I SA/Wa 213/16

WyrokWSA w Warszawie2016-05-18

Skład orzekający: Marta Kołtun-Kulik, Magdalena Durzyńska, Anna Wesołowska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przysługuje, jeśli właściciel opuścił byłe terytorium Polski w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., ale nie powrócił na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej?
Ratio decidendi
Prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przysługuje, jeżeli właściciel spełnia łącznie wymogi posiadania obywatelstwa polskiego, zamieszkiwania na byłym terytorium RP oraz opuszczenia tego terytorium z przyczyn określonych w ustawie. Kluczowym elementem jest również powrót na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, co wynika z socjalnego charakteru rekompensaty i celu ustawy, jakim jest zapewnienie środków na zagospodarowanie się osobom w nowych warunkach po utracie majątku. Brak powrotu na obecne terytorium RP, nawet przy spełnieniu pozostałych przesłanek, stanowi podstawę do odmowy przyznania rekompensaty.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania prawa do rekompensaty A. S. z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami RP przez jego ojca, F. S. Po wyroku Trybunału Konstytucyjnego dotyczącego przesłanki zamieszkiwania, postępowanie zostało wznowione. Organ administracji, po ponownym rozpatrzeniu, utrzymał w mocy decyzję o odmowie, wskazując, że choć F. S. spełnił wymóg zamieszkiwania na byłym terytorium RP, nie spełnił wymogu powrotu na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej po opuszczeniu go w związku z wojną. Skarżący zarzucił błędną wykładnię przepisów materialnych i naruszenie przepisów postępowania.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Marta Kołtun-Kulik (spr.) Sędziowie: Sędzia WSA Magdalena Durzyńska Sędzia WSA Anna Wesołowska Protokolant starszy referent Tomasz Noske po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 maja 2016 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji oddala skargę Minister Skarbu Państwa, decyzją z dnia [...] grudnia 2015 r., nr [...] - po rozpatrzeniu wniosku A. S. o ponowne rozpatrzenie sprawy - utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] o odmowie uchylenia decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2012 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2011 r. w przedmiocie odmowy A. S. prawa do rekompensaty. Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy. Wojewoda [...], decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] odmówił A. S.prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przez jego ojca – F. S., nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, położonej w [...], powiat [...], województwo [...]. Od powyższej decyzji A. S. wniósł odwołanie. Decyzją z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa utrzymał w mocy decyzję ww. Wojewody [...]. Organ odwoławczy uznał, że wniosek A. S. nie zasługuje na uwzględnienie nie tylko ze względu na brak spełnienia przesłanki zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. przez właściciela nieruchomości na byłym terytorium Państwa Polskiego (miejscem zamieszkania F. S. w dacie 1 września 1939 r. było bowiem miasto [...]), ale również z powodu nieopuszczenia byłego terytorium z przyczyn określonych w art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o potwierdzeniu prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. Nr 169, poz. 1418 ze zm.) - dalej: "ustawa", tj. nierepatriowania się. Tym samym, zdaniem Ministra, nie zostały spełnione dwie przesłanki z art. 2 pkt 1 ustawy. Na decyzję Ministra Skarbu Państwa A. S. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 419/12 oddalił skargę. Wyrok stał się prawomocny. W związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2012 r., sygn. akt SK11/12, w którym stwierdził, iż art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim uzależnia prawo do rekompensaty od zamieszkiwania dnia 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, ustawodawca dokonał - ustawą z dnia 12 grudnia 2013 r. o zmianie ustawy o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014 r., poz..195) – nowelizacji art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. W wyniku tego art. 2 pkt 1 otrzymał nowe brzmienie w zakresie przesłanki zamieszkiwania na byłym terytorium RP. W konsekwencji, powyższej zmiany przepisu, w dniu 11 marca 2014 r. A. S. złożył wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego. Postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2014 r., nr [...] Minister Skarbu Państwa wznowił postępowanie w sprawie zakończonej swoją ostateczną decyzją a następnie, wnioskiem z dnia 15 grudnia 2014 r., wystąpił do Prezesa Rady Ministrów o rozstrzygnięcie sporu kompetencyjnego pomiędzy nim a Wojewodą [...] w przedmiocie ustalenia organu właściwego do dokonania czynności wynikających z art. 7 ust. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Prezes Rady Ministrów pismem z dnia 6 marca 2015 r. uznał, że w sprawie z wniosku A. S. organem właściwym do dokonania czynności wyżej wskazanych jest Minister Skarbu Państwa. Minister Skarbu Państwa (w uzupełnieniu materiału dowodowego) ustalił, że z tłumaczenia przysięgłego zaświadczenia z Archiwum Państwowego w [...] z dnia 3 września 2015 r., nr [...] wynika, że F. S. według stanu na październik 1938 r. był właścicielem działki położonej w [...] o powierzchni [...] ha [...] m2. W Archiwum nie odnaleziono dokumentów świadczących, że ww. działka została podzielona lub sprzedana do dnia 1 września 1939 r. Następnie, Minister decyzją z dnia [...] listopada 2015 r., nr [...] odmówił uchylenia decyzji Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] stycznia 2012 r. utrzymującej w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] listopada 2011 r. W wyniku wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy organ odwoławczy, decyzją zdnia [...] grudnia 2015 r., utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] listopada 2015 r. W uzasadnieniu Minister wskazał, że z akt sprawy wynika, iż właścicielem nieruchomości pozostawionej w miejscowości [...] był F. S. (uwierzytelnione kopie dokumentów: aktu nadawczego z dnia [...] stycznia 1923 r., Nr [...]; protokołu oddania w posiadanie F. S. działki z majątku [...] z dnia 6 lutego 1923 r.). Następnie wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. "Prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: 1) był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim i miał miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej w rozumieniu przepisów: a) art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580) lub b) art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934), lub a) § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489) - oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1, lub z tych przyczyn nie mógł na nie powrócić;" Z kolei, zgodnie z art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r.: "Miejscem zamieszkania według ustawy niniejszej jest miejsce na obszarze Polski, gdzie obywatel polski mieszka z zamiarem stałego pobytu. Jeżeli ma kilka miejsc zamieszkania, - właściwe jest prawo miejsca, w którem skupia się główny i przeważający zakres jego działalności. Obywatel polski, mieszkający zagranicą, podlega prawu, obowiązującemu w ostatniem miejscu zamieszkania w Polsce. Jeżeli wogóle zamieszkania w Polsce nie da się ustalić, właściwe jest prawo, obowiązujące w stolicy państwa." Jak podniósł Minister, z materiału dowodowego zawartego w aktach sprawy wynika, że F. S. w dniu 1 września 1939 r. zamieszkiwał w [...] (uwierzytelnione kopie dokumentów: rocznej listy kwalifikacyjnej za rok 1935, protokołu przesłuchania A. S. z dnia 5 marca 2010 r., ankiety o wydanie dowodu osobistego M. S.). Z akt wynika również, że F. S. był wojskowym w służbie czynnej, oficerem łącznikowym Lotnictwa Armii [...] (wystąpienie A. S. z dnia 12 marca 2008 r., protokół przesłuchania A. S. z dnia 5 marca 2010 r.). W tym miejscu organ przywołał art. 24 § 1 dekretu Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 12 marca 1937 r. o służbie wojskowej oficerów (Dz. U. Nr 20, poz. 128 ze zm.), zgodnie z którym: "Oficer służby stałej w stanie czynnym otrzymuje przydział służbowy w wojsku lub marynarce wojennej jeżeli niniejszy dekret nie stanowi inaczej." Zdaniem Ministra Skarbu Państwa, skoro F. S. był oficerem służby stałej w stanie czynnym, podlegał przydziałowi służbowemu - to miał miejsce zamieszkania związane przymusowo z miejscem zakwaterowania (przydział wojskowy). Miejscem zamieszkania w dniu 1 września 1939 r. było miasto [...]. Drugim natomiast miejscem zamieszkania było miejsce związane z posiadaną przez niego majętnością - § 9 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. Zgodnie bowiem z tym ostatnim przepisem "Za miejsce zamieszkania osoby, zwykle mieszkającej w dwóch lub więcej miejscowościach, będzie uważana stosownie do okoliczności jedna z tych miejscowości, a mianowicie ta, w której osoba internowana posiada siedzibę główną, lub w której wykonywa główny swój zawód lub urząd lub gdzie znajduje się jej majętność albo - o ile chodzi o małoletnich i niewłasnowolnych - gdzie znajduje się ich prawne miejsce zamieszkania." W konsekwencji, zdaniem organu, biorąc pod uwagę powyższy stan faktyczny i regulacje prawne - F. S., jako właściciel pozostawionej nieruchomości, spełnił wymóg zamieszkania określony w art. 2 pkt 1 lit. a - c ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Jednakże, jak podniósł Minister, z akt sprawy wynika także to, że F. S. opuścił terytorium RP w listopadzie 1939 r. i udał się przez Rumunię i Francję do Londynu, gdzie zmarł w 1948 r., a zatem nie powrócił na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Organ wyjaśnił, że w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego i Sądu Najwyższego niejednokrotnie podkreślano, że warunkiem uzyskania rekompensaty jest nie tylko bezwzględny wymóg posiadania we wrześniu 1939 r. obywatelstwa polskiego ale także wymóg przemieszczania się tychże obywateli polskich na terytorium Rzeczypospolitej w obecnych, powojennych granicach z zamiarem stałego zamieszkania. Ratio legis unormowań służących uzyskaniu kompensacji za utracone mienie nieruchome pozostawało w nierozerwalnym związku ze spełnieniem obu tych warunków i to kumulatywnie. Materiał dowodowy nie potwierdza zaś, aby F. S. po opuszczeniu obecnego terytorium Państwa Polskiego w związku z wojną 1939 r., powrócił na obecne terytorium RP. W konsekwencji, organ podkreślił, że w niniejszej sprawie odmowa prawa do rekompensaty wynika z przesłanki wywodzonej z socjalnego charakteru prawa do rekompensaty w związku z art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. i okoliczności braku repatriacji z byłych terenów Rzeczypospolitej Polskiej na jej obecne terytorium. Wykładnia celowościowa obecnie obowiązującej ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. wskazuje, że właściciel nieruchomości pozostawionych powinien był przybyć na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Rekompensata ma charakter socjalny i celem jej było zapewnienie środków na zagospodarowanie się osobom w nowych warunkach w związku z utratą całego majątku. Na poparcie stanowiska organ przywołał orzeczenie Naczelnego Sądu Administracyjnego. A. S. wniósł skargę na decyzję Ministra Skarbu Państwa do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W odpowiedzi na skargę Minister Skarbu Państwa wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zaprezentowane dotychczas w sprawie. W uzupełnieniu skargi skarżący reprezentowany przez r.pr. M. S., zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ust. 2, art. 2 i art. 3 ust 2 w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 8 lipca 2005r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej (Dz. U. z 2014r. poz. 1090 z późn. zm.), poprzez ich błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że jedną z przesłanek potwierdzenia prawa do rekompensaty za nieruchomości pozostawione na byłych terenach Polski jest rzekomy wymóg przybycia (w rozpatrywanym przypadku powrotu) właściciela tych nieruchomości na obecne tereny Polski, a brak takiego przybycia na obecne tereny Polski osoby będącej właścicielem pozostawionych nieruchomości, zamyka drogę do rekompensaty, nawet w sytuacji gdy właściciel takich nieruchomości opuścił byłe tereny Polski w związku z wojną rozpoczętą 1 września 1939 r. i spełnił pozostałe przesłanki określone ustawą, przy czym błędna wykładnia przytoczonych przepisów doprowadziła organ zarówno I , jaki II instancji do uznania odmowy potwierdzenia Skarżącemu prawa do rekompensaty za prawidłowe działanie organu administracji, podczas gdy właściwa wykładnia przedmiotowych przepisów prowadzi do wniosku, że zawarte w nich normy nie przewidują wymogu przybycia właściciela pozostawionych nieruchomości na obecne tereny Polski, co winno skutkować uwzględnieniem przez Wojewódzki Sąd Administracyjny skargi na decyzję Ministra Skarbu; 2) przepisów postępowania administracyjnego mających wpływ na treść wyroku tj.: a) art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016, poz. 23), poprzez utrzymanie w mocy po ponownym rozpatrzeniu sprawy decyzji własnej i brak uchylenia w całości decyzji Wojewody objętej odwołaniem na skutek błędnej wykładni wskazanych powyżej przepisów prawa materialnego, polegającej na uznaniu, że prawo do rekompensaty za nieruchomości pozostawione na byłych terenach Polski jest uzależnione m.in. od przemieszczenia - powrotu właściciela pozostawionych nieruchomości na obecne tereny Polski, gdy tymczasem przywołane przepisy ustawy takiego wymogu nie przewidują, a także b) art. 7 k.p.a. poprzez niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych, które miały wpływ na wynik sprawy, tj. kwestii działalności F. S. w Wielkiej Brytanii w latach 1939-1948, która to działalność uniemożliwiła mu powrót do Rzeczpospolitej Polskiej po roku 1945 oraz faktu, iż rodzina Pana F. S. zmuszona była przenieść się w granicach obecnej RP. Mając na uwadze wskazane powyżej przytoczone zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia przez Ministra Skarbu Państwa. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje. Skarga jest niezasadna. W przedmiotowej sprawie Minister Skarbu Państwa, po wznowieniu postępowania administracyjnego, odmówił uchylenia decyzji dotychczasowej albowiem stwierdził, że brak jest podstaw do jej uchylenia na podstawie art. 145a. Stanowisko to Sąd w orzekającym składzie popiera. W pierwszej kolejności należy wskazać, że Minister Skarbu Państwa w decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r., kończącej postępowanie administracyjne w przedmiocie prawa do rekompensaty, które to zostało wznowione na wniosek A. S. wyraźnie wskazał, że odmowa tego prawa związana jest "z niespełnieniem przez właściciela nieruchomości pozostawionej - F. S. przesłanek wynikających z art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r., tj. zamieszkiwania w dniu 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej oraz opuszczenia go z przyczyn określonych w art. 1 ustawy. Z materiału dowodowego wyraźnie wynika bowiem, że F. S. opuscił tzw. Kresy Wschodnie już w 1939 r. dobrowolnie, z przyczyn nie pozostających w związku z wojną w rozumieniu art. 1 ust. 1 i 1a ustawy". Stanowisko powyższe zostało utrzymane w mocy wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. akt I SA/Wa 419/12, który wobec niezaskarżenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego stał się prawomocny. Oznacza to, że A. S. godził się wówczas na odmowę prawa do rekompensaty z dwóch powyższych przyczyn. Podstawą wznowienia postępowania administracyjnego, co wynika z postanowienia Ministra Skarbu Państwa z dnia 8 kwietnia 2014 r., jest przepis art. 145 a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Z godnie z nim "Można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja". W przedmiotowej sprawie chodzi o wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 23 października 2012 r., sygn. akt SK11/12, w którym Trybunał stwierdził, iż art. 2 pkt 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. o realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w zakresie, w jakim uzależnia prawo do rekompensaty od zamieszkiwania dnia 1 września 1939 r. na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jest niezgodny z art. 64 ust. 2 w związku z art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W wyniku nowelizacji art. 2 pkt 1 otrzymał nowe brzmienie w zakresie przesłanki zamieszkiwania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Aktualnie miejsce zamieszkania na byłym terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ustala się w rozumieniu poniższych przepisów: a) art. 3 ustawy z dnia 2 sierpnia 1926 r. o prawie właściwym dla stosunków prywatnych wewnętrznych (Dz. U. Nr 101, poz. 580) lub b) art. 24 Kodeksu Postępowania Cywilnego (Dz. U. z 1932 r. Nr 112, poz. 934), lub c) § 3-10 rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych z dnia 23 maja 1934 r. wydanego w porozumieniu z Ministrem Skarbu co do § 2 ust. 3-5, z Ministrem Spraw Wojskowych co do §§ 20, 21, 22, 24 ust. 3, § 49 ust. 1 i 2, § 55 i § 56 oraz z Ministrem Spraw Zagranicznych co do § 18 ust. 1 i 2, § 51 i § 55, o meldunkach i księgach ludności (Dz. U. Nr 54, poz. 489). W przypadku wznowienia postępowania właściwy organ orzeka więc już według stanu prawnego i faktycznego z daty wydania nowej decyzji w tej sprawie. W postępowaniu wznowieniowym Minister dodatkowo ustalił (powołując się na zaświadczenia z Archiwum Państwowego w [...] z dnia [...] września 2015 r.) że F. S. według stanu na październik 1938 r. był właścicielem działki położonej w [...] o powierzchni [...] ha [...] m2, zaś w Archiwum nie odnaleziono dokumentów świadczących, że działka została podzielona lub sprzedana do dnia 1 września 1939 r. W konsekwencji organ stwierdził, odwołując się do powyższych regulacji prawnych (i to stanowisko Sąd podziela), że F. S. miał dwa miejsca zamieszkania w dniu 1 września 1939 r. Jednym było miasto [...]. Potwierdzają to bowiem uwierzytelnione kopie dokumentów: rocznej listy kwalifikacyjnej za rok 1935, protokołu przesłuchania A. S. z dnia 5 marca 2010 r., ankiety o wydanie dowodu osobistego M. S. W mieście tym F. S. był wojskowym w służbie czynnej, oficerem łącznikowym Lotnictwa Armii [...]. Drugim natomiast miejscem zamieszkania było miejsce związane z posiadaną przez niego ww. majętnością w [...]. W konsekwencji, o ile F. S., spełnił przesłankę zamieszkiwania po nowelizacji przepisu art. 2 pkt 1 ustawy w związku z cytowanym wyżej wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, to nie można pominąć okoliczności zasadniczej w sprawie, że podstawą odmowy potwierdzenia A. S. prawa do rekompensaty była też druga okoliczność, tj. opuszczenie przez F. S. tzw. Kresów Wschodnich nie z przyczyn, o których mowa w art. 1 ustawy z dnia 8 lipca 2005 r. Wprawdzie rozważania Ministra Skarbu Państwa w tym zakresie, w kontrolowanej przez Sąd decyzji, są czasami niespójne i niejasne, organ bowiem skoncentrował się na wykazaniu, że kompensacja wartości pozostawionego mienia nie miała i nadal nie ma natury cech odszkodowania cywilnego a jedynie socjalny a ponadto, że F. S. nie wrócił na obecne terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (a warunek przemieszczenia się na terytorium Polski, w obecnych powojennych granicach jest konieczny) – jednakże rozstrzygniecie Ministra odpowiada prawu. I tak wskazać należy, że zakres podmiotowy i przedmiotowy ustawy o prawie do rekompensaty określony został w art. 1, 2 i 3. Określa ona zasady realizacji prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej w wyniku wypędzenia z byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego opuszczenia w związku z wojną rozpoczętą w 1939 r., dokonanego na podstawie wymienionych w niej tzw. układów republikańskich (art. 1 ust. 1 pkt 1 -3), umowy z dnia 6 lipca 1945 r. (art. 1 ust. 1 pkt 4) bądź umowy granicznej z 15 lutego 1951 r. (art. 1 ust. 1a). Przepisy ustawy stosuje się także do osób, które na skutek innych okoliczności związanych z wojną rozpoczętą w 1939 r., były zmuszone opuścić byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej (art. 1 ust. 2). W myśl art. 2 tej ustawy prawo do rekompensaty przysługuje właścicielowi nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli spełnia on łącznie następujące wymogi: był w dniu 1 września 1939 r. obywatelem polskim, miał miejsce zamieszkania w rozumieniu wyżej powołanych przepisów oraz opuścił byłe terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn, o których mowa w art. 1. Artykuł 3 ust. 2 zd. 1 stanowi zaś, że w przypadku śmierci właściciela nieruchomości pozostawionych poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej, prawo do rekompensaty przysługuje wszystkim spadkobiercom, albo niektórym wskazanych przez pozostałych spadkobierców, jeżeli spełniają wymóg określony w art. 2 pkt 2 (posiadają obywatelstwo polskie). Niesporne w przedmiotowej sprawie jest, że F. S. opuścił Kresy Wschodnie przed wybuchem drugiej wojny światowej, albowiem był oficerem służby czynnej – oficerem łącznikowym lotnictwa [...] i jak wskazał to organ administracji w decyzji z dnia [...] stycznia 2012 r. "F. S. nie opuścił byłego terytorium Rzeczypospolitej Polskiej z przyczyn związanych z wybuchem II wojny światowej, bowiem zamieszkiwał na obecnym terytorium Polski w trakcie służby wojskowej". Okolicznością niesporną jest także to, że opuścił tereny obecnej Rzeczypospolitej Polskiej w listopadzie 1939 r. i przez Rumunię oraz Francję przedostał się do Anglii gdzie zmarł w 1948 r. W konsekwencji, wobec niewykazania spełnienia przesłanki z art. 2 pkt 1 w zw. z art. 1 ustawy zasadnie organy, po wznowieniu postępowania administracyjnego, odmówiły A. S. prawa do rekompensaty. Tym samym zarzuty skargi nie mogły przynieść oczekiwanego rezultatu. Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j.t. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), orzekł jak w sentencji wyroku.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło