II SA/Lu 177/17
WyrokWSA w Lublinie2017-07-06
Skład orzekający: Witold Falczyński, Jacek Czaja, Jerzy Drwal
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy cel wywłaszczenia nieruchomości pod budowę toru kartingowego i autodromu został zrealizowany, jeśli na części tej nieruchomości urządzono rodzinny ogród działkowy?Ratio decidendi
Cel wywłaszczenia musi być interpretowany ściśle zgodnie z decyzją wywłaszczeniową. Jeśli decyzja wskazywała na budowę toru kartingowego i autodromu, a na części nieruchomości urządzono rodzinny ogród działkowy, cel ten nie został zrealizowany. W takiej sytuacji, zgodnie z ustawą o gospodarce nieruchomościami, poprzedni właściciel może żądać zwrotu nieruchomości, a organ administracji ma obowiązek orzec o odtworzeniu rodzinnego ogrodu działkowego i wypłacie odszkodowania.Stan faktyczny
Gmina wniosła o zwrot nieruchomości wywłaszczonej w 1977 r. pod budowę toru kartingowego i autodromu, argumentując, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, a na części terenu urządzono rodzinny ogród działkowy. Organy administracji obu instancji przychyliły się do tego stanowiska, orzekając o zwrocie nieruchomości i zobowiązując gminę do odtworzenia ogrodu działkowego oraz wypłaty odszkodowania. Gmina zaskarżyła decyzję, podnosząc zarzuty naruszenia przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędnej wykładni celu wywłaszczenia oraz nieprawidłowego ustalenia odszkodowania.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę Gminy.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Witold Falczyński (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia WSA Jacek Czaja, Sędzia WSA Jerzy Drwal, Protokolant Referent stażysta Paweł Kobylarz, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 27 czerwca 2017 r. sprawy ze skargi Gminy na decyzję Wojewody z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie zwrotu nieruchomości oddala skargę.
Sygn. akt II SA/Lu [...]
U Z A S A D N I E N I E
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2017 r. nr
[...] Wojewoda – po rozpatrzeniu odwołania G. L. reprezentowanej przez Prezydenta Miasta L. od decyzji Starosty L. z dnia [...] sierpnia 2016 r. nr [...] orzekającą o zwrocie na rzecz M. F. S. wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr [...] o pow. 0,1455 ha, w areale działki ewidencyjnej nr [...] (obręb [...], arkusz mapy [...]), położonej w L. przy ul. [...], uregulowanej w księdze wieczystej nr LU [...], stanowiącej własność G. L. – utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji.
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy przedstawił następująco okoliczności faktyczne i prawne sprawy:
Decyzją z dnia [...] listopada 1977 r. znak: [...] Prezydent Miasta L. orzekł o wywłaszczeniu na rzecz Państwa nieruchomości stanowiącej własność M. L.-S., oznaczonej jako działki nr ewid.: [...], [...], [...] i [...], o łącznej powierzchni 0,5160 ha. Wywłaszczenia dokonano na wniosek [...] Związku Motorowego, w oparciu o przepisy ustawy z dnia 12 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości, celem budowy toru kartingowego i autodromu.
We wniosku z dnia [...] grudnia 2014 r. była właścicielka nieruchomości M. S. (zmiana nazwiska nastąpiła w wyniku zawarcia małżeństwa, co potwierdzono załączonym do akt sprawy skróconym odpisem aktu małżeństwa nr [...]), reprezentowana przez adwokata D. K., zwróciła się do Prezydenta Miasta L. o zwrot nieruchomości oznaczonej w dacie wywłaszczenia jako działki nr [...], [...] i [...], wchodzącej obecnie w obszar działki ewidencyjnej nr [...], położonej w L. przy ul. [...]. Wnioskodawczyni podniosła, że na wyżej opisanej nieruchomości cel wywłaszczenia nie został do tej pory zrealizowany.
Wojewoda postanowieniem z dnia [...] stycznia 2015 r. znak: [...] wyłączył Prezydenta Miasta L. od prowadzenia sprawy zwrotu przedmiotowej nieruchomości i wyznaczył do jej rozpatrzenia Starostę L..
