IV SA/Gl 347/15

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz Michalik Sędziowie Sędzia WSA Andrzej Matan (spr.) Sędzia WSA Renata Siudyka po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 16 grudnia 2015 r. sprawy ze skargi A.Ś. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w C. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę. Prezydent Miasta C. postanowieniem nr [...] z dnia [...] r. odmówił wznowienia postępowania w sprawie zakończonej prawomocną decyzją administracyjną nr [...] z dnia [...] r., dotyczącą stwierdzenia wygaśnięcia z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013r. decyzji nr [...] z dnia [...] roku w sprawie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego na rzecz A.Ś. z w związku z koniecznością opieki nad matką A.Ś. na okres od dnia 1 lutego 2011 roku na stałe. W uzasadnieniu wskazano, iż we wniosku o wznowienie postępowania z dnia 20 listopada 2014 r. A.Ś. przywołał wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r. sygn. akt K38/13 w kwestii zgodności z Konstytucją art. 16a ust. 2 i art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wyrokiem tym Trybunał Konstytucyjny orzekł, iż art. 16a ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych, pozostaje zgodny z Konstytucją, natomiast art. 17 ust. 1b w zakresie, w jakim różnicuje prawo do świadczenia pielęgnacyjnego osób sprawujących opiekę nad osobą niepełnosprawną po ukończeniu przez nią wieku określonego w tym przepisie ze względu na moment powstania niepełnosprawności, jest niezgodny z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Jednakże w ustnym uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny zawarł informację, iż powyższy wyrok nie oznacza usunięcia tego kryterium z ustawy, oraz nie stanowi również podstawy do uchylenia decyzji, które już przyznały prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, nie kreuje także nowego prawa do żądania świadczenia przez opiekunów dorosłych osób niepełnosprawnych, jeżeli niepełnosprawność ich podopiecznych powstała już po okresie dzieciństwa. Wyrok ten, zdaniem organu I instancji, nie odnosi się w żaden sposób do wygaszenia z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. prawa do świadczenia pielęgnacyjnego. Z tego względu odmówiono wznowienia postępowania w sprawie decyzji stwierdzającej wygaśnięcie z mocy prawa rozstrzygnięcia z dnia [...] r. przyznającego stronie świadczenie pielęgnacyjne na matkę. Od powyższego postanowienia A.Ś. wniósł zażalenie obszernie wywodząc, iż przedmiotowy wyrok Trybunału Konstytucyjnego powinien stanowić podstawę wznowienia postępowania w jego sprawie. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. postanowieniem nr [...] z dnia [...] utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie, podzielając stanowisko organu pierwszej instancji co do zasadności odmowy wznowienia postępowania. W szczególności Kolegium podkreśliło, że wydanie postanowienia odmawiającego wznowienia postępowania jest możliwe tylko w razie, gdy wznowienie postępowania z przyczyn przedmiotowych lub podmiotowych jest niedopuszczalne oraz gdy strona złożyła żądanie wznowienia postępowania z uchybieniem ustawowego terminu określonego w art. 148 § 1 i 2 k.p.a. Z przyczyn przedmiotowych odmowa wznowienia będzie miała miejsce m.in. wtedy, gdy w sposób oczywisty można z twierdzeń strony wyprowadzić wniosek o braku związku przyczynowego pomiędzy wskazaną podstawą wznowienia a treścią dotychczasowej decyzji. W ocenie Kolegium, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2013r. K 38/13 nie odnosi się w żaden sposób do wygaszenia z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013r. decyzji w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Jak zauważa Kolegium, stosownie do postanowień art. 145a § 1 k.p.a. można żądać wznowienia postępowania administracyjnego w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Dopuszczalność wznowienia postępowania w tym przypadku jest ograniczona dwoma przesłankami pozytywnymi, a to rozstrzygnięciem sprawy decyzją ostateczną oraz orzeczeniem o niekonstytucyjności aktu, na podstawie którego została wydana decyzja. Druga z tych przesłanek nie została spełniona bowiem art. 17 ust. 1b, którego dotyczy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014r., nie był podstawą wydania decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia [...]r. Nr [...] wygaszającej decyzję w sprawie przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. W skardze z dnia 3 marca 2015 r. A.Ś. podtrzymuje stanowisko prezentowane wcześniej w zażaleniu od postanowienia organu I instancji o odmowie wznowienia postępowania. W jego ocenie, zachodzi związek przyczynowy pomiędzy decyzją wygaszającą prawo do świadczenia pielęgnacyjnego, a wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. sygn. akt K 38/13 w części dotyczącej art. 17 ust. 1b ustawy o świadczeniach rodzinnych. Wedle skarżącego, utrata mocy obowiązującej przepisu w następstwie oroszenia orzeczenia TK o jego niekonstytucyjności we właściwym dzienniku urzędowym powoduje, że przepis nie może być stosowany do oceny jakichkolwiek stanów faktycznych. Orzeczenie TK o niekonstytucyjności danej normy stwarza bowiem dla organów stosujących prawo wskazówkę, przełamującą zwykle zasady prawa intertemporalnego i zasady decydujące o wyborze prawa właściwego w momencie stosowania prawa. W wypadku orzeczenia TK o niekonstytucyjności kontrolowanej normy, obowiązuje norma intertemporalna, mająca pierwszeństwo (z racji konstytucyjnej genezy) w stosunku do norm intertemporalnych dotyczących zmiany stanu prawnego w wyniku działań ustawodawcy. Tego rodzaju autonomia interpretacyjna znajduje umocowanie w art. 8 Konstytucji i jest wyrazem bezpośredniego stosowania Konstytucji w drodze kierowania się wykładnią zgodną z Konstytucją. W kontekście tych rozważań podkreśla, że w orzeczeniu o niepełnosprawności dotyczącym A.Ś., na którą było pobierane świadczenie pielęgnacyjne nie ustalono od kiedy jej niepełnosprawność istnieje. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w C. wniosło o jej oddalenie, argumentując tak jak w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2014 r., poz. 1647). sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości m.in. przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola działalności organów administracyjnych, o której mowa, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 powołanego przepisu). Oznacza to, iż sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. W myśl art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j Dz. U. z 2012 r. Nr 270 ze zm., powoływana dalej jako p.p.s.a.) sąd administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd uwzględniając skargę na postanowienie uchyla ten akt w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, o czym stanowi art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Podstawę prawną kontrolowanego postanowienia stanowi art. 145a § 1 k.p.a., art. 149 § 3 k.p.a. oraz art. 162 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 3 z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz.1548 ze zm.). Stosownie do art. 145a § 1 można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W wyniku złożenia takiego żądania właściwy organ wznawia postępowanie, bądź też odmawia jego wznowienia w drodze postanowienia ( art. 149 § 3 k.p.a). Przepisy kodeksowe nie określają sytuacji, w których następuje odmowa, ale tak w doktrynie jak i w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, iż może ona mieć miejsce z przyczyn o charakterze podmiotowym oraz przedmiotowym. Przyczyna przedmiotowa, zdaniem składu orzekającego, zachodzi m.in. wtedy, gdy w sposób oczywisty można z twierdzeń stron wyprowadzić wniosek o braku związku przyczynowego pomiędzy wskazaną podstawą wznowienia a treścią dotychczasowej decyzji (stanowisko przyjęte w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 6 marca 1996 r., SA/Wr 1652/95, LEX nr 26621). Żądanie wznowienia postępowania, złożone przez skarżącego, dotyczyło decyzji Prezydenta Miasta C. nr [...] z dnia [...] r., stwierdzającej wygaśnięcie z mocy prawa z dniem 30 czerwca 2013 r. decyzji tegoż organu nr [...] z dnia [...]r., przyznającej A.Ś. prawo do świadczenia pielęgnacyjnego w związku z koniecznością sprawowania opieki nad matką A.Ś. na okres od dnia 1 lutego 2011 roku na stałe. Decyzja wygaszająca została podjęta na podstawie art. 162 § 1 pkt. 1 k.p.a. w zw. z art. 11 ust. 3 z dnia 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o świadczeniach rodzinnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2012 r., poz.1548 ze zm.dalej: ustawa zmieniająca). Zgodnie z art. 11 ust. 3 tej ustawy, wydane na podstawie przepisów dotychczasowych decyzje o przyznaniu prawa do świadczenia pielęgnacyjnego wygasają z mocy prawa po upływie terminu, o którym mowa w ust. 1 ( tj. po 30 czerwca 2013 r.). Z kolei przepis art. 162 § 1 pkt. 1 k.p.a. upoważnia organ administracji publicznej, który wydał decyzję w pierwszej instancji, do stwierdzenia jej wygaśnięcia, jeżeli stała się ona bezprzedmiotowa, a stwierdzenie wygaśnięcia takiej decyzji nakazuje przepis prawa albo gdy leży to w interesie społecznym lub w interesie strony. Usunięcie ex lege decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne z obrotu prawnego spowodowało jej bezprzedmiotowość i otwarło drogę do deklaratoryjnego stwierdzenia wygaśnięcia w drodze decyzji. Wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją stwierdzającą wygaśnięcie decyzji przyznającej uprawnienie, z przyczyn określonych w art. 145a k.p.a., byłoby możliwe jedynie w sytuacji, w której stanowiące podstawę prawną decyzji wygaszającej art. 162 § 1 pkt. 1 k.p.a lub art. 11 ust. 3 ustawy zmieniającej zostałyby uznane za niekonstytucyjne. Orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 21 października 2014 r. K 38/13 w żaden sposób nie odnosiło się do art. 145a k.p.a., ani też art. 162 § 1 pkt. 1 k.p.a , wobec czego nie dotyczyło aktu normatywnego, na podstawie którego była wydana decyzja wygaszająca prawo do świadczenia pielęgnacyjnego. Mając powyższe na względzie Sąd nie dopatrzył się w rozpatrywanej sprawie uchybień prawa materialnego i procesowego mogących mieć wpływ na wynik sprawy i w związku z tym na podstawie powołanych przepisów oraz art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił.