II FZ 472/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Grażyna Nasierowska, , , po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia A. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 5 lipca 2017 r. sygn. akt I SA/Po 1659/16 odrzucające zażalenie na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Po 1659/16 w sprawie ze skargi A. w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia 26 września 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 5 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Po 1659/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił zażalenie A. w K. na postanowienie tego Sądu z 24 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Po 1659/16, w sprawie ze skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z 26 września 2016 r., w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2014 r. Sąd wskazał, iż postanowieniem z 24 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Po 1659/16 Sąd utrzymał w mocy postanowienie referendarza sądowego z 21 marca 2017 r., sygn. akt I SA/Po 1659/16, którym oddalono wniosek stowarzyszenia o przyznanie prawa pomocy. Stowarzyszenie złożyło zażalenie od powyższego postanowienia. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w związku ze zmianą brzmienia art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.; dalej p.p.s.a.) na podstawie ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2015 r., poz. 658, dalej "ustawa nowelizująca"), wniosek o przyznanie prawa pomocy rozpoznaje referendarz sądowy, a wojewódzki sąd administracyjny merytorycznie rozpoznaje sprzeciw, a wiec definitywnie rozstrzyga kwestie z zakresu prawa pomocy będącej przedmiotem sprzeciwu - zatem od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydanego na skutek rozpoznania sprzeciwu nie przysługuje zażalenie. W zażaleniu na zaskarżone postanowienie skarżący zarzucił naruszenie prawa materialnego przez błędną jego wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, tj.: 1) art. 2 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP poprzez wydanie rozstrzygnięcia, które jest w sprzeczności do wyrażonej w ustawie zasadniczej zasady zaufania do państwa i stanowionego przez nie prawa, a także zasady sprawiedliwości społecznej, 2) art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez wydanie rozstrzygnięcia, które ogranicza skarżącemu prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. W pierwszej kolejności należy przede wszystkim wyjaśnić, że w dniu 15 sierpnia 2015 r. weszła w życie ustawa nowelizująca, modyfikująca – w sprawach wszczętych po tym dniu, a taką bez wątpienia jest rozpoznawana sprawa – m.in. zasady rozpoznawania w postępowaniu sądowoadministracyjnym wniosków o przyznanie prawa pomocy. Znacznej zmianie uległ, na co zwrócił uwagę Sąd pierwszej instancji, m.in. art. 260 p.p.s.a. Przepis ten przed dniem 15 sierpnia 2015 r. stanowił, że wniesienie sprzeciwu (jeśli nie jest on odrzucony) skutkuje utratą mocy przez zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został ten sprzeciw wniesiony, a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez sąd na posiedzeniu niejawnym. Na postanowienie sądu wydane w tym trybie przysługiwało zażalenie (por. art. 260 p.p.s.a. in fine, w brzmieniu sprzed dnia 15 sierpnia 2015 r.). Obecnie w świetle art. 260 p.p.s.a. sąd rozpoznając sprzeciw od zarządzeń lub postanowień referendarza, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza zmienia albo utrzymuje w mocy, orzekając jako sąd drugiej instancji i stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Przepis art. 260 p.p.s.a. w brzmieniu obecnie obowiązującym – w przeciwieństwie np. do art. 258 § 4 p.p.s.a. (przewidującego w szczególnie uzasadnionych przypadkach możliwość wydawania zarządzeń lub postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., przez sąd) – nie wskazuje na zaskarżalność postanowienia wydanego na jego podstawie. Wymaga przypomnienia, że zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie oraz na postanowienia, których przedmiotem są kwestie określone bezpośrednio w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na skutek rozpoznania sprzeciwu nie zostały ujęte w tym katalogu, brak jest też innego przepisu ustawy wskazującego na możliwość wniesienia zażalenia na takie postanowienie, jak to wydane przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w dniu 24 maja 2017 r. W konsekwencji należy stwierdzić, że ustawodawca nie przewidział możliwości zaskarżenia wydanego na podstawie art. 260 § 1 p.p.s.a. postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego o zmianie lub utrzymaniu w mocy postanowienia referendarza sądowego z zakresu prawa pomocy. Zażalenie wniesione na orzeczenie, od którego nie przysługuje taki środek zaskarżenia, podlega odrzuceniu jako niedopuszczalne. Odnosząc się do podnoszonych w zażaleniu zarzutów wskazać należy, że nie znajduje uzasadnienia zarzut naruszenia art. 2 w zw. z art. 8 ust. 2 Konstytucji RP. Zawarta w ww. normie konstytucyjnej zasada demokratycznego państwa prawnego zakłada bowiem w pierwszej kolejności poszanowanie obowiązującego porządku prawnego, co w szczególności zobowiązuje organy państwa, w tym sądy, do przestrzegania zakresu zaskarżenia wyznaczonego przepisami prawa. W zaskarżonym postanowieniu Sąd pierwszej instancji prawidłowo zatem zastosował przepisy prawa przesądzające o niedopuszczalności zażalenia. Rozpatrując zarzut naruszenia art. 45 Konstytucji RP należy wskazać, że prawo do sądu, o którym mowa w tym przepisie, jak wielokrotnie podkreślano w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego (por. wyrok z 2 czerwca 2009 r., sygn. akt SK 31/08, opubl. OTK-A z 2009 r., nr 6, poz. 83 i powołane tam orzecznictwo) składa się: a) prawo dostępu do sądu (prawo uruchomienia procedury), b) prawo do korzystania z rzetelnej procedury sądowej (zgodnej z wymogami sprawiedliwości i jawności) oraz c) prawo do wyroku sądowego (prawo do uzyskania wiążącego rozstrzygnięcia). Ponadto wyjaśnić należy, iż określone w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd, nie ma charakteru absolutnego i może podlegać prawnie przewidzianym ograniczeniom. Ograniczeniami takimi jest między innymi przewidziany przepisami prawa instancyjny tok postępowania. Wprowadzenie w procedurze sądowoadministracyjnej instancyjnego toku postępowania nie może być traktowane jako niedopuszczalne ograniczenie prawa do sądu naruszające istotę tego prawa. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przeprowadzenie rozprawy w przedmiocie rozpoznania zażalenia, wskazać należy, iż zgodnie z art. 197 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje zażalenia na posiedzeniu niejawnym. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.