II GZ 856/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Rysz po rozpoznaniu w dniu 5 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Zarządu Województwa Opolskiego na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 9 października 2017 r., sygn. akt II SA/Op 143/17 w zakresie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi Szkoły A na decyzję Zarządu Województwa Opolskiego z dnia [...] stycznia 2017 r. nr [...] w przedmiocie zobowiązania do zwrotu dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z 9 października 2017 r. (sygn. akt II SA/Op 143/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu (dalej: WSA), działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), uwzględnił wniosek Szkoły A (dalej: skarżąca), wstrzymując wykonanie zaskarżonej decyzji Zarządu Województwa Opolskiego z [...] stycznia 2017 r. (nr [...]), którą organ ten utrzymał w mocy swoją decyzję z [...] lipca 2016 r. o zobowiązaniu skarżącej do zwrotu dofinansowania w wysokości 997 460,83 zł wraz z odsetkami. W uzasadnieniu postanowienia WSA wskazał, że skarżąca zawarła w skardze wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w którym podała, iż ze względu na wydłużający się czas realizacji projektu i niemożność użytkowania zakupionego budynku była zmuszona do wynajmowania pomieszczeń na działalność Wydziału Zamiejscowego w [...], zaś brak właściwego lokalu bardzo mocno ograniczył możliwości zarówno działania tego oddziału, jak też całej Uczelni i wpłynął znacząco na osłabienie jej wizerunku. Skarżąca stwierdziła, że biorąc pod uwagę koszt kredytu na zakup nieruchomości oraz pozostałe koszty realizacji projektu, całkowity koszt tej inwestycji jaki poniosła do [...] czerwca 2016 r. - to [...] zł. Natomiast kwota dofinansowania to 997 460,83 zł, z czego dopłata do ceny zakupu nieruchomości wyniosła [...] zł, a to - zdaniem skarżącej - przemawia za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji, bowiem jej realizacja mogłaby narazić skarżącą na niepowetowaną stratę. Zdaniem WSA, skarżąca uprawdopodobniła, że wykonanie zaskarżonej decyzji może spowodować dla niej trudne do odwrócenia skutki. Wprawdzie nałożony na skarżącą obowiązek ma charakter świadczenia pieniężnego i z natury rzeczy skutki wykonania takiego świadczenia są odwracalne, jednak skutków zapłaty należności pieniężnej nie można rozpatrywać w oderwaniu od jej wysokości, która w okolicznościach konkretnego przypadku, w połączeniu z innymi zobowiązaniami o charakterze finansowym (wynikającymi m.in. z obowiązku bieżącej obsługi zadłużenia), może wpłynąć na uzasadnione przypuszczenie utraty płynności finansowej. Dochodząc do takiego wniosku, WSA wziął pod uwagę wysokość zobowiązania (997 460,83 zł) wynikającą z zaskarżonej decyzji wraz z odsetkami oraz okoliczność, że skarżąca poniosła już znaczne koszty postępowania z uwagi na konieczność uiszczenia wpisu od skargi w wysokości 9975 zł. WSA dodał, że skarżąca znajduje się w skomplikowanej sytuacji organizacyjno-finansowej, związanej z koniecznością wynajmu lokali w celu prowadzenia zajęć edukacyjnych. Zdaniem WSA, wszystkie podniesione okoliczności wskazują, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby doprowadzić do trudności w spłacaniu kredytu oraz spowodować nieodwracalne skutki dla funkcjonowania skarżącej jako placówki edukacyjnej. W ocenie WSA, skutek taki byłby niewątpliwie trudny do odwrócenia, nawet w przypadku uchylenia zaskarżonej decyzji. Zarząd Województwa Opolskiego złożył zażalenie na postanowienie WSA. Wniósł o uchylenie tego orzeczenia i oddalenie wniosku o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji. Zarzucił naruszenie art. 61 § 3 p.p.s.a. przez błędną wykładnię i zastosowanie. Zarząd Województwa stwierdził, że przewidziana w tym przepisie ochrona tymczasowa nie służy zabezpieczeniu strony przez jakimikolwiek skutkami