Starosta L. w dniu [...] kwietnia 2015 r. przeprowadził oględziny, podczas których uprawniony geodeta wskazał granice projektowanej do zwrotu działki nr [...]. Oględziny wykazały, że przedmiotowy grunt wchodzi w całości w obszar ogrodzonego terenu zajętego pod urządzone parcele ogrodowe Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]". Projektowana działka obejmuje swym zasięgiem działki ogrodowe nr: [...] W granicach nieruchomości zawnioskowanej do zwrotu posadowiono 5 altan i barakowóz. Część ww. parceli posiada obrzeża z płytek betonowych oraz żywopłoty. Przez opisywany grunt przebiegają nieutwardzone alejki trawiaste. Parcele nr [...] i [...] są opuszczone, zaniedbane, porośnięte "dziką" roślinnością. Znajdujące się na nich altany i barakowóz są zniszczone. Pozostałe parcele są urządzone, pielęgnowane, z nasadzeniami roślin ozdobnych i ogrodniczych. Znajdujące się na nich altany są niewielkie, ażurowe. Obecny na oględzinach geodeta zauważył, że przez grunt projektowanej działki nr [...] przebiega sieć - tzw. "letnia woda".
W piśmie z dnia [...] maja 2015 r. [...] Związek Działkowców - Okręgowy Zarząd w L. poinformował organ pierwszej instancji, że ROD "[...]" istnieje od 1984 r. Powstał na gruntach Skarbu Państwa położonych w L., przekazanych na okres czasowy na rzecz Zarządu Wojewódzkiego Związku Działkowców w L. decyzją Urzędu Miejskiego w L. znak: [...] z dnia [...] września 1983 r. Od 1983 r. [...] Związek działkowców jest pełnoprawnym użytkownikiem ww. gruntu W tym okresie przedmiotowy teren był zagospodarowywany zgodnie ze swym przeznaczeniem przez indywidualnych działkowców, którzy poczynili na swoich działkach nasadzenia i naniesienia. [...] Związek Działkowców do ww. pisma załączył decyzję Urzędu Miejskiego w L. z dnia [...] października 1984 r. znak: [...], z której wynika, że zawnioskowany do zwrotu grunt został przekazany w nieodpłatne użytkowanie na okres 10 lat na rzecz Zarządu Wojewódzkiego [...] Związku Działkowców w L.. Następnie ROD "[...]", na mocy art. 33 ustawy z dnia [...] maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych, stał się ogrodem stałym i został wpisany do rejestru Krajowej Rady [...] Związku Działkowców pod nr [...]
Na podstawie powołanego wyżej pisma z [...] maja 2015 r. Starosta L. dodatkowo ustalił, że teren nieruchomości zawnioskowanej do zwrotu obejmuje swym zasięgiem 15 parceli ogrodowych (parcele ogrodowe nr [...]. 45, 47, 48, 75 i 76). Działka ogrodowa nr [...] użytkowana jest przez S. W., działka nr [...] - przez E. F., działka nr [...] - przez G. F., działka nr [...] - przez B. H., działka ogrodowa nr [...] - przez Z. T., działka nr [...] - przez B. J., działka nr [...] - przez M. D., działka nr [...] - przez M. S., działka nr [...] - przez N. S., działka nr [...] - przez M. A., działka nr [...] - przez M. J., działka nr [...] - przez B. S., działka nr [...] - przez E. K.- N., działka nr [...] - przez W. S. a działka nr [...] - przez B. W..
W piśmie z dnia [...] września 2015 r. znak: [...] Prezydent Miasta L. poinformował organ pierwszej instancji, że stosownie do danych pozyskanych z analizy gminnego zasobu nieruchomości, G. L. nie dysponuje gruntami odpowiednimi dla odtworzenia części likwidowanego ogrodu działkowego.
Do akt sprawy załączono również operat szacunkowy z dnia [...] grudnia 2015 r., określający wartość składników majątkowych stanowiących własność użytkowników ww. parcel ogrodowych oraz wartość praw do działki w ROD. Po zapoznaniu się z operatem szacunkowym użytkownicy działek ogrodowych nr [...] wnieśli zastrzeżenia odnośnie sporządzonej wyceny. Po uwzględnieniu wniesionych uwag rzeczoznawca majątkowy złożył do akt sprawy nowy operat datowany na dzień [...] czerwca 2016 r.
W dniu [...] lutego 2016 r. Starosta L. przeprowadził rozprawę administracyjną, podczas której pełnomocnik wnioskodawców podtrzymał wniosek o zwrot nieruchomości, deklarując jednorazową spłatę należnego G. L. zwaloryzowanego odszkodowania. Pełnomocnik G. L. oświadczył natomiast, że Gmina sprzeciwia się zwrotowi przedmiotowej nieruchomości. Jednocześnie podtrzymał oświadczenie, że Gmina nie dysponuje gruntami niezbędnymi do odtworzenia ogrodu.
Po przeanalizowaniu całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Starosta L. powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] sierpnia 2016 r. orzekł o zwrocie na rzecz M. F. S. wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako projektowana działka nr [...] przy ul. [...] w L..
Organ pierwszej instancji stwierdził, że przedmiotowa nieruchomość nie została zagospodarowana zgodnie z celem wywłaszczenia. Z uwagi zaś na to, że funkcjonujący na podlegającej zwrotowi nieruchomości ogród działkowy - ROD "[...]" jest ogrodem działkowym stałym, organ za konieczne uznał dodatkowo orzeczenie o obowiązku odtworzenia ogrodu oraz o przyznaniu odszkodowania za nasadzenia, urządzenia i obiekty znajdujące się na zwracanej nieruchomości.
W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji G. L. wniosła o jej uchylenie w całości, jako wydanej z naruszeniem art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami oraz art. 21, art. 22 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 i art. 26 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, a także art. 7 i art. 77 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Po rozpatrzeniu powyższego odwołania Wojewoda stwierdził, że zarzuty G. L. nie zasługują na uwzględnienie.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że z uwagi na brak w aktach sprawy dokumentów planistycznych obowiązujących w dacie wywłaszczenia, obejmujących wnioskowaną do zwrotu nieruchomość, w piśmie z dnia [...] października 2016 r., znak: [...] zwrócił się do organu pierwszej instancji o uzupełnienie materiału dowodowego poprzez dołączenie do akt sprawy ogólnego planu zagospodarowania przestrzennego, miejscowego planu szczegółowego, planu realizacyjnego i innych dokumentów planistycznych, które dotyczyły wywłaszczonej nieruchomości.
W odpowiedzi na powyższe wezwanie Starosta L. przekazał Wojewodzie żądane dokumenty. Po dokonaniu analizy tych materiałów organ odwoławczy stwierdził, że z zapisów Ogólnego Planu Zagospodarowania Przestrzennego [...] miasta L. w skali 1:10000, zatwierdzonego uchwałą nr [...]/69 Prezydium Wojewódzkiej Rady N. w L. z dnia [...] czerwca 1969 r. (zmienioną następnie uchwałą nr [...]/72 PWRN w L. z dnia [...] lipca 1972 r.), wynika, że przedmiotowy teren w dacie wywłaszczenia przeznaczony był pod tereny rolne bez prawa zabudowy (symbol D 129 RP - pow. 80,8 ha). Teren ten nie był objęty planem szczegółowym.
Starosta L. dodatkowo przekazał organowi drugiej instancji otrzymane od Wydziału Architektury i Budownictwa Urzędu Miasta L. uwierzytelnione kopie załącznika do decyzji z dnia [...] maja 1977 r., znak: [...] oraz decyzję z dnia [...] marca 1977 r., znak: [...] o ustaleniu miejsca i warunków realizacji toru kartingowego przy ul. [...] w L..
Na podstawie załącznika graficznego planu realizacyjnego Wojewoda ustalił, że nieruchomość oznaczona nr: [...], [...], i [...], w części wchodzącej w areał działki ewidencyjnej nr [...] (projektowana działka nr [...]), przeznaczona była pod park maszyn i parking.
Wobec powyższych ustaleń organ odwoławczy przychylił się do stanowiska wyrażonego w decyzji pierwszoinstancyjnej, iż wnioskowana do zwrotu nieruchomość nie została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Zdaniem Wojewody okoliczność, iż w Ogólnym Planie Zagospodarowania Przestrzennego [...] wskazano, że przedmiotowy grunt przeznaczony był m.in. pod tereny rolne bez prawa zabudowy, nie może świadczyć, że powstały w tym miejscu ogród działkowy stanowi realizację celu wywłaszczenia. Organ podkreślił, że w niniejszej sprawie cel wywłaszczenia został w decyzji wywłaszczeniowej wskazany przedmiotowo - jako "budowa toru kartingowego i autodromu", a zatem winien być interpretowany ściśle. Skoro zaś nie budzi wątpliwości, że tor kartingowy i autodrom powstał, zaś obok niego nie zrealizowano parku maszyn i parkingu, który zgodnie z planem realizacyjnym miał powstać na wnioskowanych do zwrotu działkach, to tym samym nie powinno także budzić wątpliwości, że na tym terenie nie zrealizowano celu wywłaszczenia.
Z powyższych względów podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia art. 136 ust. 3 i art. 137 ust. 1 ustawy o gospodarce nieruchomościami, Wojewoda uznał za niezasadny. W ten sam sposób ocenił również twierdzenie strony, jakoby odszkodowanie ustalone zostało w oparciu o operat szacunkowy zawierający błędne wyliczenia. W ocenie Wojewody operat szacunkowy z dnia [...] czerwca 2016 r. został sporządzony prawidłowo i jako taki stanowi dowód w niniejszej sprawie.
Wojewoda zgodził się ponadto z twierdzeniem organu pierwszej instancji, iż ROD "[...]" funkcjonujący na podlegającej zwrotowi działce stał się ogrodem stałym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia [...] maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych. Stwierdził, że okoliczność tę potwierdza znajdująca się w aktach sprawy decyzja z [...] października 1984 r. orzekająca o przekazaniu na okres 10 lat w nieodpłatne użytkowanie Zarządu Wojewódzkiego [...] Związku Działkowców w L. terenu położonego przy ul. [...] w L. o pow. 3,1778 ha. W ocenie organu odwoławczego nie można zgodzić się z twierdzeniem G. L., iż ogród ten nie mógł stać się ogrodem stałym w myśl przepisu art. 33 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych, gdyż nie spełniał wskazanego w tym przepisie kryterium, tj. nie był ogrodem nie mającym ustalonej lokalizacji. Jak bowiem stanowił art. 11 ust. 3 ustawy o pracowniczych ogrodach działkowych, w przypadku braku decyzji o likwidacji czasowego ogrodu działkowego, czasowy pracowniczy ogród działkowy staje się ogrodem stałym. Skoro brak jest decyzji o likwidacji ogrodu działkowego to – zdaniem organu – należy stwierdzić, że ogród stał się ogrodem stałym. Okoliczność, że Pracowniczy Ogród Działkowy "[...]" stał się ogrodem stałym nr [...] przerejestrowanym z ogrodu czasowego nr [...] w 1994 r. potwierdza zresztą również znajdująca się w aktach sprawy karta rejestracyjna.
Wojewoda podniósł także, że wypłata odszkodowania oraz odtworzenie ogrodu działkowego są obowiązkami podmiotu likwidującego (tj. G. L.), względem użytkownika parceli ogrodowej oraz stowarzyszenia ogrodowego i wynikają z bezwzględnie obowiązujących przepisów ustawy o rodzinnych ogrodach działkowych. Zatem uchylenie się od tego obowiązku nie jest możliwe. Odnośnie ustalenia terminu do wypłaty odszkodowania i odtworzenia ogrodu stwierdził, że skoro proponowany przez G. L. termin do wypłaty odszkodowania okazał się dla użytkowników działek ogrodowych zbyt długi, zaś dla [...] Związku Działkowców zbyt długi był termin na odtworzenie ogrodu, to organ pierwszej instancji miał prawo, a jednocześnie obowiązek, ustalić termin, który w jego ocenie był odpowiedni.
Organ odwoławczy nie doszukał się też wadliwości decyzji w oznaczeniu stron postępowania. Stwierdził, że zbędne jest wskazywanie w sentencji decyzji, poza imionami i nazwiskami osób uprawnionych do zwrotu wywłaszczonej nieruchomości oraz użytkowników parceli ogrodowych, również ich adresów czy nr PESEL.
W złożonej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skardze na powyższą decyzję ostateczną Wojewody G. L. – reprezentowana przez Prezydenta Miasta L. – podniosła następujące zarzuty:
1) naruszenie przepisów postępowania tj. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 i art. 107 § 1 k.p.a. poprzez:
- nienależytą, powierzchowną ocenę materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego uznania, iż na nieruchomości, której zwrot orzeczono, nie zrealizowano celu wywłaszczenia, w sytuacji, gdy sposób zagospodarowania tej nieruchomości, polegający na urządzeniu ogrodów działkowych, jest zgodny z celem wywłaszczenia,
- nieprzeprowadzenie ponownych oględzin nieruchomości, co doprowadziło do niewyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy,
- nieokreślenie w decyzji danych (adres zamieszkania, imiona rodziców czy nr PESEL), pozwalających na jednoznaczne określenie stron postępowania,
2) naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
- art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że cel wywłaszczenia na projektowanej działce nr [...] nie został zrealizowany,
- art. 140 ust. 4 ustawy o gospodarce nieruchomościami poprzez nieuwzględnienie wzrostu wartości zwracanej nieruchomości i znaczne zaniżenie należnego G. L. odszkodowania, w sytuacji, gdy wartość składników znajdujących się na gruncie winna być doliczona i uwzględniona w zobowiązaniu wnioskodawców względem G. L.,
- art. 8 ust. 1, art. 21, art. 22 ust. 1 i 2, art. 26 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych, poprzez zobowiązanie G. L. do odtworzenia rodzinnego ogrodu działkowego, mimo braku w tym zakresie wniosku stowarzyszenia ogrodowego.
W oparciu o powyższe zarzuty (dodatkowo rozwinięte w uzasadnieniu skargi) strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz utrzymanej nią w mocy decyzji Starosty L. z dnia [...] sierpnia 2016 r. Ponadto wniosła o zasądzenie od organu odwoławczego zwrotu kosztów postępowania
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Materialnoprawną podstawę kontrolowanych decyzji stanowił art. 136 ust. 3 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 2147 ze zm. – dalej jako "u.g.n."). Zgodnie z tym przepisem - poprzedni właściciel lub jego spadkobierca mogą żądać zwrotu wywłaszczonej nieruchomości lub jej części, jeżeli stosownie do przepisu art. 137, stała się ona zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przepis art. 137 stanowi natomiast, że nieruchomość uznaje się za zbędną na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu, jeżeli pomimo upływu 7 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, nie rozpoczęto prac związanych z realizacją tego celu albo pomimo upływu 10 lat od dnia, w którym decyzja o wywłaszczeniu stała się ostateczna, cel ten nie został zrealizowany (ust. 1).
Przytoczone przepisy mają zastosowanie również w odniesieniu do nieruchomości wywłaszczonych w trybie art. 6 ustawy z dnia 18 marca 1958 r. o zasadach i trybie wywłaszczania nieruchomości (Dz. U. z 1961 r. Nr 18, poz. 94 ze zm.), co wynika z art. 216 u.g.n., a w trybie tej właśnie ustawy została wywłaszczona nieruchomość objęta wnioskiem o zwrot w niniejszej sprawie, co nie jest kwestionowane .
Spór dotyczy natomiast tego, czy cel wywłaszczenia przedmiotowej nieruchomości został zrealizowany oraz, czy organ – orzekając o zwrocie tego gruntu – miał prawo zastosować przepisy ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (t.j. Dz. U. z 2014 r. poz. 40 ze zm. – dalej jako "u.r.o.d.") i zobowiązać G. L. do odtworzenia ogrodu w innym miejscu.
Zdaniem Sądu organy prawidłowo ustaliły, że objęta wnioskiem o zwrot działka przeznaczona była pod budowę toru kartingowego i autodromu, co zostało jednoznacznie określone w decyzji wywłaszczeniowej z dnia [...] listopada 1977 r.
Organ zajął stanowisko, że cel wywłaszczenia należy rozumieć ściśle.
Wprawdzie obecnie w orzecznictwie sądowoadministracyjnym za dopuszczalne przyjmuje się także szerokie rozumienie celu wywłaszczenia, jednak zwykle dotyczy to inwestycji o złożonym charakterze, wieloelementowych i rozciągniętych w czasie, w szczególności budowy osiedli mieszkaniowych.
Konieczność szerokiego rozumienia celu wywłaszczenia pojawia się także wtedy, gdy sama decyzja wywłaszczeniowa (inny akt) formułuje ten cel w sposób niejednoznaczny.
W sprawie niniejszej taka sytuacja nie zachodziła – decyzja wywłaszczeniowa bardzo jasno określiła w jaki sposób ma być zagospodarowana m.in. działka objęta wnioskiem o zwrot – pod budowę toru kartingowego i autodromu, które to inwestycje zostały zrealizowane w okolicach sąsiadujących z przedmiotową działką, jednak jej nie objęły.
Rację mają więc organy obu instancji, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany, gdyż objęta wnioskiem o zwrot działka wchodzi w obszar Rodzinnego Ogrodu Działkowego "[...]", który nie był celem wywłaszczenia.
Wbrew zarzutom strony skarżącej, z uwagi na to, że cel wywłaszczenia został określony w sposób jednoznaczny w decyzji wywłaszczeniowej, brak jest podstaw do interpretowania tego celu z uwzględnieniem planu ogólnego czy planu realizacyjnego.
Nawet jednak biorąc pod uwagę te dokumenty i tak nie można przyjąć, że celem wywłaszczenia były ogrody działkowe. W Ogólnym Planie Zagospodarowania Przestrzennego [...] m. L. sporna działka została bowiem przeznaczona pod tereny rolne bez prawa zabudowy i strzelnicę myśliwską, z kolei w planie realizacyjnym pod park maszyn, a więc nie pod ogrody działkowe. Obowiązujące natomiast w dacie wywłaszczenia przepisy ustawy z dnia [...] marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (Dz.U. Nr 18, poz. 117) przewidywały tworzenie ogrodów działkowych w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego (art.4), a w razie braku "prawomocnego" planu - uchwałą miejskiej rady narodowej bądź uchwałą powiatowej rady narodowej (art. 7 ust.1). Plan miejscowy powinien więc wprost określać jakie obszary przeznacza pod ogrody działkowe. Ogólny Plan Zagospodarowania Przestrzennego [...] m. L. nie przewidywał na przedmiotowej działce ogrodów działkowych, lecz "teren rolny bez zabudowy i strzelnicę myśliwską", a więc odmienny niż ogrody działkowe. Pracownicze ogrody działkowe - w świetle art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z dnia [...] marca 1949 r. o pracowniczych ogrodach działkowych – to "obszar ziemi uprawnej, podzielony na działki, ogrodzony, wyposażony w urządzenia niezbędne do uprawy działek oraz urządzenia społeczne i sanitarne, przeznaczone do użytku (...), którego celem jest "stworzenie ludziom pracy i ich rodzinom możliwości wykorzystania wolnego czasu z pożytkiem dla zdrowia oraz poprawa ich sytuacji gospodarczej drogą uzyskania ziemiopłodów na potrzeby własnego gospodarstwa domowego". Za taki cel nie można natomiast uznać terenów rolnych bez zabudowy ze strzelnicą myśliwską. Poza tym pracownicze ogrody działkowe były tworzone – zgodnie z art. 4 cyt. ustawy z 1949 r. – w każdym osiedlu (...), pozbawionym ogrodów. Teren, w którym położona jest sporna działka, dopiero w ostatnich latach staje się terenem zabudowanym, natomiast w latach 80-tych był terenem niezamieszkałym, poza obszarem osiedli mieszkaniowych.
Z tych względów za prawidłowe należy uznać stanowisko organów obu instancji, że celem wywłaszczenia była budowa toru kartingowego i autodromu i cel ten nie został zrealizowany.
Wbrew zarzutom G. L., organy prawidłowo stwierdziły, że w sprawie mają zastosowanie przepisy u.r.o.d.
Zgodnie z art. 26 tej ustawy - w przypadku likwidacji ROD lub jego części w związku ze zwrotem wywłaszczonej nieruchomości na podstawie przepisów ustawy z dnia [...] sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami, obowiązanym do odtworzenia ogrodu i wypłaty odszkodowania jest podmiot będący właścicielem nieruchomości w dniu orzekania o zwrocie (ust.1). Do likwidacji ROD lub jego części, o której mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 21 oraz art. 22 ust. 1 i 2. Uprawnienie do odtworzenia oraz do odszkodowania nie przysługuje za nasadzenia, urządzenia i obiekty wykonane niezgodnie z prawem (ust.2). Podmiot, o którym mowa w ust. 1, wysokość odszkodowań i osoby uprawnione do ich otrzymania oraz zakres i termin realizacji obowiązków, o których mowa w art. 21, określa się w decyzji o zwrocie wywłaszczonej nieruchomości (ust.3). Przepisy ust. 1 -5 stosuje się w przypadku, gdy do nieruchomości zajmowanej przez ROD lub jego części objętej likwidacją stowarzyszeniu ogrodowemu przysługuje tytuł prawny lub jest ona zajmowana przez ROD, który stał się ogrodem stałym w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 6 maja 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych (ust.6).
Zgodnie natomiast z art. 21 u.r.o.d. - podmiot likwidujący obowiązany jest do odtworzenia ROD, polegającego na:
1) zawarciu ze stowarzyszeniem ogrodowym umowy dającej stowarzyszeniu ogrodowemu tytuł prawny do nieruchomości nie mniejszej od powierzchni likwidowanego ROD, w miejscu odpowiednim do potrzeb i funkcjonowania nowego ROD, odpowiadający tytułowi prawnemu, który posiadało ono do nieruchomości zajmowanej przez likwidowany ROD;
2) założeniu nowego ROD i odtworzeniu urządzeń i budynków odpowiadających rodzajem urządzeniom i budynkom likwidowanego ROD.
Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie.
Prawidłowo organy stwierdziły, że Rodzinny Ogród Działkowy "[...]" ma charakter ogrodu stałego (wpisanego do rejestru pracowniczych ogrodów działkowych Krajowej Rady [...] Związku Działkowców pod nr [...]), a więc spełnia wymagania, o których mowa w art. 21 ust. 6 u.r.o.d.
Podstawą prawną do uznania go za taki ogród jest art. 11 ustawy z 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych.
W świetle ustępu 1 tego przepisu (obowiązującym do dnia 21 września 2005 r. zgodnie z art. 44 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o rodzinnych ogrodach działkowych (Dz.U.2005.169.1419) - na gruntach, które w planie zagospodarowania przestrzennego mają inne przeznaczenie, mogą być zakładane czasowo pracownicze ogrody działkowe. Czasowe ogrody zakłada się na okres nie krótszy niż 5 lat. Urządzenia na terenie takich ogrodów powinny mieć charakter czasowy.
Likwidacja takiego czasowego ogrodu następowała – zgodnie z ustępem 2 art. 11 cyt. ustawy - decyzją, wydaną co najmniej na rok przed terminem, na który udzielona została lokalizacja.
Natomiast w świetle ustępu 3 art. 11 - w braku decyzji, o której mowa w ust. 2, czasowy pracowniczy ogród działkowy stawał się ogrodem stałym.
Również w świetle aktualnego brzmienia tego przepisu, zmienionego przez art. 53 ustawy z dnia 13 grudnia 2013 r. (Dz.U.2014.40) z dniem 19 stycznia 2014 r. - w braku decyzji, o której mowa w ust. 2, czasowy rodzinny ogród działkowy staje się ogrodem stałym, a nieruchomość zajęta przez ten ogród przechodzi w nieodpłatne użytkowanie w rozumieniu ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 93, z późn. zm.) na rzecz stowarzyszenia ogrodowego prowadzącego rodzinny ogród działkowy.
Jak wynika z akt sprawy, ogród działkowy "[...]" nie był przewidziany w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego – tereny zajęte pod ten ogród miały inne przeznaczenie (tereny rolne bez prawa zabudowy i strzelnica myśliwska) został on natomiast utworzony czasowo decyzją z dnia [...] października 1984 r.
Ogród ten nie został zlikwidowany, gdyż nie wydano decyzji, o której mowa w art. 11 ust. 2 ustawy z 1981 r. o pracowniczych ogrodach działkowych.
W świetle zatem art. 11 ust. 3, stał się on ogrodem stałym.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala natomiast na przyjęcie, że ogród ten stał się ogrodem stałym już na podstawie art. 33 cyt. ustawy, a więc że już w maju 1981 r. funkcjonował jako ogród stały. Zgodnie z tym przepisem, pracownicze ogrody działkowe istniejące ponad 10 lat, a nie mające ustalonej lokalizacji, uznaje się za ogrody stałe w rozumieniu ustawy. Z akt wiadomo, że w tamtym terenie istniały już wcześniej ogródki działkowe, ale nie wiadomo kiedy dokładnie one powstały i czy miały podstawę prawną. Bezsporne jest natomiast, że decyzją z dnia [...] października 1984 r. sporna działka została przekazana w nieodpłatne użytkowanie na okres 10 lat na rzecz Zarządu Wojewódzkiego [...] Związku Działkowców w L., a więc w czasowe użytkowanie, dlatego tę datę należy uznać za datę powstania na tej działce ogrodu działkowego, który następnie stał się ogrodem stałym.
W konsekwencji stwierdzić należy, że organy prawidłowo potraktowały ten ogród jako stały i zastosowały przepisy u.r.o.d.
Wbrew zarzutom skargi, organy zobligowane były orzec o obowiązku odtworzenia zlikwidowanego ogrodu przez G. L. w innym miejscu.
Wynika to wprost z art. 26 ust. 1 i 5 u.r.o.d., który dopuszczając likwidację części ogrodu, przewiduje, że jeżeli likwidacja tej części powoduje, że inna część ROD nie nadaje się do prawidłowego wykorzystania na dotychczasowe cele, podmiot likwidujący jest obowiązany, na wniosek stowarzyszenia ogrodowego, do likwidacji tej (innej) części ROD.
Wprawdzie w sprawie nie został złożony wniosek Stowarzyszenia, o którym mowa w tym przepisie, ale ze względu na to, że odtworzenie likwidowanego ogrodu wiąże się z zawarciem umowy ze stowarzyszeniem ogrodowym (art. 26 ust. 5 w zw. z art. 21 ust. 1 u.r.o.d.), a więc uzależnione jest od woli tego Stowarzyszenia, stwierdzić należy, że brak takiego formalnego wniosku nie stoi na przeszkodzie nałożeniu przez organ na podmiot likwidujący obowiązku odtworzenia ogrodu.
W ocenie Sądu nie zasługuje na uwzględnienie także zarzut, że odszkodowanie ustalone zostało w oparciu o operat szacunkowy zawierający błędne wyliczenia. Strona skarżąca nie wskazała na czym miałyby polegać te błędy. Nielogiczne jest bowiem twierdzenie (zawarte w odwołaniu od decyzji organu I instancji), że skoro teren przewidziany do zwrotu nie we wszystkich przypadkach obejmuje całość wskazanych w protokole oględzin parceli ogrodowych, to biegły powinien obliczyć wartość fragmentu altany, proporcjonalnie do powierzchni działki podlegającej zwrotowi. W przypadku zwrotu stosownej części parceli ogrodowej nie jest bowiem możliwe dokonanie rozbiórki części altany i jednocześnie dalsze użytkowanie części pozostałej po rozbiórce. Uznać zatem należy, że odszkodowanie ustalone zostało prawidłowo , w oparciu o operat szacunkowy sporządzony przez biegłego posiadającego uprawnienia w tym zakresie, zaś sam operat sporządzony został w dniu [...] czerwca 2016 r., po przeprowadzeniu oględzin z udziałem stron i ich pełnomocników. Do chwili wydania decyzji przez Starostę L. tj. [...] sierpnia 2016 r. G. L. nie kwestionowała tego operatu. Niezasadny jest także zarzut zaniżenia odszkodowania należnego Gminie od właścicieli zwracanej nieruchomości. Organ I instancji szczegółowo opisał w uzasadnieniu decyzji sposób wyliczenia zwaloryzowanego odszkodowania i zobowiązał do zwrotu części tego odszkodowania, proporcjonalnej do powierzchni zwracanej (wywłaszczono nieruchomość o powierzchni 0,7790 ha, natomiast zwrotowi podlega część o powierzchni 0,1908 ha).
Uzasadniony jest natomiast zarzut, że organy nie wskazały w decyzji adresów osób (działkowców) uprawnionych do odszkodowania, jednakże uchybienie to nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. W aktach administracyjnych znajdują się bowiem ich adresy. Są one także w posiadaniu [...] Związku Działkowców Zarządu Okręgowego w L.. Nieuprawnione jest zatem stwierdzenie, że brak ten czyni decyzję niewykonalną. Również bez wpływu na treść rozstrzygnięcia pozostaje błędne wskazanie przez organ odwoławczy numeru arkusza mapy. Z treści decyzji wynika, że utrzymuje ona w mocy decyzję organu I instancji, w której numer ten został wskazany prawidłowo. Jest to oczywista omyłka, która może zostać sprostowana.
Z tych wszystkich względów Sąd, nie znajdując podstaw do uwzględnienia skargi, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło