decyzja organu I instancji utrzymana w mocy przez organ odwoławczy "uchylała zasiłki rodzinne" przyznane na rzecz małoletnich dzieci K. M. i W. M. decyzją z dnia 28 listopada 2016 r. Zatem kontrolowana decyzja uchylała (zmieniała) decyzję administracyjną, którą zostały przyznane świadczenia rodzinne w postaci zasiłków rodzinnych. Przy czym, istotne jest, że organy obu instancji nie przywołały w podstawie prawnej, ani w uzasadnieniach decyzji przepisu prawa, który pozwalał w okolicznościach niniejszej sprawy na zmianę lub uchylenie decyzji administracyjnej w sprawie prawa do świadczeń rodzinnych, naruszając tym samym dyspozycję przepisu art. 107 § 1 i 3 k.p.a. Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja organu I instancji, wydane zostały z naruszeniem treści art. 24 ust. 7 ustawy, a także z wskazanym uchybieniem, co musi skutkować wyeliminowaniem decyzji z obrotu prawnego. Organy administracji rozpatrujące ponownie sprawę zobowiązane będą do zastosowania się do przedstawionej wyżej wykładni przepisów prawa, uwzględniając fakt uzyskania przez męża skarżącej dochodu z tytułu zatrudnienia. Przy czym, odniosą się również do okoliczności zawarcia umowy o pracę w dniu 1 stycznia 2017 r. na czas określony, ewentualnie do kolejnych umów (o ile zostaną zawarte). Organ odwoławczy nadmienił, że zawarcie umowy do dnia 31 grudnia 2016 r. nie ma wpływu na wynik sprawy, gdyż wnioskodawczyni przesłała kopię umowy o pracę zawartą pomiędzy mężem a tym samym pracodawcą do dnia 31 marca 2017 r., jednak nie wyjaśnił dlaczego takie stanowisko zajął. Stosownie do treści art. 153 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenia postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c w zw. z art. 135 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję organu I instancji, orzekając jak w sentencji wyroku.