wykonania zaskarżonej decyzji, lecz jedynie przed skutkami bezpośrednio związanymi z jej wykonaniem, których ponadto nie można byłoby naprawić w razie ewentualnego uwzględniania skargi. Zdaniem Zarządu Województwa, w niniejszej sprawie nie zostały uprawdopodobnione okoliczności, że wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowałoby utratę płynności finansowej przez skarżącą. Skarżąca posiada wiele zobowiązań pieniężnych, zwłaszcza wobec banków. Z uzasadnienia skargi wynika bowiem, że skarżąca zaciągnęła zobowiązania kredytowe w kwocie wielokrotnie wyższej niż kwota dofinansowania udzielonego przez organ. Zatem ewentualnej utraty płynności finansowej skarżącej nie spowoduje wykonanie decyzji tylko brak terminowej obsługi zadłużenia kredytowego. Zarząd Województwa dodał, że w razie prawomocnego uwzględnienia skargi może ewentualnie zwrócić wyegzekwowaną kwotę. Natomiast uwzględniając art. 61 § 6 p.p.s.a. i przeciętny czas trwania sporu sadowoadminsitracyjnego po uprawomocnieniu się orzeczenia w tej sprawie organ może nie mieć żadnych możliwości zaspokojenia swoich roszczeń. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że wykładnia art. 61 § 3 p.p.s.a. przyjęta przez WSA jest zbieżna z zaprezentowaną wyżej. Wobec tego postawiony w zażaleniu zarzut błędnej wykładni tego przepisu należy uznać za bezzasadny. Odnosząc się natomiast do zarzutu błędnego zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. należy wskazać, że w niniejszej sprawie WSA uwzględnił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uznając że zwrot kwoty 997 460,83 zł wraz z odsetkami przed dokonaniem kontroli sądowoadministracyjnej decyzji, z której wynika obowiązek zwrotu, uniemożliwi skarżącej prowadzenie działalności edukacyjnej i może doprowadzić do utraty przez nią płynności finansowej. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, ocena dokonana przez WSA jest prawidłowa. Twierdzenia dotyczące kondycji finansowej skarżącej znajdują odzwierciedlenie w znajdujących się w aktach sprawy oświadczeniach i dokumentach, m.in. kopii decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego [...] z [...] grudnia 2016 r. o rozłożeniu skarżącej na raty zapłaty zaległych zaliczek na podatek dochodowy za wskazany okres w łącznej wysokości 343 300,11 zł wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej wysokości 36 904 zł, a także kopii pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z [...] marca 2017 r. informującego o wyrażeniu zgody na rozłożenie należności z tytułu składek na 87 rat po ok. 20 000 zł każda. Bezzasadne są podniesione w zażaleniu argumenty, że ewentualnej niewypłacalności skarżącej nie spowoduje wykonanie zaskarżonej decyzji, lecz brak terminowej obsługi zadłużenia kredytowego. Obraz sytuacji skarżącej wynikający z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy pozwala na postawienie tezy, że wyegzekwowanie kwoty objętej zaskarżoną decyzją (ok. 1 mln zł) znacznie pogorszy tę sytuację i może wręcz prowadzić do trudnego do odwrócenia skutku w postaci utraty bytu prawnego skarżącej przed zakończeniem sądowej kontroli decyzji administracyjnych wydanych w tej sprawie. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla przy tym, że podstawowym celem instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu administracyjnego jest zabezpieczenie sytuacji strony skarżącej (na czas trwania postępowania sądowego) przed takimi skutkami egzekucji aktu administracyjnego, które byłyby trudne lub niemożliwe do odwrócenia po ewentualnym uwzględnieniu skargi. Dla dokonania oceny wystąpienia w sprawie przesłanek wstrzymania wykonania decyzji nie ma natomiast znaczenia okoliczność, czy po zakończeniu kontroli sądowoadministracyjnej organ administracji będzie miał możliwość zaspokojenia swoich roszczeń. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie. PG