III SA/Kr 551/17

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia: WSA Janusz Kasprzycki, Sędziowie: WSA Hanna Knysiak-Sudyka, WSA Ewa Michna (spr.), , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 10 lipca 2017 r. sprawy ze skargi R. M. na postanowienie [...] Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nr [...] z dnia 16 lutego 2016 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu uchyla zaskarżone postanowienie Skarżąca R. M. wniosła skargę na postanowienie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nr [...] z 16 lutego 2016 r. odmawiające przywrócenia terminu do wniesienia odwołania na decyzję Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z [...] 2015 r. W uzasadnieniu wskazała, że ze względu na szczegółowo opisane w skardze schorzenia, nie może chodzić i ma silne ataki "bezsilności". Mieszka na wsi, gdzie najbliższa poczta, czynna bardzo krótko, znajduje się 4 km. od domu. W napisaniu pisma nie ma jej kto pomóc, ponieważ najbliższi sąsiedzi pomarli, a inni mają po 82 lata i sami potrzebują pomocy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej odrzucenie (skarga została złożona jeden dzień po terminie) ewentualnie o jej oddalenie. W uzasadnieniu organ powtórzył, że podany przez skarżącą powód do przywrócenia terminu do wniesienia odwołania nie mógł być uznany za usprawiedliwiający uchybienie terminowi. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia odmawiającego przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, organ odwoławczy wskazał, że decyzja organu I instancji została odebrana przez pełnomocnika – S. M. dnia 21 grudnia 2015 r. Termin na wniesienie odwołania upływał 4 stycznia 2016 r. Natomiast odwołanie zostało wniesione 5 stycznia 2016 r. – jeden dzień po terminie z zawartym w nim wnioskiem o przywrócenie terminu. Skarżąca powołała się na ciężką chorobę grypy i grypy żołądkowej, na którą systematycznie zapadała od lat. Do odwołania dołączyła zaświadczenie lekarskie z 30 grudnia 2015 r., z którego miało wynikać, że "pacjentka w chwili obecnej ze względu na stan zdrowia nie może odbyć dalekiej podróży" oraz zaświadczenie lekarskie z 15 grudnia 2015 r., zgodnie z którym udzielono porady z powodu zaburzeń żołądkowo-jelitowych i wymiotów, biegunki. W ocenie organu zaświadczenia nie określały okresu w jakim trwały powyższe dolegliwości i czy występowały one jeszcze po doręczeniu decyzji. Skoro skarżąca korzystała z pomocy S. M. to mogła i w tym przypadku, za jego pośrednictwem, złożyć odwołanie, zwłaszcza, że nie wymagało ono formy szczególnej. Organ przyznał, że warunki formalne zostały spełnione (razem z odwołaniem został złożony wniosek o przywrócenie terminu), ale ze względu na niemożność przypisania braku winy w niedochowaniu terminu – należało odmówić jego przywrócenia zgodnie z art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1257) – dalej "k.p.a.". Postanowieniem z 24 kwietnia 2017 r., III SA/Kr 592/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie przywrócił termin do wniesienia zażalenia na postanowienie tego Sądu z 31 maja 2016 r. (o tej samej sygnaturze akt) odrzucające skargę; uchylił powyższe postanowienie oraz przywrócił termin do wniesienia skargi. Sprawie została nadana nowa sygnatura akt – III SA/Kr 551/17. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie. Sąd uznał, że organ odwoławczy pominął, znaną mu z urzędu okoliczność, podeszłego wieku skarżącej (73 lata) oraz fakt, że skarżąca zamieszkuje jedynie z mężem. Tego typu informacje znajdowały się w aktach sprawy (w karcie oceny funkcjonowania społecznego), powinny być więc uwzględnione w analizie argumentów skarżącej. Osoba starsza, bez opieki osób młodszych i sprawniejszych, z reguły przechodzi wszelkie niedomagania w sposób cięższy i dłuższy. Organ odwoławczy skupiając się bardzo formalistycznie na treści wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, naruszył art. 7 k.p.a. dotyczący tzw. prawdy obiektywnej. Naruszenie tego przepisu wpłynęło istotnie na rozstrzygnięcie. Poprzez formalistyczne rozpatrywanie przez organ argumentacji skarżącej w zakresie przyczyn uchybienia terminu, zaskarżone postanowienie doprowadziło do zamknięcia drogi do merytorycznego rozpoznania sprawy w II instancji i ewentualnie, weryfikacji wydanych w sprawie decyzji przez niezawisły sąd. W rozstrzyganej sprawie istotna jest treść dwóch przepisów: art. 58 k.p.a. i art. 7 k.p.a. Zgodnie z art. 58 §1 k.p.a. w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Natomiast zgodnie z ww. art. 7 k.p.a. w toku postępowania organy administracji publicznej stoją na straży praworządności, z urzędu lub na wniosek stron podejmują wszelkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Sąd orzekający w niniejszej sprawie zwraca uwagę na pogląd wyrażony w uzasadnieniu wyroku z 31 maja 2017 r., III SA/Po 215/17 Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, że obowiązek uprawdopodobnienia przez stronę okoliczności usprawiedliwiających uchybienie terminowi " (...) nie zmienia jednakże obowiązującej w ramach postępowania administracyjnego zasady prawdy obiektywnej, w ramach której to organ administracji publicznej, a nie strona tegoż postępowania, zobligowany został do podjęcia wszelkich czynności niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy". Podkreślić też należy, że w przypadkach usprawiedliwiania uchybienia terminu do wniesienia środka zaskarżenia organ powinien szczególnie uważnie analizować całokształt okoliczności towarzyszących sprawie – w tym te okoliczności, na które strona nie powołała się w sposób bezpośredni, ale które są oczywiste ze względu np. na tzw. fakty notoryjne (powszechnie znane) lub fakty znane organowi z urzędu Zdaniem Sądu, oceniając sposób usprawiedliwiania uchybienia terminu podawany we wniosku o jego przywrócenie, organ powinien z urzędu brać pod uwagę, czy strona postępowania (wnioskodawca) jest osobą znajdującą się w takim wieku lub stanie zdrowotnym, że z przyczyn od siebie niezależnych – sposób formułowania treści pisma lub uprawdopodabniania okoliczności usprawiedliwiających uchybienie terminu – jest nieporadny. Sąd zwraca uwagę, że orzekający poprzednio w sprawie skarżącej Naczelny Sąd Administracyjny podkreślał, że: "Szereg zdarzeń procesowych wskazuje na nieporadność skarżącej w postępowaniu administracyjnym i sądowoadministracyjnym" (postanowienie z 7 marca 2017 r., I OZ 522/17). Skarżąca podkreślała, że systematycznie choruje na grypę i grypę żołądkową. We wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania skarżąca w sposób szczegółowy opisała swoje problemy żołądkowe, które w praktyce uniemożliwiały jej napisanie pisma i złożenie go w urzędzie pocztowym. Wprawdzie w toku postępowania skarżącej pomagał mąż, ale z dużym prawdopodobieństwem można przyjąć, że jego wiek również ograniczał sprawność w działaniu. Z akt wynika, że 30 grudnia 2015 r. (a więc w okresie zimowym - częstej zapadalności na grypę) do skarżącej zostało wezwane pogotowie (karta medyczna czynności ratunkowych) z powodu bólu brzucha i gorączki o nieznanej przyczynie. Powyższe okoliczności, zdaniem Sądu, mogą świadczyć, że rzeczywiście skarżąca pomiędzy 30 grudnia 2015 r. (data wezwania pogotowia), a 4 stycznia 2016 r. (ostatni dzień na wniesienie odwołania) miała rzeczywiste problemy zdrowotne uniemożliwiające jej napisanie i złożenie odwołania. Sąd uchylił zaskarżone postanowienie w trybie art. 145§1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjny (t.j. Dz. U z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.). Przepis ten stanowi m.in., że sąd uwzględniając skargę uchyla postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Skoro Sąd stwierdził naruszenie ww. art. 7 k.p.a., uchylenie postanowienia było zasadne. W ponownym postępowaniu organ odwoławczy oceni argumentację skarżącej co do przyczyn uchybienia terminu z uwzględnieniem oceny wyrażonej w niniejszym wyroku i podejmie czynności niezbędne w celu załatwienia sprawy.